Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths.. Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths.. Khái niệm và phân loại a Khái niệm: Cơ cấu bánh răng là cơ cấu có khớp cao
Trang 1Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
NGUYÊN LÝ MÁY
GV: ThS TR ƠNG QUANG TR NG
KHOA CƠ KHÍ – CÔNG NGH
TR NG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP.HCM
Trang 3Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
- 3 -
I ĐẠI C ƠNG V TRUY N ĐỘNG BÁNH RĂNG
1 Khái niệm và phân loại
a) Khái niệm: Cơ cấu bánh răng là cơ cấu có khớp cao dùng
để biến đổi hoặc truyền chuyển động theo nguyên tắc ăn
khớp trực tiếp giữa hai khâu
Trang 4I ĐẠI C ƠNG V TRUY N ĐỘNG BÁNH RĂNG
1 Khái niệm và phân loại
b) Phân loại:
- Theo vị trí tương đối giữa hai trục quay: bánh răng nội tiếp và bánh răng ngoại tiếp
Ĕnăkhớpănộiătiếp Ĕnăkhớpăngoạiătiếp
Trang 5Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
- 5 -
I ĐẠI C ƠNG V TRUY N ĐỘNG BÁNH RĂNG
1 Khái niệm và phân loại
b) Phân loại:
+ Theo sự phân bố của răng trên BR: BR răng thẳng, BR răng xoắn (nghiêng),
BR răng chữ V
Trang 6I ĐẠI C ƠNG V TRUY N ĐỘNG BÁNH RĂNG
1 Khái niệm và phân loại
b) Phân loại:
+ Theo biên dạng răng: BR thân khai , BR xyclôít, BR Nô-vi- cốp
Đườngăthânăkhai BR thân khai
Trang 7Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
- 7 -
I ĐẠI C ƠNG V TRUY N ĐỘNG BÁNH RĂNG
1 Khái niệm và phân loại
b) Phân loại:
+ Theo biên dạng răng: BR thân khai, BR xyclôít , BR Nô-vi- cốp
Trang 8I ĐẠI C ƠNG V TRUY N ĐỘNG BÁNH RĂNG
1 Khái niệm và phân loại
b) Phân loại:
+ Theo biên dạng răng: BR thân khai, BR xyclôít, BR Nô-vi- cốp
Trang 9Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
- 9 -
I ĐẠI C ƠNG V TRUY N ĐỘNG BÁNH RĂNG
1 Khái niệm và phân loại
b) Phân loại:
+ Theo tính chất chuyển động: cặp BR phẳng, cặp BR không gian
Trục vít – bánh vít
Trang 10I ĐẠI C ƠNG V TRUY N ĐỘNG BÁNH RĂNG
1 Khái niệm và phân loại
Trang 11Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
P
1 2 12
cố định
- Vòng lăn + P là tâm ăn khớp
Trang 12I ĐẠI C ƠNG V TRUY N ĐỘNG BÁNH RĂNG
2 Định lý ĕn khớp
Trang 13Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
- 13 -
I ĐẠI C ƠNG V TRUY N ĐỘNG BÁNH RĂNG
3 Ĕn khớp thân khai
O r , 0
Đường thân khai: Cho đường thẳng
lăn không trượt trên vòng tròn (O, r 0 )
bất kỳ điểm M nào thuộc sẽ vạch nên một đường cong gọi là đường thân khai Vòng tròn gọi là vòng
1 Đường thân khai không có điểm nào nằm trong vòng cơ sở
2 Pháp tuyến của đường thân khai là tiếp tuyến của vòng cơ sở và ngược lại
3 Tâm cong của đường thân khai tại một điểm bất
kỳ M là điểm N nằm trên vòng cơ sở và
Trang 14I ĐẠI C ƠNG V TRUY N ĐỘNG BÁNH RĂNG
tan os
x
r r
được xác định bởi
Phương trình đường thân khai
được gọi là hay là hàm thân khai
Trang 15Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
II CÁC THÔNG S HÌNH HỌC CƠ BẢN C A BÁNH RĂNG THÂN KHAI TIÊU CHUẨN
- 15 -
1 Giới thiệu Các vòng tròn:
Trang 16II CÁC THÔNG S HÌNH HỌC CƠ BẢN C A BÁNH RĂNG THÂN KHAI TIÊU CHUẨN
- Bước răng : t - Khoảng cách giữa
2 biên hình liên tiếp của răng đo
Trang 17Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
- Chiều cao răng :
+ Chiều cao đầu răng: h’=f’.m
Trang 18II CÁC THÔNG S HÌNH HỌC CƠ BẢN C A BÁNH RĂNG THÂN KHAI TIÊU CHUẨN
Trang 19Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
Trang 20II CÁC THÔNG S HÌNH HỌC CƠ BẢN C A BÁNH RĂNG THÂN KHAI TIÊU CHUẨN
Trang 21Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
1
Z i
Dấuă(–) – ĕnăkhớpătrong;ă Dấuă(+)ă– ĕnăkhớpăngoài
Trang 22III Đ NG ĂN KHỚP – CUNG ĂN KHỚP
- Khi 2 bánh răng ăn khớp
với nhau, điểm ăn khớp thay
đổi vị trí trong quá trình ăn
khớp nhưng vẫn luôn luôn
nằm trên pháp tuyến n-n gọi
Trang 23Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
III Đ NG ĂN KHỚP – CUNG ĂN KHỚP
trên vòng tròn ban đầu do các
điểm a 1 , a 2 vẽ ra trong thời
gian 1 đôi răng ăn khớp gọi là
cung ĕn khớp
a 1 b 1 = a 2 b 2
Trang 24III Đ NG ĂN KHỚP – CUNG ĂN KHỚP
vào môđun mà phụ thuộc vào góc ăn
khớp và chiều dài đoạn ăn khớp thực
tế (số răng và hệ số chiều cao răng)
+ Để đảm bảo truyền động liên tục
giữa 2 bánh răng, phải thỏa mãn điều
kiện 1 Do chế tạo và lắp ráp
không hoàn toàn chính xác, các răng
lại bị mòn trong quá trình làm việc,
người ta thường lấy 1,05
Trang 25Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
Trang 26III Đ NG ĂN KHỚP – CUNG ĂN KHỚP
là thông số chế tạo, do đó việc
thay đổi khoảng cách trục
không ảnh hưởng gì đến điều
kiện ăn khớp đúng
Trang 27Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
Trang 28III Đ NG ĂN KHỚP – CUNG ĂN KHỚP
Trang 29Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
Chân răng mòn nhiều hơn đầu răng, đặc biệt là chân
răng của bánh răng nhỏ
Muốn điều chỉnh sự bất lợi này, ta dịch đoạn làm việc sang trái, nghĩa là tăng chiều cao đầu răng của bánh răng nhỏ, và giảm chiều cao chân răng của bánh răng lớn, hoặc dịch chỉnh các bánh răng
Trang 30VI NHỮNG PH ƠNG PHÁP CHẾ TẠO
BÁNH RĂNG THÂN KHAI
Ph ng pháp cắt định hình
Trang 31Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
- 31 -
VI NHỮNG PH ƠNG PHÁP CHẾ TẠO
BÁNH RĂNG THÂN KHAI
Ph ng pháp cắt bao hình
Trang 32VI NHỮNG PH ƠNG PHÁP CHẾ TẠO
BÁNH RĂNG THÂN KHAI
td
d
r r
H H
Trang 33Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
- 33 -
VI NHỮNG PH ƠNG PHÁP CHẾ TẠO
BÁNH RĂNG THÂN KHAI
Ph ng pháp cắt bao hình
Trang 34VI NHỮNG PH ƠNG PHÁP CHẾ TẠO
BÁNH RĂNG THÂN KHAI
Bánh rĕng có dịch dao (BR dịch chỉnh) Bánh rĕng tiêu chuẩn
Trang 35Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
- 35 -
VI NHỮNG PH ƠNG PHÁP CHẾ TẠO
BÁNH RĂNG THÂN KHAI
Hiện t ợng cắt chân rĕng và số rĕng tối thiểu
m
N Q
0
n + Nếu hệ số dịch dao đã chọn thì số răng phải bảo đảm:
Trang 36VI BÁNH RĂNG TR TRÒN RĂNG NGHIÊNG
Trang 37Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
- 37 -
VI BÁNH RĂNG TR TRÒN RĂNG NGHIÊNG
2 Các thông số c b n của BR nghiêng
- Góc nghiêng của răng:
- Bước răng – Modun răng:
+ Trên tiết diện pháp: t n m n = t n / (tiêuăchuẩn)
+ Trên tiết diện ngang: t s m s = t s /
+ Trên tiết diện dọc: t a m a = t a /
Trang 38VI BÁNH RĂNG TR TRÒN RĂNG NGHIÊNG
3 u nh ợc điểm của BR nghiêng so với BR th ng t ng ứng
+ Làm việc êm dịu
+ Khả năng tải lớn hơn
+ Dùng bánh răng chữ V + Thông thường người ta chọn
= 8 o – 15 o
Trang 39Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
- 39 -