Ebook lịch sử công đoàn bưu điện việt nam (1947 2007) NXB bưu điện

Trong thời kỳ cách mạng giải phóng dân tộc, Công đoμn Bưu điện đã tổ chức, động viên cán bộ, công nhân viên ngμnh Bưu điện phát huy tinh thần cách mạng, lao động sáng tạo, dũng cảm, mưu

tổng liên đoμn lao động việt nam

công đoμn bưu điện việt nam

Nhμ xuất bản bưu điện

Hμ Nội, tháng 7 - 2007

Chỉ đạo Biên soạn:

Hoμng Huy Loạt Chủ tịch CĐBĐVN

Nguyễn Thanh Sự Phó Chủ tịch Thường trực CĐBĐVN

Hoμng Thị Tuyên Phó Chủ tịch CĐBĐVN

Tổ chức biên soạn:

Bùi Thanh thọ UVTV, Trưởng ban Tổ chức CĐBĐVN

Phạm mạnh khoáng UVTV, Trưởng ban Tμi chính CĐBĐVN

Lê Văn Long UVBCH, Trưởng ban Thi đua - TT CĐBĐVN

Triệu Tiến Thắng UVBCH, Chánh Văn phòng CĐBĐVN

Võ Ngọc Hưng Phó Trưởng ban TĐ - Tuyên truyền CĐBĐVN

Biên soạn:

TS Doãn Hùng - TS Nguyễn Ngọc Hμ (Đồng chủ biên)

TS Đoμn Minh Huấn - ThS Nguyễn Thị Thanh Huyền

ThS Nguyễn Việt Phương - ThS Biện Thị Hoμng Ngọc

Tham gia cung cấp tư liệu, đóng góp ý kiến:

Tăng Văn Triên Nguyên Thư ký CĐBĐVN Nguyễn Tăng Liêm Nguyên Thư ký CĐBĐVN Hoμng Duy Cần Nguyên Chủ tịch CĐBĐVN Phan Hoμng Đức Nguyên Chủ tịch CĐBĐVN Trần ảnh Nguyên Phó Thư ký CĐBĐVN Nguyễn thanh nhã Nguyên Phó Chủ tịch CĐBĐVN

Đoμn Thị Đấu Nguyên Phó Chủ tịch CĐBĐVN Lã thị thanh nhμn Nguyên Phó Chủ tịch CĐBĐVN

Đinh Văn Hán Nguyên Phó Chủ tịch CĐBĐVN

vũ thị quán Nguyên Phó Chủ tịch CĐBĐVN Bùi Việt Cường Nguyên UVBCH CĐBĐVN Trần Quang Tuyên Nguyên UVBCH, Tr ban Tuyên giáo CĐBĐVN

đμo quang dân Nguyên UVTV, Tr ban Thi đua - TT CĐBĐVN

Vμ một số đồng chí khác

LờI GIớI THIệU

Kể từ ngμy thμnh lập (30/8/1947) đến nay, dưới sự lãnh

đạo của Đảng, Công đoμn Bưu điện Việt Nam luôn nêu cao vai trò, vị trí của mình, thực hiện tốt các chức năng, nhiệm vụ của Công đoμn ngμnh Trung ương; đội ngũ cán bộ, đoμn viên

vμ tổ chức Công đoμn phát triển vượt bậc, từ 1.460 đoμn viên

ở 17 cơ sở Bưu điện ban đầu, đến nay đã có trên 8 vạn đoμn viên ở 125 đơn vị trực thuộc

Hoạt động của Công đoμn Bưu điện Việt Nam cùng toμn ngμnh Bưu điện có những đóng góp quan trọng vμo sự nghiệp cách mạng, đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc, xây dựng xã hội chủ nghĩa, thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Ngμnh Bưu điện tự hμo về Công đoμn của mình, một tổ chức có bề dμy truyền thống, có năng lực tập hợp, đoμn kết cán bộ công nhân viên xung quanh tổ chức Đảng vμ phối hợp chặt chẽ với chuyên môn, hoμn thμnh xuất sắc mọi nhiệm vụ chính trị qua các thời kỳ lịch sử Công đoμn đã đóng vai trò quan trọng góp phần thúc đẩy sự phát triển của Ngμnh vμ

đang tiếp tục cùng Ngμnh thực hiện những mục tiêu to lớn trong chiến lược phát triển toμn diện của Bưu chính, Viễn thông vμ Công nghệ thông tin, thúc đẩy các ngμnh kinh tế

khác phát triển, phục vụ quốc phòng - an ninh, đồng thời

không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống của cán bộ, công

nhân viên vμ lμm tốt nghĩa vụ với Nhμ nước vμ xã hội

Trong suốt 60 năm xây dựng vμ phát triển, Công đoμn

Bưu điện Việt Nam thường xuyên lμm tốt công tác tập hợp lực

lượng, đổi mới phương pháp tổ chức vận động, năng động

sáng tạo trong đề xuất, khởi xướng vμ tổ chức phong trμo công

nhân viên chức, lao động Nhiều cán bộ, đoμn viên Công

đoμn được Nhμ nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao

động, Chiến sỹ Thi đua toμn quốc, vμ tặng thưởng Huân

chương Độc lập, Huân chương Kháng chiến, Huân chương

Lao động các hạng Công đoμn Bưu điện Việt Nam được

Đảng vμ Nhμ nước tặng Huân chương Độc lập hạng Ba năm

1987, Huân chương Độc lập hạng Nhất năm 1997; được Tổng

Liên đoμn Lao động Việt Nam tặng bức Trướng 10 chữ Vμng

Trung thμnh - Dũng cảm - Tận tuỵ - Sáng tạo - Nghĩa

tình ; được lãnh đạo ngμnh Bưu điện ghi nhận lμ người bạn

đồng hμnh tin cậy, người phản biện tích cực, người đồng tổ

chức mọi thắng lợi vμ chia sẻ khó khăn cùng chuyên môn

Ban Cán sự Đảng, lãnh đạo Bộ Bưu chính, Viễn thông

đánh giá cao việc xuất bản cuốn sơ thảo Lịch sử Công đoμn

Bưu điện Việt Nam (1947 - 2007) nhân dịp kỷ niệm năm 60

ngμy thμnh lập (30/8/1947 - 30/8/2007) Qua những tư liệu, sự

kiện tiêu biểu, cuốn lịch sử đã hệ thống hóa quá trình xây

dựng vμ phát triển của Công đoμn Bưu điện Việt Nam nêu bật những thμnh tích vμ đóng góp to lớn, đúc kết những giá trị truyền thống vμ những kinh nghiệm chủ yếu của Công đoμn Bưu điện Việt Nam gắn liền với sự phát triển của ngμnh Bưu

điện Việt Nam, sự phát triển giai cấp công nhân Việt Nam, của tổ chức Công đoμn Việt Nam vμ lịch sử dân tộc Việt Nam Cuốn lịch sử sẽ góp phần giáo dục truyền thống cho các thế hệ cán bộ đoμn viên, công nhân viên chức lao động ngμnh Bưu điện, nay lμ Bưu chính - Viễn thông vμ Công nghệ thông tin, đồng thời xác định trách nhiệm gìn giữ vμ tô thắm những giá trị lịch sử vẻ vang của Công đoμn Bưu điện Việt Nam, thi

đua lao động, công tác, sản xuất kinh doanh, góp phần xây dựng Ngμnh phát triển bền vững, xứng đáng với sự đánh giá

vμ tin tưởng của Đảng, Nhμ nước vμ nhân dân lμ một trong những ngμnh đi đầu trong cô ng cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước./

Hμ Nội, tháng 7 năm 2007

GS TSKH Đỗ Trung Tá

Bí THƯ BAN CáN Sự ĐảNG

Bộ TRƯởNG Bộ BƯU CHíNH, VIễN THÔNG

LờI NóI ĐầU

Công đoμn Bưu điện Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội

rộng lớn của công nhân viên chức vμ người lao động Bưu điện,

một bộ phận của tổ chức Công đoμn Việt Nam, được thμnh lập

ngμy 30/8/1947 tại xã Thản Sơn, huyện Lập Thạch, tỉnh

Vĩnh Phúc

Trải qua 60 năm xây dựng vμ phát triển, Công đoμn Bưu

điện Việt Nam đã qua 12 kỳ Đại hội (vμo các năm: 1957,

1960, 1963, 1968, 1973, 1978, 1981, 1983, 1988, 1993,1998

vμ 2003) Mỗi Đại hội đều đánh dấu bước phát triển mới, định

ra phương hướng hμnh động cho đoμn viên công nhân viên

chức trước mọi yêu cầu nhiệm vụ Công đoμn Bưu điện Việt

Nam đã góp phần quan trọng xây dựng đội ngũ công nhân

viên chức vμ xây dựng ngμnh Bưu điện, phục vụ sự nghiệp

cách mạng của Đảng vμ dân tộc, xây dựng nên truyền thống

“Trung thμnh - Dũng cảm - Tận tụy - Sáng tạo - Nghĩa tình”

của Cán bộ công nhân viên - Lao động ngμnh Bưu điện Việt

Nam trong hơn nửa Thế kỷ qua

Trong thời kỳ cách mạng giải phóng dân tộc, Công đoμn

Bưu điện đã tổ chức, động viên cán bộ, công nhân viên ngμnh

Bưu điện phát huy tinh thần cách mạng, lao động sáng tạo, dũng cảm, mưu trí, chịu đựng mọi gian khổ, hy sinh, đảm bảo thông tin liên lạc phục vụ đắc lực mọi yêu cầu của cách mạng Toμn Ngμnh có gần 10.000 liệt sỹ vμ hμng nghìn người đã chia sẻ một phần thân thể vì sự nghiệp giải phóng dân tộc vμ bảo vệ Tổ quốc Công lao to lớn vμ những tấm gương tiêu biểu của chủ nghĩa anh hùng cách mạng đã góp phần vμo thắng lợi của các cuộc kháng chiến vμ chiến tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc

Trong cách mạng xã hội chủ nghĩa, Công đoμn Bưu điện Việt Nam đã vận động, tổ chức cán bộ, công nhân viên chức

nỗ lực thi đua vượt lên mọi khó khăn gian khổ đảm bảo phục

vụ sự chỉ đạo của Đảng vμ chính quyền các cấp, đáp ứng ngμy cμng cao nhu cầu thông tin liên lạc của nhân dân; góp phần quan trọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế - chính trị - xã hội, củng cố an ninh - quốc phòng của đất nước Nhiều đơn vị, cá nhân vinh dự được Đảng vμ Nhμ nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, tặng thưởng Huân chương Độc lập, Huân chương Kháng chiến, Huân chương Lao động các hạng, lμ minh chứng hùng hồn về những đóng góp đó

Lμ một trong những tổ chức Công đoμn ngμnh dọc đầu tiên của Tổng Liên đoμn Lao động Việt Nam, Công đoμn Bưu

điện Việt Nam đã góp phần xây dựng đội ngũ công nhân Việt

Nam ngμy cμng lớn mạnh về số lượng, nâng cao về chất

lượng Công đoμn Bưu điện Việt Nam đã vận dụng sáng tạo

các chủ trương, nhiệm vụ của Tổng Liên đoμn, tham gia tích

cực chuyển hoá các phong trμo, cuộc vận động do Tổng Liên

đoμn phát động vμo thực tiễn hoạt động Công đoμn vμ phong

trμo công nhân viên chức Bưu điện Từ thực tiễn sinh động

trong tổ chức vμ hoạt động của Công đoμn Bưu điện Việt Nam

đã đóng góp một số kinh nghiệm, mô hình, phong trμo, lμm

phong phú hơn truyền thống, thμnh tích của Tổng Liên đoμn

Lao động Việt Nam vμ phong trμo công nhân Việt Nam

Công đoμn Bưu điện Việt Nam luôn phát huy vai trò tập

hợp, đoμn kết vμ tổ chức cán bộ công nhân viên chức, người

lao động thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ chính trị của

Ngμnh trong kiện toμn tổ chức vμ xây dựng, mở rộng mạng

lưới, tăng cường công tác quản lý vμ xây dựng đội ngũ Công

đoμn Bưu điện Việt Nam ngμy cμng thể hiện rõ hơn chức năng

bảo vệ lợi ích chính đáng, hợp pháp của người lao động Bằng

những việc lμm nghĩa tình với thế hệ đi trước, tham gia thực

hiện nhiều trách nhiệm xã hội của Ngμnh, Công đoμn Bưu

điện Việt Nam đã tham gia bồi đắp truyền thống của ngμnh

Bưu điện, kết nối sức mạnh của quá khứ vμ hiện tại, đóng góp

vμo sự trưởng thμnh không ngừng của Ngμnh

Với cán bộ công nhân viên chức vμ người lao động

ngμnh Bưu điện, Công đoμn Bưu điện lμ tổ chức tập hợp vμ

phát huy sức mạnh của họ, giúp họ cống hiến nhiều nhất cho Ngμnh, cho nhân dân vμ qua đó được thụ hưởng ngμy cμng nhiều hơn những giá trị vật chất vμ tinh thần Công đoμn lμ nơi

mμ cán bộ công nhân viên bμy tỏ ý kiến, chia sẻ tâm tư nguyện vọng, mọi người đoμn kết, chia sẻ với nhau như trong một gia đình

Với các tổ chức Công đoμn vμ bạn bè quốc tế, Công

đoμn Bưu điện Việt Nam đã mang tiếng nói của công nhân viên chức Bưu điện Việt Nam đến với thế giới, chia sẻ kinh nghiệm, đóng góp vμo sự nghiệp đấu tranh chung vì hoμ bình, dân chủ vμ tiến bộ xã hội

Từ khi ra đời vμ trong suốt quá trình xây dựng, phát triển, Công đoμn Bưu điện Việt Nam luôn chú trọng tuyên truyền, giáo dục công nhân viên chức về tinh thần yêu nước, tin tưởng vμo sự lãnh đạo của Đảng vμ Chính phủ; tổ chức các phong trμo thi đua yêu nước vμ động viên mọi người thi đua

đảm bảo tốt thông tin liên lạc, phục vụ đắc lực vμ kịp thời cho

sự nghiệp cách mạng Sau 60 năm xây dựng vμ phát triển, Công đoμn Bưu điện Việt Nam đã có trên 80.000 đoμn viên,

125 tổ chức Công đoμn trực thuộc, với trên 1.300 Công đoμn cơ sở, đóng trên địa bμn 64 tỉnh, thμnh phố, luôn đồng thời thực hiện chức năng đại diện quyền vμ lợi ích hợp pháp, tham

gia quản lý ở cả hai lĩnh vực quản lý nhμ nước vμ quản lý

doanh nghiệp

Lịch sử Công đoμn Bưu điện Việt Nam 60 năm qua lμ

một phần quan trọng trong lịch sử của ngμnh Bưu điện Việt

Nam vμ lịch sử giai cấp công nhân Việt Nam, trong đó khắc

sâu hình ảnh đội ngũ cán bộ, đoμn viên Công đoμn Bưu điện

không ngại hy sinh gian khổ để “nối mạch máu giao thông”,

“mở đường quyết thắng” góp phần vμo sự nghiệp giải phóng

dân tộc, xây dựng vμ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ

nghĩa Đội ngũ cán bộ, công nhân viên chức vμ lao động

ngμnh Bưu chính - Viễn thông vμ Công nghệ thông tin hôm

nay đang tiếp tục phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng,

đổi mới tư duy, sáng tạo thực hiện “đi tắt đón đầu” đưa ngμnh

Bưu điện Việt Nam tiến thẳng vμo hiện đại, đa dịch vụ, hội

nhập với khu vực vμ thế giới, mãi mãi lμ hình ảnh đẹp của đội

ngũ cán bộ, đoμn viên Công đoμn Bưu điện Việt Nam

Nhân kỷ niệm 60 năm ngμy thμnh lập, Ban Thường vụ

Công đoμn Bưu điện Việt Nam đã quyết định tổ chức sưu tầm

tư liệu, tiến hμnh nghiên cứu, biên soạn cuốn sơ thảo Lịch

sử Công đoμn Bưu điện Việt Nam (1947 - 2007) để tái hiện

những diễn biến, những sự kiện cơ bản vμ những mốc quan

trọng, tổng kết những thμnh tích, đóng góp, truyền thống vμ

kinh nghiệm có ý nghĩa lý luận vμ giá trị tư tưởng sâu sắc trong quá trình phát triển của Công đoμn Bưu điện Việt Nam Cuốn lịch sử sẽ có tác dụng động viên, khích lệ đội ngũ cán

bộ, đoμn viên Công đoμn các đơn vị tự hμo với truyền thống

62 năm vẻ vang của ngμnh Bưu điện, 60 năm xây dựng vμ phát triển Công đoμn Bưu điện Việt Nam, lấy đó lμ nguồn nội lực quan trọng để thi đua lao động sáng tạo, lao động giỏi, hoμn thμnh nhiệm vụ được giao, góp phần đưa ngμnh Bưu chính, Viễn thông vμ Công nghệ thông tin thực hiện thắng lợi chiến lược “Hội nhập vμ Phát triển bền vững”, tạo tiền đề cho việc thực hiện thắng lợi chiến lược “Cất cánh” trong giai

đoạn mới

Trong quá trình sưu tầm tư liệu vμ biên soạn, chúng tôi

đã nhận được sự giúp đỡ, tạo điều kiện của các đồng chí lãnh

đạo vμ các vụ, ban, phòng của Bộ Bưu chính, Viễn thông, Tổng Liên đoμn Lao động Việt Nam, Tập đoμn Bưu chính - Viễn thông Việt Nam, Học viện Chính trị khu vực I, đặc biệt

lμ sự tham gia đóng góp ý kiến của các cán bộ chủ chốt của Công đoμn Bưu điện Việt Nam qua các thế hệ Ban Thường

Vụ Công đoμn Bưu điện Việt Nam xin trân trọng cảm ơn về sự

đóng góp, giúp đỡ quý báu đó!

Tuy đã có nhiều cố gắng, song những kết quả sưu tầm tμi liệu vμ biên soạn cuốn lịch sử mới chỉ lμ bước đầu Chắc chắn

cuốn sơ thảo Lịch sử Công đoμn Bưu điện Nam (1947 - 2007) còn nhiều khiếm khuyết, thiếu sót Chúng tôi rất

mong nhận được góp ý của đông đảo bạn đọc, nhất lμ các

đồng chí lão thμnh, cán bộ, đoμn viên, công nhân viên chức toμn Ngμnh để cuốn lịch sử tiếp tục được hoμn thiện, chất lượng cao hơn trong lần xuất bản sau./

Hμ Nội, tháng 7 năm 2007

Hoμng Huy Loạt

ủy viên BCH Tổng liên đoμn lao động việt nam CHủ TịCH CÔNG ĐOμN BƯU ĐIệN VIệT NAm

Phần I Công đoμn bưu điện việt NAm ra đời, vận động công nhân viên chức

tích cực tham gia cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược

(1947 - 1954)

Chương 1 Phong trμo công nhân viên chức

bưu điện vμ quá trình vận động thμnh

lập Công đoμn bưu điện Việt nam

I Khái quát về đội ngũ vμ phong trμo công

nhân viên chức Bưu điện trước vμ trong cách

mạng tháng Tám năm 1945

Công nhân viên chức Bưu điện hình thμnh từ quá trình thiết

lập Bưu điện thực dân của Pháp ở Việt Nam vμ đội ngũ cán bộ

lμm công tác thông tin liên lạc của Đảng (ra đời trong quá trình

vận động cách mạng, đấu tranh giải phóng dân tộc), chính lμ đội

ngũ tiền thân của công nhân viên chức Bưu điện cách mạng Việt

Nam, chính thức hình thμnh sau Cách mạng Tháng Tám

Cùng với quá trình xâm lược Việt Nam, thực dân Pháp

từng bước thiết lập hệ thống thông tin liên lạc phục vụ mục đích

xâm lược vμ khai thác thuộc địa Từ bưu cục đầu tiên được thμnh

lập tại Sμi Gòn (tháng 4/1859) cho đến cuối năm 1890, Pháp đã

thiết lập 42 bưu cục tại Nam Kỳ, 36 tại Bắc Kỳ vμ 26 tại Trung

Kỳ, với khoảng 10.000 km đường dây điện tín Năm 1889, mạng

điện thoại đầu tiên khai trương ở Hμ Nội, tiếp đó lμ Sμi Gòn

(1894) vμ Chợ Lớn (1895)(1 )

Hoạt động bưu chính chủ yếu lμ

Hoμ vμ Sμi Gòn - Chợ Lớn hoμn thμnh Hướng ra phía Bắc, năm 1884,

đường cáp ngầm Vũng Tμu - Đồ Sơn (có một nhánh rẽ vμo Huế),

vận chuyển, giao nhận công văn, thư, báo, bưu phẩm, bưu kiện thông thường

Từ năm 1897, năm mở đầu thời kỳ khai thác thuộc địa, thông tin Bưu điện không chỉ phục vụ quân sự, mμ cả yêu cầu khai thác thuộc địa Pháp đầu tư mở rộng đường điện tín tới các trung tâm kinh tế, chính trị quan trọng trên toμn xứ Đông Dương(1 )

kỹ thuật: tại Hμ Nội có Trung tâm thư tín BCR vμ một số cơ sở ở

đường dây hữu tuyến Sμi Gòn - Hμ Nội được khởi công xây dựng

Hệ thống đường dây tới các khu vực, các tỉnh dần hình thμnh, như:

Hμ Nội - Hải Phòng, Hải Phòng - Hòn Gai (1884), Huế - Đμ Nẵng, Phủ Lạng Thương - Chợ Chu, Phủ Lạng Thương - Kép, Hμ Nội - Hưng Hoá (1885)

chuông Nhμ thờ lớn Hμ Nội, mở đầu cho thông tin vô tuyến điện tại Việt Nam Năm 1904, Pháp đã thiết lập được 03 trạm vô tuyến điện ở

Đồn Thuỷ (Hμ Nội), Kiến An vμ Vũng Tμu Đến cuối năm 1919, ở

Đông Dương có các tuyến thông tin vô tuyến: Kiến An - Đμ Nẵng; Đμ Nẵng - Quảng Ngãi - Vũng Tμu; Atopơ - Stungtreng - Cachiê - Sμi Gòn; Sμi Gòn - Côn Đảo - Vũng Tμu Năm 1922, Pháp xây dựng đμi vô tuyến điện tại khu vực Bạch Mai vμ đμi thu vô tuyến điện tại số 4 Phạm Ngũ Lão (Hμ Nội)

Chương 1: Phong trμo công nhân viên chức 27

phố Bạch Mai có đμi thu phát tin, khu vực kỹ thuật, ; tại Sμi

Gòn có đμi kiểm soát, đμi thu, trung tâm đμi phát, cơ xưởng,

Về liên lạc quốc tế: Từ năm 1871 đến 1897, thực dân Pháp

đã thiết lập được mạng thông tin điện tín: Vũng Tμu - Xin-ga-po

- ấn Độ - châu Âu; từ Đồng Đăng, Móng Cái vμ Lμo Cai đến

một số điểm phía Nam Trung Quốc; Hμ Tiên với tỉnh Ba Nam

(Cao Miên); Vũng Tμu - Hồng Kông - Xibiri; Đμ Nẵng - áo

Môn Hμng không bưu chính bắt đầu thực hiện từ năm 1929

Cùng với việc thiết lập mạng lưới thông tin, hệ thống tổ

chức bộ máy Bưu điện của Pháp ở Đông Dương dần được định

hình Ngμy 14/11/1901, Toμn quyền Đu-me (Paul Doumer) ban

hμnh Nghị định tổ chức ngμnh Bưu điện Theo đó, Tổng Giám

đốc do Toμn quyền Đông Dương bổ nhiệm Hệ thống Bưu điện

trên toμn Đông Dương được tổ chức theo 5 khu vực (Bắc Kỳ,

Trung Kỳ, Nam Kỳ, Ai Lao vμ Cao Miên), đặt dưới sự điều hμnh

của Tổng Giám đốc Mỗi khu Bưu điện do một Chánh sở phụ

trách, có chủ sự, kế toán giúp việc Năm 1906, Nha Tổng Giám

đốc Bưu điện Đông Dương được thμnh lập Năm 1909, Sở Vô

tuyến điện ra đời

Đáp ứng yêu cầu phát triển mạng lưới, đội ngũ công nhân

viên chức Bưu điện hình thμnh vμ tăng nhanh về số lượng Ban

đầu, chính quyền thực dân chỉ trọng dụng những người Pháp

ngạch chính quốc, còn người bản xứ lμm việc chủ yếu trong hệ

thống bưu chính nông thôn (phu trạm, lính trạm, tá dịch, ) Sau

đó, đội ngũ công nhân bản xứ từng bước được tuyển dụng, từ

chỗ chỉ thực hiện các công việc giản đơn, dần được đảm đương

các công việc kỹ thuật Năm 1906, nhân viên Bưu điện ở Đông

28 Lịch sử Công đoμn Bưu điện Việt Nam (1947 - 2007)

Dương có 314 người Pháp ngạch chính quốc, 64 người Pháp ngạch địa phương, 17 bưu tá người ấn Độ, 1.274 người Đông Dương vμ 38 nhân viên công nhật Đến năm 1923, ngoμi 340 viên chức người Âu, đã có 4.300 người bản xứ Như vậy, người bản xứ không chỉ tăng nhanh về số lượng mμ ngμy cμng chiếm tỷ

lệ lớn trong tổng số công chức Bưu điện Trong điều kiện thực dân Pháp thực thi chính sách ngu dân vμ phân biệt đối xử, thì

điều nμy đã chứng tỏ sự nỗ lực rất lớn, tinh thần vượt khó vμ khả năng của công nhân viên chức người Việt

Việc đμo tạo chuyên môn nghiệp vụ cho người bản xứ cũng dần được tiến hμnh Năm 1925, trường Cao đẳng Thương mại Hμ Nội mở một ban chuyên môn về Bưu điện, mục đích để

đμo tạo các giám thầu, phó kiểm soát viên Bưu điện Đến năm

1926 mở thêm khoa Bưu chính vμ Điện báo, đμo tạo nhân viên người bản xứ chuyên tiếp nhận điện báo; khoa Điện báo vô tuyến đμo tạo kỹ thuật viên cao cấp để điều hμnh hệ thống vô tuyến điện của Pháp ở Đông Dương

Như vậy, chỉ trong vμi thập niên cuối thế kỷ XIX đầu thế

kỷ XX, hệ thống thông tin Bưu điện đã được hình thμnh ở Việt Nam, cả về mạng lưới vμ tổ chức, ở trong nước vμ thông với nước ngoμi, với loại hình thông tin khá đa dạng Nhưng hệ thống thông tin liên lạc đó chủ yếu sử dụng cho các mục đích xâm lược, nô dịch vμ bóc lột nhân dân thuộc địa của thực dân Pháp

Từ quá trình thiết lập hệ thống Bưu điện thực dân, đội ngũ công nhân viên chức Bưu điện Việt Nam ra đời, ngay từ đầu đã mang trong mình đầy đủ những tố chất của giai cấp công nhân với tư cách lμ giai cấp tiên tiến nhất So với giai cấp công nhân

Việt Nam khi đó, ngoμi lòng yêu nước nhiệt thμnh, ưu điểm của

công nhân viên chức Bưu điện lμ hầu hết có trình độ văn hoá, có

chuyên môn nghiệp vụ, kỷ luật lao động vμ trách nhiệm nghề

nghiệp cao Lμ tầng lớp chịu sự đè nén, bóc lột nặng nề vμ sự

khinh rẻ, phân biệt đối xử của thực dân Pháp, hơn ai hết họ hiểu

rõ sự bất công, bản chất của chế độ thực dân vμ luôn chất chứa

tinh thần phản kháng Nếu được đón nhận ánh sáng cách mạng,

được dẫn dắt bởi một chính đảng, có tổ chức giai cấp của mình,

thì những tố chất, đặc điểm đó sẽ được phát huy cao độ để họ

cống hiến nhiều hơn cho cách mạng

Trong chế độ thực dân phong kiến, như thân phận của hầu

hết công nhân viên chức bản xứ khi đó, công chức Bưu điện

người Việt chịu sự đè nén, áp bức vμ phân biệt đối xử nặng nề

của giới chủ Họ không được bố trí vμo những vị trí quan trọng;

có thu nhập thấp hơn nhiều người chính quốc; ít có cơ hội học

tập nâng cao trình độ Hiểu rõ thân phận của người dân mất

nước, công chức Bưu điện cμng quyết tâm đấu tranh cho các

quyền lợi dân sinh, dân chủ Đây chính lμ nguồn gốc của những

hμnh động phản kháng chế độ thực dân, phong kiến Các hình

thức đấu tranh chống chế độ thực dân, phong kiến, đòi các

quyền lợi dân sinh, dân chủ, dù còn ở trình độ tự phát nhưng đã

sớm thể hiện rõ đặc điểm của công nhân viên chức Bưu điện Từ

năm 1925, ảnh hưởng của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên

vμo trong nước ngμy cμng sâu rộng Được tiếp nhận những luồng

tư tưởng mới từ Hội, nhiều cuộc đình công, bãi công nổ ra,

tiêu biểu lμ cuộc bãi công của công nhân Bưu điện Sμi Gòn

(tháng 01/1926)

Ngay khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã quan tâm

tuyên truyền, giác ngộ cách mạng, tổ chức đấu tranh trong bộ

phận công chức của chính quyền thực dân, trong đó có đội ngũ công chức Bưu điện Một số công chức sớm được giác ngộ cách mạng, tiêu biểu như Lê Văn Kiệt quê ở Thủ Thừa (Tân An) lên học ở Sở dây thép Sμi Gòn, ngμy 01/5/1930 đã treo lá cờ đỏ búa liềm tại Trung tâm Viễn thông Sμi Gòn Trong cuộc vận động dân chủ (1936 - 1939), công nhân viên chức Bưu điện, nhất lμ ở các thμnh phố lớn đã tích cực tham gia đấu tranh công khai đòi

tự do dân chủ, chống phát xít vμ nguy cơ chiến tranh, đòi triệu tập Đông Dương Đại hội, đòi lập nghiệp đoμn, đòi thi hμnh Luật Lao động, bảo hiểm xã hội, Trong cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ (tháng 11/1940), hai cán bộ bí mật của ta trong Bưu điện Pháp lμ Phạm Ngọc Hiển vμ Nguyễn Văn Cự đã dùng Bưu điện địch truyền lệnh khởi nghĩa, trực tiếp lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Cuộc khởi nghĩa bị tổn thất, hai ông nằm trong số 10 cán bộ của phong trμo bị thực dân Pháp kết án tử hình

Như vậy, từ rất sớm, công nhân viên chức Bưu điện đã hoμ mình vμo phong trμo đấu tranh chung của giai cấp công nhân vμ nhân dân lao động Việt Nam chống áp bức giai cấp vμ áp bức dân tộc dưới chế độ thực dân phong kiến Từ ảnh hưởng của

Đảng, cuộc đấu tranh đã chuyển biến dần từ tự phát lên tự giác, ngμy cμng mang tính tổ chức cao Mặc dù chưa hình thμnh được

tổ chức của riêng mình, nhưng một số công nhân viên chức Bưu

điện đã tham gia vμo tổ chức vμ phong trμo chung của công nhân viên chức Việt Nam Đồng chí Lê Văn Kiệt, Thư ký Công hội

Đỏ Nam Kỳ, năm 19 tuổi đã trở thμnh đại biểu của giai cấp công nhân Việt Nam ở diễn đμn Quốc tế Công hội đỏ( 1 )

Chương 1: Phong trμo công nhân viên chức 31

Cùng với đội công nhân viên chức Bưu điện, đội ngũ cán

bộ thông tin cách mạng lμ một lực lượng tiền thân quan trọng

của công nhân viên chức Bưu điện cách mạng sau nμy

Ngay từ khi lựa chọn chủ nghĩa Mác - Lê-nin lμm lý luận

soi đường cho cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, Nguyễn ái

Quốc đã quan tâm thiết lập mạng lưới liên lạc phục vụ truyền bá

lý luận cách mạng, gây dựng vμ chắp mối tổ chức Năm 1925,

đồng chí Nguyễn ái Quốc xây dựng những tuyến thông tin bí

mật từ Quảng Châu - Trung Quốc về Việt Nam, người đầu tiên

được chọn lμm giao thông viên lμ đồng chí Nguyễn Lương Bằng

Những cán bộ dự lớp huấn luyện ở Quảng Châu cũng được trang

bị kiến thức về thông tin liên lạc Mạng lưới liên lạc giữa Tổng

bộ Thanh niên ở Quảng Châu tới các kỳ bộ ở trong nước được

thiết lập, vận chuyển nhiều tμi liệu cách mạng về nước vμ đưa

đón cán bộ, thanh niên Việt Nam ra nước ngoμi học tập

Đảng ta sớm thấy rõ vai trò của thông tin liên lạc vμ bước

đầu chú ý khai thác, sử dụng như một phương thức hoạt động,

tuyên truyền cách mạng Hình thức thông tin liên lạc chủ yếu

của cách mạng lúc đó lμ xây dựng mạng lưới đường dây bí mật,

vận chuyển tμi liệu vμ đưa tin bằng phương pháp thủ công Nhiều

tuyến thông tin liên lạc được thiết lập như Hμ Nội - Hải Phòng,

Hải Phòng - Hồng Gai, Hμ Nội - Vinh Ba trung tâm của các Xứ

uỷ đóng ở Hμ Nội, Nghệ An, Sμi Gòn được coi lμ “tổng trạm”,

có đường liên lạc tới các tỉnh uỷ Ngoμi nhiệm vụ thông tin liên

lạc mμ tất cả cán bộ cách mạng đều phải đảm trách, dần hình

thμnh một đội ngũ giao thông viên chuyên lμm liên lạc, thường

lμ thanh niên khoẻ mạnh, nhanh nhẹn, mưu trí Không chỉ vận

chuyển tμi liệu, sách báo của Đảng tới cơ sở, báo cáo của cơ sở

32 Lịch sử Công đoμn Bưu điện Việt Nam (1947 - 2007)

lên cấp trên, giao thông viên còn in báo, rải truyền đơn, treo cờ,

cổ động, kêu gọi quần chúng, bảo vệ cán bộ, Sau cao trμo 1930

- 1931, nhiều cơ sở của Đảng bị tổn thất, những giao liên gan dạ dũng cảm đóng vai trò rất quan trọng trong việc chắp mối tổ chức, gây dựng lại cơ sở cách mạng Có nhiều đồng chí như Hoμng Thị ái, đồng chí Đa ở Huế bị địch tra tấn hết sức dã man nhưng không hề khai báo cán bộ vμ cơ sở của Đảng Thời kỳ đấu tranh dân chủ (1936 - 1939), những cán bộ giao liên của Đảng

đã sử dụng linh hoạt các hình thức công khai, nửa công khai để phục vụ thông tin, mở rộng ảnh hưởng của Đảng vμ Mặt trận Dân chủ

Khi chiến tranh thế giới bùng nổ (1939), Đảng dần chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hμng đầu Hội nghị Trung ương Tám (tháng 5/1941) quyết định thμnh lập Mặt trận Việt Minh để tập hợp, đoμn kết đông đảo các giai cấp, tầng lớp tăng cường chuẩn bị về mọi mặt tiến tới khởi nghĩa giμnh chính quyền Hội nghị Thường vụ Trung ương họp ở Võng La - Đông Anh (1943) chủ trương đẩy mạnh công tác vận

động công nhân viên chức vμ công tác xây dựng lực lượng chính trị ở đô thị Thực hiện đường lối của Đảng, phong trμo công nhân viên chức Bưu điện có bước phát triển mạnh mẽ hơn; mạng lưới

vμ đội ngũ thông tin liên lạc cũng được tăng cường về mọi mặt

Đặc biệt, hoạt động của hai đội ngũ ngμy cμng gần gũi, kết hợp chặt chẽ với nhau tập trung dưới sự lãnh đạo của Đảng vμ mặt trận Việt Minh

Viên chức Bưu điện lμ một đối tượng có tầm quan trọng

đặc biệt trong việc phát triển lực lượng chính trị của Đảng, thông qua lực lượng nμy, cách mạng nắm bắt tình hình vμ âm mưu của

chính quyền thực dân được chuyển tải qua các kênh thông tin

Bưu điện Nhiều anh em viên chức Bưu điện đã được tuyên

truyền, giác ngộ cách mạng vμ cung cấp những tin tức quan

trọng mμ họ nắm được, giúp Đảng phân tích, đánh giá sát hơn

âm mưu, thủ đoạn của địch vμ tìm biện pháp đối phó

Tại Hμ Nội, một số công chức Bưu điện tiến bộ đã bắt liên

lạc với Việt Minh vμ từng bước được giao nhiệm vụ hoạt động

ngay trong cơ sở Bưu điện Tiêu biểu trong số nμy lμ đồng chí Tô

Hữu Hạnh, công nhân sửa chữa máy vô tuyến điện của Pháp, đã

tìm kiếm linh kiện vμ tự lắp ráp được một máy thu phát tín vô

tuyến điện phục vụ hoạt động của Xứ ủy Bắc kỳ Từ những cốt

cán ban đầu, ngμy cμng nhiều công nhân Bưu điện ở trung tâm

Điện tín, Bưu điện Bờ Hồ đã tham gia tổ chức Công nhân cứu

quốc vμ liên lạc thường xuyên với cách mạng Nhờ những thông

tin bí mật mμ viên chức Bưu điện Bờ Hồ thu được vμ cung cấp

kịp thời về sự bất thường trong mối quan hệ giữa Pháp vμ Nhật

trước ngμy 09/3/1945, góp phần giúp Đảng ta sớm đi đến nhận

định Nhật sẽ đảo chính lật đổ Pháp để thiết lập độc quyền kiểm

soát Đông Dương

ở Sơn La, số công chức Bưu điện có cảm tình với cách

mạng lμ cơ sở liên lạc vμ cung cấp tin tức, tμi liệu từ bên ngoμi

cho chi bộ Đảng nhμ tù Sơn La do đồng chí Tô Hiệu lμm Bí thư

chi bộ (cùng với một số công nhân hãng xe Plerie, nhμ máy điện,

sở lục lộ) Những người nμy còn tham gia giúp đỡ để 04 đồng

chí: Nguyễn Lương Bằng (Sao Đỏ), Nguyễn Văn Trân (tức

Diệu), Trần Đăng Ninh (Nguyễn Tuấn Đáng), Lưu Đức Hiển

(Lưu Quyên) tổ chức vượt ngục thμnh công, trở về tham gia lãnh

đạo phong trμo cách mạng Tại Bưu điện Huế, Quảng Yên,

Quảng Trị, Quảng Bình, cách mạng cũng đã liên hệ, giác ngộ

vμ gây dựng được cơ sở khá vững trong Bưu điện Tại Bưu điện Lμo Cai đã hình thμnh nhóm yêu nước có cảm tình với cách mạng, lôi cuốn cả Chủ sự Bưu điện Sa Pa Tạ Bằng Đoμn, Chủ sự Bưu điện Lao Cai - Lê Ngọc Ký tham gia vμ có nhiều đóng góp giúp Việt Minh tuyên truyền cách mạng

Với lực lượng thông tin của Đảng, tháng 6/1941, Lãnh tụ Nguyễn ái Quốc lựa chọn 10 hội viên cứu quốc sang Liễu Châu (Trung Quốc) học lớp thông tin - báo vụ, trong đó có các đồng chí Đông Tùng, Hoμng Việt Huy, Phạm Văn Quý, Phan Việt Bắc

lμ đảng viên Sau khi về nước, họ lμ nòng cốt cho việc thiết lập các cơ sở thông tin điện chính đầu tiên tại Tân Trμo

Đầu tháng 5/1945, Hồ Chí Minh từ Pắc Bó về Tân Trμo chỉ

đạo Đại hội Quốc dân Từ đây, Tân Trμo trở thμnh một đầu mối của giao thông liên lạc cách mạng Tổ chức thông tin liên lạc ở Tân Trμo ngoμi những đường dây đi các nơi, còn có một điện đμi

vμ một số máy điện thoại Phụ trách điện đμi lμ Tổ báo vụ gồm các đồng chí: Khôi, Sơn, Huy, Đắc vμ Đức lμ những người đã đi học lớp báo vụ đầu tiên tại Liễu Châu Hμng ngμy anh em "lên máy" bắt liên lạc với Bộ chỉ huy Đồng Minh tại Vân Nam (Trung Quốc) Xứ ủy Bắc kỳ cũng giác ngộ cách mạng vμ sử dụng một số viên chức Bưu điện cùng với những tự vệ cứu quốc (Trần Hiệu, Nguyễn Văn Ngọc vμ Nguyễn Văn Thμnh ) để khai thác sử dụng 02 máy thu phát vô tuyến điện đặt tại Hμ Nội vμ di chuyển bí mật tại các địa phương lân cận

Tháng 6/1945, thực hiện chỉ thị của Hồ Chí Minh, đồng chí

Võ Nguyên Giáp mở lớp đμo tạo báo vụ viên gồm 10 người tại Tân Trμo Học viên được đμo tạo về nghiệp vụ khai thác vμ sử dụng các loại máy SST một đèn phát sóng GN6 Bác Hồ rất quan tâm đến lớp học Buổi tối Bác thường đến lớp để kiểm tra kết

Chương 1: Phong trμo công nhân viên chức 35

quả học tập, nói chuyện thời sự trong nước vμ quốc tế cho anh

em nghe Đội ngũ điện báo viên nμy về sau lμ nòng cốt cho quá

trình xây dựng cán bộ thông tin liên lạc cách mạng khi khởi

nghĩa giμnh chính quyền thắng lợi

Từ ngμy 13 đến 15/8/1945, Hội nghị toμn quốc của Đảng

quyết định Tổng khởi nghĩa trong toμn quốc Lực lượng giao

thông viên nhanh chóng truyền tin khởi nghĩa đến các địa

phương, góp phần giúp việc chỉ đạo khởi nghĩa được thống nhất,

kịp thời Đây cũng lμ lực lượng tham gia rải truyền đơn, kẻ khẩu

hiệu, treo cờ, dẫn đường cho nhân dân các vùng ngoại thμnh tiến

vμo đô thị, thậm chí vũ trang xung phong cùng quần chúng

giμnh chính quyền

Số viên chức người Việt hoạt động trong ngμnh Bưu điện,

vốn được giác ngộ từ trước, cũng nhiệt tình tham gia đấu tranh

giμnh chính quyền bằng nhiều hình thức phong phú Họ không

chỉ trực tiếp tham gia, thậm chí trở thμnh lực lượng thông tin

trong khởi nghĩa mμ còn rất tích cực đấu tranh đòi bμn giao tμi

sản cho cách mạng, tham gia vô hiệu hóa hoạt động thông tin

của kẻ thù Tại Hμ Nội, Đỗ Văn Phú - nhân viên Sở Bưu điện,

qua điện thoại nắm bắt được tình hình cuộc khởi nghĩa giμnh

chính quyền ở Hμ Đông đang diễn ra rất khó khăn đã sang Bắc

Bộ phủ báo cáo Nhờ đó, lực lượng cách mạng từ Hμ Nội kịp thời

tiếp viện cho Hμ Đông giμnh chính quyền thμnh công Tại

Quảng Yên, quần chúng cứu quốc tham gia trong mạng điện

chính đường dμi đã tổ chức cắt đường điện thoại của địch Anh

em viên chức Bưu điện Huế, Quảng Trị, Quảng Bình đã gây áp

lực đòi chủ ngừng mọi liên lạc, cắt dây điện thoại, niêm phong

tμi sản thiết bị để bμn giao cho cách mạng Nhóm cơ sở cách

mạng ở Bưu điện Huế gồm Lê Khánh Khang, Nguyễn Trọng

36 Lịch sử Công đoμn Bưu điện Việt Nam (1947 - 2007)

Toại bí mật lấy cắp tμi liệu tin tức về tình hình quân số, vũ khí của Nhật cung cấp cho cách mạng ở Hội An (Quảng Nam), khi chuẩn bị khởi nghĩa, cán bộ Việt Minh đã liên hệ bí mật với nhóm hội viên cứu quốc Bưu điện do đồng chí Trần Tường chỉ

đạo cắt đứt các đường điện thoại của nguỵ quyền khi khởi nghĩa

nổ ra Qua đường viễn thông liên tỉnh Hμ Nội - Huế, bức điện của Chính phủ lâm thời yêu cầu Bảo Đại thoái vị được gửi đến Huế, anh em nhanh chóng tìm cách chuyển bức điện đó cho Bảo

Đại Khởi nghĩa thμnh công, thông tin được khôi phục kịp thời phục

vụ cách mạng

Phong trμo đấu tranh của công nhân viên chức Bưu điện vμ của lực lượng lμm công tác thông tin liên lạc của Đảng không chỉ góp phần quan trọng vμo thắng lợi cuộc đấu tranh giμnh

chính quyền mμ còn tạo ra tiền đề chính trị cho sự ra đời Công

đoμn Bưu điện Việt Nam sau nμy Từ đây, một thời kỳ lịch sử

mới được mở ra với dân tộc, với giai cấp công nhân, với ngμnh Bưu điện cách mạng, với phong trμo công nhân viên chức Bưu

điện cách mạng Việt Nam thời kỳ đấu tranh bảo vệ vμ phát triển thμnh quả Cách mạng Tháng Tám

II Các Tổ chức tiền thân của Công đoμn Bưu điện Việt nam trong năm đầu sau cách mạng tháng Tám

1 Sự ra đời của Bưu điện cách mạng Việt Nam vμ phong trμo công nhân viên chức Bưu điện trong đấu tranh củng cố, bảo

vệ chính quyền dân chủ nhân dân

Sau Cách mạng Tháng Tám, hệ thống Bưu điện vốn phục

vụ công cuộc cai trị vμ khai thác thuộc địa của thực dân được

chuyển sang phục vụ công cuộc xây dựng vμ bảo vệ chính quyền

cách mạng, phục vụ nhân dân; đội ngũ công nhân viên chức Bưu

điện từ thân phận nô lệ trở thμnh người thay mặt nhân dân lμm

chủ Ngμnh Trong điều kiện chính quyền vừa thiết lập, công việc

bộn bề, lại phải đấu tranh chống thù trong, giặc ngoμi, nhiệm vụ

trước mắt đặt ra đối với ngμnh Bưu điện hết sức nặng nề: tiếp

quản, khôi phục cơ sở vật chất vμ giáo dục chuyển hóa đội ngũ

công nhân viên chức Bưu điện của Pháp phục vụ cách mạng

Trong khó khăn chung của cả nước khi mới giμnh lại

quyền độc lập tự do, ngμnh Bưu điện - Vô tuyến điện cũng phải

đối mặt với chồng chất khó khăn, thử thách: Cơ sở vật chất kỹ

thuật còn hết sức nhỏ bé, lạc hậu; hệ thống thông tin của chính

quyền cũ để lại thô sơ, chưa đồng bộ, bị chiến tranh tμn phá; hệ

thống Bưu điện một số địa phương bị tay sai của quân Tưởng

nắm giữ; thông tin liên lạc cách mạng trước đó cũng lạc hậu, chỉ

có vμi đμi vô tuyến điện, hệ thống đường thư còn rất sơ khai

Để ngμnh Bưu điện vμ Vô tuyến điện mau chóng đi vμo

hoạt động ổn định, kịp thời phục vụ các cơ quan công sở vμ nhân

dân, Đảng vμ Chính phủ chủ trương trước mắt giữ nguyên tổ

chức, bộ máy, chức danh viên chức cùng các phương thức hoạt

động của Bưu điện vμ vô tuyến điện(1 )

phụ trách, trụ sở tại Hμ Nội Nha Tổng Giám đốc Bưu điện Bắc phần

quản lý từ vĩ tuyến 16 trở ra, kể cả Trung Lμo vμ Thượng Lμo do ông

Ngô Huy Văn phụ trách, trụ sở tại Hμ Nội Nha Tổng Giám đốc Bưu

Cùng với việc tiếp quản vμ mở rộng mạng lưới, củng cố cơ

sở vật chất vμ kiện toμn tổ chức bộ máy, vấn đề xây dựng đội ngũ công nhân viên chức Bưu điện cách mạng được đặt ra cấp bách Đội ngũ công nhân viên chức Bưu điện trong thời kỳ mới từng bước được hình thμnh từ hai nguồn: nguồn thứ nhất, chiếm

số lượng đông lμ những công nhân viên chức của chế độ cũ,

được cách mạng tin dùng, từng bước nâng cao nhận thức cách mạng, thay đổi tác phong lμm việc hướng vμo các nhiệm vụ phục vụ nhân dân; nguồn thứ hai, tuy không nhiều nhưng có vị trí nòng cốt lμ những cán bộ cách mạng đã trải qua thử thách trong quá trình vận động cách mạng vμ tổng khởi nghĩa giμnh chính quyền

ở hầu hết các địa phương, ngay sau khi giμnh chính quyền, tiếp quản các cơ sở Bưu điện của chính quyền cũ, lực lượng cách mạng nhanh chóng cử cán bộ tham gia quản lý, lãnh đạo ở những vị trí chủ chốt, tuyên truyền đường lối chính sách của cách mạng, kịp thời đưa các hoạt động thông tin liên lạc trở lại bình thường Ngμnh Bưu điện vμ Vô tuyến điện từ Trung ương

đến các tỉnh, thμnh phố đã dựa vμo các tổ chức Viên chức cứu

điện Nam (phần quản lý từ vĩ tuyến 16 trở vμo, kể cả Hạ Lμo vμ Cam-pu-chia) do ông Trần Đình Thọ phụ trách, trụ sở tại Sμi Gòn Ty Bưu điện (kể cả các bưu cục trực thuộc) ở tỉnh, thμnh phố do Trưởng ty phụ trách

Sở Vô tuyến điện Đông Dương chia lμm hai khu: khu phía Bắc từ vĩ tuyến 16 trở ra, kể cả Trung Lμo, trụ sở tại Hμ Nội; khu phía Nam từ vĩ tuyến 16 trở vμo, kể cả Hạ Lμo vμ Cam-pu-chia, trụ sở tại Sμi Gòn Sau khi thu hồi, Sở Vô tuyến điện thuộc phần Việt Nam được hợp nhất vμo ngμnh Bưu điện Sau đó hoạt động của các đμi hai khu vực thống nhất thμnh một mạng lưới vô tuyến điện quốc gia

Chương 1: Phong trμo công nhân viên chức 39

quốc, Thanh niên cứu quốc, Phụ nữ cứu quốc, để lựa chọn

những người hoạt động tích cực, có tinh thần yêu nước trong

hμng ngũ viên chức cũ phụ trách nghiệp vụ Một số cán bộ, đảng

viên cũng được điều động sang phụ trách các công việc quan

trọng, liên quan mật thiết đến hoạt động của Đảng vμ Chính phủ

Mặc dù viên chức cũ có tay nghề, chuyên môn, song được đμo

tạo theo lối công chức lμm công ăn lương còn nhiều bỡ ngỡ trước

hoμn cảnh mới Bưu điện chủ trương đẩy mạnh hoạt động tuyên

truyền, giác ngộ đường lối, chính sách của Đảng, Chính phủ vμ

Mặt trận Qua đó, phần lớn công chức cũ nhanh chóng nâng cao

nhận thức, ổn định tư tưởng, yên tâm công tác, hiểu hơn ý nghĩa

công việc phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân Tại Nam Bộ,

sau ngμy 23/9/1945, hưởng ứng lời kêu gọi của ủy ban Kháng

chiến, một bộ phận nhân viên kỹ thuật, công nhân vô tuyến điện

trong các đô thị tạm chiếm đã mang theo máy móc, phụ tùng ra

bưng biền, chiến khu, quyết tâm theo cách mạng, tham gia

kháng chiến

Cán bộ lμm công tác vô tuyến điện, giao thông liên lạc của

Đảng vμ chính quyền cách mạng ban đầu còn ít, hầu hết chưa

được đμo tạo Để đáp ứng yêu cầu khôi phục vμ quản lý điều

hμnh mạng lưới thông tin, một bộ phận được cử đi đμo tạo cấp

tốc, sau đó tham gia vμo bộ máy quản lý, trực tiếp tiến hμnh

những khâu công việc quan trọng đòi hỏi tuyệt đối bí mật như

các thông tin phục vụ lãnh đạo Đảng, Chính phủ, quốc phòng,

Như khâu tiếp dây khi có điện đμm giữa các đồng chí lãnh đạo

Đảng vμ Chính phủ, được giao cho đồng chí Bích Thuận, trợ

giúp thêm có nữ đồng chí Huyền lμ đoμn viên Phụ nữ cứu quốc;

đồng chí Đỗ Phú kiểm soát nội dung các bức điện đi vμ đến

40 Lịch sử Công đoμn Bưu điện Việt Nam (1947 - 2007)

Nhận thức rõ những mặt mạnh vμ yếu của công chức Bưu

điện vμ cán bộ lμm công tác thông tin liên lạc, những cán bộ,

đảng viên lμm nòng cốt trong từng đơn vị đã thể hiện vị trí trung tâm đoμn kết, tìm cách gắn kết hai bộ phận trong công tác vμ trong đời sống Lấy tinh thần yêu nước, lòng tự hμo dân tộc, mục tiêu phục vụ nhân dân, phục vụ cuộc đấu tranh bảo vệ nền độc lập vừa giμnh được lμm điểm tương đồng, viên chức Bưu điện giúp đỡ truyền thụ chuyên môn vμ kinh nghiệm cho những đồng nghiệp mới; cán bộ lμm công tác thông tin liên lạc thông qua trao đổi, học hỏi nghiệp vụ, tuyên truyền chủ trương chính sách của Chính phủ cách mạng, bằng sự nhiệt thμnh của mình cảm hoá, giác ngộ vμ từng bước lôi cuốn viên chức tham gia các phong trμo cách mạng sôi nổi Thông qua công việc vμ các phong trμo, hai lực lượng dần gắn kết, chia sẻ vμ xoá bỏ khoảng cách để hình thμnh một đội ngũ mới - đội ngũ công nhân viên chức Bưu điện Việt Nam đoμn kết, thống nhất phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân

Trước yêu cầu của công cuộc “kháng chiến, kiến quốc”, nhiệm vụ thiết lập lại mạng lưới thông tin Bưu điện, duy trì hoạt

động trong mọi tình huống được đặt lên vai đội ngũ công nhân viên chức Bưu điện cách mạng non trẻ Kết hợp với chính quyền, quân đội, công nhân viên Bưu điện nhanh chóng chấn chỉnh tổ chức, khôi phục đường dây Các đường dây trục từ Hμ Nội đi các tỉnh, thμnh phố, thị xã, nhất lμ các tuyến xung yếu được tu sửa như Hμ Nội - Hải Dương - Hải Phòng, Hμ Nội - Nam Định - Thanh Hoá - Nghệ An - Hμ Tĩnh - Huế - Đμ Nẵng, Hμ Nội - Hμ

Đông - Hoμ Bình, Hμ Nội - Phúc Yên Bưu điện các tỉnh, thμnh phố kịp thời khôi phục mạng điện thoại đường dμi, đặt điện đμi ở

Nam Bộ, Nam Trung Bộ, các tỉnh miền núi, duyên hải, kể cả một

số tỉnh vùng đồng bằng đảm bảo liên lạc thường xuyên giữa

Trung ương Đảng, Chính phủ với Xứ ủy, Tỉnh ủy, ủy ban Nhân

dân cách mạng các tỉnh, thμnh phố trong cả nước ở Nam Bộ,

sau ngμy 23/9/1945, thông tin Bưu điện vẫn được duy trì chủ yếu

lμ qua phương thức điện báo vμ vô tuyến điện, kịp thời chuyển

phát các báo cáo của Xứ ủy lên Trung ương Đảng, các chỉ thị

của Trung ương vμ Xứ ủy xuống các đơn vị, địa phương Tại

miền Trung, mạng thông tin lúc nμy chủ yếu lμ vô tuyến điện

của quân đội Ban Giao thông liên lạc quân sự Trung Bộ nhanh

chóng thμnh lập các điện đμi để duy trì liên lạc với Hμ Nội, Sμi

Gòn, Đμ Nẵng Từng tỉnh, mỗi chi đội chiến đấu đều được trang

bị ít nhất một điện đμi Mạng lưới bưu chính cũng được chấn

chỉnh tổ chức, khôi phục hoạt động Các nghiệp vụ bưu phẩm,

bưu kiện tiếp tục được mở; việc nhận, chuyển, phát công văn, tμi

liệu của các cơ quan, công sở được duy trì ở tất cả các tỉnh,

thμnh phố Về liên lạc quốc tế, bằng phương thức vô tuyến điện,

ta duy trì được các kênh thông tin tới đông bắc Thái Lan, với

Đảng Cộng sản Trung Quốc,

Trong quá trình khôi phục hệ thống thông tin, cán bộ công

nhân viên trong Ngμnh còn phải đấu tranh quyết liệt chống sự

phá hoại của bọn phản động Việt Quốc, Việt Cách chiếm đóng

một số nơi ở Hμ Nội vμ các thị xã Vĩnh Yên, Bạch Hạc, Việt Trì,

Phú Thọ, Yên Bái, Lμo Cai, Lai Châu, Lạng Sơn, Móng Cái đã

phá hoại thông tin của ta bằng nhiều thủ đoạn như phá máy điện

thoại, tổng đμi điện thoại lμm cho hệ thống Bưu điện ở đây bị

tê liệt Dưới sự lãnh đạo của Đảng, các tổ chức quần chúng ngăn

chặn hiệu quả hμnh động phá hoại đó Tiêu biểu lμ cán bộ công

nhân viên Bưu điện Bờ Hồ vμ Đμi Phát tín Bạch Mai đã cảnh giác kịp thời phát hiện ngăn chặn hμnh động phá két nước, chặt ống nước của bọn phản động phá hoại thông tin liên lạc Chi bộ

Đảng ở Đμi Phát tín do đồng chí Tô Hữu Hạnh lμm Bí thư đã phát động quần chúng yêu nước, kết hợp với một trung đội Cứu quốc quân kiên quyết đấu tranh, trấn áp, khiến bọn phản động không dám hoạt động trắng trợn như trước ở Nam Bộ, công nhân viên chức Sở Vô tuyến điện vừa sẵn sμng chiến đấu bảo vệ khu thu - phát vô tuyến điện trước âm mưu tấn công phá hoại của quân Anh - Pháp, vừa gấp rút di chuyển máy móc, thiết bị, phụ tùng ra ngoμi thμnh phố, chuẩn bị phương án nổ mìn phá tan toμn bộ khu thu - phát vô tuyến điện khi không còn khả năng bảo vệ

Ngay từ những ngμy đầu hoạt động, đội ngũ cán bộ công nhân viên chức Bưu điện đã có những phương châm thích hợp, sáng tạo để xây dựng mạng lưới thông tin Với quan điểm lấy vũ khí địch trang bị cho cách mạng để đánh địch; dùng phương tiện thông tin liên lạc của địch để tổ chức thông tin của ta, nhiều tuyến dây, phương tiện cũ được tận dụng Ta tổ chức một cơ sở chuyên tập hợp vμ sửa chữa các thiết bị vô tuyến điện sẵn có do quân Đồng Minh để lại, đồng thời tìm kiếm mua thiết bị ngoμi thị trường hỗ trợ cho cơ xưởng sửa chữa, lắp ráp máy vô tuyến

điện Đặc biệt, cán bộ công chức đμi phát tin đã tìm kiếm được một số máy phát tin loại nhỏ, tự gia công một số phụ tùng, chi tiết, lắp thμnh công 3 máy phát thanh loại 1 kW Tuy công suất máy nhỏ, nhưng tiếng nói của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoμ

từ Thủ đô Hμ Nội vang đi trong cả nước vμ thế giới, động viên lòng yêu nước của nhân dân ta vμ tranh thủ được sự đồng tình,

Chương 1: Phong trμo công nhân viên chức 43

ủng hộ của quốc tế Công nhân, nhân viên kỹ thuật đμi phát tin

còn vinh dự phục vụ đoμn Đại biểu Chính phủ ta trong quá trình

đμm phán với phái đoμn Pháp tại Đμ Lạt vμ Phông-ten-nơ-blô

Tại Nam Bộ, một số cán bộ, nhân viên kỹ thuật vô tuyến điện đã

khôi phục chiếc xe thu - phát cũ; lắp đặt bộ máy thu Si-nen, máy

phát Mét-xuy, máy phát điện Bec-na, hình thμnh đμi VMA (Việt

mạng lưới luôn được giữ vững nhờ quyết tâm, nhiệt tình vμ tinh

thần sáng tạo của đội ngũ cán bộ, công nhân, kỹ thuật viên

Những cán bộ hoạt động thông tin của Đảng trong thời kỳ tiền

khởi nghĩa đã phát huy tốt năng lực vμ tố chất chính trị, kết hợp

với đội ngũ viên chức của chế độ cũ sớm giác ngộ cách mạng,

tin tưởng vμo chế độ mới đã nỗ lực, vượt nhiều khó khăn chuyển

mạng lưới thông tin sang phục vụ nhân dân Bằng nhiều nỗ lực,

mạng lưới Bưu điện cách mạng được thiết lập thống nhất trong

toμn quốc, đóng vai trò quan trọng phục vụ sự lãnh đạo, chỉ đạo

của Đảng vμ Chính phủ đấu tranh chống giặc đói, giặc dốt, giặc

ngoại xâm, tạo dựng tiền đề để cả nước bước vμo cuộc kháng

chiến chống thực dân Pháp

2 Những tổ chức tiền thân của Công đoμn Bưu điện Việt Nam

ra đời, tập hợp, vận động công nhân viên chức bước đầu

tham gia kháng chiến chống Pháp

44 Lịch sử Công đoμn Bưu điện Việt Nam (1947 - 2007)

Cách mạng Tháng Tám thμnh công, phong trμo cách mạng

đã thu hút đông đảo các giai tầng yêu nước, diễn ra rộng khắp mọi miền với các hình thức vô cùng phong phú Khí thế cách mạng của cả nước đã khích lệ tình yêu Tổ quốc của anh chị em công nhân viên chức ngμnh Bưu điện - Vô tuyến điện Họ tích cực trong công tác chuyên môn vμ nhiệt tình tham gia công tác chính trị, xã hội Ngoμi việc tham gia xây dựng chính quyền, xây dựng tổ chức đảng vμ phát triển đảng viên ở các cơ quan, tổ chức Công nhân cứu quốc đã hình thμnh từ trước tiếp tục được củng

cố, mở rộng vμ thμnh lập mới Cho đến đầu năm 1946, tại các cơ quan Bưu điện - Vô tuyến điện từ Trung ương xuống các tỉnh

đều đã có tổ chức Công nhân cứu quốc, thu hút đông đảo công nhân vμ một số viên chức tham gia Tổ chức nμy hướng hoạt

động vμo thực hiện các nhiệm vụ chính trị, như tham gia tự vệ, bảo vệ cơ sở vμ mạng lưới thông tin, tập hợp đoμn kết quần chúng, Tiêu biểu trong thời gian nμy lμ hoạt động của tổ chức cứu quốc ở Đμi phát tin Trung ương, Ban Vô tuyến điện Trung

ương, Bưu điện Bờ Hồ, Trước những hoạt động của các đảng phái, tổ chức phản động hòng phân hoá, chia rẽ, từ đó lôi kéo công nhân viên chức, phá hoại khối đoμn kết toμn dân, các đảng viên, công nhân cứu quốc luôn bám sát quần chúng, đẩy mạnh tuyên truyền vμ từng bước xúc tiến thμnh lập ủy ban Công chức trong ngμnh Bưu điện

Trong hoμn cảnh lịch sử mới, khi chính quyền cách mạng

đã được thiết lập, Đảng trở thμnh đảng cầm quyền, các phong trμo cách mạng diễn ra công khai, khối đại đoμn kết cần mở rộng hơn nữa, Hội Công nhân Cứu quốc thμnh lập thời kỳ bí mật đã hoμn thμnh sứ mệnh lịch sử của mình, tiến hμnh tự giải thể Ngμy 20/7/1946, Tổng Liên đoμn Lao động Việt Nam chính thức

tuyên bố thμnh lập vμ long trọng ra mắt tại Nhμ hát Lớn thμnh

phố Hμ Nội Tổng Liên đoμn Lao động Việt Nam thu hút toμn

thể lao động trí óc vμ chân tay, cùng dân tộc quyết tâm bảo vệ

nền độc lập vμ thống nhất nước nhμ Sự ra đời của Tổng Liên

đoμn Lao động Việt Nam lμ một sự kiện trọng đại trong lịch sử

phát triển của giai cấp công nhân vμ phong trμo công nhân viên

chức Việt Nam, mở đầu thời kỳ hoạt động công khai, thực hiện

chức năng, nhiệm vụ của Công đoμn một quốc gia có độc lập,

chủ quyền

Thực hiện Chỉ thị ngμy 31/7/1946 của Tổng Liên đoμn Lao

động Việt Nam, Chi hội công nhân cứu quốc ở Cơ xưởng Bưu

điện Trung ương vμ Đμi vô tuyến điện Bạch Mai (Hμ Nội) được

đổi thμnh ủy ban Công chức, do đồng chí Hoμng Bắc phụ trách

Tiếp đó, ủy ban Công chức Bưu điện được thμnh lập ngμy

25/8/1946, bao gồm toμn thể nhân viên Bưu điện tại Thủ đô

Tổng số hội viên ban đầu của ủy ban Công chức Bưu điện gồm

hơn 600 người (một nửa lμ công nhân, một nửa lμ tiểu tư sản tri

thức) chủ yếu ở các cơ quan: Nha Tổng Giám đốc, Nha Giám

đốc Bắc Bộ, Nhμ máy Trung ương, Trung ương Điện tín - Điện

thoại, Trung ương Bưu chính

Quy định về tổ chức của ủy ban Công chức Bưu điện lμ cứ

một trăm hội viên được cử một đại biểu vμo ủy ban Hội đồng

đại biểu; Hội đồng Đại biểu cử ra Ban Chấp hμnh gồm có một

Chủ tịch, một Phó Chủ tịch, một Thư ký (Ban Thường vụ) vμ 04

ủy viên phụ trách kinh tế - tμi chính, chính trị, quân sự, văn hoá -

xã hội

Đáp ứng nhiệm vụ cao nhất lúc nμy lμ phục vụ Tổ quốc,

ủy ban Công chức Bưu điện cũng như các đoμn thể khác hoạt

động mang tính tranh đấu chính trị nhiều hơn tranh đấu quyền lợi ủy ban Công chức Bưu điện đã lãnh đạo hội viên tham gia sâu rộng vμo những cuộc tranh đấu chính trị như: ủng hộ Chính phủ tranh đấu chống quân Tưởng, biểu tình phản đối quân Anh chiếm đóng Nam Bộ, phản đối Ngân hμng Đông Dương quỵt giấy bạc 500 đồng, tổng bãi công, bãi thị, bất hợp tác, phản đối thực dân Pháp chiếm đóng Sở Tμi chính, gây hấn ở Nam Bộ

Sự ra đời vμ những kết quả bước đầu trong hoạt động của

ủy ban Công chức Bưu điện có ý nghĩa rất quan trọng, đánh dấu bước phát triển mới, có tổ chức của phong trμo công nhân viên chức Bưu điện ủy ban ra đời lμ thắng lợi lớn, đập tan mưu mô chia rẽ công nhân vμ viên chức của bọn phản động Qua hoạt

động của ủy ban, công nhân viên chức Bưu điện được tăng cường hơn về ý thức giai cấp, hoạt động có tính tổ chức rõ rμng, khối đoμn kết được củng cố, sức mạnh đấu tranh được nâng lên Nhưng trong khó khăn chung của cách mạng, ủy ban Công chức Bưu điện chưa hình thμnh được hệ thống tổ chức chặt chẽ, phạm

vi tổ chức hoạt động mới dừng lại ở Thủ đô; phương châm lãnh

đạo chưa rõ rμng, cụ thể; hoạt động mới tập trung vμo động viên chính trị mμ chưa chú ý cải thiện đời sống cho công nhân viên

chức Trên thực tế, ủy ban tồn tại như một tổ chức quá độ, tạo

cơ sở để tiến lên mô hình tổ chức hoμn thiện hơn của công nhân viên chức Bưu điện

Để nâng cao hơn nữa tính tổ chức vμ hoạt động của phong trμo công nhân viên chức, tháng 8/1946, ủy ban Công chức Bưu

Chương 1: Phong trμo công nhân viên chức 47

điện vμ Vô tuyến điện liên tiếp triệu tập hai Hội nghị liên tịch

với sự tham dự của đại biểu Tổng Liên đoμn để thμnh lập ủy ban

Vận động tổ chức Công đoμn ủy ban có trách nhiệm tuyên

truyền, vận động công nhân viên chức trong Ngμnh về ý nghĩa,

mục tiêu, chức năng nhiệm vụ của tổ chức Công đoμn; xúc tiến

dự thảo Điều lệ hoạt động Công đoμn vμ từng bước thμnh lập

Công đoμn trên cơ sở các ủy ban Công chức ở những đơn vị có

phong trμo mạnh Từ những nỗ lực hoạt động của các thμnh viên

ủy ban Vận động, ngμy 12/9/1946, Hội nghị các ủy ban Công

chức của Trung tâm Điện tín - Điện thoại, Nha Tổng Giám đốc

Bưu điện Việt Nam, Nha Giám đốc Bưu điện miền Bắc, Công

đoμn Cơ xưởng Bưu điện Trung ương, Công đoμn Đμi Vô tuyến

điện Bạch Mai v.v thống nhất thμnh lập Công đoμn Điện tín

Hμ Nội do đồng chí Hoμng Bắc lμm Thư ký Tiếp đó, Công đoμn

Bưu điện các tỉnh: Đμ Nẵng, Phú Yên, Quy Nhơn, Lạng Sơn

cũng lần lượt ra đời Đây lμ những đơn vị Công đoμn đầu tiên

của ngμnh Bưu điện, lμ hạt nhân có ý nghĩa rất quan trọng tiến

tới thμnh lập Công đoμn Bưu điện toμn quốc về sau Vμo thời

điểm trước khi Toμn quốc kháng chiến bùng nổ, Công đoμn

của các đơn vị Bưu điện cùng Công đoμn Hỏa xa lμ hai tổ chức

Công đoμn ngμnh dọc đầu tiên của Tổng Liên đoμn Lao động

Việt Nam( 1 )

Tại Hμ Nội, Công đoμn Điện tín đã kết nạp hơn 900 đoμn

viên thuộc ngμnh Bưu điện, Vô tuyến điện vμ chính thức gia

nhập Tổng Liên đoμn Về tổ chức, Công đoμn Điện tín có 06

( 1 )

Tổng Liên đoμn Lao động Việt Nam: Lịch sử Phong trμo công nhân vμ

công đoμn Việt Nam, tập I Nxb Lao động, Hμ Nội, 2003, tr.279

48 Lịch sử Công đoμn Bưu điện Việt Nam (1947 - 2007)

phân đoμn (Nha Tổng Giám đốc Bưu điện; Nha Giám đốc Bưu

điện miền Bắc; Nhμ máy Bưu điện Trung ương; Điện tín, điện thoại Trung ương; Bưu chính Trung ương; Sở Vô tuyến điện Bạch Mai), mỗi phân đoμn có Ban Chấp hμnh để chỉ huy phong trμo Những phân đoμn lớn trên 200 đoμn viên thì chia ra thμnh tiểu phân đoμn có ban cán sự đôn đốc hoạt động

Đầu tháng 10/1946, Uỷ ban Vận động chuyển thμnh Ban Chấp hμnh lâm thời, triệu tập Hội nghị đại biểu để duyệt Điều lệ, thông qua chương trình hμnh động 6 tháng vμ bầu Ban Chấp hμnh chính thức Tháng 11/1946, Công đoμn Điện tín triệu tập Hội nghị các nhμ chuyên môn của hai ngμnh Bưu điện vμ Vô

tuyến điện để thảo luận vμ thμnh lập ủy ban Kiến thiết Công

đoμn Tham dự Hội nghị có Bộ trưởng Bộ Giao thông công

chính, Quyền Tổng Giám đốc Bưu điện Việt Nam vμ Chánh Giám đốc Sở Vô tuyến điện Sau khi thảo luận kỹ về phương châm kiến thiết Bưu điện vμ Vô tuyến điện, Hội nghị cử một ủy ban Kiến thiết chung cho hai ngμnh để điều khiển công việc vμ thiết lập chương trình hoạt động Đồng chí Nguyễn Văn Hùng (Trung ương Điện tín - Điện thoại) được cử lμm Chủ tịch ủy ban Kiến thiết Công đoμn

Trong một thời gian ngắn, hoạt động của Công đoμn Điện tín vμ ủy ban Kiến thiết Công đoμn đã đạt những kết quả quan trọng: thực hiện được sự thống nhất công nhân vμ viên chức; bước đầu chú ý đến việc nâng cao tinh thần đoμn viên như thiết lập câu lạc bộ, phòng đọc sách, sân thể thao, tổ chức những buổi

đi cắm trại, những đêm giao lưu văn nghệ vμ những lớp huấn luyện Thời điểm chiến tranh đến gần do thực dân Pháp phản

bội Hiệp định 6 - 3 vμ Tạm ước 14 - 9, nhiệm vụ trọng tâm của

Ngμnh lμ tham gia chuẩn bị kháng chiến Bưu điện đã phối hợp

chặt chẽ với bộ đội thông tin vμ Ban Vô tuyến điện Trung ương

giữ vững thông tin liên lạc điện thoại, điện báo, vô tuyến điện từ

Trung ương đến trụ sở của các chiến khu, các tỉnh, các đơn vị

quân đội Cùng với các đảng viên vμ lãnh đạo chuyên môn, Công

đoμn Điện tín tăng cường vận động công nhân viên chức bám trụ

sở, mạng lưới, ngμy đêm phục vụ thông tin, đồng thời tích cực

chuẩn bị các phương án khi chiến sự xảy ra Đoμn viên Công

đoμn Điện tín Hμ Nội đã tháo cả dây thép gai, dây thép phơi

quần áo để lμm dây thông tin, cố gắng bảo đảm liên lạc đến các

vị trí trọng yếu của thμnh phố Nhờ vậy, liên lạc điện thoại, điện

tín từ Bưu điện Bờ Hồ tới các khu, các tỉnh trên miền Bắc, miền

Trung, đến Tuy Hoμ (Phú Yên) hoạt động tương đối ổn định,

phục vụ thông tin từ Trung ương, Bộ Tổng Tham mưu chỉ đạo các

địa phương vμ cơ sở chuẩn bị kháng chiến Ngoμi ra, các ủy ban

Bảo vệ được thμnh lập ở các nhμ máy Bưu điện, ở Trung ương

Điện tín, Điện thoại Bờ Hồ vμ Sở Vô tuyến điện Bạch Mai, chỉ

huy các đội tự vệ xung phong gồm thanh niên công nhân vμ

viên chức

Do thời gian tổ chức vμ hoạt động ngắn ngủi nên tổ chức

Công đoμn Điện tín vμ ủy ban Kiến thiết Công đoμn chưa phát

triển rộng rãi, chưa bao gồm được công nhân viên Bưu điện toμn

quốc (ngay tại Thủ đô, bộ phận nhân viên Nha Vô tuyến điện

cũng chưa gia nhập Công đoμn) Mặc dù tham gia hiệu quả việc

chuẩn bị tác chiến khi kháng chiến bùng nổ, nhưng lại không

chuẩn bị kế hoạch hoạt động trong chiến tranh nên cho sau khi

rời Thủ đô chuyển lên chiến khu, Công đoμn Điện tín vμ ủy ban Kiến thiết Công đoμn phải ngừng hoạt động một thời gian

III sự ra đời của Công đoμn Bưu điện Việt Nam

1 Công nhân viên chức Bưu điện trong những ngμy đầu Toμn quốc kháng chiến

Với dã tâm cướp nước ta một lần nữa, thực dân Pháp ráo riết chuẩn bị chiến tranh vμ ngμy cμng trắng trợn vi phạm các

điều ước đã ký kết với Chính phủ Việt Nam Dân tộc ta bị đặt vμo tình thế không còn con đường nμo khác sau khi đã liên tiếp nhân nhượng để thể hiện thiện chí hoμ bình, buộc phải chủ động tiến hμnh cuộc kháng chiến bảo vệ nền độc lập, tự do vừa giμnh

được Ngμy 19/12/1946, bắt đầu từ Thủ đô Hμ Nội, Toμn quốc kháng chiến bùng nổ Sau một thời gian chuẩn bị khẩn trương, tích cực vμ bí mật, toμn bộ mạng lưới thông tin Bưu điện cùng với hệ thống thông tin của Trung ương Đảng vμ Bộ Quốc phòng

đã sẵn sμng phục vụ cuộc kháng chiến

Trước khi chiến sự bùng nổ, đội tự vệ Bưu điện Bờ Hồ do

đồng chí Đμo Lê Hồng (Hoμng Bắc) lμ ủy viên tác chiến phụ trách phối hợp với một trung đội vệ quốc đoμn được điều động chiến đấu bảo vệ nhμ Bưu điện Ngay từ phút đầu khi được lệnh chiến đấu, những điện thoại viên ở tổng đμi (hầu hết lμ nữ) cùng các chiến sĩ canh giữ đường dây điện thoại từ Mọc - Quan Nhân vòng ra Ngã Tư Sở, lên Ô Chợ Dừa, theo đường Đại La, rẽ vμo Pháo đμi Láng - nơi nổ phát súng lệnh mở đầu toμn quốc kháng chiến - đã lμm tròn nhiệm vụ giữ vững đường dây truyền lệnh nổ súng Các điện thoại viên, điện báo viên bám trụ vị trí, chuyển công điện khẩn của Đảng, Chính phủ, Bộ Quốc phòng đến các

Chương 1: Phong trμo công nhân viên chức 51

địa phương ngay trong đêm Sau khi hoμn thμnh nhiệm vụ giữ

liên lạc phát lệnh khởi nghĩa, sáng ngμy 20/12/1946, lực lượng

của ta phá huỷ phòng điện tín, điện thoại, phòng thử dây, rút đến

vị trí dự phòng đã chuẩn bị sẵn an toμn, khẩn trương tiếp tục

công việc ủy ban Bảo vệ vμ tự vệ xung phong Công đoμn ở lại

cùng Vệ quốc quân dũng cảm chiến đấu bảo vệ nhμ máy, đμi vô

tuyến điện vμ Sở Bưu điện đến phút cuối cùng Tiêu biểu lμ Đội

tự vệ Công đoμn Trung ương Bưu điện Bờ Hồ, dù bị quân Pháp

tấn công 3 phía bằng xe tăng, đại bác, nhưng toμn thể anh em

đoμn viên còn lại không hề nao núng, cùng bộ đội đẩy lùi nhiều

đợt tiến công của giặc, sau đó tiêu huỷ hồ sơ, tμi liệu, phá máy

móc không để lọt vμo tay địch, rồi rút ra ngoμi để bảo toμn lực

lượng Một số đoμn viên tiếp tục ở lại nội thμnh chiến đấu, thời

gian sau mới rút khỏi Thủ đô

ở Đμi Phát tín vμ Đμi Phát thanh Bạch Mai, với lực lượng

công nhân bộ phận sửa chữa vμ bộ phận đo thử quản lý máy lμm

nòng cốt, công tác chuẩn bị kháng chiến rất tích cực vμ chu đáo

Khi có lệnh nổ súng, các phát thanh viên vμ cán bộ Sở Vô tuyến

điện Việt Nam tiếp tục đọc bản tin tối bằng nguồn điện riêng rồi

lần lượt rời khỏi nơi lμm việc chuyển đến địa điểm mới 20 giờ

15 phút, toμn bộ công nhân, máy móc, dụng cụ của Sở Vô tuyến

điện đã ra khỏi vòng nguy hiểm; số bom, mìn đặt sẵn đồng loạt

phát nổ, phá sập hoμn toμn nhμ đặt đμi phát thanh, phát điện,

ăng-ten vμ trụ sở lμm việc

Cán bộ công nhân viên Vô tuyến điện kiên cường bám trụ

gần 02 tháng để phục vụ liên lạc cho Trung ương vμ Thμnh ủy

chỉ đạo cuộc chiến đấu tại Thủ đô Ngoμi máy thu phát vô tuyến

kiểu Mỹ mác AR phục vụ đồng chí Nguyễn Văn Trân chỉ đạo

52 Lịch sử Công đoμn Bưu điện Việt Nam (1947 - 2007)

các công việc của Thμnh phố, ta còn tìm kiếm một số máy thu tư nhân để sửa chữa, cải tạo thμnh hai điện đμi vô tuyến, phục vụ công tác thông tin liên lạc cho Hμ Nội vμ Sơn Tây

Cùng với Hμ Nội, cán bộ công nhân viên ngμnh Bưu điện

vμ cán bộ Ban Giao thông kháng chiến các tỉnh thμnh khác đã nỗ lực bám trụ phục vụ chiến đấu vμ tham gia chiến đấu Tại Hải Dương, Hưng Yên, nhân viên điện thoại ở Phú Thụy, Văn Giang phối hợp với lực lượng thông tin liên lạc của Khu III phục vụ chỉ huy chiến đấu vμ chuẩn bị chiến đấu lâu đμi ở Nam Định, Trưởng ty Bưu điện cùng 4 nhân viên bám trụ sở, thắp đèn dầu lμm việc suốt đêm để nhận vμ giải mã các bức điện khẩn của Trung ương truyền phát đi các nơi Cán bộ, nhân viên Bưu điện Quảng Bình khẩn trương mở thêm các tuyến giao thông liên lạc

bí mật ở vùng căn cứ Tại Huế, cán bộ công nhân viên Bưu điện

sử dụng hai đμi vô tuyến điện hoạt động suốt ngμy đêm, chuyển phát đầy đủ, kịp thời các bức điện báo giữa Trung ương vμ Liên khu IV (Nghệ An) với Phân Xứ ủy Trung Kỳ vμ Tỉnh ủy Huế Những cán bộ, viên chức ở Bưu điện - vô tuyến điện Đμ Nẵng đã nhận vμ chuyển kịp thời Lệnh Toμn quốc kháng chiến đến Trung

đoμn 96 do đồng chí Đμm Quang Trung chỉ huy Khi Toμn quốc kháng chiến, qua mạng vô tuyến điện, Xứ ủy Nam Bộ lập tức lãnh đạo toμn miền Nam đánh địch, không cho địch vơ vét tμi sản, chiếm Nam Bộ vμ lμm bμn đạp tiến ra Trung Bộ vμ Bắc Bộ Ngay trong những ngμy đầu kháng chiến, đã có nhiều tấm gương dũng cảm chiến đấu, hy sinh của cán bộ, công nhân viên Tiêu biểu như đồng chí Nguyễn Văn Hùng (Chủ tịch ủy ban Kiến thiết Công đoμn) mất tích trong chiến đấu, đồng chí Công Khắc Nhẫn (Phó Kiểm soát, phụ trách Phòng Điện tín) vμ đồng

chí Nguyễn Trọng Toại (Bưu điện Huế) đã hy sinh anh dũng,

đồng chí Nguyễn Văn Bích (tự vệ xung phong Công đoμn) bị

thương

Mạng lưới Bưu điện đã phát huy được vai trò phục vụ chỉ

đạo, chỉ huy chiến đấu trên khắp các mặt trận, lμm tròn nhiệm

vụ của người chiến sĩ Giao thông - Bưu điện, xứng đáng lμ

“mạch máu” của kháng chiến Cùng với lực lượng vũ trang, cán

bộ, công nhân viên Bưu điện - vô tuyến điện còn tham gia chiến

đấu bảo vệ các cơ sở, mạng lưới Đồng thời, sơ tán kịp thời, giữ

gìn được lực lượng vμ tμi sản lμm cơ sở để củng cố mạng thông

tin, phục vụ cho cuộc chiến lâu dμi( 1 )

Cùng với công tác phục vụ chiến đấu, công tác chuẩn bị

cho kháng chiến lâu dμi cũng được tiến hμnh khẩn trương, bền

bỉ Các bộ phận giao thông liên lạc của Bưu điện ở các thμnh

phố, đô thị tiếp tục di chuyển máy móc, thiết bị đến địa điểm đã

chuẩn bị Hμng trăm tấn máy móc, phụ tùng, phương tiện sửa

chữa vμ lắp ráp được chuyển bằng ô tô, xe bò kéo, bằng sức

người lên Hoμ Bình, sang Phú Thọ, Tuyên Quang, lên Bắc Kạn

(1)

Công việc sơ tán được thực hiện từ trước ngμy Toμn quốc kháng chiến

Sau Hội nghị Quân sự toμn quốc (19/10/1946), cán bộ, nhân viên Vô

tuyến điện gấp rút tăng cường lên Chiến khu I - trung tâm kháng chiến

của cả nước - thiết lập các tổ điện đμi cơ động, chuẩn bị phục vụ sự chỉ

đạo của Trung ương vμ Bộ Quốc phòng trên đường di chuyển lên chiến

khu, tiến hμnh sơ tán các phương tiện, máy móc đến khu vực an toμn

Các cụm điện đμi cơ động được thμnh lập tại lμng La Dương (ngoại vi

Hμ Đông), Ba Thá (giáp ranh Thanh Oai, Mỹ Đức vμ Chương Mỹ của

tỉnh Hμ Đông) Hμng trăm tấn thiết bị, máy móc được chuyển đến dốc

Cun (Hoμ Bình) Đμi phát thanh dự bị cho Đμi tiếng nói Việt Nam

được đặt tại Hang chùa Trầm (Hμ Đông)

an toμn Ngay trong đêm 19/12/1946, Nha Bưu điện Trung ương chuyển về Hμ Đông, sau đó tiếp tục chuyển lên Phú Thọ, Tuyên Quang, Bắc Kạn Trên đường di chuyển, thông qua vô tuyến

điện, sự chỉ đạo từ Trung ương đến các địa phương tiếp tục được giữ thông suốt Tối ngμy 21/01/1947, (ngμy 30 tết, năm Đinh Hợi) Bác Hồ đến Đμi Phát thanh tại hang chùa Trầm ghi âm lời chúc Tết Lμm việc xong, Bác chúc Tết vμ nhắc nhở công nhân viên chức của Đμi phải thường xuyên quân sự hoá, đoμn kết giúp

đỡ nhau trong công tác, trong sinh hoạt để cùng hoμn thμnh nhiệm vụ, quyết tâm kháng chiến thμnh công ở các địa phương khác, việc di chuyển cũng được thực hiện nhanh, gọn, hiệu quả Bưu điện các tỉnh Hμ Đông, Nam Định, Hải Dương, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Bắc Giang, rút dần từ thị xã về căn cứ vμ chấn chỉnh lại tổ chức cho phù hợp với hoạt động thời chiến

Từ đây, bắt đầu một thời kỳ mới của dân tộc Việt Nam vμ của công nhân viên chức Bưu điện - Vô tuyến điện Việt Nam

đầy gian lao, thử thách, hy sinh vμ mất mát nhưng rất đỗi oai hùng

2 Công đoμn Bưu điện Việt Nam ra đời

Sau khi chiến tranh lan rộng ra cả nước, tổ chức vμ hoạt

động của Công đoμn vừa mới thiết lập tại một số đơn vị Bưu điện cũng như các hoạt động của ủy ban vận động, ủy ban Kiến thiết hướng tới sự ra đời Công đoμn Bưu điện toμn quốc bị gián đoạn Chịu tác động chung bởi chiến tranh, cán bộ Công đoμn, chuyên môn vμ anh chị em lao động ngμnh Bưu điện bị phân tán Hầu hết cán bộ Công đoμn tập trung vμo các công việc cấp bách của kháng chiến, tham gia công tác quân sự; một số đoμn viên, lao

động tiếp tục công việc tại vùng tự do; một số lượng lớn vμo bộ

Chương 1: Phong trμo công nhân viên chức 55

đội, các cơ quan chính quyền vμ đoμn thể khác; một số ít bị hãm

trong vùng tạm chiếm; một số khác bỏ công tác; Vì vậy, trên

thực tế số lượng nhân viên Bưu điện giảm, nhiệm vụ bị thu hẹp;

Công đoμn Điện tín vμ ủy ban Vận động Công đoμn Bưu điện

hầu như không còn duy trì về tổ chức vμ hoạt động, mối liên hệ

với đoμn viên vμ lao động bị gián đoạn, ở vùng tạm chiếm hầu

hết bị tan rã Tuy vậy, ở một chiều hướng khác, để đảm nhiệm

công việc vận chuyển công văn tμi liệu của chính quyền, đoμn

thể vμ phục vụ lãnh đạo kháng chiến, bộ máy giao thông kháng

chiến được tổ chức vμ phát triển mạnh ở nhiều nơi; từ đó, tổ chức

của Công đoμn Bưu điện vμ của Ban Giao thông Kháng chiến

được thμnh lập ở một số nơi như Nghệ An, Phú Yên

Đầu năm 1947, hoạt động quân sự dần ổn định, đời sống

nhân dân cũng từng bước kháng chiến hoá Trước yêu cầu phục

vụ kháng chiến vμ phục vụ nhân dân, bộ máy Bưu điện sau một

thời gian xộc xệch đã từng bước được chấn chỉnh vμ được phân

cấp theo khu kháng chiến Số nhân viên Bưu điện cũ phân tán

dần được tập trung lại, số nhân viên mới được tuyển dụng thêm ở

các tỉnh, nhất lμ ở Bắc Bộ ngμy cμng nhiều Tổ chức bộ máy vμ

hoạt động của Bưu điện dần trở lại ổn định

Quán triệt đường lối kháng chiến toμn dân, toμn diện của

Đảng, các đoμn thể vμ tổ chức quần chúng dần nhận thức được

trong chiến tranh ngoμi chú trọng về quân sự, phải xây dựng cơ

sở quần chúng vững mạnh đáp ứng yêu cầu kháng chiến toμn

diện Từ đó tăng cường tập hợp cán bộ, kêu gọi những người ở

tiền tuyến về hậu phương để gây lại cơ sở, tổ chức của mình

56 Lịch sử Công đoμn Bưu điện Việt Nam (1947 - 2007)

Ngμy 19/02/1947, tại Hội nghị Cán bộ Công đoμn miền Bắc lần thứ nhất, Tổng Liên đoμn Lao động Việt Nam quyết

định chuyển hướng công tác tổ chức vμ hoạt động Công đoμn cho phù hợp với hoμn cảnh kháng chiến Sau Hội nghị, cán bộ của Tổng Liên đoμn tăng cường liên lạc, chắp nối vμ tổ chức lại các cơ sở, hình thμnh tổ chức Công đoμn theo hệ thống hμnh chính các liên khu kháng chiến ý thức được lực lượng quan trọng của đội ngũ công nhân viên chức vμ lao động ngμnh Bưu

điện, nên Tổng Liên đoμn rất quan tâm phục hồi tổ chức vμ hoạt

động của Công đoμn trong ngμnh Bưu điện Đồng chí Vũ Anh (Tổng Thư ký Tổng Liên đoμn Lao động Việt Nam) vμ đồng chí Bùi Thái Dương đã trực tiếp liên lạc với các đồng chí trong Ban Chấp hμnh cũ của Công đoμn Điện tín tại Việt Bắc nhằm thảo luận vμ xây dựng kế hoạch chấn chỉnh lại tổ chức vμ hoạt động của Công đoμn Điện tín

Dưới sự chỉ đạo của Tổng Liên đoμn, Công đoμn Điện tín dần được phục hồi Tháng 7/1947, được sự đồng ý của Tổng Liên đoμn, Công đoμn Điện tín tách ra thμnh 02 Công đoμn riêng biệt lμ Công đoμn Bưu điện Việt Nam vμ Công đoμn Vô tuyến

điện Việt Nam( 1 ) Hai tổ chức Công đoμn đều có hệ thống dọc thống nhất từ Trung ương xuống các đơn vị tỉnh

Cùng thời gian nμy, ủy ban Vận động Công đoμn Bưu điện

đã gửi lời hiệu triệu công nhân viên chức vμ lao động Bưu điện toμn quốc gia nhập Công đoμn, tổ chức từ tỉnh trở lên, để thống nhất lực lượng của giai cấp cần lao Bưu điện cùng lao động Việt

thuộc Bộ Quốc phòng

Nam đấu tranh chống thực dân Pháp dưới sự chỉ đạo của Tổng

Liên đoμn Mặc dù chưa có sự hướng dẫn cụ thể, nhưng nhiều

địa phương, đơn vị đã tích cực hưởng ứng phong trμo, chủ động

trong công tác để gây dựng cơ sở Chỉ trong vμi tháng, Công

đoμn Bưu điện các tỉnh được thμnh lập ở Liên khu I, III, IV vμ X,

với tổng số 1.086 đoμn viên, đa số lμ viên chức( 1 )

Sau khi được thμnh lập vμ củng cố, Công đoμn Bưu điện

một số nơi như Bắc Giang, Thái Bình, Hạ Long, Hμ Nam, hoạt

động khá đều, tổ chức ổn định, chủ động công tác vμ liên lạc

chặt chẽ với Liên hiệp Công đoμn địa phương nên đã thu được

nhiều kết quả về hoạt động xã hội, văn hoá, chính trị Nhưng

nhìn chung, do điều kiện chiến tranh, thiếu cán bộ, tμi chính eo

hẹp, đoμn viên ít tập trung, hoạt động của các tổ chức Công đoμn

có phần hạn chế

Ngμy 30/8/1947, tại thôn Thản Sơn - huyện Lập Thạch -

tỉnh Vĩnh Phúc, Tổng Liên đoμn Lao động Việt Nam phê duyệt

bản Điều lệ, tuyên bố thμnh lập Công đoμn Bưu điện Việt Nam,

đồng thời chính thức công nhận Công đoμn Bưu điện Việt Nam

lμ một bộ phận của Tổng Liên đoμn Sự kiện lịch sử nμy được

Thái Nguyên: 87

- Liên khu III: Hμ Nam với tổng số đoμn viên lμ 89, Nam Định: 25,

Ninh Bình 70, Hưng Yên: 88, Hải Dương: 20, Thái Bình: 56, Hμ Đông: 95,

Sơn Tây: 39

- Liên khu IV: Thanh Hoá với tổng số đoμn viên lμ: 34, Nghệ An: 60,

Hμ Tĩnh: 32, Bình Định: 50, Phú Yên: 30

- Liên khu X: Phú Thọ với tổng số đoμn viên lμ: 56, Tuyên Quang: 32,

Vĩnh Yên: 55, Yên Bái: 15

chọn lμ sự kiện thμnh lập Công đoμn Bưu điện Việt Nam( 1 ) Hội nghị thμnh lập Công đoμn Bưu điện Việt Nam được tổ chức vμ

cử ra Ban Chấp hμnh lâm thời gồm các đồng chí: Hoμng Bắc lμm Chánh Thư ký, các đồng chí Hμn Văn Định, Vũ Huy Hoan, Nguyễn Văn An, Nguyễn Văn Kinh lμm ủy viên Công đoμn Bưu điện Việt Nam tập hợp được 1.460 đoμn viên ở 17 cơ sở Bưu

điện, sau đó dần phát triển ra các cơ sở trong cả nước Vμo thời

điểm nμy, Công đoμn Bưu điện cùng vμ Công đoμn Vũ khí lμ hai Công đoμn ngμnh dọc đầu tiên của Tổng Liên đoμn Lao động Việt Nam( 2 )

Công đoμn Bưu điện Việt Nam ra đời đánh dấu sự trưởng thμnh quan trọng có tính bước ngoặt của phong trμo viên chức, công nhân vμ lao động ngμnh Bưu điện Từ đây, công nhân viên chức vμ lao động ngμnh Bưu điện toμn quốc đã có một tổ chức chung để cùng nhau liên lạc, trao đổi kinh nghiệm về chuyên môn vμ đoμn thể, hướng tới mục đích cao nhất lμ: Vận động giáo dục công nhân viên chức vμ lao động tinh thần yêu nước, chí căm thù giặc, động viên mọi người hăng hái thi đua khắc phục khó khăn, chịu đựng gian khổ, tự lực cánh sinh bảo đảm thông

(1)

Công đoμn Bưu điện Việt Nam: Báo cáo trước Đại hội Công đoμn toμn

quốc (12/1949), Lưu trữ Tổng Liên đoμn lao động Việt Nam, tr.7

ngừng hoạt động Các cơ sở của Công đoμn Hoả xa tham gia sinh hoạt với Liên hiệp Công đoμn các địa phương Mặt khác, nếu lấy mốc công

đoμn dọc toμn quốc thì Công đoμn Bưu điện lμ đầu tiên, bởi thời điểm

ấy, Công đoμn Vũ khí mới chỉ thống nhất đến cấp khu; đến năm 1949 mới thống nhất toμn quốc

Ch−¬ng 1: Phong trμo c«ng nh©n viªn chøc 59

tin liªn l¹c th«ng suèt phôc vô cuéc tr−êng kú kh¸ng chiÕn cña

d©n téc

Thμnh lập trong hoμn cảnh khã khăn khi cả nước bước vμo

cuộc kh¸ng chiến chống thực d©n Ph¸p x©m lược, C«ng đoμn

Bưu điện Việt Nam đ· từng bước vượt qua trë ng¹i, tập hợp, vận

động c«ng nh©n viªn chức vμ lao động tÝch cực tham gia x©y

dựng Ngμnh, phục vụ yªu cầu l·nh đạo cuộc kh¸ng chiến của

Đảng vμ ChÝnh phñ

Chương 2 Tập hợp, vận động công nhân viên chức

tích cực tham gia các phong trμo thi

đua phục vụ kháng chiến chống Pháp

I kiện toμn tổ chức, định hình các mặt hoạt

động trong những năm đầu kháng chiến

chống Pháp (1947 - 1949)

1 Củng cố tổ chức, từng bước phát triển lực lượng đáp ứng yêu

cầu kháng chiến

Công đoμn Bưu điện Việt Nam vừa mới ra đời, khi cơ sở

còn chưa vững chắc, thì ngμy 07/10/1947, Pháp nhảy dù xuống

Bắc Kạn, tấn công lên Việt Bắc Mọi công việc lúc nμy đều tập

trung cho mặt trận quân sự Một số đồng chí trong Ban Chấp

hμnh toμn quốc bị mắc kẹt trong vùng địch, một số tản mát ở các

vùng Cơ quan lãnh đạo bị phân tán, không có sự chỉ đạo tới các

cơ sở, phong trμo lắng xuống một thời gian

Mặc dù không có sự chỉ đạo trực tiếp của Ban Chấp hμnh

Công đoμn Bưu điện Việt Nam, nhưng ở những nơi vốn có phong

trμo mạnh, Công đoμn Bưu điện vẫn tiếp tục hoạt động vμ liên

lạc chặt chẽ với Liên hiệp Công đoμn địa phương để nhận chỉ thị

Đến tháng 02/1948, một số ủy viên trong Ban Chấp hμnh Công

đoμn Bưu điện Việt Nam rút ra khỏi vùng địch tạm chiếm, bắt

liên lạc với những thμnh viên cũ, tìm cách củng cố lại phong trμo Sau khi được đọc bản hiệu triệu của Ban Chấp hμnh Công

đoμn Bưu điện trên các báo chí, Công đoμn Bưu điện các tỉnh tìm mọi cách bắt liên lạc trở lại với Ban Chấp hμnh toμn quốc Phong trμo dần dần hồi phục, mạnh nhất lμ ở các tỉnh miền xuôi, số lượng đoμn viên tăng lên nhanh chóng

Ngμy 01/5/1948, Chính phủ quyết định sáp nhập Ban Giao thông kháng chiến vμo Bưu điện Ngμnh Bưu điện phụ trách vận chuyển công văn, thư tín cả ở vùng tự do vμ vùng tạm chiếm, cả

lúc hòa bình vμ trong chiến tranh Nhận thấy đây lμ cơ hội tốt để phát triển cơ sở, Ban Chấp hμnh toμn quốc đã liên hệ với Thường

vụ Tổng Liên đoμn để xây dựng kế hoạch củng cố vμ phát triển

tổ chức, thμnh lập các Ban Chấp hμnh cấp Liên khu để lμm trung gian chỉ đạo cấp tỉnh vμ liên lạc với Ban Chấp hμnh Công đoμn Bưu điện Việt Nam

Trong các tháng 7, 8, 9, 10 năm 1948, các cơ sở Công đoμn Bưu điện ở các liên khu I, III, IV, X lần lượt tiến hμnh Hội nghị liên khu để kiểm điểm phong trμo từ ngμy thμnh lập, xây dựng chương trình công tác vμ bầu Ban Chấp hμnh Công đoμn liên khu chính thức Từ đây, Công đoμn ngμnh Bưu điện đã có hệ thống tổ chức tương đối chặt chẽ, có sự chỉ đạo liên lạc thống nhất từ trên xuống dưới

Nhờ các Ban Chấp hμnh được bổ sung vμ chấn chỉnh, cán

bộ tích cực hoạt động vμ có sự chỉ đạo, giúp đỡ của Tổng Liên

đoμn, sự phối hợp của chính quyền, nên phong trμo công nhân viên chức vμ lao động ngμnh Bưu điện lên cao, ảnh hưởng của Công đoμn Bưu điện ngμy cμng lan rộng Số lượng các tổ chức

Chương 2: Tập hợp, vận động công nhân viên chức 61

cơ sở vμ đoμn viên phát triển mạnh Chỉ trong vòng một năm,

Công đoμn Bưu điện Việt Nam đã phát triển lên tới 32 Công

đoμn tỉnh vμ 07 Công đoμn trực thuộc (264 phân đoμn); số lượng

đoμn viên tăng từ 1.086 đoμn viên lên đến 6.150 đoμn viên

(chiếm 90% tổng số công nhân viên chức vμ lao động toμn

Ngμnh) Trong đó: Liên khu I có 1.940 đoμn viên; Liên khu III

có 1.818 đoμn viên; Liên khu IV có 1.469 đoμn viên; Liên khu X

có 953 đoμn viên; Nam Trung bộ có 1 phân đoμn ở Phú Yên, với

50 đoμn viên( 1 )

với 258 đoμn viên; Bắc Ninh có 12 phân đoμn, với 262 đoμn viên; Bắc

Kạn có 06 phân đoμn, với 133 đoμn viên; Cao Bằng có 07 phân đoμn,

với 252 đoμn viên; Lạng Sơn có 06 phân đoμn, với 265 đoμn viên;

Quảng Yên có 06 phân đoμn, với 198 đoμn viên; Phúc Yên có 06 phân

đoμn, với 107 đoμn viên; Thái Nguyên có 07 phân đoμn, với 315 đoμn

viên; Sở Giám đốc có 01 phân đoμn, với 20 đoμn viên; Tổ Hoả tốc có

02 phân đoμn, với 130 đoμn viên

- Liên khu III có 1.818 đoμn viên, trong đó: Kiến An có 08 phân đoμn,

với 83 đoμn viên; Hμ Nam có 10 phân đoμn, với 145 đoμn viên; Nam

Định có 03 phân đoμn, với 184 đoμn viên; Hưng Yên có 14 phân đoμn,

với 198 đoμn viên; Hải Dương có 09 phân đoμn, với 204 đoμn viên;

Ninh Bình có 09 phân đoμn, với 140 đoμn viên; Thái Bình: 13 phân

đoμn, với 248 đoμn viên; Hμ Đông: 09 phân đoμn, với 217 đoμn viên;

Sơn Tây có 09 phân đoμn, với 150 đoμn viên; Hoμ Bình có 04 phân

đoμn, với 56 đoμn viên; Sở Giám đốc có 05 phân đoμn, với 94 đoμn viên

- Liên khu IV: Tổng số có 1.469 đoμn viên, trong đó: Thanh Hoá có 22

phân đoμn, với 300 đoμn viên; Nghệ An có 12 phân đoμn, với 330 đoμn

viên; Hμ Tĩnh có 10 phân đoμn, với 228 đoμn viên; Quảng Bình có 06

phân đoμn, với 314 đoμn viên; Quảng Trị có 06 phân đoμn, với 142

62 Lịch sử Công đoμn Bưu điện Việt Nam (1947 - 2007)

Riêng công nhân viên chức vμ lao động lμm việc tại các văn phòng Nha, Sở vμ trạm Giao thông Hoả tốc Liên khu, vì luôn phải lưu động, không thể sáp nhập vμ sinh hoạt chung với đơn vị tỉnh, nên tổ chức thμnh các phân đoμn trực thuộc Đây lμ sự sáng tạo trong mô hình tổ chức Công đoμn lúc đó, gắn với đặc thù ngμnh Bưu điện vμ hoμn cảnh kháng chiến Tổng số đoμn viên trong 07 phân đoμn trực thuộc lμ 357 đoμn viên(1 )

Thμnh phần các đoμn viên ở Nha vμ Sở chiếm 90% lμ viên chức, số lượng công nhân rất ít Trái lại, tại các phân đoμn trạm Giao thông Hoả

tốc Liên khu, đội ngũ giao thông viên chiếm 99%, viên chức hầu như không có Tại các phân đoμn Giao thông Hoả tốc Liên khu, hầu hết đoμn viên trước đây lμ những hội viên các hội cứu quốc,

có ý thức giai cấp tốt, có kinh nghiệm sinh hoạt đoμn thể nên hoạt động Công đoμn tương đối mạnh Còn ở các phân đoμn Nha

đoμn viên; Thừa Thiên có 08 phân đoμn, với 140 đoμn viên; Sở Giám

đốc có 01 phân đoμn, với 15 đoμn viên

- Liên khu X: Tổng số có 953 đoμn viên, trong đó: Vĩnh Yên có 08

phân đoμn, với 139 đoμn viên; Phú Thọ có 11 phân đoμn, với 317 đoμn viên; Tuyên Quang có 04 phân đoμn, với 171 đoμn viên; Yên Bái có 07 phân đoμn, với 83 đoμn viên; Hμ Giang có 05 phân đoμn, với 104 đoμn viên; Lμo Cai có 04 phân đoμn, với 42 đoμn viên; Sơn La có 01 phân

đoμn, với 19 đoμn viên; Hoả tốc Liên khu có 01 phân đoμn, với 58

đoμn viên; Sở Giám đốc có 01 phân đoμn, với 20 đoμn viên

Liên khu I: 20 đoμn viên; Phân đoμn Sở Giám đốc Liên khu III: 94 đoμn viên; Phân đoμn Sở Giám đốc Liên khu IV: 15 đoμn viên; Phân đoμn

Sở Giám đốc Liên khu X: 20 đoμn viên; Phân đoμn Trạm Hoả tốc Liên khu I: 130 đoμn viên; Phân đoμn tổ Hoả tốc Liên khu X: 58 đoμn viên

vμ Sở, anh em viên chức vẫn chưa có ý thức rõ rệt về công đoμn,

về hoạt động phong trμo nên hiệu quả hoạt động còn thấp

Qua các hội nghị, Ban Chấp hμnh Công đoμn Bưu điện

Việt Nam vμ các Công đoμn trực thuộc đã thống nhất được mô

hình tổ chức gồm 04 cấp:

- Đơn vị hoạt động thấp nhất của Công đoμn Bưu điện lμ

phân đoμn, thμnh lập tại các phòng, trạm Bưu điện trong tỉnh

Hội nghị phân đoμn bầu ra Ban Chấp hμnh Công đoμn có từ 03

đến 05 ủy viên theo số lượng đoμn viên Nhiệm kỳ của Ban Chấp

hμnh phân đoμn lμ 06 tháng

- Đại biểu Hội nghị Công đoμn Bưu điện tỉnh bầu ra Ban

Chấp hμnh Công đoμn Bưu điện tỉnh (nhiệm kỳ 01 năm) có từ 05

đến 07 ủy viên để chỉ đạo các phân đoμn trong tỉnh vμ phân công

phụ trách các mảng hoạt động Ban Chấp hμnh cử ra Ban

Thường vụ

- Đại biểu Hội nghị Công đoμn Bưu điện liên khu bầu ra

Ban Chấp hμnh liên khu (nhiệm kỳ 01 năm) gồm 07 ủy viên để

chỉ đạo Công đoμn Bưu điện các tỉnh vμ các phân đoμn trực

thuộc khu Ban Chấp hμnh Liên khu cử ra Ban Thường vụ Liên

khu để giải quyết các công việc hμng ngμy

- Đại biểu hội nghị Công đoμn Bưu điện toμn quốc bầu ra

Ban Chấp hμnh toμn quốc, gồm 11 ủy viên (nhiệm kỳ 02 năm)

Ban Chấp hμnh Công đoμn Bưu điện toμn quốc cử ra Ban Thường

vụ gồm 05 ủy viên

Ngoμi ra, đại biểu hội nghị các cấp còn bầu ra Ban kiểm

soát để kiểm tra, giám sát hoạt động của Ban Chấp hμnh

Đến tháng 6/1950, Công đoμn Bưu điện - Vận tải Liên khu

V được thμnh lập, trực tiếp chỉ đạo các Công đoμn Bưu điện tỉnh

đã có (Bình Định, Phú Yên) vμ phát triển tổ chức đến các tỉnh khác trong Liên khu Riêng ở Nam Bộ do chưa có tổ chức Bưu

điện mμ chỉ có đội ngũ cán bộ thông tin liên lạc hoạt động dưới

sự điều khiển trực tiếp của ủy ban Kháng chiến hμnh chính nên chưa có điều kiện tổ chức Công đoμn Bưu điện Tổ chức mới thμnh lập, lại trong điều kiện kháng chiến nên vấn đề ổn định vμ nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Công đoμn từ Ban Chấp hμnh toμn quốc đến các đơn vị trực thuộc gặp nhiều trở ngại Ban Chấp hμnh lâm thời Công đoμn Bưu điện Việt Nam đã nhiều lần

được bổ sung, kiện toμn nhưng vẫn chưa có điều kiện để bầu ra Ban Chấp hμnh chính thức Trong điều kiện thiếu cán bộ, Ban Chấp hμnh toμn quốc cũng như Ban Chấp hμnh các cấp chưa lập

được các ban chuyên môn, chỉ bước đầu phân công ủy viên phụ trách các công việc văn phòng, tổ chức, kiểm tra, thi đua, tuyên huấn, kinh tế, tμi chính

Để khắc phục khó khăn, Ban Chấp hμnh toμn quốc đã từng bước xây dựng các quy trình, nội dung cụ thể về công tác đμo tạo, rèn luyện cán bộ cũng như về chế độ chính sách Đã đề nghị

vμ được Bộ Giao thông Công chính cho phép các Công đoμn Bưu

điện tỉnh có trên 200 đoμn viên được sử dụng cán bộ chuyên trách, được lựa chọn từ những cán bộ quen công tác Công đoμn,

có năng lực hoạt động, được chính quyền trả lương để chuyên trách hoạt động Công đoμn Liên khu I vμ Liên khu III còn mở lớp huấn luyện để đμo tạo cán bộ Công đoμn cho Bưu điện các tỉnh Tuy nhiên, việc lựa chọn được những học viên có năng lực,

Chương 2: Tập hợp, vận động công nhân viên chức 65

văn hoá khá, có thể trở thμnh cán bộ Công đoμn còn gặp nhiều

khó khăn

Trong hoμn cảnh kháng chiến, sự chỉ đạo theo ngμnh dọc

từ Ban Chấp hμnh toμn quốc tới các tổ chức Công đoμn cấp dưới

có thời điểm chưa thực sự được chặt chẽ vμ kịp thời, nhất lμ đối

với các Liên khu III, IV vμ các tỉnh biên giới như Cao Bắc Lạng,

Lao Hμ Ban Chấp hμnh toμn quốc đã nhiều lần chỉ thị vμ hướng

dẫn cho các cấp công đoμn, ngoμi việc liên lạc theo chiều dọc,

cần phải có sự liên lạc ngang cấp chặt chẽ với Liên đoμn Lao

động khu, Liên hiệp Công đoμn tỉnh vμ Công đoμn huyện để

được giúp đỡ, trao đổi kinh nghiệm vμ phối hợp tổ chức những

hoạt động chung ở địa phương, đề phòng trường hợp mất liên lạc

với cấp bộ dọc vì chiến sự, vẫn có thể giữ vững đường lối, chủ

trương của đoμn thể

Trước sự phát triển của phong trμo, dù cán bộ chuyên trách

Công đoμn thiếu, nhưng công việc kiểm tra đôn đốc của Ban

Chấp hμnh toμn quốc vμ các liên khu tới các đơn vị trực thuộc có

nhiều cố gắng Tháng 02/1949, đồng chí Chánh Thư ký Công

đoμn Bưu điện Việt Nam vμ một ủy viên Thường vụ Công đoμn

Bưu điện Liên khu I đã tổ chức kiểm tra 04 tỉnh thuộc Liên khu I

(Bắc Ninh, Bắc Giang, Thái Nguyên, Phúc Yên); tiếp đó kiểm

tra 03 tỉnh thuộc Liên khu X (Yên Bái, Tuyên Quang, Vĩnh

Yên) Những đợt kiểm tra nμy vừa có ý nghĩa động viên phong

trμo, vừa giúp đỡ các đơn vị về phương châm, kế hoạch để chấn

chỉnh phong trμo Bên cạnh đó, Công đoμn các đơn vị khá chủ

động trong công tác, bám sát tình hình của đơn vị vμ của từng

vùng trong kháng chiến để định ra trọng tâm công tác vμ có biện

pháp vận động đoμn viên phù hợp

66 Lịch sử Công đoμn Bưu điện Việt Nam (1947 - 2007)

Chế độ, hình thức sinh hoạt Công đoμn cũng dần định hình thμnh nề nếp Mặc dù số lượng cán bộ thiếu, bận công tác chuyên môn nên khó triệu tập đông đủ đoμn viên, nhưng các phân đoμn vẫn duy trì sinh hoạt đều đặn mỗi tháng một kỳ; các Ban Chấp hμnh tỉnh vμ Liên khu sinh hoạt 03 tháng một lần để kiểm điểm công tác, trao đổi kinh nghiệm vμ đặt chương trình công tác cho 03 tháng sau Ngoμi ra còn có các hội nghị bất thường bμn biện pháp thực hiện các công việc quan trọng đột xuất Tinh thần dân chủ được phát huy trong sinh hoạt vμ công tác Chế độ báo cáo được thực hiện khá nghiêm túc Ban Chấp hμnh toμn quốc ít có điều kiện tổ chức họp thường xuyên vμ đầy

đủ, nhưng Ban Thường vụ luôn tổ chức họp đều đặn mỗi tháng một lần Nhờ vậy, các kế hoạch công tác theo ngμnh dọc ngμy cμng cụ thể, chặt chẽ vμ được tổ chức thực hiện khá đồng bộ

Nguồn tμi chính cho hoạt động của Công đoμn Bưu điện các cấp trong điều kiện mới thμnh lập vμ hoμn cảnh chiến tranh rất thiếu thốn Trợ cấp của cấp trên hạn chế, không thường xuyên; khó khăn nhất lμ ở cấp tỉnh vμ cấp phân đoμn vì không có nguồn tμi chính hoạt động Cán bộ Công đoμn hoạt động chủ yếu bằng trách nhiệm, lòng nhiệt tình, bám sát phong trμo vμ dựa vμo quần chúng để tiếp tục gây dựng vμ đưa phong trμo phát triển

Trong khó khăn, từ Ban Chấp hμnh toμn quốc đến Công đoμn trực thuộc đều đẩy mạnh tăng gia sản xuất để tự túc một phần lương thực thực phẩm

Nhìn chung trong những năm đầu kháng chiến, quá trình kiện toμn tổ chức, mạng lưới tới các cơ sở của Công đoμn Bưu

điện Việt Nam đã đạt nhiều kết quả: Công đoμn đã biết nắm cơ

hội để phát triển cơ sở vμ củng cố tổ chức trong quá trình thống

nhất Bưu điện vμ Ban Giao thông Kháng chiến; đã chủ động, tích

cực thống nhất tổ chức từ tỉnh lên khu, từ khu lên toμn quốc; bộ

máy từ trên xuống dưới được chấn chỉnh, hoạt động tương đối

thông suốt vμ chặt chẽ; các mặt hoạt động Công đoμn đã được

định hình; luôn giữ gìn vμ thi hμnh đúng chủ trương chính sách

của Chính phủ vμ của đoμn thể; Công đoμn các cấp linh hoạt đề

ra chủ trương, biện pháp phối hợp với chuyên môn thực hiện tốt

các nhiệm vụ chính trị quan trọng, huy động toμn thể đoμn viên

tích cực tham gia công tác kháng chiến vμ kiến quốc Tổ chức

Công đoμn Bưu điện, trực tiếp lμ các Ban Chấp hμnh ngμy cμng

gây dựng được uy tín đối với cấp trên, với chính quyền vμ các

đoμn thể bạn; bước đầu cải thiện đời sống cho đoμn viên, giáo

dục vμ trau dồi tư cách, ý thức của đoμn viên

Bên cạnh đó, so với yêu cầu của phong trμo vμ mục tiêu đề

ra, công tác tổ chức vμ hoạt động của Công đoμn Bưu điện còn

những hạn chế Tổ chức mới được thiết lập vμ kiện toμn chủ yếu

ở phía Bắc (đến Bình Trị Thiên), chưa phát triển vμo các tỉnh

miền Nam Trung Bộ (trừ Phú Yên lμ nơi phong trμo tự động phát

triển) Tại vùng địch hậu, tổ chức Công đoμn vẫn còn mỏng, hoạt

động gặp rất nhiều khó khăn, Ban Chấp hμnh toμn quốc chưa kịp

thời điều tra, nên không nắm vững phong trμo, chỉ đạo chưa sát

Mặc dù đã có cố gắng tuyển chọn, bồi dưỡng cán bộ nhưng chưa

đủ đáp ứng yêu cầu phong trμo; ở một số Ban Chấp hμnh, các ủy

viên năng lực chưa đều Công tác kiểm tra đôn đốc chưa được

duy trì thường xuyên, nhất lμ các tỉnh biên giới vμ Khu IV Việc

liên lạc chỉ đạo vμ báo cáo theo ngμnh dọc chưa được nhanh

chóng, thường xuyên; việc liên hệ vμ phối hợp hoạt động với cấp

bộ ngang còn lỏng lẻo Một số đơn vị cấp tỉnh lμm việc thiếu chuyên nghiệp; công văn, sổ sách, tμi liệu, giấy tờ lộn xộn, thiếu cán bộ chuyên trách văn phòng nên báo cáo không đầy đủ, thiếu tμi liệu cần thiết,

2 Đẩy mạnh hoạt động vμ các phong trμo thi đua trong giai

đoạn đầu của cuộc kháng chiến (1947 - 1949)

Bước vμo cuộc kháng chiến trường kỳ, ngμnh Bưu điện đã

có những bước tiến quan trọng: mạng lưới dần được thiết lập với các phương thức phù hợp với từng địa bμn, từng hoμn cảnh, theo yêu cầu chỉ đạo kháng chiến; đội ngũ tăng nhanh về số lượng;

trình độ, năng lực tổ chức mạng lưới vμ các phương thức thông tin trong chiến tranh bước đầu được nâng lên Tuy nhiên, mạng thông tin bị xáo trộn nhiều so với trước, cơ sở vật chất thiếu thốn mọi bề Vấn đề đặt ra đối với Ngμnh lúc nμy lμ phải nhanh chóng củng cố tổ chức, thiết lập mạng lưới phù hợp, đảm bảo thông tin phục vụ kháng chiến

Trước yêu cầu kháng chiến vμ yêu cầu phát triển Ngμnh, Công đoμn Bưu điện Việt Nam xác định rõ nhiệm vụ phải: tăng cường tập hợp, tổ chức công nhân viên chức trong Ngμnh; xây dựng mô hình tổ chức vμ các phương thức hoạt động phù hợp với

điều kiện kháng chiến; tăng cường sự lãnh đạo Đảng đối với tổ chức công đoμn; củng cố khối đoμn kết trong công nhân viên chức vμ lao động Bưu điện, với công nhân viên chức vμ các tổ chức đoμn thể khác, gắn hoạt động với chính quyền vμ lãnh đạo chuyên môn các cấp; tăng cường vận động công nhân viên chức thực hiện thμnh công các nhiệm vụ của Ngμnh, góp phần đưa cuộc kháng chiến chống Pháp đến thắng lợi cuối cùng

Chương 2: Tập hợp, vận động công nhân viên chức 69

Mới ra đời với bộn bề công việc ổn định vμ mở rộng tổ

chức, phát triển đoμn viên, định hình các hoạt động theo chức

năng Công đoμn trong hoμn cảnh khó khăn trong những năm đầu

kháng chiến, Công đoμn Bưu điện đã nhận thức rõ vị trí, vai trò,

trách nhiệm của mình không chỉ tham gia vμo phong trμo chung

của giai cấp công nhân vμ tổ chức Công đoμn Việt Nam mμ quan

trọng hơn lμ chia sẻ, đồng hμnh cùng Ngμnh hoμn thμnh tốt sứ

mệnh thông tin phục vụ kháng chiến vμ kiến quốc Đây chính lμ

chức năng, nhiệm vụ chính trị trung tâm của Công đoμn Bưu

điện Việt Nam lúc nμy, thể hiện trên hai phương diện chính:

tham gia kháng chiến vμ tham gia kiến quốc

Để thiết thực tham gia kháng chiến, Công đoμn có trách

nhiệm cùng chuyên môn ổn định mô hình tổ chức của Ngμnh,

phát triển phù hợp mạng lưới Bưu điện Thực hiện Nghị quyết

Hội nghị cán bộ Trung ương lần thứ hai về “Thống nhất vμ chấn

chỉnh hệ thống giao thông liên lạc toμn quốc”(1 )

, tháng 4/1947, Ban Giao thông Kháng chiến được thμnh lập, có nhiệm vụ khẩn

trương nối thông tuyến liên lạc Bắc - Nam Tiếp đó, theo Nghị

định số 335/NĐ ngμy 28/6/1947 của Bộ Giao thông công chính,

ngμnh Bưu điện được tổ chức lại: ở Trung ương có Nha Tổng

Giám đốc, dưới Nha Tổng Giám đốc có ba Nha Giám đốc ở ba

miền Đầu năm 1948, ngμnh Bưu điện tổ chức hệ dọc phân chia

theo khu kháng chiến của Chính phủ; các Nha Bưu điện Bắc Bộ,

Bắc Trung Bộ, miền Nam được bãi bỏ để thμnh lập các Bưu điện

Liên khu I, III, IV, X Sau đó lại đổi các Liên khu trên thμnh các

Nxb Chính trị quốc gia, Hμ Nội, 2000, tr.205 - 206

70 Lịch sử Công đoμn Bưu điện Việt Nam (1947 - 2007)

Liên khu Việt Bắc, Liên khu III, Liên khu IV Ban Giao thông Kháng chiến Trung ương cũng được kiện toμn thμnh ba bộ phận:

Ban Giao thông Trung ương, Phòng Liên lạc miền Nam vμ Ban Vô tuyến điện của Trung ương (thường gọi Ban liên lạc T4) Tháng 5/1948, Ban Giao thông kháng chiến Trung ương được hợp nhất với Bưu điện thμnh Nha Bưu điện Việt Nam(1 )

Trực thuộc Bưu điện Liên Khu lμ Ty Bưu điện phụ trách các phòng trạm Tất cả các phòng Bưu điện hạng nhất, nhì, trạm bưu điện trong tỉnh đều trực thuộc Ty Bưu điện do Trưởng ty điều hμnh công việc Một số Ty Bưu điện được thay đổi tên gọi( 2 ) Công

đoμn Bưu điện các cấp đóng vai trò tham mưu tích cực cho Ngμnh trong quá trình kiện toμn tổ chức, đồng thời thay đổi bản thân mô hình tổ chức Công đoμn cho phù hợp, nhanh chóng đưa các bộ phận, tổ chức ổn định, đi vμo hoạt động hiệu quả

Thực hiện kế hoạch của Ngμnh về kiện toμn lại toμn bộ hệ thống đường điện từ Việt Bắc đến các khu, củng cố các trạm dọc

đường trục, trang bị thêm phương tiện vμ điện tuyến viên để đảm bảo liên lạc điện thoại từ Trung ương đến các khu, tỉnh trong vùng kháng chiến, Công đoμn nỗ lực động viên, vận động cán bộ công nhân viên thiết lập lại mạng lưới đường điện thoại từ vị trí của Nha Bưu điện Trung ương đóng ở Bắc Kạn đến những nơi

(1)

Tuy vậy, trong năm 1948 mới chỉ hợp nhất được ở Trung ương vμ các Khu III, IV, V, một số tỉnh vùng tự do Số còn lại đến năm 1950 mới hợp nhất Tại Nam Bộ, do Bưu điện không còn tồn tại từ 23/9/1945, Ban Bưu vận được thμnh lập thay thế; vô tuyến điện chủ yếu thuộc sự quản lý của Xứ ủy, Tỉnh ủy vμ của Quân đội

Huế thμnh Ty Bưu điện Thừa Thiên - Huế

chưa có chiến sự hoặc địch mới chiếm được một số vùng nhỏ

như Thái Nguyên, Cao Bằng, Tuyên Quang, Hμ Giang, Vĩnh

Yên, Phú Thọ, Phúc Yên, Sơn Tây, Hoμ Bình, Nam Định, Hμ

Nam, Ninh Bình, Thanh Hoá, Nghệ An, Hμ Tĩnh Năm 1949,

hai mạng lưới hữu tuyến nội bộ được thiết lập ở 2 khu vực Đại

Từ - Định Hoá (Thái Nguyên) vμ Chiêm Hoá - Sơn Dương

(Tuyên Quang); củng cố vμ từng bước mở rộng các tuyến đường

dây trục giữa các khu thông với các tỉnh, vùng giải phóng(1 )

Kết quả đó lμ những cố gắng bền bỉ của các đoμn viên

Công đoμn, vượt lên khó khăn của địa hình, thiên nhiên khắc

nghiệt, trang thiết bị, phương tiện lμm việc thiếu thốn, phải đối

mặt với bom đạn vμ sự truy cản quyết liệt của kẻ thù để hoμn

thμnh nhiệm vụ Từ ngμy thμnh lập, Công đoμn thường xuyên

phát động các cuộc vận động để cán bộ công nhân viên tích cực

phục vụ kháng chiến Mỗi thμnh quả đạt được, mỗi tuyến thông

tin, mỗi cuộc điện thoại, mỗi công văn, lá thư được thực hiện

thμnh công đều thấm đượm tinh thần dũng cảm, sáng tạo, mồ hôi

vμ cả máu của những cán bộ, công nhân viên ngμnh Bưu điện

Trong hoμn cảnh khó khăn, thiếu thốn về mọi mặt, có lúc

tưởng chừng như bế tắc, nhưng Công đoμn Bưu điện đã biết dựa

vμo các cấp ủy Đảng, chính quyền vμ nhân dân địa phương, kết

hợp với vận động thi đua, động viên khích lệ lòng yêu nước, căm

thù giặc của anh em cán bộ điện tuyến viên, tạo nên khí thế lao

4.087 km đường dây, thu thập được thêm 1.807 km dây, kéo mới 550

km đường dây, nâng tổng chiều dμi các đường dây lên 6.965 km, phục

vụ 861.97 cuộc đμm thoại ngoại tỉnh

động của người chiến sĩ trên mặt trận thông tin liên lạc Đặc biệt, phong trμo phát huy sáng kiến tận dụng nguyên liệu có tác dụng tích cực Đường dây lúc đó phần nhiều lμ đơn tuyến, dây trần không cùng cỡ vμ đủ các loại: đồng, sắt, nhôm Do không có vật liệu thông tin dự trữ, trong khi yêu cầu đòi hỏi rất lớn, các đoμn viên điện chính phải đi thu nhặt những vật liệu cũ còn sử dụng

được để xây dựng đường dây Cột, xμ phần lớn bằng tre, gỗ, chỉ

có một số ít bằng cột sắt, cột xi măng Nhiều sáng kiến tận dụng cây rừng để mắc dây, dùng cổ chai, sừng trâu thay thế sứ đã phát huy tác dụng Cán bộ, đoμn viên Công đoμn Bưu điện Quảng Nam có sáng kiến dùng tre có rễ còn sống để lμm cột điện thoại,

đảm bảo độ bền vμ chắc Bên cạnh mỗi cột tre lại trồng thêm một cây sống (như sầu đông) để vừa nguỵ trang, vừa thay thế khi cột tre bị hỏng Thợ dây, thợ máy khéo léo ngụy trang đường dây, cải tiến các tổng đμi nhỏ, gọn nhẹ, tự chế tạo pin khô dùng cho các máy điện thoại Bưu điện Liên khu V tháo gỡ một số dây

đồng dùng cho máy Hughes, Baudot kéo ra thμnh dây đồng cỡ nhỏ dùng cho điện thoại Cán bộ công nhân viên ở các cơ xưởng Việt Bắc, Liên khu III, Liên khu IV, Liên khu V đã thu nhặt các loại máy cũ, tháo gỡ phụ tùng, linh kiện còn sử dụng được để tự chế một số linh kiện để lắp thμnh tổng đμi, máy điện thoại cung cấp cho toμn mạng lưới Đồng chí Châu Văn Huy (ở cơ xưởng Bưu điện Liên khu IV) đã tận dụng những linh kiện từ các máy

điện thoại hỏng, sử dụng gỗ mít lμm vỏ máy, lắp được chiếc máy

điện thoại đầu tiên kính tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh, được Hồ Chủ tịch vμ Chính phủ khen ngợi

Việc khôi phục, tổ chức lại các tuyến liên lạc điện thoại diễn ra hết sức gian khổ, khó khăn, nhất lμ trong điều kiện phải

Chương 2: Tập hợp, vận động công nhân viên chức 73

thường xuyên dịch chuyển tránh các đợt cμn quét của giặc vμ

liên tục sửa chữa do máy bay địch đánh phá, mưa lũ lμm hư hại

Nhưng với quyết tâm cao của cán bộ, công nhân viên, thông tin

điện thoại được mở rộng từng bước, đảm bảo liên lạc thông suốt

từ Trung ương tới tận các tỉnh Khu II, Khu IV

Thμnh tích xuất sắc, được đánh giá cao của cán bộ công

nhân viên bộ phận điện chính trong thời kỳ nμy lμ đã khắc phục

khó khăn, thiếu thốn xây dựng được nhiều cột cao vượt sông

như: Bình Ca qua Sông Lô, Âu Lâu (Yên Bái) qua Sông Hồng,

Sa Cao từ Nam Định qua Thái Bình Khắc phục tình trạng thiếu

dây thép, công nhân Bưu điện đã tìm tòi bằng nhiều cách, thậm

chí tháo dây thép trong lốp xe ô tô để dùng Để “dựng cột” trong

điều kiện những cột sắt cũ không còn, công nhân Bưu điện Liên

khu X “tìm” ra cột lμ những cây gạo to vμ cao; công nhân Bưu

điện Liên khu IV, Liên khu V ghép những đoạn đường ray xe

lửa để lμm cột Những cột cao qua sông sừng sững như biểu

tượng của trí thông minh, sáng tạo vμ lòng quả cảm của cán bộ,

công nhân viên Bưu điện, đồng thời cũng thách thức quân Pháp

vốn luôn tự hμo về trình độ văn minh, kỹ thuật hiện đại vμ sức

mạnh của bom đạn Chúng tổ chức đánh phá quyết liệt, có những

vị trí bị địch phá đi phá lại nhiều lần, nhưng chỉ thời gian ngắn ta

đã khôi phục lại, tiếp tục đảm bảo thông tin

Thiết lập được các tuyến đường dây lμ công việc vô cùng

khó khăn, vất vả, nhưng việc bảo vệ, sửa chữa đảm bảo thông tin

thông suốt còn gian khổ gấp nhiều lần Các tuyến đường dây

luôn lμ mục tiêu máy bay địch đánh phá ác liệt Mùa mưa bão,

sau mỗi trận mưa, cột đổ, dây đứt hμng loạt, trong khi phương

tiện đo thử phát hiện chướng ngại thiếu thốn Mỗi lần mất liên

74 Lịch sử Công đoμn Bưu điện Việt Nam (1947 - 2007)

lạc thì dù mưa bão, núi cao, rừng rậm, suối sâu, anh em điện tuyến ở hai đầu dây với xμ cột đựng kìm, cờ lê, mỏ lết, dao phát cây, thang, máy điện thoại đeo trên vai cùng lên đường dò dẫm thử từng đoạn, đến khi cùng nhau tìm ra chỗ cột đổ, dây đứt nối lại, thực hiện đμm thoại thông suốt thì mới trở về Để đảm bảo

an toμn, bí mật, các tổng đμi điện thoại thường phải đặt trong hang đá, hầm sâu, điện thoại viên phải lμm việc thường trực trong điều kiện thiếu ánh sáng, ẩm ướt ở những tổng đμi gần tiền tuyến, khi máy bay địch oanh tạc, bộ binh tiến công đến gần, bom đạn gầm rú trên đầu, nhưng anh chị em vẫn bình tĩnh giữ vững thông tin liên lạc cho bộ đội đến hết trận đánh, khi nhận được mệnh lệnh mới chịu rút lui Khi rút luôn đem theo hoặc phá huỷ máy móc, không để lọt vμo tay giặc Tại văn phòng, anh chị em điện thoại viên thường xuyên phải thức trực thâu đêm để chuyển công điện khẩn

Trong điều kiện chiến tranh, chiến trường bị chia cắt,

thông tin vô tuyến điện được coi trọng bởi ưu thế nhanh chóng,

chính xác vμ lμ phương tiện thông tin có nhiều điều kiện khôi phục nhất Lúc nμy, ngoμi hệ thống vô tuyến điện của Quân đội

lμ chủ yếu, còn có các đμi vô tuyến điện của Ban Giao thông Kháng chiến vμ của Bưu điện Mạng lưới vô tuyến điện được thiết lập ở hầu hết các liên khu, một số tỉnh ở Bắc Bộ vμ Liên khu V(1 )

tuyến điện phục vụ đồng chí Nguyễn Chí Thanh Đμi mang mật danh CK10, dùng máy thu phát MKII 15W do Anh chế tạo, có nhiệm vụ giữ

liên lạc với Trung ương, Khu ủy Khu V Đến năm 1948, Đμi nhận thêm nhiệm vụ liên lạc với Tỉnh ủy Quảng Trị, khi Đμi vô tuyến điện

Ngoμi khó khăn chung của toμn Ngμnh, công nhân viên

chức vô tuyến điện còn có những khó khăn, vất vả riêng trong

đảm bảo bí mật, an toμn thông tin Đội ngũ điện báo viên, công

nhân vμ cán bộ kỹ thuật vô tuyến điện hầu hết phải lμ đảng viên

cộng sản, quần chúng ưu tú được rèn luyện qua thử thách, trung

thμnh với cách mạng, với lý tưởng cộng sản, được bố trí trên tất

cả các khâu: khai thác, mật mã, sửa chữa Để tránh việc địch thu

được tín hiệu điện đμi vμ giải mã thông tin, Vô tuyến điện các

cấp được tổ chức gọn nhẹ, cơ động vμ thường xuyên thay đổi

mật mã Các đμi vô tuyến điện đặt dưới hầm trong vùng địch còn

phải chống địch cμn quét, đánh phá Khi phục vụ chiến dịch,

hoặc khi di chuyển chống cμn, đμi vừa phải tránh địch oanh tạc

vừa bảo đảm liên lạc thông suốt Bởi vậy, điều kiện lμm việc vμ

sinh hoạt của cán bộ, công nhân viên chức Vô tuyến điện luôn

khó khăn, gian khổ vμ thường xuyên phải đối mặt với nguy

hiểm Phong trμo tự tìm kiếm, cải tạo, sáng chế máy thu phát

mang lại kết quả thiết thực với nhiều bộ máy tự chế nổi tiếng(1 )

Cán bộ vô tuyến điện các cơ xưởng cũng nỗ lực thi đua chế tạo

thμnh công máy thu phát từ năm 1947 (máy phát kiểu Mesny với

2 đèn 6L6 mắc song song, lμ sản phẩm đầu tay của xưởng Vô

tuyến điện Hμnh chính Nam Bộ)

Tỉnh ủy Quảng Trị được thμnh lập ở Nam Bộ, các đμi vô tuyến điện

phục vụ Xứ uỷ, Thμnh ủy vμ ủy ban Kháng chiến Hμnh chính Sμi Gòn

- Chợ Lớn duy trì thường xuyên mối liên hệ với Trung ương vμ thông

tin chỉ đạo tới các tỉnh, thậm chí tới Trung Quốc, Thái Lan

03 đμi tự lắp của Vô tuyến điện Chợ Lớn năm 1950

Đáp ứng yêu cầu về thông tin liên lạc phục vụ lãnh đạo kháng chiến vμ phục vụ nhân dân, mạng lưới đường thư từng bước được thiết lập từ Bắc vμo Nam, từ Trung ương đến các liên khu, các tỉnh, huyện, xã, ở vùng rừng núi đến vùng trung du vμ

đồng bằng, cả ở vùng tự do đến vùng địch kiểm soát, tạo thμnh một hệ thống nhất, được tổ chức vμ chỉ đạo chặt chẽ Việc vận chuyển công văn tμi liệu, đưa đón cán bộ, bộ đội, phục vụ sự lãnh đạo kháng chiến của Đảng, Chính phủ vμ chính quyền các cấp luôn được thông suốt( 1 )

Trong hoμn cảnh khó khăn của kháng chiến, đội ngũ giao thông viên vμ cán bộ công nhân viên bộ phận Bưu chính chịu nhiều gian khổ, thiếu thốn vμ hy sinh Trong điều kiện ăn không

đủ no, mặc không đủ ấm, nhưng khi một mệnh lệnh được phát

ra, dù mưa dầm gió bấc hay nắng đốt cháy da, bất kể đêm ngμy, trong vùng tự do hay vùng địch tạm chiếm, lúc bình hay biến, người chiến sĩ giao thông vẫn sẵn sμng lên đường, dù cái chết luôn luôn đe dọa cận kề Một đường dây vừa đứt, liên lạc đình

phòng (nâng tổng số lên 124 phòng), 152 trạm (nâng tổng số lên 265 trạm), đặt thêm 194 thùng thư (nâng tổng số lên 498 thùng thư); tổng chiều dμi các đường thư của 4 Liên khu (I, III, IV vμ X) lμ 33.102 km;

đã chuyển 16.307.661 công văn (trong đó có 123.894 công văn hoả

tốc); 10.712.232 thư vμ báo chí của tư nhân; chuyển được 37.994.384 thư tín các loại (trong đó 650.597 thư tín đã chuyển trong vùng địch chiếm đóng); bán được 372.194 đồng tiền tem Các hình thức đặt hộp thư bí mật, hòm thư lưu, quy định ám hiệu, hình thμnh các điểm vμ tuyến dự phòng, nắn tuyến, rút ngắn đường thư, hình thμnh từ thực tiễn đã được Công đoμn đúc kết kinh nghiệm để cải tiến kỹ thuật, hợp

lý hoá sản xuất giai đoạn sau

Chương 2: Tập hợp, vận động công nhân viên chức 77

trệ, cơ quan quân sự vμ hμnh chính mất thông tin, lập tức giao

thông viên lên đường lμm nhiệm vụ; sẵn sμng băng qua những

khu rừng âm u của Việt Bắc, trèo đèo lội suối, vượt những cánh

đồng mênh mông ở đồng bằng trước mũi súng quân thù để chắp

nối lại đường dây liên lạc Có đồng chí lặn lội trong rừng hμng

tháng để mở tuyến giao liên mới Các Ban giao thông ở miền

Trung, tiêu biểu lμ Thừa Thiên còn thμnh lập các tổ Kiều lộ - lo

mở đường, lμm cầu treo, khảo sát địa hình, Các tổ Đạo lộ - đưa

công văn, giấy tờ, dẫn cán bộ vượt tuyến, Nữ đoμn viên

Nguyễn Thị Châu (giao liên nội thμnh Huế) đã đưa cuốn bản đồ

giấy dμi 25 m vượt qua nhiều tháp canh của địch an toμn Có

những giao thông viên còn phải trực tiếp chiến đấu với địch, như

ông Triệu Hμ Phi - trưởng trạm Văn Uyên (Lạng Sơn), ông Khúc

Văn Duân - giao thông viên Hưng Yên, trên đường đi công tác bị

truy đuổi, đã dũng cảm chiến đấu tiêu diệt giặc vμ đoạt khí giới

mang về Nhiều anh em bị địch bắt, tra tấn, bị giết, nhưng kiên

quyết không đầu hμng; thậm chí, vμo bước đường cùng, có giao

thông viên dùng lựu đạn tự sát, không để tμi liệu rơi vμo tay giặc

Trong vòng hơn một năm (từ 01/5/1948 đến 01/10/1949), đã có

hơn 60 đoμn viên Công đoμn Bưu điện hy sinh trong khi lμm

nhiệm vụ Trên đường thư trục Bắc - Nam, nhiều tấm gương hy

sinh dũng cảm như đồng chí Ngữ, trong lúc chuyển công văn tμi

liệu qua đường số 9, bị địch phục kích bắn trọng thương vẫn cố

gượng dậy ôm công văn giấu vμo rừng, khi địch ập đến, đồng chí

đã hy sinh, bảo toμn được công văn, tμi liệu(1 )

truy tặng Huân chương Kháng chiến

78 Lịch sử Công đoμn Bưu điện Việt Nam (1947 - 2007)

Cuộc kháng chiến còn trường kỳ, gian khổ, để nâng cao tinh thần phục vụ, bền bỉ chịu đựng khó khăn, gian khổ, Công

đoμn luôn đi sát anh em, giáo dục tinh thần yêu nước, quán triệt chủ trương, đường lối của Đảng vμ Chính phủ, không ngừng

động viên về vật chất vμ tinh thần để đoμn viên yên tâm công tác, vững tin vμo thμnh công của cuộc kháng chiến

Quán triệt đường lối kháng chiến toμn dân, toμn diện, Công

đoμn Bưu điện Việt Nam luôn xác định rõ thông tin liên lạc lμ một mặt trận, một lực lượng quan trọng trong kháng chiến Ban Chấp hμnh Công đoμn Trung ương thường xuyên quan tâm chỉ

đạo các Công đoμn trực thuộc đẩy mạnh các cuộc vận động đoμn viên phát huy nhiệt huyết cách mạng, tinh thần say mê nghề nghiệp vμ sự thông minh, sáng tạo để hoμn thμnh nhiệm vụ Nhiều sáng kiến trên các lĩnh vực của đoμn viên Công đoμn đã

được áp dụng vμ để lại nhiều kinh nghiệm quý Tiêu biểu như

kinh nghiệm gây cơ sở trong vùng địch ở Bắc Ninh Công tác giao thông trong vùng địch tạm chiếm vốn vô cùng vất vả vμ nguy hiểm, muốn hoạt động được đòi hỏi phải gây dựng được cơ

sở vững chắc trong quần chúng Nhờ lμm tốt công tác dân vận, gây dựng cơ sở quần chúng vững chắc, 1/5 số đoμn viên Công

đoμn Bưu điện Bắc Ninh có bố mẹ nuôi, được nhân dân che giấu, bảo vệ khi địch lùng bắt Mỗi khi tình hình biến chuyển, quần chúng báo cho anh em biết để kịp thời đối phó Nhiều cán bộ

được bố mẹ nuôi chu cấp lương thực, quần áo vμ thậm chí dựng

vợ gả chồng Hay kinh nghiệm trong phục vụ nhân dân, các cơ

quan vμ đoμn thể: thông qua các đợt tuyên truyền (tổ chức những

buổi nói chuyện, đặt biểu ngữ, biểu chỉ dẫn ), nhân dân từng bước biết đến hoạt động của Bưu điện Nhiều phòng, trạm đã

được lập ở nơi đông người, thùng thư được đặt ở những nơi thuận

tiện Các ban lưu động Bưu điện thường xuyên tổ chức các đợt

bán tem lưu động vμ nhận phát thư của nhân dân, mở nhiều đại

lý bán tem, hoặc nhờ Ty Thông tin, Công an, ủy ban Kháng

chiến Hμnh chính xã bán hộ ở một số tỉnh, việc phát thư được

thực hiện đến cấp thôn, thậm chí đến tận nhμ dân

Để cùng với chuyên môn thực hiện tốt hơn các nhiệm vụ

chính trị, Công đoμn Bưu điện từ Trung ương đến cơ sở đặc biệt

quan tâm vận động đoμn viên tích cực cải tiến kỹ thuật, đẩy

mạnh việc tìm tòi các phát minh, sáng chế Vì thiếu phương tiện,

nguyên vật liệu nên kỹ thuật chuyên môn thường khó áp dụng

triệt để trong quá trình thiết lập đường dây, đặc biệt lμ những

tuyến đường dây qua vùng rừng núi Tuy nhiên, với sự tận tâm

cố gắng của anh em công nhân, với những cải tiến sáng tạo,

nhiều đường dây vẫn được xây dựng vμ hoạt động tốt Để khắc

phục tình trạng thiếu thốn vật liệu, anh em công nhân đã chịu

khó sưu tầm nguyên liệu sẵn có trong nước, tự chế ra những sản

phẩm để thay thế vật liệu trước đây phải nhập của nước ngoμi

Tiêu biểu lμ đồng chí Đặng Văn Thọ (đoμn viên Công đoμn Bưu

điện Nghệ An), đã chế tạo được than Micro (bộ phận phát thanh

của máy điện thoại) bằng những nguyên liệu sẵn có; lμm được

những bảng điện thoại nhỏ rất tiện lợi khi di chuyển; cải tạo máy

điện thoại để bμn thμnh máy mang đi đường; chế tạo ra những

sợi gắn thư có công dụng giống như xi đã dùng trong thời kỳ

Pháp thuộc Với những đóng góp của mình, đồng chí đã được

Liên đoμn Lao động Liên khu IV tặng giải thưởng 300 đồng vμ

cấp bằng “Anh hùng Lao động” Đồng chí Nguyễn Văn Lộc

(đoμn viên phân đoμn Sở Giám đốc Liên Khu III) đã chế tạo

được những mμng bạc (membrane micro on argene) có công dụng không kém mμng than micro, có thể thay thế mμng than nhập ngoại Ngoμi ra, đồng chí Lộc còn lμm được nhiều phụ tùng điện thoại trước kia phải mua ở nước ngoμi như bornes-pile, cordon, combine, fiche, Xưởng sửa chữa dịch vụ bưu điện của Liên khu I đã chế tạo được 700 bi than, 29 mμng than dùng cho máy điện thoại Các Bưu điện Liên khu trong cả nước đã sản xuất 28.920 bình sứ cách điện( 1 )

Không chỉ tham gia kháng chiến bằng việc phát huy chức năng của công đoμn, góp phần cùng chuyên môn xây dựng, duy trì hệ thống thông tin liên lạc trong mọi hoμn cảnh, Công đoμn Bưu điện còn vận động công nhân viên chức trực tiếp tham gia kháng chiến bằng các hình thức như phá đường, san lấp đồi; xây dựng tự vệ Công đoμn bảo vệ cơ quan; xung phong gia nhập các

đơn vị quân đội Đến cuối 1949, đoμn viên Công đoμn Bưu điện trong toμn quốc đã đμo 936 hầm trú ẩn, 57 hầm dấu máy móc, san lấp 10 quả đồi, phá hoại 1.500 thước đường để ngăn cản các cuộc hμnh quân của Pháp Công tác ủng hộ kháng chiến, giúp đỡ

bộ đội, dân quân, ủng hộ thương binh, liệt sĩ lμ những hoạt động mang nhiều dấu ấn Công đoμn Qua các cuộc vận động, đoμn viên Công đoμn các cấp đã quyên góp, mua 17.200 đồng Công phiếu kháng chiến, ủng hộ 416.000 đồng cho kháng chiến, ủng

hộ phong trμo “Mùa đông binh sĩ” 2.763 đồng, ủng hộ thương binh 5.238 đồng; ủng hộ quân vμ dân Bình Trị Thiên 8.188

Công đoμn Việt Nam, sđd, tr.347