Giải pháp tăng lợi nhuận của Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị trường học Bắc Ninh

Từ khi nước ta chuyển sang cơ chế quản lý kinh tế mới, nền kinh tế Việt Nam đã có nhiều thay đổi

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 3

Chương I:Những vấn đề lý luận về lợi nhuận của doanh nghiệp 3

1.1 Khái niệm và vai trò của lợi nhuận 3

1.1.1 Khái niệm về lợi nhuận 3

1.1.2 Vai trò của lợi nhuận 5

1.1.2.1 Đối với doanh nghiệp 6

1.1.2.2 Đối với nền kinh tế 7

1.2 Xác định lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp 8

1.2.1 Xác định lợi nhuận của doanh nghiệp 8

1.2.1.1 Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh 10

1.2.1.2 Lợi nhuận từ hoạt động tài chính 14

1.2.1.3 Lợi nhuận từ hoạt động bất thờng 15

1.2.2 Tỷ suất lợi nhuận 16

1.3 Các nhân tố ảnh hởng tới lợi nhuận của doanh nghiệp 19

1.3.1 Nhân tố chủ quan 20

1.3.2 Nhân tố khách quan 24

Chơng 2: Thực trạng lợi nhuận của Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị trờng học Bắc Ninh 28

2.1 Tổng quan về Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị trờng học Bắc Ninh 28

2.1.1 Quá trình phát triển của Công ty CP Sách và Thiết bị trờng học Bắc Ninh 28

2.1.2 Cơ cấu tổ chức về bộ máy của Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị trờng học Bắc Ninh 30

2.2 Thực trạng lợi nhuận của Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị trờng học Bắc Ninh 32

2.2.1 Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh 32

2.2.2 Lợi nhuận từ hoạt động tài chính 37

2.2.3 Lợi nhuận từ họat động khác 42

2.3 Đánh giá thực trạng lợi nhuận của Công ty 46

2.3.1 Những kết qủa đã đạt đợc trong những năm qua của Công ty 46

2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân 48

2.3.2.1 Hạn chế 48

2.3.2.2 Nguyên nhân 49

Chơng 3: Giải pháp tăng lợi nhuận của Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị tr-ờng học Bắc Ninh 52

3.1 Định hớng phát triển của Công ty trong thời gian tới 52

3.1.1 Mục tiêu hoạt động của Công ty trong thời gian tới 52

3.1.2 Định hớng phát triển của Công ty 52

3.2 Giải pháp tăng lợi nhuận của Công ty 53

3.2.1 Nguyên nhân 53

3.2.2 Giải pháp tăng lợi nhuận của Công ty 54

3.3 Kiến nghị 67

3.3.1 Kiến nghị với Nhà Xuất bản Giáo dục; Bộ Giáo dục và Đào tạo 67

3.3.2 Kiến nghị với Ngân hàng thơng mại 67

Danh mục tài liệu tham khảo 69

LỜI MỞ ĐẦU

Từ khi nước ta chuyển sang cơ chế quản lý kinh tế mới, nền kinh tếViệt Nam đã có nhiều thay đổi Sự thay đổi cơ chế quản lý kinh tế đã làm chonền kinh tế nước ta có những bước đi vững chắc và đạt được những thành tíchđáng kể như nâng cao mức sống của người lao động, xây dựng cơ sở vật chấtphù hợp với điều kịên phát triển và từng bước hoà nhập vào nền kinh tế thếgiới, đặc biệt là hoà nhập vào nền kinh tế khu vực

Cơ chế kinh tế thị trường như một luồng gió mới thổi vào từng doanhnghiệp, mang lại cho doanh nghiệp nhiều thuận lợi, giúp doanh nghiệp tự chủtrong hoạt động sản xuất kinh doanh, phát huy cao độ những tiềm năng củadoanh nghiệp mình Bên cạnh đó không phải không có những khó khăn.Doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường luôn chịu sự tác động của nhữngqui luật khắc nghiệt vốn có của nền kinh tế đó Do vậy, nếu không nhận thứcđược các qui luật kinh tế, không có kiến thức cơ bản về quản lý doanh nghiệp

sẽ thất bại Các nhà quản lý doanh nghiệp cần có tầm nhìn chiến lược, biếtphản ứng linh hoạt với sự thay đổi của thị trường, có đầu óc năng động, sángtạo và có thể đưa ra các quyết định quản lý chính xác, kịp thời nhằm đem lạihiệu quả cao trong quá trình sản xuất kinh doanh cũng như đem lại nguồn lợinhuận cao nhất Vậy làm thế nào để tăng được lợi nhuận cho mỗi doanhnghiệp? Đây quả là một vấn đề cần thiết mà mỗi một doanh nghiệp phải quantâm trong nền kinh tế thị trường hiện nay

Như vậy, lợi nhuận là động lực là mục tiêu hàng đầu, là đích cuối cùng

mà mỗi doanh nghiệp phải vươn tới nhằm đảm bảo sự sinh tồn, phát triển vàthịnh vượng

Mặt khác, lợi nhuận được tạo ra là kết quả của tổng hợp các hoạt độngsản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, là kết quả của việc kết hợp hài hòa cácyếu tố sản xuất, là sản phẩm của sự tìm tòi, sáng tạo và mạo hiểm Nó đòi hỏi

mỗi nhà doanh nghiệp phải có sự phát triển toàn diện, khả năng tư duy, nhạybén và sự năng động Vì vậy, nghiên cứu về lợi nhuận giúp cho chúng ta - đặcbiệt là các nhà tài chính doanh nghiệp có một cái nhìn toàn diện hơn về cáchoạt động của doanh nghiệp, về quản trị kinh doanh và đặc biệt là quản trị tàichính sao cho đồng vốn đem lại nhiều lợi nhuận nhất.

Hoạt động sao cho có lợi nhuận và tìm mọi biện pháp làm tăng lợinhuận luôn là vấn đề bức bách của các Doanh nghiệp, là nỗi trăn trở, là tâmhuyết của các Doanh gia

Xuất phát từ những nhận thức trên và sự giúp đỡ của thầy cô giáo,trong thời gian thực tập tại Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị trường học Bắc

Ninh em đã chọn đề tài "Giải pháp tăng lợi nhuận của Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị trường học Bắc Ninh" làm chuyên đề tốt nghiệp.

Ngoài lời mở đầu và phần kết luận chuyên đề gồm 3 chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận về lợi nhuận của doanh nghiệp

Chương 2: Thực trạng lợi nhuận của Công ty Cổ phần Sách và Thiết bịtrường học trong những năm qua

Chương 3: Giải pháp tăng lợi nhuận của Công ty Cổ phần Sách vàThiết bị trường học Bắc Ninh

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ LỢI NHUẬN CỦA DOANH NGHIỆP

1.1 Khái niệm và vai trò của lợi nhuận

1.1.1 Khái niệm về lợi nhuận

Trước khi xem xét nguồn gốc, bản chất của lợi nhuận chúng ta phảihiểu lợi nhuận là gì?

Để thực hiện quá trình sản xuất và lưu thông hàng hóa, nhà sản xuấtphải ứng trước một lượng tiền để mua tư liệu sản xuất và trả lương cho côngnhân Hàng hóa được sản xuất ra mang hai thuộc tính : Giá trị và giá trị sửdụng

Giá trị của hàng hóa sản xuất ra được biểu hiện bằng công thức :

Gt = C + V + M

Trong đó :

Gt : Là giá trị hàng hóa

C : Chi phí nhà sản xuất bỏ ra để mua TLSX

V : Chi phí thuê nhân công

M : Giá trị thặng dư

Giá trị thặng dư là phần giá trị dôi ra ngoài giá trị sức lao động dongười công nhân làm thuê sáng tạo ra Như vậy trong quá trình sản xuất, sứclao động đã sáng tạo ra giá trị mới lớn hơn phần giá trị sức lao động và phầndôi ra là giá trị thặng dư

Các nhà kinh tế học cổ điển trước C Mac cho rằng "Cái phần trội lênnằm trong giá bán so với chi phí sản xuất là lợi nhuận"

Theo C Mac thì "Giá trị thặng dư hay phần trội lên trong toàn bộ giá trịcủa hàng hóa, trong đó lao động thặng dư hay lao động không được trả côngcủa công nhân đã được vật hóa thì tôi gọi là lợi nhuận"

Các nhà kinh tế học hiện đại như P.A Samuelson và W D Nordhauscho rằng : "Lợi nhuận là một khoản thu nhập dôi ra, bằng tổng số thu về trừ đitổng số chi hay cụ thể hơn Lợi nhuận được định nghĩa là sự chênh lệch giữatổng thu nhập của một doanh nghiệp và tổng chi phí" Theo David Begg,Stanley Fisher và Busch thì "Lợi nhuận là lượng dôi ra của doanh thu so vớichi phí".

Nhìn tổng quát những quan niệm trên ta nhận thấy rằng tất cả các địnhnghĩa đều thống nhất: Lợi nhuận là số thu dôi ra so với số chi phí bỏ ra

Như vậy, Lợi nhuận của một doanh nghiệp là khoản chênh lệch giữatổng doanh thu bán sản phẩm hàng hóa dịch vụ trừ đi tổng chi phí bỏ ra tươngứng để tạo ra được hàng hóa dịch vụ đã tiêu thụ bao gồm cả phần nộp thuếcho Nhà nước

* Nguồn gốc của lợi nhuận

Trên cơ sở kế thừa những gì tinh túy nhất do các nhà kinh tế học tư sản

cổ điển để lại, kết hợp với việc nghiên cứu nền sản xuất tư bản chủ nghĩa C.Mac đã kết luận một cách đúng đắn rằng "Giá trị thặng dư là con đẻ của toàn

bộ tư bản ứng ra như vậy mang hình thái biến tướng là lợi nhuận"

Dựa vào lý luận về lợi nhuận của C Mac, kinh tế học hiện đại đã phântích khá sâu sắc về nguồn gốc lợi nhuận của doanh nghiệp Thật vậy, khi tiếnhành sản xuất kinh doanh ai cũng muốn thu được lợi nhuận cao Để thu đượclợi nhuận cao một doanh nghiệp phải nhìn thấy được những cơ hội mà ngườikhác bỏ qua, phải phát hiện ra sản phẩn mới, tìm ra phương pháp sản xuấtmới tốt hơn để có chi phí sản xuất thấp, hoặc phải liều lĩnh, mạo hiểm hơnmức bình thường Nhưng nói chung để tiến hành tốt các hoạt động sản xuất,kinh doanh mang lại lợi nhuận cao nhất thì chi phí thấp nhất là nguồn gốc đểtạo ra và tăng lợi nhuận trong mỗi doanh nghiệp

Nhưng trên thực tế còn được xem xét như phần thưởng đối với doanhnghiệp có khả năng tiến hành các hoạt động sáng tạo, đổi mới và mạo hiểm để

tổ chức sản xuất kinh doanh những mặt hàng mà xã hội mong muốn Ngoài ranhững doanh nghiệp thu được lợi nhuận cao nhờ kiểm soát được thị trường,độc quyền kinh doanh về một loại sản phẩm hàng hóa dịch vụ nhất định Nóitóm lại, lợi nhuận của một doanh nghiệp được bắt nguồn từ hai yếu tố :

 Thu từ các nguồn lực chi phí mà doanh nghiệp đã đầu tư cho hoạtđộng sản xuất kinh doanh của mình

 Phần thưởng cho sự mạo hiểm, sáng tạo, đổi mới trong hoạt độngsản xuất kinh doanh và sự độc quyền trong cung ứng sản xuất sảnphẩm hàng hóa dịch vụ

Đối với nước ta đang trên con đường thực hiện công cuộc đổi mới, nềnkinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản

lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa thì mục tiêu là phải nângcao hiệu quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, nhằm buộc cácdoanh nghiệp phải kinh doanh có lãi, coi lợi nhuận tối đa là mục tiêu kinh tếquan trọng nhất Nguồn gốc của lợi nhuận trong các doanh nghiệp được tạo rabằng cách sử dụng hợp lý các nguồn lực trong hoạt động sản xuất kinh doanh

và tận dụng có hiệu quả các điều kiện của môi trường kinh doanh Rõ ràng,lợi nhuận là mục tiêu chung cho mọi quá trình sản xuất kinh doanh của doanhnghiệp không phân biệt các thành phần kinh tế hay đang tồn tại dưới bất kỳmột chế độ xã hội nào

1.1.2 Vai trò của lợi nhuận

Trong nền kinh tế bao cấp, vai trò của lợi nhuận không được chú ý đến,các doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh theo kế hoạch của Nhà nước.Nhà nước bao cấp về giá vật tư hàng hóa, về lãi tín dụng, về vốn kinhdoanh kết quả hoạt động cuối cùng lỗ hay lãi không ảnh hưởng trực tiếp hay

quyết định đến sự tồn tại, phát triển của doanh nghiệp Nhưng trong nền kinh

tế thị trường, các doanh nghiệp phải thực hiện hạch toán kinh doanh thì lợinhuận là mối quan tâm hàng đầu của mọi doanh nghiệp, lợi nhuận có vai tròhết sức quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp nói riêng

và đối với sự phát triển của nền kinh tế quốc dân nói chung

1.1.2.1 Đối với doanh nghiệp

Các doanh nghiệp tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh với mụctiêu kinh tế là để kiếm lợi nhuận Trong nền kinh tế thi trường, lợi nhuận làmục tiêu của kinh doanh, là thước đo hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh,

là động lực thúc đẩy các doanh nghiệp không ngừng sử dụng hợp lý, tiết kiệmcác nguồn lực, nâng cao năng suất, hiệu quả và chất lượng của quá trình sảnxuất kinh doanh Thật vậy, để cung cấp hàng hóa và dịch vụ cho nhu cầu củathị trường, nhu cầu người tiêu dùng, các nhà doanh nghiệp phải bỏ ra các chiphí nhất định Họ phải thuê đất đai, lao động, tiền vốn trong quá trình sản xuấtkinh doanh hàng hóa dịch vụ Họ mong muốn hàng hóa dịch vụ của họ đượcmua với giá ít nhất là để bù đắp lại những chi phí bỏ ra, ngoài ra họ còn muốnphần thừa để mở rộng và phát triển sản xuất, trả cổ tức, thưởng cho các nhàquản lý, cho công nhân viên và cho các chủ cổ phiếu - tức là họ muốn có lợinhuận Nếu các doanh nghiệp không thể tạo ta được lợi nhuận thì họ cũngkhông muốn sẵn sàng cung cấp cho nhu cầu của xã hội về các hàng hóa dịch

vụ đó Do đó, động cơ lợi nhuận là một bộ phận hợp thành quyết định sángtạo ra sự hoạt động thắng lợi của thị trường hàng hóa dịch vụ

* Lợi nhuận là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản ánh toàn bộ kết quả và

hiệu quả của quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, kể từ lúc bắtđầu tìm kiếm nhu cầu thị trường, chuẩn bị sản xuất kinh doanh, tổ chức quátrình sản xuất kinh doanh, tổ chức cung ứng hàng hóa dịch vụ ra thị trường

Nó phản ánh về cả mặt lượng và mặt chất của quá trình sản xuất kinh doanh

Kinh doanh tốt sẽ cho lợi nhuận nhiều và khi lợi nhuận nhiều sẽ tạo khả năng

để đầu tư, tái sản xuất mở rộng, tiếp tục quá trình sản xuất kinh doanh có hiệuquả hơn Ngược lại, làm ăn kém hiệu quả sẽ dẫn đến thua lỗ và phá sản là tấtyếu Vì vậy có thể nói rằng lợi nhuận tối đa là mục tiêu hàng đầu trong hoạtđộng sản xuất kinh doanh của mọi doanh nghiệp cạnh tranh trong cơ chế thịtrường

* Lợi nhuận là đòn bẩy kinh tế quan trọng kích thích người lao độngđẩy mạnh sản xuất nâng cao năng suất lao động Vai trò đòn bẩy kinh tế đượcthông qua quá trình hình thành, phân phối và sử dụng lợi nhuận Qua quátrình đó góp phần giải quyết mối quan hệ giữa ba mặt lợi ích: lợi ích Nhànước, lợi ích tập thể và lợi ích của người lao động nhằm nâng cao đời sốngvật chất cho người lao động, thúc đẩy mọi người quan tâm đến hoạt động sảnxuất kinh doanh

1.1.2.2 Đối với nền kinh tế

* Lợi nhuận của doanh nghiệp không chỉ là bộ phận quan trọng của thunhập thuần túy của doanh nghiệp mà đồng thời là nguồn thu quan trọng của

Ngân sách Nhà nước và là cơ sở để tăng thu nhập quốc dân mỗi nước Ở đây,

ta lại thấy được vai trò của lợi nhuận không những quan trọng đối với bảnthân mỗi doanh nghiệp mà cả xã hội Bởi lẽ, mỗi doanh nghiệp không chỉhoạt động kinh doanh riêng lẻ, tách rời, mà nó là một mắt xích trong chuỗixích liên hệ giữa các doanh nghiệp , giữa các con người Mặt khác lợi nhuậncòn góp phần tăng thu cho ngân sách Nhà nước thông qua việc doanh nghiệpnộp thuế thu nhập doanh nghiệp Ngoài ra, lợi nhuận còn góp phần nâng caođời sống cho cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp nói riêng trong mỗigia đình nói chung thông qua việc thành lập các quỹ từ lợi nhuận sau thuế thunhập doanh nghiệp, trên cơ sở đó khuyến khích mỗi người lao động không

ngừng nâng cao năng suất lao động, tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh trongdoanh nghiệp.

* Lợi nhuận của doanh nghiệp có mối quan hệ chặt chẽ và mật thiết vớicác chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật khác như chỉ tiêu về đầu tư sản xuất, sử dụng cácyếu tố đầu vào, chỉ tiêu chi phí và giá thành, các chỉ tiêu đầu ra và các chínhsách tài chính quốc gia

1.2 Xác định lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp

1.2.1 Xác định lợi nhuận của doanh nghiệp

Để tồn tại và phát triển trong cơ chế thị trường, mỗi doanh nghiệp đềuphải xây dựng cho riêng mình một phương hướng đúng đắn để tận dụng tối đatiềm lực tài chính và những mối quan hệ kinh tế, chính trị sẵn có của mìnhnhằm vào mục đích kinh doanh, tìm kiếm lợi nhuận Do vậy tùy theo từngnghành nghề từng lĩnh vực kinh doanh, mỗi doanh nghiệp lựa chọn một vàilĩnh vực đặc thù riêng cho mình để tận dụng tối đa khả năng sẵn có Nhưngtựu chung lại thì xu hướng đa dạng hóa hoạt động sản xuất kinh doanh, đaphương hóa trong các mối quan hệ trên thương trường đã trở thành xu hướngtất yếu Điều đó có nghĩa là hoạt động của các doanh nghiệp rất phong phú và

đa dạng Các doanh nghiệp không chỉ tiến hành sản xuất kinh doanh các hànghóa dịch vụ theo đúng nghành nghề kinh doanh mà còn tiến hành nhiều hoạtđộng khác mang tính chất không thường xuyên, không chủ yếu Đó là cáchoạt động tài chính và các hoạt động bất thường Căn cứ trên mỗi mảng hoạtđộng, doanh nghiệp xác định các chỉ tiêu doanh thu, chi phí và lợi nhuậntương ứng Tổng lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ là tổng đại số của các lợinhuận bộ phận trong từng mảng hoạt động Như vậy cấu thành lợi nhuận củadoanh nghiệp bao gồm ba bộ phận:

 Lợi nhuận từ hoạt động sản xuất kinh doanh

 Lợi nhuận từ hoạt động tài chính

 Lợi nhuận từ các hoạt động bất thường.

Tỷ trọng của mỗi bộ phận lợi nhuận trong tổng lợi nhuận của doanhnghiệp có sự khác nhau giữa các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực kinh doanhkhác nhau và thuộc các môi trường kinh tế khác nhau Điều này được thể hiệnnhư sau

Thứ nhất: Cơ cấu lợi nhuận của các doanh nghiệp kinh doanh thông

thường khác với các doanh nghiệp kinh doanh trên lĩnh vực tài chính tíndụng, ngân hàng Với các doanh nghiệp thông thường, hoạt động sản xuấtkinh doanh tách biệt với hoạt động tài chính Vì vậy, trong cơ cấu lợi nhuậncủa doanh nghiệp thì lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh chiếm tỷ trọng lớntrong toàn bộ lợi nhuận Khác với doanh nghiệp thông thường, cơ cấu lợinhuận của các doanh nghiệp hoạt động trên lĩnh vực tài chính, tín dụng, ngânhàng chỉ gồm hai bộ phận là lợi nhuận từ hoạt động tài chính và lợi nhuận từhoạt động bất thường Ở các doanh nghiệp này thì hoạt động tài chính là hoạtđộng kinh doanh chủ yếu, bởi lẽ lĩnh vực kinh doanh của họ không giống nhưcác doanh nghiệp thông thường- kinh doanh tiền tệ

Thứ hai: Trong các môi trường kinh tế khác nhau, các doanh nghiệp

cùng loại có sự khác biệt về tỷ trọng các bộ phận lợi nhuận trong tổng lợinhuận của doanh nghiệp mình Chẳng hạn, cũng chính là doanh nghiệp hoạtđộng trên lĩnh vực thông thường cơ cấu lợi nhuận bao gồm ba bộ phận, nhưngtrong nền kinh tế thị trường phát triển ở trình độ cao, các hoạt động tài chínhnăng động, hiệu quả thì mảng hoạt động tài chính của doanh nghiệp sẽ pháttriển với các hoạt động đa dạng về đầu tư tài chính Ở đây bộ phận tài chính sẽchiếm một tỷ trọng đáng kể không kém gì hoạt động sản xuất kinh doanh.Ngược lại, trong một nền kinh tế thị trường ở trình độ thấp, hoạt động của thịtrrường tài chính, chứng khoán, chưa hoàn thiện, phổ biến trong doanh nghiệp

là sự thiếu hụt vốn, mảng hoạt động tài chính trong doanh nghiệp còn rất hạn

chế Doanh nghiệp không có cơ hội đầu tư tài chính thậm chí không có khảnăng về vốn để thực hiện các hoạt động đầu tư tài chính đó Trong trường hợpnày, lợi nhuận hoạt động kinh doanh luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng lợinhuận doanh nghiệp Và lợi nhuận từ hoạt động sản xuất kinh doanh có ýnghĩa quyết định đến hiệu quả trong hoạt động của doanh nghiệp

Tóm lại, cơ cấu lợi nhuận của doanh nghiệp thông thường bao gồm ba

bộ phận: Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh, lợi nhuận từ hoạt động tàichính,và lợi nhuận hoạt động bất thường Nhìn chung, lợi nhuận từ hoạt độngsản xuất kinh doanh (đối với ngân hàng, tổ chức tín dụng là lợi nhuận từ hoạtđộng tài chính) luôn chiếm tỷ trọng lớn và có ý nghĩa quyết định trong tổng sốlợi nhuận doanh nghiệp Đặc điểm này cho ta một định hướng rõ nét khi phântích lợi nhuận doanh nghiệp

Về nguyên tắc khi phân tích lợi nhuận doanh nghiệp, chúng ta phảiphân tích cả mọi bộ phận cấu thành lợi nhuận Nhưng trong những điều kiệnđặc thù đôi khi nguyên tắc đó có thể bị phá vỡ, điều kiện đó là việc phân tíchlợi nhuận thực hiện với một doanh nghiệp kinh doanh thông thường trong mộtnền kinh tế phát triển ở trình độ thấp Lúc này hoạt động tài chính của doanhnghiệp là rất hạn chế, còn lợi nhuận hoạt động bất thường thì rất ít quan trọnggiống như bản chất của nó Hoạt động sản xuất kinh doanh là hoạt động chủđạo và lợi nhuận từ hoạt động sản xuất kinh doanh là lợi nhuận cơ bản củadoanh nghiệp Trong điều kiện đó sẽ thiết thực khi ta tiến hành phân tích lợinhuận doanh nghiệp chủ yếu dựa trên bộ phận lợi nhuận kinh doanh để tìm ragiải pháp tăng lợi nhuận doanh nghiệp

Lợi nhuận doanh nghiệp = Lợi nhuận hoạt động kinh doanh + Lợinhuận hoạt động tài chính + Lợi nhuận hoạt động bất thường

1.2.1.1 Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh

Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh : là lợi nhuận thu được do tiêu thụsản phẩm hàng hoá, dịch vụ của hoạt động sản xuất kinh doanh của doanhnghiệp

Lợi nhuận từ hoạt động sản xuất kinh doanh được xác định là chênhlệch giữa doanh thu bán hàng thuần và tổng chi phí tương ứng với số sảnphẩm hàng hoá, lao vụ, dịch vụ đã tiêu thụ đó và được thể hiện qua công thức: n

LN =  Qi Pi - ( Qi Zi + Qi Cpi + QiTi )

i =1

LN : Là lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh

Qi : Là khối lượng sản phẩm hàng hoá tiêu thụ

Pi : Giá bán đơn vị

Zi : Giá thành hay giá vốn hàng bán

Cpi : Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp

Ti : Thuế GTGT hoặc thuế TTĐB của sản phẩm thứ i

Lợi nhuận Tổng doanh thu chiết khấu giảm giá doanh thu hàngHĐSXKD bán hàng bán hàng hàng bán bán bị trả lại thuế GTGT (TTĐB) giá vốn chi phí chi phí quảnlý

phải nộp hàng bán bán hàng doanh nghiệp

Doanh thu giá vốn chi phí chi phí quản lý

= thuần hàng bán bán hàng doanh nghiệp

Lãi gộp chi phí chi phí quản lý

-Doanh thu từ hoạt động kinh doanh : là toàn bộ tiền bán sản phẩm,

hàng hoá, cung ứng dịch vụ được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhậnthanh toán sau khi trừ các khoản chiết khấu bán hàng, giảm giá hàng bán,doanh thu hàng bán bị trả lại

* Xác định doanh thu thuần

Doanh thu thuần = Tổng doanh thu - Các khoản giảm trừ

- Doanh thu thuần là số chênh lệch giữa doanh thu bán hàng với cáckhoản giảm trừ

- Tổng doanh thu (doanh thu bán hàng): Là tổng giá trị được thực hiện

do việc bán sản phẩm, hàng hoá, cung ứng dịch vụ được khách hàng thanhtoán hoặc chấp nhận thanh toán

+ Doanh thu hàng bán bị trả lại: Là phần doanh thu bị khách hàng trảlại do việc cung ứng hàng hoá hoặc dịch vụ không đúng như hợp đồng đã kýkết

+ Các khoản thuế phải nộp như : Thuế GTGT, thuế TTĐB, thuế XK

* Xác định tổng chi phí :

Tổng chi phí tương ứng với lượng hàng hoá, sản phẩm, lao vụ, dịch vụtrong kỳ được xác định:

Tổng chi phí = Trị giá vốn + Chi phí bán hàng + Chi phí QLDN

hàng tiêu thụ phân bổ cho lượng phân bổ cholượng

hàng tiêu thụ hàng tiêu thụ + Trị giá vốn hàng tiêu thụ :

Doanh nghiệp là đơn vị thương mại

Giá vốn hàng = giá mua lượng + chi phí trực tiếp thu mua tiêu thụ hàng tiêu thụ bảo quản sơ chế

Doanh nghiệp là đơn vị sản xuất :

Giá vốn hàng = Giá thành sản xuất x S ố lượng đơn vị tiêu thụ hàng tiêu thụ sản phẩm đã tiêu thụ

Trong đó, giá thành sản xuất đơn vị được xác định thông qua quá trìnhhạch toán giá thành sản xuất, gồm ba yếu tố:

- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp : là chi phí nguyên liệu, nhiên liệu,

vật liệu, sử dụng trực tiếp tạo ra sản phẩm dịch vụ

- Chi nhân công trực tiếp bao gồm: Tiền lương, tiền công, các khoản

trích nộp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế của công nhân trực tiếp tạo ra sảnphẩm và dịch vụ

- Chi phí sản xuất chung: là chi phí sử dụng chung cho hoạt động sản

xuất, chế biến của phân xưởng (bộ phận kinh doanh) trực tiếp tạo ra sản phẩm

và dịch vụ như : chi phí vật liệu, công cụ lao động nhỏ, khấu hao TSCĐ thuộcphân xưởng (bộ phận kinh doanh), tiền lương, các khoản trích bảo hiểm xãhội, bảo hiểm công ty tế của nhân viên phân xưởng (bộ phận kinh doanh) theoquy định, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí khác bằng tiền phát sinh ở phânxưởng (bộ phận kinh doanh)

+ Chi phí bán hàng : là toàn bộ các chi phí liên quan đến việc tiêu thụ

sản phẩm, dịch vụ, bao gồm cả chi phí bảo hành sản phẩm

+ Chi phí quản lý doanh nghiệp : là các chi phí cho bộ máy quản lý và

điều hành doanh nghiệp, các chi phí có liên quan đến hoạt động kinh doanhcủa doanh nghiệp như: chi phí công cụ lao động nhỏ, khấu hao TSCĐ phục vụcho bộ máy quản lý và điều hành doanh nghiệp: tiền lương, khoản trích nộpkinh phí quản lý tổng Công ty; chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí khác bằngtiền như tiếp tân, khánh tiết, giao dịch, khoản trợ cấp thôi việc cho người laođộng theo quy định, các khoản trích dự phòng, các chi phí nghiên cứu khoahọc, nghiên cứu đổi mới công nghệ, chi sáng kiến, cải tiến, chi phí đào tạo,giáo dục, chi y tế cho người lao động của doanh nghiệp , chi phí bảo vệ môitrường, chi phí lao động nữ

1.2.1.2 Lợi nhuận từ hoạt động tài chính

Lợi nhuận từ hoạt động tài chính: là lợi nhuận thu được từ các hoạtđộng như tham gia góp vốn liên doanh; hoạt động đầu tư, mua, bán chứngkhoán ngắn hạn, dài hạn; cho thuê tài sản; các hoạt động đầu tư khác; dochênh lệch lãi tiền gửi ngân hàng và lãi tiền vay ngân hàng; cho vay vốn; bánngoại tệ; hoàn nhập khoản dự phòng giảm giá chứng khoán

Lợi nhuận từ hoạt động tài chính được xác định bằng chênh lệch giữathu nhập hoạt động tài chính và chi phí hoạt động tài chính

Lợi nhuận hoạt Thu nhập hoạt Chi phí hoạt

động tài chính = động tài chính _ động tài chính

- Thu nhập hoạt động tài chính là những khoản thu do hoạt động đầu tư tài

chính hoặc kinh doanh về vốn đưa lại bao gồm các khoản thu kể trên

- Chi phí hoạt động tài chính là những chi phí cho các hoạt động đầu tư tài

chính và các chi phí liên quan đến các hoạt động về vốn gồm : chi phí về vốngóp liên doanh không tính vào giá trị vốn góp; lỗ liên doanh; lỗ do bán chứngkhoán; chi phí do đầu tư tài chính, chi phí liên quan tới cho vay vốn

1.2.1.3 Lợi nhuận từ hoạt động bất thường

Lợi nhuận từ hoạt động bất thường là những khoản thu mà các doanhnghiệp không dự tính trước hoặc những khoản thu bất thường không xảy ramột cách đều đặn và thường xuyên các khoản thu của doanh nghiệp có thể dochủ quan của doanh nghiệp hay khách quan đưa tới gồm :

+ Thu về thanh lý, nhượng bán TSCĐ

+ Thu tiền được phạt do vi phạm hợp đồng

+ Thu các khoản nợ khó đòi đã xử lý xoá sổ

+ Thu khoản thu nhập kinh doanh của năm trước bị bỏ sót hay lãngquên chưa ghi sổ năm nay mới phát hiện ra

+ Hoàn nhập dự phòng giảm giá hàng tồn kho và phải thu khó đòi

- Chi phí bất thường là những khoản lỗ do các nghiệp vụ riêng biệt vớinhững hoạt động thông thường của doanh nghiệp Những khoản chi phí bấtthường có thể do nguyên nhân khách quan hoặc nguyên nhân chủ quan đưatới gồm :

+ Giá trị còn lại của TSCĐ khi thanh lý, nhượng bán

+ Chi phí thanh lý, nhượng bánTSCĐ

+ Tiền phạt do vi phạm hợp đồng

+ Bị phạt thuế truy nộp thuế

+ Các khoản chi phí kế toán ghi nhầm hay bỏ sót khi vào sổ

+ Chênh lệch phải thu khó đòi và dự phòng phải thu khó đòi(không đủ )hoặc khoản thu khó đòi mất ngay chắc chắn chưa lập dự phòng

Lợi nhuận hoạt = Thu nhập hoạt _ Chi phí hoạtđộng bất thường động bất thường động bất thường

Nhìn chung, việc xác định thu nhập và chi phí của hoạt động tài chính vàhoạt động bất thường tương đối dễ dàng hơn so với hoạt động sản xuất kinhdoanh Đó chỉ là các dòng tiền tệ không thường xuyên Mỗi phát sinh thunhập và chi phí của các hoạt động này được hạch toán gọn trong một kỳ kinhdoanh

Như vậy, việc xác định lợi nhuận doanh nghiệp trong một kỳ kinh doanhphải xuất phát từ việc xác định lợi nhuận bộ phận của doanh nghiệp Nhưngdoanh nghiệp là một bộ phận độc lập với môi trường và thống nhất trong nội

bộ Bởi vậy, việc phân bổ chi phí chung cũng như việc phân định chi phíriêng cho từng bộ phận hoạt động thực sự là công việc khó khăn nhất trongviệc xác định lợi nhuận Việc này nếu không làm tốt sẽ dẫn tới sự phản ánhkhông trung thực chi phí sản xuất kinh doanh ( trùng lặp hoặc bỏ sót) làm sailệch chỉ tiêu lợi nhuận

1.2.2 Tỷ suất lợi nhuận

Lợi nhuận là chỉ tiêu tổng hợp nói lên kết quả của toàn bộ hoạt độngsản xuất kinh doanh nhưng không vì thế mà nó là chỉ tiêu duy nhất để đánhgiá chất lượng hoạt động sản xuất kinh doanh, và cũng không thể chỉ dùng nó

để so sánh chất lượng hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệpkhác nhau bởi vì :

- Lợi nhuận là kết quả tài chính cuối cùng, nó chịu ảnh hưởng củanhiều nhân tố, có những nhân tố thuộc về chủ quan có những nhân tố kháchquan và có sự bù trừ lẫn nhau

- Do điều kiện sản xuất kinh doanh, điều kiện vận chuyển, thị trườngtiêu thụ, thời điểm tiêu thụ khác nhau thường làm cho lợi nhuận doanh nghiệpcũng không giống nhau.

- Các doanh nghiệp cùng loại nếu quy mô sản xuất khác nhau thì lợinhuận thu được cũng khác nhau ở những doanh nghiệp lớn nếu công tác quản

lý kém, nhưng số lợi nhuân thu được vẫn có thể lớn hơn những doanh nghiệpquy mô nhỏ nhưng công tác quản lý tốt hơn

Vì vậy, để đánh giá so sánh chất lượng hoạt động của các doanhnghiệp, ngoài chỉ tiêu lợi nhuận tuyệt đối, còn phải dùng chỉ tiêu lợi nhuậntương đối là tỷ suất lợi nhuận (hoặc doanh lợi)

Tỷ suất lợi nhuận cao cho ta thấy hiệu quả kinh tế cao và ngược lại.Hơn nữa tỷ suất lợi nhuận còn cho ta thấy hai mặt: Một là tổng lợi nhuận tạo

ra do các tác động của toàn bộ chi phí đã chi ra tốt hay xấu, hai là số lợinhuận tạo ra trên một tuyển dụng đơn vị chi phí cao hay thấp Do yêu cầunghiên cứu phân tích và đánh giá khác nhau của từng doanh nghiệp mà cónhiều phương pháp tính tỷ suất lợi nhuận khác nhau, dưới đây là một số chỉtiêu phổ biến nhất trong số các chỉ tiêu

Tỷ suất lợi nhuận doanh thu bán hàng được xác định bằng cách chia lợinhuận sau thuế cho doanh thu tiêu thụ, nó phản ánh lợi nhuận sau thuế cótrong một trăm đồng doanh thu

Công thức tính :

Tỷ suất lợi nhuận doanh thu bán hàng = x 100

Tỷ suất lợi nhuận giá thành

Chỉ tiêu này được xác định bằng cách lấy lợi nhuận trước thuế chia chogiá thành toàn bộ của sản phẩm hàng hóa tiêu thụ Chỉ tiêu này phản ánh hiệuquả của chi phí bỏ vào sản xuất Cụ thể 100 đồng chi phí sẽ mang lại baonhiêu đồng lợi nhuận

Tỷ suất lợi nhuận giá thành = x 100

Hiển nhiên có thể thấy rằng, tỷ suất lợi nhuận giá thành càng cao càngtốt Bởi lẽ mục tiêu của doanh nghiệp là tăng lợi nhuận và tiết kiệm chi phí,lợi nhuận và chi phí luôn có quan hệ ngược chiều với nhau

Tỷ suất lợi nhuận vốn tự có

Chỉ tiêu doanh lợi vốn tự có được xác định bằng cách chia lợi nhuậnsau thuế cho vốn tự có :

Tỷ suất lợi nhuận vốn tự có = x 100

Nó phản ánh khả năng sinh lợi của vốn tự có và được các nhà đầu tưđặc biệt quan tâm khi họ quyết định bỏ vốn vào doanh nghiệp

Tỷ suất lợi nhuận vốn

Đây là chỉ tiêu tổng hợp nhất được dùng để đánh giá khả năng sinh lợicủa một đồng vốn đầu tư Tùy thuộc vào tình hình cụ thể của doanh nghiệpđược phân tích và phạm vi so sánh mà người ta lựa chọn lợi nhuận trước thuế

để so sánh với tổng tài sản có

- Với doanh nghiệp sử dụng nợ trong kinh doanh, người ta thườngdùng chỉ tiêu doanh lợi vốn xác định bằng cách chia lợi nhuận trước thuế vàlãi cho tổng tài sản

Tỷ suất lợi nhuận vốn = x 100%

- Với doanh nghiệp không sử dụng nợ :

Tỷ suất lợi nhuận vốn = x 100%

Chỉ tiêu này cho biết khả năng sinh lãi của doanh nghiệp tính trên 100đồng giá trị tài sản.

Như vậy, nhóm chỉ tiêu về tỷ suất lợi nhuận phản ánh một cách tổnghợp nhất hiệu quả sản xuất kinh doanh và hiệu năng quản lý doanh nghiệp

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng tới lợi nhuận của doanh nghiệp

Để tối đa hóa lợi nhuận thì một điều kiện tiên quyết là các doanhnghiệp phải luôn luôn xem xét và đánh giá các nhân tố ảnh hưởng tới lợinhuận để từ đó đưa ra các biện pháp nhằm kích thích hoặc hạn chế nhữngnhân tố có ảnh hưởng tới lợi nhuận

Lợi nhuận của doanh nghiệp chịu ảnh hưởng của tất cả các mặt, cáckhâu trong quá trình sản xuất kinh doanh như tìm hiểu nhu cầu thị trường đểquyết định sản xuất hàng hóa và tiêu thụ trên thị trường của tất cả các yếu tố

và điều kiện tham gia vào quá trình kinh doanh Nhưng trước hết, lợi nhuậnchịu sự tác động trực tiếp của cung - cầu và giá cả thị trường Nói một cách cụthể hơn là: lợi nhuận của doanh nghiệp chịu ảnh hưởng trực tiếp của đầu vào,đầu ra và giá cả thị trường Nhưng các yếu tố này lại chịu tác động trực tiếpcủa tất cả các khâu trong quá trình kinh doanh Điều đó chứng tỏ lợi nhuậnchịu sự tác động tổng hợp của nhiều nhân tố kinh tế, kỹ thuật, tổ chức và xãhội, thị trường thế giới, thị trường trong nước, tình hình kinh tế xã hội của đấtnước, của nghành điạ phương và từng đơn vị doanh nghiệp Sau đây là một sốnhân tố chủ yếu liên quan chặt chẽ đến quá trình sản xuất kinh doanh củadoanh nghiệp

1.3.1 Nhân tố chủ quan

Tổ chức quá trình sản xuất sản phẩm hàng hóa là quá trình thực hiện sựkết hợp chặt chẽ giữa các yếu tố lao động, vật tư, kỹ thuật để chế tạo ra sảnphẩm hàng hóa Quá trình này tiến hành tốt hay xấu sẽ ảnh hưởng rất lớn đếnviệc tạo ra số lượng sản phẩm, đặc biệt là chất lượng sản phẩm và chi phí sử

dụng các yếu tố để sản xuất ra hàng hóa đó Vấn đề được dặt ra ở đây là saukhi đã lựa chọn tối ưu được qui mô sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệpcần tiếp tục lựa chọn vấn đề kinh tế cơ bản không kém phần quan trọng là sảnxuất nó như thế nào để có các chi phí đầu vào và chi phí đầu ra thấp nhất, đảmbảo chất lượng sản phẩm ngày càng được nâng cao Việc quyết định sản xuấtnhư thế nào đòi hỏi các doanh nghiệp phải lựa chọn đầu vào: lao động, vật tư,thiết bị, công nghệ có chất lượng và với giá mua thấp Các đầu vào được lựachọ tối ưu sẽ tạo khả năng tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng sảnphẩm, chi phí sản xuất và giá thành giảm từ đó có cơ sở tăng lợi nhuận chodoanh nghiệp Vấn đề thứ hai mà các doanh nghiệp phải lựa chọn phươngpháp thích hợp để kết hợp tối ưu các đầu vào trong quá trình sản xuất ra sảnphẩm Như vậy nhân tố có liên quan chặt chẽ tới quá trình sản xuất kinh

doanh hàng hóa dịch vụ và có ảnh hưởng tới lợi nhuận là giá vốn hàng bán.

Giá vốn hàng bán là một trong những nhân tố quan trọng chủ yếu ảnhhưởng tới lợi nhuận vì nhân tố này có quan hệ tác động ngược chiều đến lợinhuận Nếu giá vốn hàng bán giảm sẽ làm lợi nhuận tiêu thụ tăng lên vàngược lại Nhân tố giá vốn hàng bán thực chất phản ánh kết quả quản lý cácyếu tố chi phí trực tiếp như chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhâncông trực tiếp và chi phí sản xuất chung, ta dễ dàng nhận thấy rằng ảnh hưởngcủa nhân tố này phần nhiều mang tính chủ quan Vì vậy để khai thác thế mạnh

ở nhân tố này những nhà quản lý doanh nghiệp một mặt phải chú ý đến nhữngbiện pháp mang tính tình huống để tăng sản lượng và giá bán, mặt khác phảichú ý đầu tư chiều sâu để giảm chi phí sản xuất mà trước hết là các chi phítrực tiếp

Sau khi hàng hóa, dịch vụ đã được sản xuất ra theo những quyết địnhtối ưu về sản xuất thì vấn đề tiếp theo của quá trình kinh doanh là phải tổ chứcbán hết, bán nhanh, bán với giá cao những hàng hóa dịch vụ đó để có thể tái

sản xuất mở rộng Lợi nhuận chỉ có thể thu được sau quá trình tiêu thụ và thuđược tiền về Việc tổ chức tốt công tác tiêu thụ sẽ làm cho thu nhập tiêu thụtăng, chi phí tiêu thụ giảm và do đó lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ tăng Để tổchức tốt công tác tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ, các doanh nghiệp cần tiếnhành tốt các hoạt động về quảng cáo, tổ chức tốt công tác marketing, phươngtiện vận chuyển và phương thức thanh toán

Mục tiêu của việc thực hiện công tác tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ trên thịtrường là nhằm tăng tổng doanh thu tiêu thụ Vì doanh thu tiêu thụ là nhân tố

có ảnh hưởng rất lớn tới sự tăng giảm lợi nhuận của doanh nghiệp Trong điềukiện các nhân tố khác không đổi, doanh thu tiêu thụ có quan hệ cùng chiềuvới lợi nhuận doanh thu tăng thì lợi nhuận sẽ tăng và ngược lại Sự biến độngcủa doanh thu chịu sự tác động của các nhân tố sau :

* Khối lượng sản phẩm tiêu thụ

Sản lượng sản phẩm tiêu thụ có quan hệ tác động tỷ lệ thuận với lợinhuận, sản lượng tiêu thụ tăng bao nhiêu lần sẽ làm lợi nhuận tiêu thụ tăngbấy nhiêu lần và ngược lại

Ảnh hưởng của nhân tố này đến lợi nhuận mang tính chủ quan vì sảnlượng tiêu thụ tăng hay giảm có thể do rất nhiều các nguyên nhân khác nhauảnh hưởng đến như số lượng, chất lượng, mẫu mã, thời hạn sản xuất sảnphẩm, giá bán, địa điểm bán hàng cũng như các biện pháp yểm trợ hàng bánnhư quảng cáo, dịch vụ vận chuyển lắp đặt bảo hành, chiết khấu, giảm giá nhưng vì mục tiêu lợi nhuận doanh nghiệp cần phải tăng sản lượng tiêu thụ và

nó có thể tác động điều chỉnh ở tất cả các khâu trên

* Kết cấu mặt hàng tiêu thụ

Ở đây kết cấu tiêu thụ được nhìn nhận ở góc độ doanh thu Kết cấu mặthàng tiêu thụ là quan hệ về tỷ trọng doanh thu của tất cả các mặt hàng tiêu thutrong kỳ

Mỗi mặt hàng có tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu cao, thấp khác nhau,nếu kết cấu mặt hàng tiêu thụ thay đổi theo chiều hướng tăng tỷ trọng củanhững mặt hàng có tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu cao, giảm tỷ trọng củanhững mặt hàng có tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu thấp thì sẽ làm tăng lợinhuận tiêu thụ và ngược lại.

Ảnh hưởng của nhân tố này vừa mang tính khách quan vừa mang tínhchủ quan Kết cấu mặt hàng tiêu thụ có ý nghĩa rất quan trọng đối với nhữngngười làm công tác quản lý bên trong doanh nghiệp, đặt biệt là những ngườilàm công tác chiến lược sản phẩm và điều hành sản xuất Một mặt giúp họtránh được sự nóng vội chủ quan áp đặt duy ý chí trong việc thay đổi cơ cấumặt hàng để cơ cấu đó không có sức cạnh tranh Mặt khác, đối với những mặthàng có khả năng tiêu thụ như nhau thì doanh nghiệp nên ưu tiên tập trungcác nguồn lực sản xuất sẵn có cho việc sản xuất và tiêu thụ những mặt hàng

có tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu cao Bằng sự ưu tiên để chuyển dịch cơcấu mặt hàng này không cần tăng chi phí nhưng cũng đem lại nguồn lợi nhuậnnhiều hơn cho doanh nghiệp

* Giá bán sản phẩm

Theo cách xác định của chỉ tiêu lợi nhuận thì giá bán có quan hệ tácđộng cùng chiều với lợi nhuận Nhưng đó chỉ là sự biểu hiện bên ngoài đơnthuần về toán học Về bản chất vận động kinh tế bên trong, giá bán và sảnlượng tiêu thụ thường không song hành cùng hướng nếu như không có sựthay đổi lớn về nhu cầu và khả năng tiêu thụ Do vậy, khi giá tăng (hay giảm)một mặt trực tiếp tác động làm tăng (hay giảm) lợi nhuận thông qua chênhlệch giá, mặt khác lại gián tiếp làm giảm (hay tăng) lợi nhuận thông qua sựtác động của giá làm sản lượng giảm (hay tăng)

Trong điều kiện nền kinh tế kế hoạch hóa, tập trung bao cấp hoặc đốivới những mặt hàng do nhà nước thống nhất quản lý giá thì sự thay đổi giá

đối với doanh nghiệp có thể được xem là yếu tố khách quan Doanh nghiệpkhông cần có một quyết định nào về giá Nhưng trong điều kiện nền kinh tếthị trường, với đặc trưng nổi bật nhất là sự cạnh tranh mãnh liệt giữa cácdoanh nghiệp, các sản phẩm thì yếu tố giá càng trở nên phức tạp Nó vừa làyếu tố ảnh hưởng mang tính khách quan lại vừa mang tính chủ quan Lợidụng tính phức tạp của yếu tố giá mà các doanh nghiệp sở dụng giá không chỉ

là yếu tố góp phần làm tăng lợi nhuận mà còn là vũ khí rất lợi hại trong cạnhtranh Với vai trò là vũ khí lợi hại trong điều kiện cạnh tranh, yếu tố giá được

sử dụng linh hoạt nhưng phải luôn bám vào và chịu sự chi phối bởi nhữngmục tiêu chiến lược cũng như những mục tiêu sách lược cụ thể của doanhnghiệp đối với từng loại sản phẩm trong từng thời kỳ

Tổ chức quản lý quá trình kinh doanh là rất quan trọng có ảnh hưởngđến lợi nhuận của doanh nghiệp Qúa trình quản lý bao gồm các khâu cơ bảnnhư: định hướng chiến lược phát triển doanh nghiệp, xây dựng chiến lượckinh doanh, xây dựng các phương án kinh doanh, tổ chức các hoạt động kinhdoanh, kiểm tra đánh giá và điều chỉnh các hoạt động kinh doanh Các khâucủa quá trình quản lý hoạt động kinh doanh làm tốt sẽ làm tăng sản lượng,nâng cao chất lượng và hạ giá thành sản phẩm nhờ giảm được chi phí quản lý

và chi phí bán hàng Đó là điều kiện quan trọng để tăng lợi nhuận của doanhnghiệp

Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp: là các chi phí liênquan tới việc tiêu thụ hàng hóa và quản lý doanh nghiệp, các chi phí này phátsinh sẽ làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp và chúng có quan hệ ngượcchiều với lợi nhuận Khi chi phí tăng thì lợi nhuận giảm và ngược lại Đây làcác khoản chi phí có ảnh hưởng tương đối lớn đến lợi nhuận của các doanhnghiệp (đặc biệt là các doanh nghiệp thương mại) Vì vậy, vấn đề đặt ra là cácdoanh nghiệp phải tìm mọi biện pháp làm giảm hai loại chi phí này bằng việc

giám sát quản lý chặt chẽ, căn cứ vào tình hình nhu cầu thực tế và mục tiêulợi nhuận, xây dựng nên các định mức cho từng khoản mục chi phí cụ thể Cólàm được như vậy doanh nghiệp mới có khả năng đảm bảo thu được lợi nhuậncao.

1.3.2 Nhân tố khách quan

Quan hệ cung - cầu hàng hóa trên thị trường

Cung cầu là những phạm trù không thể không đề cập tới khi nói đến bất

kỳ một lĩnh vực kinh doanh nào

Cầu là lượng một mặt hàng mà người mua muốn mua ở một mức giánhất định, trong một thời gian nhất định với giả thiết là các nhân tố kháckhông thay đổi

Cung là lượng một mặt hàng mà người bán muốn bán ở một mức giánhất định, trong một thời gian nhất định với giả thiết là các nhân tố kháckhông thay đổi

Nhu cầu về hàng hóa, dịch vụ của thị trường sẽ quyết định vấn đề cungcủa doanh nghiệp trên cơ sở xác định qui mô sản xuất tối ưu Nếu nhu cầu cókhả năng thanh toán đối với hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp càng lớn sẽtạo khả năng tăng qui mô sản xuất kinh doanh, bán được nhiều hàng hóa, dịch

vụ với gía cao thì lợi nhuận sẽ tăng và ngược lại nhu cầu về hàng hóa dịch vụthấp sẽ dẫn đến tổng mức lợi nhuận thấp Như vậy chúng ta có thể thấy mốiquan hệ cung - cầu có ảnh hưởng trực tiếp tới lợi nhuận của doanh nghiệp.Điều đáng lưu ý ở đây là nhà kinh doanh luôn luôn muốn bán được khốilượng hàng hóa lớn và do đó họ sẽ định ra giá cả sản phẩm hợp lý mà tại mứcgiá đó cả người mua và người bán đều chấp nhận được Có thể nói rằng, quan

hệ cung cầu hàng hóa, dịch vụ là nhân tố quyết định qui mô sản xuất kinhdoanh của doanh nghiệp mà việc quyết định tối ưu về qui mô sản xuất cũngchính là quyết định tối ưu về lợi nhuận của doanh nghiệp

Chính sách kinh tế vĩ mô của Nhà nước

Doanh nghiệp là một tế bào của hệ thống kinh tế quốc dân, hoạt độngcủa nó không chỉ chịu tác động của các quy luật kinh tế thị trường mà cònchịu sự chi phối của Nhà nước thông qua các chính sách kinh tế vĩ mô như:chính sách thuế, tín dụng, tiền tệ, các văn bản, quy chế quản lý tài chính Tất

cả các điều đó đều gây ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến khă năng thulợi nhuận của doanh nghiệp và một trong những nhân tố có ảnh hưởng khôngnhỏ tới lợi nhuận của doanh nghiệp đó chính là chính sách thuế

- Chính sách thuế

Thuế là hình thức nộp bắt buộc theo luật định và không hoàn trả trựctiếp đối với mọi tổ chức kinh tế và mọi công dân cho Nhà nước

Thuế phải nộp = Thuế suất x Giá trị cơ sở của thuế

Tùy theo tính chất, nhiệm vụ sản xuất kinh doanh, một doanh nghiệpkhi tiến hành sản xuất kinh doanh phải nộp nhiều loại thuế khác nhau: thuếmôn bài, thuế nhà đất, thuế tài nguyên Các loại thuế này được tính vào chiphí sản xuất kinh doanh Ngoài ra còn có một số loại thuế gián thu doanhnghiệp thu hộ Nhà nước như: VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế này được tínhtrong giá bán và đối tượng chịu thuế là người tiêu dùng Ngoài các khoản thuếdoanh nghiệp còn phải nộp một số khoản phí và lệ phí

Đây là nhân tố khách quan do Nhà nước qui định tùy thuộc vào doanhthu tính thuế và thuế suất từng mặt hàng Bởi vậy đòi hỏi doanh nghiệp phảitính theo dõi, giám sát sao cho đúng vì khi có những thay đổi về thuế phí và lệphí thì các khoản mục hạch toán của doanh nghiệp cũng thay đổi và do đó kéotheo sự thay đổi của lợi nhuận

- Chính sách lãi suất

Thông thường để thực hiện việc sản xuất kinh doanh ngoài vốn tự códoanh nghiệp phải vay thêm vốn Doanh nghiệp có thể vay thêm vốn bằngcách phát hành trái phiếu, vay Ngân hàng, các doanh nghiệp hoặc tổ chức cá

nhân khác và doanh nghiệp phải trả cho người cho vay một khoản tiền gọi làlãi vay cho từng thời kỳ nhất định.

Tiền lãi được tính dựa trên cơ sở lãi suất, số tiền gốc và thời gian vay.Lãi suất cho vay bị giới hạn bởi lãi suất trần do NHNN qui định Khi NHNNthay đổi lãi suất trần sẽ tác động trực tiếp đến lợi nhuận doanh nghiệp Bởi lẽ,lãi suất vay ngân hàng được xem là chi phí hợp lý hợp lệ khi tính thuế thunhập doanh nghiệp Mặt khác, nếu doanh nghiệp vay của các đơn vị khôngphải là ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng thì lãi suất tối đa được coi là chi phíhợp lý hợp lệ không quá tỷ lệ lãi suất trần do NHNN Việt Nam qui định chocác tổ chức tín dụng

- Kiểm soát giá

Trong nền kinh tế thị trường, giá cả không do Nhà nước kiểm soát mà

nó được hình thành trên thị trường do sự tác động giữa cung và cầu Tuynhiên trong mọt số trường hợp Nhà nước phải kiểm soát giá một số mặt hàng

để đảm bảo cho sự phát triển lành mạnh thị trường ví dụ như : Xăng dầu, sắtthép, điện nước Việc Nhà nước kiểm soát giá đối với một số mặt hàng có thểgây ảnh hưởng tới lợi nhuận của doanh nghiệp khi kinh doanh hàng hóa đó

Trong tất cả các nhân tố cơ bản đã được trình bày ở trên, mỗi nhân tố

có vị trí quan trọng khác nhau và giữa chúng có mối quan hệ chặt chẽ vớinhau trong vấn đề tăng lợi nhuận của doanh nghiệp Mỗi nhân tố trên đều baogồm các mặt kinh tế xã hội, tổ chức, kỹ thuật nhất định mà chúng ta cần nhậnbiết để phân tích, đánh giá một cách đầy đủ sự tác động của nó đến lợi nhuận

và tìm biện pháp thích hợp nhằm tạo ra môi trường cho sự tác động đồngphương của chúng đối với việc tăng lợi nhuận của doanh nghiệp

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG LỢI NHUẬN CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN SÁCH VÀ THIẾT BỊ

TRƯỜNG HỌC BẮC NINH

2.1 Tổng quan về Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị trường học Bắc Ninh

2.1.1 Quá trình phát triển của Công ty CP Sách và Thiết bị trường học Bắc Ninh

Sau khi tỉnh Bắc Ninh được tái lập, Công ty Sách - Thiết bịtrường học Bắc Ninh là một doanh nghiệp Nhà nước trực thuộc SởGiáo dục - Đào tạo Bắc Ninh được thành lập theo quyết định 20/UBngày 03 tháng 02 năm 1997 của UBND tỉnh Bắc Ninh, trên cơ sở đượcchia tách từ Công ty Sách - Thiết bị trường học Hà Bắc cũ Trong buổiđầu thành lập, Công ty gặp rất nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, doanhthu tiêu thụ, địa điểm kinh doanh và làm việc

Mặc dù vậy, trong 11 năm qua Công ty đã dần dần ổn định tổ chức vàhoạt động sản xuất kinh doanh phục vụ kịp thời cho nhiệm vụ chính trị củangành Giáo dục và đào tạo Là một trong những doanh nghiệp Nhà nước đầutiên được thành lập sau khi tái lập Tỉnh, với 150 triệu đồng tiền vốn lưu động

do Công ty Sách - Thiết bị trường học Hà Bắc giao bằng sách giáo khoa cũ.Công ty hoạt động chủ yếu bằng vốn vay Ngân hàng, Tài sản cố định có 02chiếc xe ô tô cũ và một số máy móc công tác khác phục vụ cho công tác kinhdoanh của Công ty

Cũng như những doanh nghiệp mới thành lập khác, Công ty đứngtrước muôn vàn khó khăn của nền kinh tế thị trường, sức ép của ngành đòi hỏiCông ty không những phải tự bổ sung thêm vốn vào hoạt động sản xuất kinhdoanh mà còn phải tự bù đắp mọi chi phí, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhànước Điều quan trọng nhất là phải bảo toàn và phát triển vốn, đảm bảo kinhdoanh có lãi

Là một doanh nghiệp hạch toán độc lập, tự cân đối tài chính, Công ty

đã từng bước khắc phục khó khăn, tự tìm cho mình những bạn hàng mới (Hệthống các đại lý) Công ty chú trọng đến việc đầu tư sản xuất kinh doanh,nâng cao chất lượng sản phẩm và phục vụ, tự khẳng định mình trên thươngtrường

Mặc dù với số vốn ban đầu khi thành lập rất ít, nhưng quanhững năm hoạt động doanh nghiệp, mạnh dạn đầu tư mở rộng sảnxuất, thay thế các thiết bị đã cũ, nâng cao chất lượng sản phẩm Năm

1998 Công ty đã mạnh dạn đầu tư, vay vốn Ngân hàng để xây dựngmới trụ sở làm việc để dần ổn định và chú trọng đến việc tiếp thịquảng cáo; cạnh tranh lành mạnh trên thị trường, ổn định cơ cấu tổchức của Công ty

Đặc biệt, đến tháng 12 năm 2004 Công ty đã thực hiện xong chủtrương, đường lối, chính sách của Nhà nước là cổ phần hóa và đổi tên thànhCông ty Cổ phần Sách và Thiết bị trường học Bắc ninh (theo Quyết định số1752/QĐ-CT, ngày 20/12/2004 của Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh)

Tên Công ty: Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị trường học Bắc Ninh.Tên viết tắt: BNSATBCO

Tên giao dịch quốc tế: Bac ninh book and education equiqment joint stock company

-Tên giao dịch quốc tế viết tắt: B.E.E.JCO

Hiện nay Công ty có trụ sở tại: số 14 đường Nguyễn Đăng Đạo Phường Tiền An - Thành phố Bắc Ninh - Tỉnh Bắc Ninh

-Điện thoại: 0241 821 614

Fax: 0241 821 614

Tài khoản: 43210000000248 - Mở tại Ngân hàng Đầu tư & Phát triểnBắc Ninh.

Vốn điều lệ của Công ty là 2 tỷ đồng Trong đó: Vốn Nhà nước là: 792 triệu (bằng 39,6% so với vốn điều lệ), Ủy ban nhân dân Tỉnh đã cử Đ/c Nguyễn Hữu Tạo - Giám đốc Công ty trực tiếp quản lí, là người đại diện của

Cổ đông của Công ty.

Mệnh giá cổ phiếu: 100.000đ

Số lượng cổ phần: 20.000 cổ phiếu

Lĩnh vực sản xuất, kinh doanh của Công ty:

Sách giáo khoa, sách tham khảo, ấn phẩm ngành và sản xuất các loạithiết bị dạy học phục vụ cho việc dạy và học trong nhà trường

Với tính chất và qui mô như hiện nay, Công ty sản xuất kinh doanhtheo yêu cầu đặt hàng của các Phòng Giáo dục Đào tạo và các trường phổthông trung học, các đại lí Do vậy hàng hoá chủ yếu lấy trong nước theo hệthống ngành dọc

2.1.2 Cơ cấu tổ chức về bộ máy của Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị trường học Bắc Ninh được khái quát qua sơ đồ sau

Trong đó:

- Chủ tich HĐQT kiêm Giám đốc: là người điều hành toàn bộ các

hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty, là người chịu trách nhiệm caonhất về tất cả các hoạt động của Công ty và là người đại diện hợp pháp về vốnNhà nước của Công ty

- Phó Giám đốc: Là người giúp việc cho Giám đốc, phụ trách việc

kinh doanh (Đầu tư xây dựng, liên doanh liên kết, marketing, kiểm tra, thanhtra…)

- Phòng Tài vụ - Tổ chức Hành chính: Là phòng chuyên môn nghiệp

vụ có chức năng quản lý tài sản, quản lý sản xuất kinh doanh bằng tiền vốn,quản lý công tác chi thu tổng hợp và hệ thống hóa các số liệu hạch toán.Phòng này tham mưu giúp Ban giám đốc thực hiện các nghiệp vụ kế toán,thống kê, tài chính, giám sát mọi hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm đảmbảo hoạt động sản xuất kinh doanh đúng nguyên tắc, đúng chế độ quản lýkinh tế tài chính do Nhà nước quy định Tham mưu giúp cho Hội đồng quảntrị về việc tổ chức và sắp xếp nhân sự

- Phòng Kinh doanh nghiệp vụ: Là phòng thực hiện chức năng kế

hoạch hóa kinh tế trong hoạt động sản xuất kinh doanh theo cơ chế thị trườngdưới sự chỉ đạo của Ban giám đốc, thực hiện tham mưu giúp HĐQT và Bangiám đốc xây dựng phương hướng, nhiệm vụ kế hoạch và phương án thựchiện có hiệu quả các chỉ tiêu đề ra Để làm được điều đó Công ty phải thườngxuyên nắm vững diễn biến và nhu cầu của thị trường, điều chỉnh kịp thời kếhoạch sản xuất nhằm sản xuất kinh doanh có lãi

Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị trường học Bắc Ninh là một doanhnghiệp kinh doanh sách giáo khoa, sách tham khảo, thiết bị dạy học, sản xuấtbàn ghế giáo viên và học sinh, các thiết bị dùng cho ngành giáo dục

Sách giáo khoa, sách tham khảo được lên kế hoạch theo đơn đặt hàng

và nhu cầu của thị trường Sau đó Công ty đặt và lấy tại Nhà xuất bản giáodục về bán hưởng hoa hồng (chiết khấu) theo qui định của Nhà xuất bản giáodục

Thiết bị giáo dục được lấy tại Công ti Thiết bị giáo dục - Bộ giáo dục

và đào tạo Một số thiết bị đồ mộc tự sản xuất được duyệt giá của Sở Tàichính; mẫu mã theo quy định của ngành và được tiến hành sản xuất theophương thức khoán nộp lãi

2.2 Thực trạng lợi nhuận của Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị trường học Bắc Ninh

2.2.1 Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh

Công ty Cổ phần Sách và Thiết bị trường học Bắc Ninh kinh doanhsách, thiết bị trường học, ấn phẩm là hoạt động thương mại đặc thù cho nênviệc đảm bảo mục tiêu kinh tế là một vấn đề hết sức quan trọng trên conđường hoạt động và phát triển Sách được phân loại ra thành nhiều loại nhưsách giáo khoa, sách văn học, sách pháp luật, sách kinh tế, sách ngoại ngữ,sách thiếu nhi Việc phân loại này rất thuận lợi cho việc theo dõi, kiểm trađối với công ty và thuận lợi cho khách hàng đến mua sách đồng thời thuậntiện cho việc tính thuế Các loại sách như; sách giáo trình, sách pháp luật,sách giáo khoa thì được miễn thuế, còn các loại sách khác thì tính thuế ởmức 5%

Công ty có một hệ thống Phòng giáo dục, đại lý và cửa hàng rộng khắpgồm:

 08 Phòng Giáo dục - Đào tạo thuộc các huyện trong tỉnh Bắc Ninh(Phòng Giáo dục - Đào tạo Thành phố Bắc Ninh, Huyện Từ Sơn, Huyện Tiên

Du, Huyện Yên Phong, Huyện Quế Võ, Huyện Gia Bình, Huyện Lương Tài,Huyện Thuận Thành)

 12 đại lý trong và ngoài tỉnh

 04 cửa hàng tự chọn đặt tại thành phố và các huyện

Với hệ thống cửa hàng như vậy nên Công ty Cổ phần Sách và Thiết bịtrường học Bắc Ninh có rất nhiều phương thức bán hàng để phù hợp với mặthàng sách - một mặt hàng rất cần thiết đối với tất cả mọi người

- Bán buôn

Căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký kết và các đơn đặt mua hàng củakhách hàng, công ty chủ động lập kế hoạch mua bán hàng hoá để tạo điềukiện cho công tác tiêu thụ nói riêng và công tác kinh doanh nói chung Vớihình thức bán buôn, công ty có 2 hình thức sau đây:

+ Bán buôn qua kho: khi có nghiệp vụ bán hàng, phòng kinh doanh sẽviết phiếu xuất kho và hoá đơn bán hàng Tuỳ theo hợp đồng đã ký mà công

ty có thể vận chuyển đến cho khách hàng hoặc khách hàng đến kho lấy hàng,điều này phụ thuộc vào giá bán cho khách và hợp đồng thoả thuận Do công

ty tính thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ nên khi viết hoá đơn bán hàngthì sử dụng hoá đơn GTGT (mẫu số: 01/GTKT-3LL theo QĐ số 885/QĐ/BTCngày 16/07/1998) của Bộ Tài Chính

Với hình thức này công ty thực hiện xuất bán hàng hoá cho kháchhàng bên ngoài và các cửa hàng khoán nộp lợi nhuận của công ty

+ Bán buôn vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán: Sau khi có hợpđồng đặt mua hàng của khách hàng, công ty sẽ tiến hành mua hàng của nhà

cung cấp rồi vận chuyển đến cho khách hàng và không qua kho của công ty.Trường hợp này thường dùng cho một số khách hàng truyền thống mua hàngvới số lượng lớn, cách này tránh được ứ đọng vốn hàng hoá, rút ngắn đượcthời gian của một chu kỳ kinh doanh.