Nâng cao chất lượng bảo lãnh của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa

Trong xu thế chung của đất nước là hội nhập và toàn cầu hóa, các hoạt động kinh tế đang ngày càng sôi động và đi kèm với nó là sự mở rộng của những giao dịch thương mại cả về hình thức cũng như về quy mô.

Lời cảm ơn

Trong quá trình thực tập tại Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống

Đa, nhờ có sự quan tâm, hướng dẫn tận tình của các cô chú, anh chị trongchi nhánh và các thầy cô trong khoa Ngân hàng – Tài chính em đã hoànthành được chuyên đề tốt nghiệp của mình

Em xin bày tỏ lòng biết ơn tới sự quan tâm, giúp đỡ và động viên củacác cô và các anh chị làm việc tại phòng Khách hàng số 1 – Chi nhánh Ngânhàng Công thương Đống Đa Đặc biệt, em xin chân thành cảm ơn anhNghiêm Xuân Vượng – cán bộ tín dụng phòng Khách hàng số 1 đã trực tiếphướng dẫn và giúp đỡ em nghiên cứu chuyên đề này

Em cũng xin chân thành cảm ơn PGS.TS Lưu Thị Hương đã hướngdẫn em để hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp của mình và tích lũy kinhnghiệm cho quá trình nghiên cứu sau này

Mục lục

Lời mở đầu 5

Chương 1: Chất lượng bảo lãnh của Ngân hàng thương mai 1 Dịch vụ bảo lãnh của Ngân hàng thương mại 8

1.1 Tổng quan về bảo lãnh ngân hàng 8

1.2 Vai trò của bảo lãnh 11

1.3 Phân loại bảo lãnh 13

1.4 Quy trình bảo lãnh của ngân hàng 20

2 Chất lượng bảo lãnh của Ngân hàng thương mại 22

2.1 Khái niệm 22

2.2 Các chỉ tiêu phản ánh chất lượng bảo lãnh của Ngân hàng thương mại 23

2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng bảo lãnh của Ngân hàng thương mại 25

2.3.1 Nhân tố thuộc về Ngân hàng thương mại 25

2.3.2 Nhân tố thuộc về khách hàng 28

2.3.3 Nhân tố thuộc về bên nhận bảo lãnh 29

2.3.4 Nhân tố thuộc về Nhà nước 29

Chương 2: Thực trạng chất lượng bảo lãnh của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa 30

1 Khái quát về Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa 30

1.1 Lịch sử phát triển của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa .30

1.2 Cơ cấu tổ chức của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa 32

2 Thực trạng chất lượng bảo lãnh của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa 38

2.1 Thực trạng bảo lãnh của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống

Đa 38

2.1.1 Quy trình bảo lãnh của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa 38

2.1.2 Tình hình bảo lãnh của Chi nhánh trong thời gian qua 49

2.2 Phân tích chất lượng bảo lãnh của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa 54

2.3 Đánh giá thực trạng chất lượng bảo lãnh của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa 56

2.3.1 Kết quả đạt đuợc 56

2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân 59

2.3.2.1 Hạn chế 59

2.3.2.2 Nguyên nhân 60

Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng bảo lãnh của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa 63

1 Định hướng bảo lãnh của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa trong thời gian tới 63

1.1 Định hướng chung của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa 63

1.2 Định hướng bảo lãnh của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa 65

2 Giải pháp nâng cao chất lượng bảo lãnh của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa 65

2.1 Xây dựng một chính sách marketing hiệu quả để thực hiện đa dạng hóa khách hàng, tiến tới một cơ cấu bảo lãnh hợp lý, an toàn 66

2.2 Tuân thủ nghiêm túc quy trình bảo lãnh mà Ngân hàng Công thương Việt Nam đã đề ra 66

2.3 Xây dựng một chính sách phí và mức ký quỹ hợp lý 67

2.4 Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ bảo lãnh 69

2.5 Nâng cao chất lượng công tác thẩm định trong bảo lãnh 70

3 Kiến nghị 70

3.1 Kiến nghị với chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước 70

3.1.1 Về môi trường pháp lý 71

3.1.2 Về môi trường kinh doanh 71

3.2 Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 72

3.3 Kiến nghị với Ngân hàng Công thương Việt Nam 73

Kết luận 74

Tài liệu tham khảo 75

Bảng ký hiệu viết tắt

CN : Chi nhánh

NH CT : Ngân hàng Công thương

NHTM : Ngân hàng thương mại

NHNN : Ngân hàng nhà nước

TƯ : Trung ương

TPTD : Trưởng phòng tín dụng

CBTD : Cán bộ tín dụng

TNHH : Trách nhiệm hữu hạn

Lời mở đầu

Trong xu thế chung của đất nước là hội nhập và toàn cầu hóa, các hoạtđộng kinh tế đang ngày càng sôi động và đi kèm với nó là sự mở rộng củanhững giao dịch thương mại cả về hình thức cũng như về quy mô Tuynhiên, trong các giao dịch nhất là giao dịch quốc tế, giữa các bên thườnggặp khó khăn khi tìm hiểu thông tin về đối tác nên không thể có sự tin tưởngđể ký hợp đồng Nhưng khó khăn này hoàn toàn có thể khắc phục được bằngdịch vụ bảo lãnh ngân hàng Ngân hàng với uy tín của mình sẽ đứng ra camkết cho bên thứ ba rằng khách hàng được bảo lãnh của mình sẽ thực hiệnđúng nghĩa vụ đã thỏa thuận, ngân hàng sẽ thanh toán số tiền bảo lãnh chobên thứ ba nếu khách hàng không thực hiện nghĩa vụ của mình

Hiện nay, dịch vụ bảo lãnh đang là một dịch vụ có tốc độ tăng trưởngcao và có vị trí quan trọng so với các dịch vụ khác của ngân hàng Thứ nhất,vì đây là một dịch vụ mới xuất hiện từ nảy sinh do nhu cầu trong hoạt độngkinh tế, do đó dịch vụ này đang ở trong thời kỳ tăng trưởng theo chu kỳ sốngcủa sản phẩm, dịch vụ Thứ hai, dịch vụ này đem lại nhiều lợi ích cho ngânhàng hơn là chi phí phải bỏ ra, các ngân hàng rất mong muốn thực hiện dịchvụ này để đem lại nguồn thu lớn cho mình Tuy nhiên, sự cạnh tranh đangtrở nên gay gắt giữa các tổ chức tài chính đã buộc các ngân hàng phải chủđộng tìm cách nâng cao chất lượng dịch vụ nói chung và chất lượng dịch vụbảo lãnh nói riêng Việc nâng cao chất lượng dịch vụ giờ đây đã trở thànhvấn đề “sống còn” của các ngân hàng thương mại, Chi nhánh Ngân hàngCông thương Đống Đa cũng không nằm ngoài quy luật đó

Căn cứ vào tình hình kinh tế, thực trạng hoạt động của ngành ngânhàng, và qua quá trình thực tập ở CN NHCT Đống Đa, em đã quyết định

chọn đề tài chuyên đề tốt nghiệp là: ”Nâng cao chất lượng bảo lãnh của

Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa”

Chuyên đề được nghiên cứu theo những mục tiêu là tìm hiểu những lýluận chung về chất lượng bảo lãnh của NHTM; căn cứ vào lý luận chung đểphân tích, đánh giá về thực trạng chất lượng bảo lãnh của CN NHCT Đống

Đa và đưa ra những giải pháp để nâng cao chất lượng bảo lãnh của CN trongthời gian tới Các phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong chuyên đề làphương pháp nghiên cứu của nghĩa duy vật biện chứng, kết hợp với cácphương pháp thống kê, phân tích, so sánh, tổng hợp,…

Kết cấu của chuyên đề gồm 3 chương:

Chương 1: Chất lượng bảo lãnh của Ngân hàng thương mại

Chương 2: Thực trạng chất lượng bảo lãnh của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa

Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng bảo lãnh của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa

Chương 1: Chất lượng bảo lãnh của Ngân hàng

thương mại

1.Bảo lãnh của Ngân hàng thương mại

1.1 Dịch vụ bảo lãnh của Ngân hàng thương mại

1.1.1 Tổng quan về bảo lãnh ngân hàng

Bảo lãnh ngân hàng là loại hình dịch vụ tương đối mới so với các dịchvụ ngân hàng thương mại khác Vào những năm 60 của thế kỷ XX, nghiệpvụ bảo lãnh đầu tiên đã được thực hiện ở Mỹ Đến đầu những năm 70, bảolãnh bắt đầu được sử dụng trong các giao dịch thương mại quốc tế, xuất pháttừ yêu cầu của các nước trong khu vực Trung Đông Do có nguồn dầu mỏdồi dào các nước ở khu vực Trung Đông đã giàu lên nhanh chóng, từ đó nảysinh nhu cầu xây dựng cơ sở hạ tầng, củng cố an ninh, quốc phòng Cácquốc gia Trung Đông đã ký kết hợp đồng kinh tế với các nước phương Tâyđể triển khai và xây dựng công trình cơ sở hạ tầng cho họ Những hợp đồngkinh tế này có giá trị rất lớn và nhiều rủi ro cho các nước chủ nhà Để đảmbảo an toàn, họ đã đưa ra yêu cầu phải có sự đảm bảo vững chắc trong việcthực hiện các hợp đồng của các nước phương Tây thông qua hình thức bảolãnh của ngân hàng Đó là nghiệp vụ bảo lãnh thực hiện hợp đồng đầu tiêntrên thế giới Ngày nay, bảo lãnh ngân hàng đã trở thành một nghiệp vụ phổbiến với doanh số gia tăng một cách đáng kinh ngạc ở hầu hết các quốc giatrên thế giới Trong giao dịch quốc tế, bảo lãnh ngân hàng được thực hiệntheo qui ước thống nhất do phòng thương mại quốc tế ICC ban hành

Bảo lãnh ngân hàng bắt đầu có mặt ở Việt Nam vào khoảng cuối thậpkỷ 80 Khi hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngày càng trở nênphong phú, các doanh nghiệp nhận thấy cần phải có một tổ chức chuyênmôn có đủ năng lực, uy tín đứng ra đảm bảo quyền lợi của các bên trong các

quan hệ thương mại để giảm thiểu rủi ro trong kinh doanh Từ nhu cầu đó,dịch vụ bảo lãnh của ngân hàng thương mại ở Việt Nam đã được ra đời

1 Khái niệm

Bảo lãnh ngân hàng là cam kết bằng văn bản của ngân hàng dưới hìnhthức thư bảo lãnh về việc thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàngcủa ngân hàng khi khách hàng không thực hiện đúng nghĩa vụ như đã camkết Khách hàng sẽ bị ghi nợ bắt buộc và bị tính lãi trên số tiền đó như mộtkhoản vay thông thường

Bên bảo lãnh là bên phát hành bảo lãnh, có trách nhiệm thanh toán

thay cho bên được bảo lãnh khi bên này không thực hiện đúng cam kết tronghợp đồng đã ký với bên thứ ba Bên bảo lãnh là các tổ chức tín dụng gồm:ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng phi Ngân hàng hoạt độngtheo luật các tổ chức tín dụng

Bên được bảo lãnh: là các tổ chức và cá nhân trong nước và nước

ngoài, có trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ của mình như trong hợp đồng

cơ sở đã ký kết với bên thụ hưởng bảo lãnh Ngân hàng không được bảolãnh đối với những người sau:

 Thành viên hội đồng quản trị, ban kiểm soát, tổng giám đốc(giám đốc), phó tổng giám đốc (phó giám đốc) của ngân hàng

 Cán bộ, nhân viên của chính ngân hàng đó thực hiện nhiệm vụthẩm định, quyết định bảo lãnh

Bên nhận bảo lãnh (bên thụ hưởng bảo lãnh) là các tổ chức, cá nhân

trong và ngoài nước, được thụ hưởng các cam kết bảo lãnh của ngân hàng vàcó quyền yêu cầu ngân hàng đứng ra thanh toán khi chứng minh được bênđược bảo lãnh đã không thực hiện hợp đồng như cam kết

2 Đặc điểm của bảo lãnh

- Bảo lãnh là một hình thức tài trợ của ngân hàng cho khách hàng thông qua

uy tín của ngân hàng, trong đó khách hàng có thể tìm nguồn tài trợ mới, muađược hàng hóa hoặc thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm thulợi

- Bảo lãnh là một hoạt động phái sinh bởi vì quan hệ bảo lãnh phát sinh từquan hệ của bên nhận bảo lãnh với bên được bảo lãnh Bảo lãnh thường có 3bên đó là bên nhận bảo lãnh, bên được bảo lãnh và bên bảo lãnh Do đó,trong một nghiệp vụ bảo lãnh thường có sự kết hợp giữa ba hợp đồng kinhtế:

Một là hợp đồng cơ sở được ký kết giữa bên được bảo lãnh và bênnhận bảo lãnh

Hai là hợp đồng kinh tế giữa bên được bảo lãnh và bên bảo lãnh

Ba là hợp đồng bảo lãnh của bên bảo lãnh với bên nhận bảo lãnh

Sơ đồ mối quan hệ giữa các bên trong bảo lãnh

Hợp đồng kinh tế Hợp đồng bảo lãnh

Hợp đồng cơ sở

- Bảo lãnh là hoạt động tài trợ ngoài bảng cân đối kế toán Nó được xếp vàoloại tài sản ngoại bảng của ngân hàng vì ngân hàng chưa phải xuất quỹ chokhách hàng sử dụng khi cam kết bảo lãnh Khi đáo hạn, khách hàng khôngcó khả năng thanh toán ngân hàng mới xuất tiền để thanh toán hộ và ghi nợbắt buộc cho khách hàng Hơn nữa, người thụ hưởng chỉ có quyền đòi hoàntrả từ phía người phát hành thư bảo lãnh khi họ đáp ứng được đầy đủ cácđiều kiện ghi trong thư bảo lãnh

- Nghiệp vụ bảo lãnh cũng thuộc loại nghiệp vụ tín dụng của ngân hàng vìbảo lãnh cũng có rủi ro như một khoản tín dụng Khi cấp bảo lãnh ngân hàngcũng phải thẩm định giống như khi cấp một khoản tín dụng.

- Bảo lãnh tạo mối liên kết trách nhiệm tài chính và san sẻ rủi ro Tráchnhiệm tài chính trước hết thuộc về khách hàng, trách nhiệm của ngân hàngchỉ phát sinh khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ với bên thứ ba Tuynhiên, ngân hàng sẽ phải bồi thường cho bên thứ ba khi khách hàng củangân hàng không thực hiện cam kết nên rủi ro của bên thứ ba, có nghĩa làngân hàng đã gánh chịu một phần rủi ro cho bên thứ ba Do vậy ngân hàngphải có được mức lợi nhuận tương ứng cho rủi ro của mình Ngân hàng sẽtính phí bảo lãnh căn cứ vào mức độ rủi ro của từng khoản bảo lãnh

1.1.2Vai trò của bảo lãnh

a.Đối với nền kinh tế

Khi nền kinh tế ngày càng phát triển, các hoạt động tài chính trực tiếpcũng gia tăng nhanh trên toàn thế giới Người vay thường thích bán chứngkhoán trực tiếp cho nhà đầu tư hơn là vay tiền ngân hàng Tuy nhiên, tàichính trực tiếp làm tăng mối lo ngại về rủi ro vỡ nợ của người vay, chỉ cóbảo lãnh của một ngân hàng uy tín mới có thể giải quyết được vấn đề này

Dịch vụ bảo lãnh ngân hàng đã hỗ trợ cho các doanh nghiệp, các cơ sởkinh doanh tiếp cận được với nguồn vốn phù hợp hay thực hiện giao dịch dễdàng Ví dụ như bảo lãnh vay vốn giúp những đơn vị thiếu vốn tiếp cậnđược với nguồn vốn phù hợp, chi phí thấp Bảo lãnh thực hiện hợp đồnggiúp việc thi công các công trình lớn, quan trọng của đất nước một cáchnhanh chóng, hiệu quả Như vậy, bảo lãnh đã góp phần thúc đẩy sản xuấtkinh doanh phát triển, tức là thúc đẩy nền kinh tế phát triển

b.Đối với ngân hàng

Bảo lãnh tạo điều kiện cho ngân hàng có được các khoản thu nhập bổsung dựa trên khả năng đánh giá tín dụng đối với khách hàng mà không cầncam kết trực tiếp cung cấp vốn Ngân hàng sẽ nhận được một khoản phí choviệc cung cấp dịch vụ bảo lãnh (Phí sẽ tính trên % số tiền bảo lãnh).

Chi phí phát hành thư bảo lãnh tương đối thấp, ngân hàng không phảitrích lập dự trữ bắt buộc Ngoài ra, ngân hàng thường biết rõ về tình hình tàichính của các khách hàng xin bảo lãnh (ví dụ như khách hàng đã từng xinvay vốn của ngân hàng) nên chi phí thẩm định bảo lãnh thường thấp

Trên thực tế rất ít khi người phát hành thư bảo lãnh bị yêu cầu phảithanh toán cho hợp đồng bảo lãnh, vì khách hàng yêu cầu bảo lãnh thường làcác khách hàng đã có quan hệ tín dụng thân thiết với ngân hàng từ trước.Khi các khách hàng yêu cầu bảo lãnh, ngân hàng thường yêu cầu khách hàngphải ký quỹ một khoản tiền nhất định theo tỷ lệ % trên số tiền bảo lãnh Tùytheo rủi ro của khoản bảo lãnh và khách hàng mà tỷ lệ ký quỹ thay đổi từ 0 –100% (những khách hàng mới giao dịch với ngân hàng lần đầu hoặc có tìnhhình tài chính không lành mạnh ngân hàng thường bắt ký quỹ 100%) Khoảntiền này mang lại nguồn vốn kinh doanh cho ngân hàng với chi phí rất thấp

c.Đối với bên được bảo lãnh

Bảo lãnh là sự tài trợ cho doanh nghiệp thông qua uy tín của ngânhàng giúp Khi doanh nghiệp thiếu vốn, doanh nghiệp chưa đủ độ tin cậy và

uy tín với bạn hàng, bảo lãnh ngân hàng sẽ hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếmđược nguồn vốn trong nước cũng như nước ngoài với chi phí thấp hơn sovới phải đi vay ngân hàng

Bảo lãnh ngân hàng cũng tạo ra sự tin tưởng cho các bạn hàng Có bảolãnh ngân hàng, các doanh nghiệp sẽ có nhiều thuận lợi khi đấu thầu, thựchiện giao dịch hay ký kết hợp đồng.

1.Đối với bên nhận bảo lãnh

Chức năng quan trọng nhất của bảo lãnh ngân hàng là đảm bảo khảnăng được thanh toán cho bên nhận bảo lãnh trong trường hợp bên yêu cầubảo lãnh không thực hiện đúng các cam kết với bên nhận bảo lãnh Bảo lãnhngân hàng mang lại sự tin tưởng cho bên thứ ba, hạn chế những tổn thất màbên thứ ba có thể gặp phải do thông tin không cân xứng hay rủi ro đạo đức.Trước khi phát hành bảo lãnh, ngân hàng đã thẩm định các khách hàng rấtkỹ và chuyên nghiệp, bên thứ ba sẽ không phải mất thời gian kiểm tra kháchhàng Bảo lãnh ngân hàng cũng có nghĩa là khách hàng được bảo lãnh sẽphải chịu thêm sự ràng buộc, giám sát, đốc thúc của ngân hàng ngoài sựgiám sát của bên thứ ba, như vậy khả năng thực hiện được cam kết tronghợp đồng sẽ cao hơn Nếu bên được bảo lãnh không thực hiện cam kết, bênthứ ba cũng sẽ được ngân hàng bồi thường thiệt hại Bảo lãnh ngân hàngthực tế đã mang lại rất nhiều lợi ích cho bên nhận bảo lãnh

1.1.3 Phân loại bảo lãnh

a.Căn cứ vào bản chất bảo lãnh

- Bảo lãnh trực tiếp

Bảo lãnh trực tiếp là loại hình bảo lãnh trong đó ngân hàng phát hànhbảo lãnh chịu trách nhiệm trực tiếp cho bên được bảo lãnh Trong bảo lãnhtrực tiếp thường có ba bên tham gia là ngân hàng bảo lãnh, bên được bảolãnh và bên nhận bảo lãnh

- Bảo lãnh gián tiếp

Bảo lãnh gián tiếp là loại hình bảo lãnh trong đó ngân hàng phát hànhbảo lãnh theo chỉ thị của một ngân hàng trung gian phục vụ cho người được

bảo lãnh dựa trên một bảo lãnh khác là bảo lãnh đối ứng Người được bảolãnh không phải bồi hoàn trực tiếp cho ngân hàng phát hành bảo lãnh, nghĩavụ bồi hoàn thuộc về ngân hàng trung gian Trong bảo lãnh gián tiếp có ítnhất 4 bên tham gia là ngân hàng phát hành bảo lãnh, ngân hàng trung gian,bên được bảo lãnh và bên hưởng bảo lãnh Bảo lãnh gián tiếp được sử dụngchủ yếu trong trường hợp người thụ hưởng và người được bảo lãnh ở haiquốc gia khác nhau, ngân hàng của người được bảo lãnh không có đại lý ởnước của người thụ hưởng Khi đó, ngân hàng phục vụ người được bảo lãnhphải đề nghị một ngân hàng ở quốc gia đó phát hành bảo lãnh Bảo lãnh giántiếp đem lại sự an toàn cao hơn cho người thụ hưởng.

Sơ đồ bảo lãnh gián tiếp

Phát hành BL

BL đối ứng

BL Thông báo BL

Yêu cầu BL

Ký hợp đồng

- Đồng bảo lãnh

Đồng bảo lãnh là việc nhiều tổ chức tín dụng cùng bảo lãnh cho mộtnghiệp vụ của khách hàng thông qua một tổ chức tín dụng làm đầu mối.Trong đồng bảo lãnh của ngân hàng, một ngân hàng sẽ đóng vai trò là ngânhàng đầu mối phát hành bảo lãnh và có sự tham gia của các ngân hàng thànhviên khác Trong trường hợp phải chi trả cho người thụ hưởng theo cam kết

bảo lãnh, ngân hàng đầu mối sẽ thanh toán cho người thụ hưởng Sau đó,ngân hàng đầu mối sẽ đòi tiền từ các ngân hàng thành viên theo tỷ lệ thamgia dựa trên các bảo lãnh đối ứng đã được phát hành Đến lượt mình, cácngân hàng này lại tiến hành truy đòi từ người được bảo lãnh.

- Bảo lãnh đối ứng

Bảo lãnh đối ứng là bảo lãnh do tổ chức tín dụng (bên phát hành bảolãnh đối ứng) phát hành nhằm đề nghị một tổ chức tín dụng khác thực hiệnbảo lãnh cho các nghĩa vụ của khách hàng của bên phát hành bảo lãnh đốiứng với bên nhận bảo lãnh Trong trường hợp bên bảo lãnh phải thực hiệnnghĩa vụ bảo lãnh do khách hàng vi phạm các cam kết với bên nhận bảolãnh, bên phát hành bảo lãnh đối ứng phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh đốiứng cho bên bảo lãnh

- Xác nhận bảo lãnh

Xác nhận bảo lãnh là bảo lãnh ngân hàng do tổ chức tín dụng (bên xácnhận bảo lãnh) phát hành cho bên nhận bảo lãnh, đảm bảo khả năng thựchiện nghĩa vụ bảo lãnh của tổ chức tín dụng được xác nhận bảo lãnh (bênđược xác nhận bảo lãnh) với khách hàng

- Tái bảo lãnh

Tái bảo lãnh là việc một tổ chức tín dụng nhận bảo lãnh lại hợp đồng màmột tổ chức tín dụng khác đã bảo lãnh Hai tổ chức tín dụng này sẽ thỏathuận để phân chia phí và trách nhiệm trong cam kết bảo lãnh đó

b.Căn cứ vào mục đích của bảo lãnh

- Bảo lãnh vay vốn

Bảo lãnh đảm bảo hoàn trả vốn vay là cam kết của ngân hàng đối vớibên cho vay về việc sẽ trả gốc và lãi đúng hạn nếu khách hàng của ngânhàng không thanh toán đủ Nhiều tổ chức tín dụng khi cho vay thường đòihỏi người vay phải có đảm bảo Có nhiều hình thức đảm bảo như đảm bảo

bằng hàng hóa, chứng khoán, bất động sản,… và bảo lãnh vay vốn của bênthứ ba Nhà nước, doanh nghiệp hay các tổ chức tín dụng đều có nhu cầuvay vốn, đặc biệt là phát hành trái phiếu nhưng nếu uy tín của tổ chức pháthành trên thị trường không cao thì việc phát hành trái phiếu gặp nhiều khókhăn Những khó khăn đó đã làm nảy sinh nhu cầu về bảo lãnh vay vốn.Hiện nay trong thị trường vốn quốc tế, việc vay vốn nhất thiết phải có bảolãnh vay vốn của ngân hàng do rủi ro trong thị trường này là rất cao.

- Bảo lãnh thanh toán

Bảo lãnh đảm bảo thanh toán là cam kết của ngân hàng về việc sẽthanh toán tiền theo đúng hợp đồng cho người thụ hưởng nếu khách hàngcủa ngân hàng không thanh toán đủ

- Bảo lãnh hoàn thanh toán (bảo lãnh hoàn trả tiền ứng trước)

Trong hoạt động giao dịch mua bán nhiều nhà cung cấp thường yêucầu khách hàng phải đặt cọc trước một phần tiền trong giá trị hợp đồng.Khoản tiền đặt cọc đó vừa giúp cho nhà cung cấp có một phần vốn để sảnxuất kinh doanh, vừa có tác dụng ràng buộc người mua không đơn phươnghủy hợp đồng Tuy nhiên, khi ứng tiền trước người mua sẽ phải đối mặt vớirủi ro người bán không cung cấp hàng đồng thời không trả tiền đặt cọc Vìvậy, khi đặt cọc tiền người mua thường yêu cầu người bán phải có bảo lãnhhoàn thanh toán của ngân hàng Bảo lãnh hoàn thanh toán là cam kết củangân hàng về việc sẽ hoàn trả tiền ứng trước cho bên mua nếu bên cung cấpkhông hoàn trả tiền ứng trước khi không thực hiện được hợp đồng

- Bảo lãnh đảm bảo tham gia dự thầu

Bảo lãnh dự thầu là bảo lãnh ngân hàng do ngân hàng phát hành chobên mời thầu cam kết sẽ trả tiền phạt thay cho bên dự thầu nếu bên dự thầu

vi phạm các quy định trong hợp đồng dự thầu

Hiện nay, việc đấu thầu đã trở nên rất phổ biến đặc biệt trong lĩnh vựcxây dựng và cung cấp thiết bị Khi tổ chức đấu thầu, chủ thầu thường gặpcác rủi ro như các nhà thầu trúng thầu nhưng không thực hiện hợp đồng haykhông kê khai đúng như yêu cầu của chủ thầu gây nhầm lẫn khi bỏ thầu Vìvậy, để hạn chế rủi ro các chủ thầu thường yêu cầu các nhà thầu khi tham giadự thầu phải ký quỹ (đặt cọc) hoặc có bảo lãnh dự thầu của một ngân hàng

uy tín Bảo lãnh dự thầu có giá trị bảo lãnh tương đương với số tiền ký quỹcủa các nhà thầu không có bảo lãnh

- Bảo lãnh thực hiện hợp đồng

Bảo lãnh thực hiện hợp đồng là cam kết của ngân hàng về việc chi trảtổn thất thay cho khách hàng nếu khách hàng không thực hiện đầy đủ hợpđồng đã được cam kết gây tổn thất cho bên thứ ba Bảo lãnh thực hiện hợpđồng một mặt để bù đắp một phần tổn thất cho bên thứ ba, mặt khác thúcđẩy khách hàng nghiêm chỉnh thực hiện hợp đồng

- Bảo lãnh đảm bảo chất lượng sản phẩm

Bảo lãnh đảm bảo chất lượng sản phẩm là bảo lãnh ngân hàng do tổchức tín dụng phát hành cho bên nhận bảo lãnh bảo đảm khách hàng thựchiện đúng các thỏa thuận về chất lượng của sản phẩm theo hợp đồng đã kýkết với bên nhận bảo lãnh Trường hợp khách hàng bị phạt tiền do khôngthực hiện đúng các thoả thuận trong hợp đồng về chất lượng sản phẩm vớibên nhận bảo lãnh mà không nộp hoặc nộp không đủ tiền phạt cho bên nhậnbảo lãnh, ngân hàng sẽ nộp tiền phạt thay cho khách hàng

- Bảo lãnh hải quan

Trường hợp hàng hoá được nhập khẩu vào để trưng bày, triển lãmhoặc máy móc được nhập về để thi công công trình sau đó được đem trả lạithì doanh nghiệp không phải nộp thuế hải quan Nhưng việc kiểm soát xemdoanh nghiệp có xuất hàng hóa đó trở lại khi hoàn thành công việc không là

rất khó khăn, nếu phát hiện ra cũng khó thu tiền phạt của doanh nghiệp.Doanh nghiệp có thể được đảm bảo bằng bảo lãnh hải quan của ngân hàng.Ngân hàng sẽ đứng ra bảo lãnh cho doanh nghiệp với tổ chức thuế quan vềviệc tạm nhập hàng hoá, giúp doanh nghiệp không phải xuất quỹ nộp thuếhải quan Nếu quá thời hạn quy định mà hàng hoá, máy móc không được táixuất thì ngân hàng bảo lãnh sẽ phải trả tiền phạt thay cho bên được bảo lãnh.

- Bảo lãnh bảo hành

Mục đích của bảo lãnh bảo hành là đảm bảo nghĩa vụ của nhà sản xuấttrong giai đoạn bảo hành khi việc cung cấp hàng hóa đã hoàn thành Loạibảo lãnh này có thể được phát hành để thay thế cho tiền giữ lại cho giai đoạnbảo hành

- Bảo lãnh mở L/C

Bảo lãnh mở L/C là loại hình bảo lãnh đặc biệt, nó mang đặc thù củahoạt động thanh toán quốc tế do đó ngân hàng thường không tính doanh sốbảo lãnh mở L/C vào doanh số bảo lãnh thông thường mà tính vào doanh sốhoạt động thanh toán quốc tế Bảo lãnh mở L/C trả chậm về bản chất là bảolãnh vay vốn nước ngoài

c.Căn cứ vào điều kiện thanh toán của bảo lãnh

- Bảo lãnh theo yêu cầu

Bảo lãnh theo yêu cầu là cam kết của ngân hàng bảo lãnh trả ngay mộtsố tiền bồi thường cho người hưởng lợi khi nhận được khiếu nại đầu tiên chỉ

rõ quyền lợi của người hưởng lợi bị vi phạm do bên xin bảo lãnh vi phạmhợp đồng mà không cần bất cứ loại giấy tờ chứng minh nào Loại bảo lãnhnày tuân theo nguyên tắc “trả tiền trước, kiện cáo sau” Trường hợp bên xinbảo lãnh chứng minh được mình không vi phạm hợp đồng thì họ có quyền đikiện, đòi lại số tiền mà ngân hàng đã trả cho người hưởng Bảo lãnh theo

yêu cầu gây bất lợi cho người xin bảo lãnh vì họ rất khó khăn trong việc đòilại tiền.

- Bảo lãnh kèm chứng từ

Bảo lãnh kèm chứng từ là loại bảo lãnh mà ngân hàng chỉ tiến hànhthanh toán cho người thụ hưởng khi người thụ hưởng xuất trình cho ngânhàng các chứng từ xác nhận hành vi vi phạm hợp đồng của bên được bảolãnh Như vậy, bảo lãnh kèm chứng từ đã bảo vệ quyền lợi cho người đượcbảo lãnh tuy nhiên thời gian thanh toán cho người thụ hưởng cũng bị kéo dàithêm cho đến khi có bên thứ ba xác nhận hành vi vi phạm hợp đồng của bênđược bảo lãnh và ngân hàng phát hành bảo lãnh kiểm tra xong các chứng từđó

- Bảo lãnh kèm phán quyết của trọng tài hoặc tòa án

Đây là loại bảo lãnh mà ngân hàng cam kết thanh toán cho người thụhưởng khi họ cung cấp cho ngân hàng một phán quyết của trọng tài hoặc toàán về việc vi phạm hợp đồng của người được bảo lãnh Tuy nhiên, do thủ tụcphức tạp và thời gian thanh toán kéo dài nên loại hình bảo lãnh này ít được

sử dụng

d.Căn cứ vào thời hạn bảo lãnh

- Bảo lãnh ngắn hạn

Bảo lãnh ngắn hạn là những bảo lãnh ngân hàng có thời hạn bảo lãnhdưới 1 năm Bảo lãnh thanh toán do rủi ro cao nên các ngân hàng thường chỉtiến hành bảo lãnh ngắn hạn

- Bảo lãnh trung hạn

Bảo lãnh trung hạn là những bảo lãnh ngân hàng có thời hạn bảo lãnhtừ 1-5 năm Bảo lãnh thực hiện hợp đồng do thường được áp dụng trong lĩnhvực xây dựng cơ bản nên thường là bảo lãnh trung hạn

- Bảo lãnh dài hạn

Bảo lãnh dài hạn là những bảo lãnh ngân hàng có thời hạn bảo lãnh từ

5 năm trở lên Bảo lãnh dài hạn thường chiếm số lượng rất ít trong các ngânhàng do rủi ro cao

-Gia hạn bảo lãnh

Gia hạn bảo lãnh là việc ngân hàng kéo dài thêm thời hạn bảo lãnhcho khách hàng do yêu cầu của khách hàng, xuất phát từ những nguyên nhânkhách quan khiến cho khách hàng chưa thể thực hiện hợp đồng với bên thứ

ba Khi đó, với sự chấp thuận của bên thứ ba và yêu cầu của khách hàng,ngân hàng sẽ gia hạn bảo lãnh cho khách hàng

1 Căn cứ vào hình thức phát hành cam kết bảo lãnh

- Phát hành cam kết bảo lãnh bằng thư bảo lãnh

Thư bảo lãnh là cam kết đơn phương bằng văn bản của tổ chức tíndụng về việc tổ chức tín dụng sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho kháchhàng khi khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụđã cam kết với bên nhận bảo lãnh

- Phát hành cam kết bảo lãnh bằng hợp đồng bảo lãnh

Hợp đồng bảo lãnh là thoả thuận bằng văn bản giữa tổ chức tín dụngvà bên nhận bảo lãnh hoặc giữa tổ chức tín dụng, bên nhận bảo lãnh, kháchhàng và các bên liên quan (nếu có) về việc tổ chức tín dụng sẽ thực hiệnnghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng khi khách hàng không thực hiệnhoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh

1.1.4 Quy trình bảo lãnh của ngân hàng

Sơ đồ quy trình bảo lãnh của ngân hàng

(1) Khách hàng ký kết các hợp đồng với bên thứ ba về thanh toán, xâydựng, vay vốn,… Bên thứ ba yêu cầu phải có bảo lãnh của ngân hàng

(2) Khách hàng làm đơn xin được bảo lãnh gửi ngân hàng Ngân hàng sẽthực hiện phân tích khách hàng để tìm hiểu về yêu cầu bảo lãnh cũngnhư mức độ rủi ro của khoản bảo lãnh Nếu đồng ý bảo lãnh, ngânhàng sẽ ký hợp đồng bảo lãnh với khách hàng Hợp đồng bảo lãnh làhợp đồng độc lập với hợp đồng kinh tế giữa khách hàng và ngânhàng, nó thể hiện sự ràng buộc tài chính giữa ngân hàng và bên thứ

ba

Nội dung chính của hợp đồng bao gồm:

-Số tiền và thời hạn bảo lãnh của ngân hàng

-Các điều khoản vi phạm hợp đồng kinh tế dẫn đến nghĩa vụ chi trả củangân hàng

-Các tài liệu cần thiết mà bên thứ ba cần có để chứng minh sự vi phạmhợp đồng của bên được bảo lãnh

-Hình thức bảo lãnh

-Phí bảo lãnh, số tiền ký quỹ hoặc tài sản đảm bảo cho bảo lãnh màkhách hàng phải thực hiện với ngân hàng

-Trách nhiệm trả nợ cho ngân hàng khi ngân hàng phải thực hiện nghĩavụ với bên thứ ba

(3)Ngân hàng (hoặc khách hàng) thông báo bảo lãnh cho bên thứ ba.Ngân hàng có thể thực hiện bảo lãnh dưới hình thức như phát hành thưbảo lãnh, mở thư tín dụng, ký hối phiếu nhận nợ Lựa chọn hình thức nàotùy thuộc vào yêu cầu của bên thứ ba

(4)Nếu xảy ra việc vi phạm cam kết hợp đồng của khách hàng, ngân hàngthực hiện nghĩa vụ bảo lãnh với bên thứ ba theo như đã thỏa thuận vớikhách hàng và bên thứ ba

(5)Theo như hợp đồng bảo lãnh đã ký với khách hàng, ngân hàng yêu cầukhách hàng phải thực hiện các nghĩa vụ tài chính đối với ngân hàng

1.2 Chất lượng bảo lãnh của Ngân hàng thương mại

1.2.1 Khái niệm

-Khái niệm chất lượng

“Chất lượng là toàn bộ các đặc tính của sản phẩm hoặc dịch vụ đápứng được yêu cầu của người mua…Chất lượng được hiểu là sự phù hợp vớimục đích và yêu cầu sử dụng” (Từ điển thuật ngữ kinh tế - Nhà xuất bản từđiển bách khoa Hà Nội 2001)

-Khái niệm chất lượng dịch vụ bảo lãnh

Chất lượng bảo lãnh thể hiện mức độ bảo lãnh của ngân hàng đáp ứngđược yêu cầu và phù hợp với mục đích của ngân hàng, khách hàng được bảolãnh và bên nhận bảo lãnh

a.Đối với ngân hàng

Chất lượng bảo lãnh là mức độ lành mạnh và tăng trưởng đều của dưnợ bảo lãnh nhằm đem lại lợi nhuận cao cho ngân hàng Ngân hàng có chấtlượng bảo lãnh tốt tức là bảo lãnh của ngân hàng có cơ cấu phù hợp, mứctăng trưởng cao, lành mạnh và đem lại nhiều lợi nhuận cho ngân hàng

b.Đối với khách hàng được bảo lãnh

Chất lượng bảo lãnh của ngân hàng cũng giống như chất lượng củacác dịch vụ khác, đó là mức độ đáp ứng được yêu cầu của khách hàng, giúpkhách hàng nhanh chóng thực hiện được mục đích của mình khi yêu cầu bảolãnh

c.Đối với bên nhận bảo lãnh

Chất lượng bảo lãnh là mức độ bảo lãnh của ngân hàng đáp ứng đượcyêu cầu của bên nhận bảo lãnh Đó là tạo ra sự tin tưởng cho bên nhận bảolãnh rằng khi bên được bảo lãnh không thực hiện đúng theo cam kết gây rathiệt hại, bên nhận bảo lãnh sẽ được đền bù thiệt hại từ phía ngân hàng

1.2.2 Các chỉ tiêu phản ánh chất lượng bảo lãnh của Ngân hàng

thương mại

-Doanh số bảo lãnh: phản ánh tổng giá trị bảo lãnh của ngân hàng tại một

thời điểm Mặc dù doanh số bảo lãnh được hạch toán ngoài bảng cân đốikế toán của ngân hàng nhưng khi tính toán các tỷ lệ an toàn vốn ngânhàng sẽ phải chuyển đổi doanh số bảo lãnh như doanh số của các khoảncho vay khác Một ngân hàng có chất lượng bảo lãnh tốt tất yếu phải códoanh số bảo lãnh cao

-Giá trị ghi nợ bắt buộc cho khách hàng: phản ánh giá trị các khoản bảo

lãnh mà ngân hàng phải thanh toán hộ khách hàng Khi ngân hàng thanhtoán cho bên thứ ba, ngân hàng sẽ ghi khoản thanh toán đó như mộtkhoản nợ bắt buộc cho khách hàng Khách hàng có trách nhiệm phảithanh toán gốc và lãi đúng hạn như các khoản cho vay thông thườngkhác Chất lượng bảo lãnh tốt có nghĩa không có khoản bảo lãnh nàongân hàng phải ghi nợ bắt buộc cho bên được bảo lãnh

-Giá trị ghi nợ bắt buộc trên tổng số dư bảo lãnh : là tỷ lệ % giá trị bảo

lãnh mà ngân hàng phải thanh toán hộ khách hàng trong tổng số dư bảolãnh của ngân hàng Ngân hàng có chất lượng bảo lãnh tốt sẽ được thểhiện trực tiếp qua độ lớn của chỉ tiêu này

-Nợ bảo lãnh quá hạn: là số dư các cam kết bảo lãnh của tổ chức tín dụng

đối với khách hàng không được thanh toán khi đến hạn

 Nợ bảo lãnh quá hạn trên tổng doanh số bảo lãnh: là tỷ lệ % số dư

các cam kết bảo lãnh của tổ chức tín dụng đối với khách hàng khôngđược thanh toán khi đến hạn trong tổng số dư bảo lãnh của ngân hàng.Một ngân hàng có chất lượng bảo lãnh yếu tức là có nợ bảo lãnh quáhạn, và rất yếu khi tỷ lệ nợ bảo lãnh quá hạn trên tổng doanh số bảolãnh trên 25% (theo quyết định số 400/2004/NHNN quy định về việcxếp loại ngân hàng thương mại cổ phần của nhà nước và nhân dân)

-Lợi nhuận thu được từ bảo lãnh: là phần chênh lệch giữa doanh thu từ

hoạt động bảo lãnh và chi phí trong hoạt động bảo lãnh Doanh thu từhoạt động bảo lãnh chính là các khoản phí bảo lãnh ngân hàng thu được,

chi phí từ hoạt động bảo lãnh là các khoản bảo lãnh ngân hàng phải thanhtoán cho khách hàng nhưng không được khách hàng hoàn trả hoặc chi phíthanh lý tài sản đảm bảo bảo lãnh của khách hàng, mức dự phòng rủi rongân hàng phải trích lập cho các khoản bảo lãnh, chi phí quản lý,… Ngânhàng có chất lượng bảo lãnh tốt tức là hoạt động bảo lãnh đó phải manglại lợi nhuận cao cho khách hàng Tuy nhiên trong thực tế ngân hàngkhông tách riêng chi phí của hoạt động bảo lãnh với các hoạt động kháccủa ngân hàng, nên không thể xác định được cụ thể chỉ tiêu này Tuynhiên chúng ta có thể đánh giá được chỉ tiêu này qua doanh thu phí bảolãnh của ngân hàng và một phần chi phí thống kê được.

-Các khoản bảo lãnh có vấn đề: mặc dù chưa đến hạn kết thúc hợp đồng

bảo lãnh song trong quá trình theo dõi, nhân viên ngân hàng nhận thấykhách hàng có vấn đề như không thanh toán đúng hạn các khoản vaykhác cho ngân hàng, có nguy cơ không thực hiện được cam kết do nhữnglý do chủ quan Khi đó các khoản bảo lãnh cho khách hàng sẽ được phânloại giống như các khoản vay thông thường khác Ngân hàng cũng phảitrích lập tỷ lệ dự phòng rủi ro cho khoản bảo lãnh Các khoản bảo lãnh cóvấn đề là những khoản bảo lãnh cho các khách hàng có khoản nợ bị xếploại 3,4,5 Những món bảo lãnh này có nguy cơ gây thiệt hại cho ngânhàng trong tương lai Một ngân hàng có chất lượng bảo lãnh tốt sẽ khôngcó những khoản bảo lãnh có vấn đề

-Cơ cấu bảo lãnh: thể hiện tỷ trọng của các loại hình bảo lãnh trong tổng

doanh số bảo lãnh Một ngân hàng có chất lượng bảo lãnh tốt khi có cơcấu bảo lãnh hợp lý, phù hợp với xu hướng phát triển của nền kinh tế Trong các chỉ tiêu trên, những chỉ tiêu phản ánh rõ nét nhất chất lượngbảo lãnh của ngân hàng là chỉ tiêu doanh số bảo lãnh, cơ cấu bảo lãnh, tỷ

lệ ghi nợ bắt buộc trên tổng số dư bảo lãnh và lợi nhuận thu được từ bảolãnh.

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng bảo lãnh của Ngân hàng thương mại

1.3.1 Nhân tố thuộc về Ngân hàng thương mại

a.Xếp hạng ngân hàng

Hạng của ngân hàng là vị trí, tiềm lực của ngân hàng đó được đánhgiá trong ngành Hạng của ngân hàng được tính thông qua tính điểm dựatrên các chỉ tiêu tổng quan tình hình hoạt động của ngân hàng như hoạt độnghuy động vốn, cho vay, khả năng thanh toán,…

Chất lượng bảo lãnh của ngân hàng được quyết định bằng mức độ tintưởng của bên nhận bảo lãnh đối với ngân hàng bảo lãnh hay uy tín củangân hàng đó Uy tín của một ngân hàng được thể hiện qua vị trí của ngânhàng đó trong ngành và được định lượng qua chỉ tiêu xếp loại ngân hàng.Ngân hàng được xếp loại cao là những ngân hàng làm ăn có hiệu quả, có khảnăng thanh toán tốt, cam kết bảo lãnh của ngân hàng đó sẽ có giá trị cao.Ngược lại các ngân hàng xếp loại thấp là những ngân hàng làm ăn thua lỗ,khả năng thanh toán thấp, tiềm lực yếu, khi đó bản thân ngân hàng còn đanggặp khó khăn đương nhiên những cam kết bảo lãnh của ngân hàng không cónhiều giá trị

Các ngân hàng muốn có được chất lượng dịch vụ bảo lãnh tốt thì phảixếp hạng tín dụng cao hơn khách hàng của mình Nếu chất lượng tín dụngcủa nhiều ngân hàng giảm sút, thì các đối thủ cạnh tranh là các tổ chức tàichính phi ngân hàng và các ngân hàng nước ngoài sẽ giành được thị phầnlớn hơn Đặc biệt, trong giao dịch quốc tế thì hạng của ngân hàng có ảnhhưởng rất lớn đến chất lượng bảo lãnh Bởi vì, trong giao dịch quốc tế hiểu

biết về nhau giữa các bên là rất ít và khó có điều kiện để xác minh, do đóngười ta cần có những xếp hạng ngân hàng khách quan, tiêu chuẩn của các

tổ chức quốc tế Những ngân hàng ít tên tuổi hoặc xếp hạng thấp sẽ có chấtlượng cam kết bảo lãnh thấp và sẽ không mang lại sức mạnh đàm phán chokhách hàng trong hợp đồng với bên thụ hưởng

b.Chính sách tính phí và mức ký quỹ bảo lãnh của ngân hàng

Mức phí bảo lãnh phản ánh chi phí mà khách hàng phải bỏ ra để đượcngân hàng bảo lãnh đồng thời lại là tỷ lệ sinh lời đủ để bù đắp cho những rủi

ro mà ngân hàng phải chịu Ngân hàng nào cũng muốn có mức phí bảo lãnhcao nhất có thể để tạo ra nguồn thu bảo lãnh lớn Tuy nhiên, phí bảo lãnhcao mà dịch vụ ngân hàng không đem lại cho khách hàng độ thỏa dụngtương xứng thì chắc chắn ngân hàng đó không thể cạnh tranh được với cácngân hàng khác và nhanh chóng mất khách hàng Vì vậy, một ngân hàng cóchất lượng bảo lãnh tốt chỉ khi ngân hàng đó xây dựng được một mức biểuphí phù hợp, đó là mức biểu phí thể hiện được sự cân bằng giữa chi phí bỏ ravà lợi ích nhận được của khách hàng, nhưng cũng phải cân bằng được giữarủi ro ngân hàng phải gánh chịu với lợi nhuận ngân hàng thu được

Mức ký quỹ của khách hàng được ngân hàng quyết định căn cứ vàomức độ rủi ro của khoản bảo lãnh, là tấm đệm cho ngân hàng khi khách hàngkhông hoàn trả tiền đã được ngân hàng thanh toán hộ theo cam kết bảo lãnh.Nếu khách hàng kí quỹ bằng tiền sẽ giúp ngân hàng có thêm nguồn vốn chiphí thấp để kinh doanh sinh lời Do đó, các ngân hàng đều muốn kháchhàng ký quỹ nhiều vừa đảm bảo an toàn cho ngân hàng, vừa giúp ngân hàngcó vốn kinh doanh Tuy nhiên, nếu ngân hàng bắt khách hàng ký quỹ số tiềnquá nhiều, khách hàng sẽ bị ứ đọng vốn trong ngân hàng, không có đủ vốnhoạt động và làm giảm khả năng sản xuất kinh doanh, từ đó có thể dẫn đếnnguy cơ khách hàng mất khả năng thanh toán Như vậy, ký quỹ lớn đem lại

lợi ích cho ngân hàng nhưng cũng có thể làm tăng rủi ro cho ngân hàng.Ngân hàng có chất lượng bảo lãnh tốt tức là phải xây dựng được mức ký quỹphù hợp vừa đảm bảo an toàn cho ngân hàng vừa không làm ảnh hưởng đếnhoạt động của khách hàng.

c.Quy trình thực hiện bảo lãnh của ngân hàng

Một quy trình bảo lãnh tốt phải đảm bảo tính chặt chẽ, dầy đủ khôngbỏ sót các bước quan trọng, đồng thời phải đáp ứng được yêu cầu nhanhchóng, tránh rườm rà làm mất quá nhiều thời gian và làm ảnh hưởng đếnviệc ký kết hợp đồng giao dịch của khách hàng Quy trình bảo lãnh có ảnhhưởng rất lớn đến chất lượng bảo lãnh của ngân hàng Nếu quy trình bảolãnh đã trở nên lạc hậu so với thực tế sẽ làm cho công tác thẩm định củangân hàng thiếu chính xác, có thể dẫn tới đánh giá không đúng về kháchhàng Trong quy trình bảo lãnh, việc thẩm định và quản lý bảo lãnh phảiđược chú trọng và thực hiện kỹ nhất

d.Thái độ phục vụ, tính chuyên nghiệp, trình độ chuyên môn của nhân viên ngân hàng

Bảo lãnh cũng là một dịch vụ ngân hàng do đó chất lượng bảo lãnhđược thể hiện trong sự hài lòng của khách hàng khi đến thực hiện yêu cầubảo lãnh Nó được quyết định bởi mức độ nhiệt tình, chuyên nghiệp của cácnhân viên ngân hàng; mức độ nhanh gọn, đơn giản trong thủ tục bảo lãnh và

uy tín của ngân hàng bảo lãnh Điều này cũng phụ thuộc một phần vào nhậnxét chủ quan của từng khách hàng Điều quan trọng hơn là những nhân viêntín dụng của ngân hàng phải có trình độ chuyên môn tốt để thẩm định vàquản lý khoản bảo lãnh Trình độ chuyên môn, phẩm chất của nhân viên tíndụng có ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng tín dụng nói chung và chấtlượng bảo lãnh nói riêng Nhân viên tín dụng là người trực tiếp thực hiện

quy trình bảo lãnh trong từng nghiệp vụ bảo lãnh cụ thể Nếu người nhânviên có nghiệp vụ yếu sẽ không thực hiện được các bước quy trình bảo lãnhmột cách chính xác, nhanh chóng cho khách hàng, và làm giảm chất lượngcủa khoản bảo lãnh Những sai sót, gian dối của nhân viên tín dụng sẽ dẫnđến sự đánh giá sai lệch về khách hàng và khoản bảo lãnh, có thể gây ra hậuquả nghiêm trọng làm ngân hàng bị thiệt hại và làm giảm chất lượng bảolãnh của ngân hàng.

1.3.2 Nhân tố thuộc về khách hàng

a.Năng lực của khách hàng

Năng lực của khách hàng được đánh giá trên những khía cạnh nhưnăng lực quản lý, tư cách pháp lý, năng lực sản xuất kinh doanh và năng lựctài chính Năng lực của khách hàng cho thấy khách hàng có thể thực hiệnđược hợp đồng hay không Nếu năng lực của khách hàng yếu thì khoản bảolãnh sẽ có rủi ro cao, có thể dẫn đến chất lượng thấp

b.Rủi ro trong kinh doanh của khách hàng

Rủi ro trong kinh doanh phản ánh mức độ doanh thu của khách hàngbị ảnh hưởng bởi môi trường kinh doanh Nếu doanh nghiệp có rủi ro kinhdoanh cao, rủi ro của khoản bảo lãnh sẽ cao, có thể dẫn đến chất lượng bảolãnh không tốt

c.Tư cách đạo đức của khách hàng

Yếu tố chủ yếu được đánh giá trong tư cách đạo đức là tính trung thựccủa khách hàng Chất lượng của khoản bảo lãnh phụ thuộc rất nhiều vàocông tác thẩm định và quản lý của ngân hàng, điều này chỉ có thể thực hiệnđược dựa trên sự hợp tác của khách hàng Nếu khách hàng cố tình lừa dốingân hàng bằng cách đưa ra các thông tin giả, các báo cáo tài chính không

chính xác thì công tác thẩm định của ngân hàng sẽ bị gây nhiễu có thể cónhững đánh giá sai lệch và thực hiện những khoản bảo lãnh chất lượng kém.

1.3.3 Nhân tố thuộc về bên nhận bảo lãnh

Đạo đức của bên nhận bảo lãnh

Đạo đức của bên nhận bảo lãnh cũng được phân tích trên khía cạnh chủ yếulà tính trung thực Bên nhận bảo lãnh có thể cố tình lừa dối ngân hàng bằngcách lập các chứng từ giả mạo đòi ngân hàng thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh,khi đó chất lượng khoản bảo lãnh của ngân hàng cũng sẽ bị giảm sút

1.3.4 Nhân tố thuộc về Nhà nước

a.Các quy định của Nhà nước về bảo lãnh

Bảo lãnh cũng như tất cả các hoạt động khác đều phải chịu sự điều tiếtcủa cơ quan Nhà nước Các quy định của Nhà nước về bảo lãnh có tác dụngđịnh hướng, quản lý và giám sát hoạt động bảo lãnh của ngân hàng, do đó nócó ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động bảo lãnh Nếu hệ thống quy định,chính sách của Nhà nước lạc hậu, kìm hãm sự phát triển của hoạt động bảolãnh sẽ làm giảm chất lượng bảo lãnh của các ngân hàng Nếu hệ thốngchính sách của Nhà nước phù hợp với thực tế, điều tiết hiệu quả hoạt độngbảo lãnh thì nó sẽ góp phần nâng cao chất lượng bảo lãnh của các NHTM

b.Các quy định khác

Các quy định pháp lý của Nhà nước sẽ tác động đến đời sống kinh tếchính trị của toàn xã hội Nếu các quy định của Nhà nước phản ánh đúngtheo thực tế sẽ tạo ra một môi trường kinh doanh lành mạnh, thúc đẩy hoạtđộng sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp Khi các doanh nghiệp cómôi trường phát triển thuận lợi, lành mạnh cũng sẽ là điều kiện cho chấtlượng bảo lãnh của ngân hàng tốt hơn Ngược lại, nếu quy định của Nhànước trở nên lỗi thời không có tác dụng điều tiết nền kinh tế mà lại kìm hãm

nền kinh tế phát triển, sẽ tác động xấu đến môi trường kinh doanh Trongtình hình đó, hoạt động của các doanh nghiệp cũng bị ảnh hưởng rất nhiều,rủi ro kinh doanh tăng lên, do đó sẽ làm giảm chất lượng bảo lãnh của ngânhàng.

Chương 2: Thực trạng chất lượng bảo lãnh của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa

1 Khái quát về Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa

1.1.Tổng quan về Chi nhánh Ngân hàng Công Thương Đống Đa 1.1.1 Lịch sử phát triển của Chi nhánh Ngân hàng Công

thương Đống Đa

Chi nhánh Ngân hàng Công thương Đống Đa (CN NHCT Đống Đa)hiện nay là ngân hàng thương mại quốc doanh trực thuộc Ngân hàng CôngThương Việt Nam, có trụ sở chính tại 187 phố Tây Sơn – phường QuangTrung – Quận Đống Đa – Hà Nội CN NHCT Đống Đa đã phát triển qua rấtnhiều giai đoạn, các giai đoạn này có thể được khái quát như sau:

Năm 1955 – 1957: CN NHCT Đống Đa trước đây là Phòng côngthương nghiệp Ô Chợ Dừa thuộc chi nhánh ngân hàng nhà nước thành phốHà Nội

Năm 1957: Phòng công thương nghiệp Ô Chợ Dừa được nâng cấpthành Chi điếm Ngân hàng Nhà nước khu phố Đống Đa có trụ sở đặt tại 237phố Khâm Thiên – Hà Nội

Năm 1972 – 1987: Chi điếm ngân hàng nhà nước khu phố Đống Đađược đổi tên thành chi nhánh ngân hàng nhà nước khu phố Đống Đa, cóchức năng như một ngân hàng trung ương cơ sở, hoạt động vừa mang tínhkinh doanh vừa mang tính quản lý nhà nước

Năm 1988: Trong bối cảnh hệ thống ngân hàng Việt Nam có sự thayđổi lớn, chuyển từ hệ thống ngân hàng một cấp sang hệ thống ngân hàng haicấp, chi nhánh nghiệp vụ ngân hàng nhà nước khu phố Đống Đa cũng được

chuyển đổi thành NHCT quận Đống Đa trực thuộc NHCT thành phố Hà Nộitheo Nghị định 53/HĐBT về “Đổi mới hoạt động Ngân hàng”.

Năm 1993 Hệ thống NHCT thực hiện đổi mới về cơ cấu tổ chức, theođó NHCT thành phố Hà Nội bị xóa bỏ và CN NHCT Đống Đa trở thành chinhánh NHCT cấp 1 trực thuộc NHCT Việt Nam Sự đổi mới này thực sự đãcó hiệu quả, điều đó được chứng minh qua những bước phát triển nhanhchóng của CN NHCT Đống Đa Trong những năm qua chi nhánh liên tụcđược mở rộng về quy mô hoạt động, về tổ chức bộ máy và mạng lưới, kếtquả hoạt động kinh doanh cũng không ngừng tăng trưởng, chi nhánh ngàycàng có uy tín được nhiều bạn hàng đánh giá cao Sự nghiệp phát triển củangành và quá trình phát triển kinh tế xã hội của Thủ đô có phần đóng góp rấtlớn của chi nhánh NHCT Đống Đa Do những thành tích xuất sắc trong hoạtđộng nên chi nhánh đã được Chủ tịch nước tặng thưởng huân chương laođộng hạng ba năm 1995, năm 1998 được tặng thưởng huân chương lao độnghạng hai, năm 2002 được tặng thưởng huân chương lao động hạng nhất Đặcbiệt năm 2003 chi nhánh đã được trao tặng danh hiệu “Anh hùng lao độngthời kỳ đổi mới” Đến nay NHCT Đống Đa đã trở thành một chi nhánh ngânhàng lớn, có uy tín trên địa bàn thành phố Hà Nội, là con chim đầu đàn tronghệ thống NHCT Việt Nam

1.1.2 Cơ cấu tổ chức của Chi nhánh Ngân hàng Công thương

Đống Đa

a.Bộ máy tổ chức

CN NHCT Đống Đa bao gồm có 13 phòng ban được đặt dưới sự điềuhành của ban giám đốc, đó là : Phòng kế toán giao dịch, Phòng tài trợthương mại, Phòng khách hàng số 1, Phòng khách hàng số 2, Phòng kháchhàng cá nhân, Phòng quản lý rủi ro, Tổ quản lý nợ có vấn đề, Phòng thôngtin điện toán, Phòng tổ chức hành chính, Phòng tiền tệ kho quỹ, Phòng kiểm

tra nội bộ, Phòng tổng hợp tiếp thị, Phòng kế toán tài chính Ngoài ra chinhánh còn có 2 phòng giao dịch, 14 quỹ tiết kiệm, 2 điểm giao dịch mẫu, 8máy ATM nằm rải rác trên địa bàn quận Đống Đa Các phòng ban này đềuđược chuyên môn hóa theo chức năng và nghiệp vụ cụ thể Tuy nhiên, chúngvẫn là một bộ phận không thể tách rời trong ngân hàng do đó chúng luôn cómối quan hệ hữu cơ chặt chẽ với nhau.

Bảng 2.1: Mô hình tổ chức của NHCT Đống Đa

2

Phòng

tổ chức hành chính

Phòng kiểm tra- kiểm soát nộI bộ

Pkh số 1 Pkh c.nhân p.ql.r.ro

Cho vay

cá nhân

Huy động vốn

p.t.h-t.thị p.gd cát linh P.gd kim liên p.t

t.d iệ

n to án

p q.l ý nợ có vấ

n đề

p.t iề

n tệ

kh

o qu ỹ

quỹ tiết

kiệm 1

quỹ tiết kiệm 2

quỹ tiết kiệm 3

quỹ tiết kiệm 33

quỹ tiết kiệm 34

b.Hoạt động của các phòng ban

* Ban giám đốc: gồm có 1 giám đốc và 3 phó giám đốc.

Ban giám đốc thực hiện chức năng điều hành, quản lý chung toàn chinhánh và có quyền quyết định cao nhất trong chi nhánh

* Phòng kế toán giao dịch:

Phòng kế toán giao dịch thực hiện các giao dịch trực tiếp với kháchhàng như thực hiện mở, đóng tài khoản; thực hiện các giao dịch gửi, rút tiền,thanh toán không dùng tiền mặt; cung cấp các dịch vụ ngân hàng; tư vấn chokhách hàng khi sử dụng các dịch vụ của ngân hàng; tiến hành thanh toán và

xử lý hạch toán kế toán các giao dịch theo quy định của nhà nước và củaNHCT Việt Nam Phòng kế toán giao dịch đồng thời cũng thực hiện cácnghiệp vụ thanh toán bù trừ, thanh toán điện tử liên ngân hàng

* Phòng kế toán tài chính

Phòng kế toán tài chính có chức năng trợ giúp ban giám đốc trongcông tác quản lý tài chính và chi tiêu nội bộ tại chi nhánh theo đúng quyđịnh Do vậy nhiệm vụ của phòng này là hạch toán lương và các khoản thunhập khác của cán bộ công nhân viên trong chi nhánh; thực hiện quản lý cácgiao dịch nội bộ; theo dõi các tài sản, công cụ lao động của chi nhánh,…;phối hợp với các phòng để hạch toán lãi lỗ của chi nhánh

* Phòng tài trợ thương mại

Phòng tài trợ thương mại thực hiện các nghiệp vụ về tài trợ thươngmại theo hạn mức được cấp như phát hành, sửa đổi, thông báo, thanh toán L/

C nhập khẩu; thực hiện nhờ thu, bảo lãnh cho hoạt động xuất nhập khẩutrong phạm vi được phép

Ngoài ra phòng tài trợ thương mại còn thực hiện nghiệp vụ kinhdoanh ngoại tệ trên thị trường ngoại hối; hướng dẫn và quản lý nghiệp vụ

các đại lý thu đổi ngoại tệ thuộc chi nhánh quản lý; phối hợp với phòng kếtoán giao dịch thực hiện chuyển tiền nước ngoài.

* Phòng khách hàng số 1

Phòng khách hàng số 1 thực hiện nghiệp vụ tín dụng cho các doanhnghiệp lớn: tiến hành thẩm định khách hàng và cung cấp các sản phẩm tíndụng cho khách hàng doanh nghiệp lớn như cho vay theo hạn mức tín dụng,cho vay dự án, bảo lãnh,…, đồng thời theo dõi và xử lý các khoản tín dụngnày theo quy định hiện hành của NHNN và NHCT Việt Nam

* Phòng khách hàng số 2

Phòng khách hàng số 2 cũng thực hiện các nghiệp vụ tương tự phòngkhách hàng số 1 tuy nhiên đối tượng khách hàng giao dịch của phòng kháchhàng số 2 là các doanh nghiệp nhỏ và vừa

* Phòng khách hàng cá nhân

Phòng khách hàng cá nhân có nhiệm vụ cung cấp các sản phẩm tíndụng cho các đối tượng là khách hàng cá nhân như cho vay tiêu dùng, chovay du học,…

*Phòng quản lý rủi ro và Phòng quản lý nợ có vấn đề

Phòng quản lý rủi ro và Tổ quản lý nợ có vấn đề là 2 bộ phận mớiđược thành lập từ năm 2006 Phòng quản lý rủi ro có chức năng tái thẩmđịnh các khoản nợ nhằm theo dõi và phát hiện kịp thời các khoản nợ có vấnđề, quản lý rủi ro tín dụng của chi nhánh Tổ quản lý nợ có vấn đề có nhiệmvụ theo dõi và chịu trách nhiệm xử lý, thu hồi các khoản nợ đã quá hạn chưathu hồi được

* Phòng thông tin điện toán

Phòng thông tin điện toán thực hiện công tác duy trì thông suốt hệthống thông tin điện toán tại chi nhánh, bảo dưỡng các thiết bị thông tin điệntoán của chi nhánh, cập nhật các phiên bản phần mềm mới về công nghệngân hàng do NHCT Việt Nam triển khai và hướng dẫn các phòng ban kháctrong chi nhánh.

* Phòng tổ chức hành chính

Phòng tổ chức hành chính thực hiện công tác quản lý nhân sự tại chinhánh như tuyển dụng cán bộ, tổ chức đào tạo cán bộ, điều chuyển và sắpxếp cán bộ phù hợp với năng lực, thực hiện các chính sách của Nhà nướcliên quan đến người lao động như chính sách tiền lương, bảo hiểm,… Đồngthời phòng này cũng thực hiện công tác quản trị văn phòng, như mua sắmtheo dõi các trang thiết bị văn phòng, chăm lo đời sống của người lao độngđể hoạt động sản xuất kinh doanh hiệu quả

* Phòng tiền tệ kho quỹ

Phòng tiền tệ kho quỹ có chức năng quản lý quỹ tiền mặt, đảm bảo antoàn kho quỹ theo quy định của Ngân hàng Nhà nước và NHCT Việt Nam;tạm ứng và thu tiền từ các quỹ tiết kiệm, các điểm giao dịch của chi nhánh;tiến hành thu chi tiền mặt cho các doanh nghiệp có khoản thu chi từ ngânhàng lớn vượt quá thẩm quyền cho phép của các giao dịch viên; tiến hànhghi chép và theo dõi sổ sách thu chi; xuất nhập kho quỹ đầy đủ, chính xác vàkịp thời

* Phòng kiểm tra nội bộ

Phòng kiểm tra nội bộ có chức năng giúp ban giám đốc giám sát, kiểmtra, kiểm toán các mặt hoạt động kinh doanh của chi nhánh nhằm đảm bảo

các hoạt động đều tuân thủ theo đúng quy định của nhà nước và cơ chế quảnlý của ngành.

Phòng kiểm tra nội bộ thực hiện kiểm tra, giám sát, báo cáo kết quảkiểm tra và kiến nghị biện pháp xử lý theo chương trình, kế hoạch hoặc theochỉ đạo trực tiếp của Tổng giám đốc về tổ chức, quy trình thực hiện nghiệpvụ của chi nhánh

Ngoài ra, phòng còn tiếp nhận và giải quyất các đơn thư khiếu nại, tốcáo của các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động của chi nhánh vàcủa các cán bộ trong chi nhánh

* Phòng tổng hợp tiếp thị

Phòng tổng hợp tiếp thị có chức năng tham mưu cho giám đốc chinhánh trong việc lập kế hoạch kinh doanh, tổng hợp phân tích đánh giá tìnhhình hoạt động kinh doanh Hàng năm, hàng quý phòng có nhiệm vụ lập vàtrình bày báo cáo hoạt động của chi nhánh cho NHCT Việt Nam

Phòng tổng hợp tiếp thị còn có nhiệm vụ tư vấn cho khách hàng vềcác sản phẩm dịch vụ ngân hàng, hướng dẫn các khách hàng tới giao dịch tạichi nhánh sử dụng sản phẩm dịch vụ của ngân hàng

2 Thực trạng chất lượng bảo lãnh của Chi nhánh Ngân hàng Công

Với tư cách là một chi nhánh trực thuộc NHCT VN, CN NHCT Đống

Đa phải tuân thủ đầy đủ quy trình bảo lãnh đã được thực hiện thống nhấttrong toàn hệ thống NHCT

Quy trình nghiệp vụ bảo lãnh được bắt đầu từ khi cán bộ tín dụng tiếpnhận hồ sơ đề nghị bảo lãnh và kết thúc khi hết hạn bảo lãnh hay chấm dứtcam kết bảo lãnh Quy trình bảo lãnh được tiến hành theo thứ tự các bướcnhư sau:

- Tiếp nhận và hướng dẫn khách hàng lập hồ sơ đề nghị bảo lãnh

- Thẩm định các điều kiện bảo lãnh

- Lập tờ trình thẩm định bảo lãnh

- Trình duyệt khoản bảo lãnh

- Ký kết hợp đồng bảo lãnh, hợp đồng bảo đảm, giao nhận tài sản đảm bảovà giấy tờ liên quan tới tài sản đảm bảo

- Phát hành cam kết bảo lãnh

- Theo dõi thực hiện hợp đồng bảo lãnh

- Định kỳ đánh giá tình hình sản xuất kinh doanh và tài chính của kháchhàng

- Gia hạn bảo lãnh

- Xử lý khi phải thực hiện nghĩa vụ bảo lãnh

- Giải tỏa bảo lãnh và thanh lý hợp đồng bảo lãnh/ hợp đồng bảo đảm

Sau khi nhận được đầy đủ hồ sơ hợp lệ và thông tin cần thiết củakhách hàng, cán bộ tín dụng phải tiến hành thẩm định, trình phê duyệt Sauđó, cán bộ tín dụng phải thông báo việc phê duyệt hay không phê duyệt vớikhách hàng trong thời gian sớm nhất có thể nhưng không quá 10 ngày làmviệc đối với bảo lãnh ngắn hạn và không quá 30 ngày làm việc với bảo lãnhtrung, dài hạn Việc thông báo phải bằng văn bản, nếu không phê duyệttrong văn bản phải nêu rõ lý do từ chối bảo lãnh

*Tiếp nhận và hướng dẫn khách hàng lập hồ sơ đề nghị bảo lãnh

Khi khách hàng đến yêu cầu bảo lãnh, cán bộ tín dụng hỏi một sốthông tin để kiểm tra sơ bộ về khách hàng Sau đó, cán bộ tín dụng hướng