Bài giảng quy hoạch môi trường chương 2 TS trịnh thành

Quy hoạch môi trường cần làm đồng thời với quy hoạch phát triển kinh tế nhắc lại - Đưa ra “sơ đồ không gian” cần đạt tới và kế hoạch thực hiện về thời gian để đạt được; - Có nhiều vấn

QUY HOẠCH MÔI TRƯ Ờ NG

(Chương trình kỹ sư Quản lý Môi trường 2011)

TS Trịnh Thành

Vi ệ n Khoa học và Công nghệ Môi trường,

ĐHBK Hà N ộ i

CHƯƠNG 2 Nội dung quy trình quy hoạch môi trường

Quy hoạch môi trường cần làm đồng thời với

quy hoạch phát triển kinh tế (nhắc lại)

- Đưa ra “sơ đồ không gian” cần đạt tới và kế hoạch

thực hiện về thời gian để đạt được;

- Có nhiều vấn đề trong đó môi trường, hệ sinh thái,

sức khỏe, … chỉ là một bộ phận;

-Cần biết được các mối liên hệ tương hỗ giữa kinh tế,

phát triển, xã hội và môi trường;

-Quy hoạch luôn cần tối ưu : tuy nhiên đây là bài toán

-Cần đánh giá được trước khi có thể kiểm soát và

Quy trình quy hoạch môi trường

-Thiết lập một nhóm những người làm quy hoạch môi

trường;

-Phát triển những nét tổng thể cho tương lai;

-Định nghĩa, làm rõ các yêu cầu;

-Xác định các giải pháp có thể;

-Đặt các ưu tiên cho hành động;

-Thực hiện kế hoạch

a Nhóm thực hiện quy hoạch môi trường

Lựa chọn đúng những người có liên quan

- Bất cứ ai liên quan nhiều đến chất lượng cuộc sống

trong dự án phát triển kinh tế;

- Những chuyên gia trong các vấn đề môi trường và

sức khỏe;

-Những người có thể tìm thấy giải pháp bảo vệ lợi ích của quy hoạch kinh tế và tiết kiệm chi phí;

-Có hiểu biết về quy hoạch;

-Biết cách thực hiện tốt quy hoạch

Lựa chọn đúng những người có liên quan

- Những người quản lý và vận hành các thiết bị môi

trường: ví dụ hệ thống nước và nước thải Họ có hiểu biết về các vấn đề môi trường và các điều kiện tồn tại các thiết bị;

-Những người lãnh đạo được bầu hoặc các ban lãnh

đạo: đây là công việc của họ;

- Các nhà khoa học, các kỹ sư: cung cấp các thông tin

về môi trường, sức khỏe, liên hệ giữa ô nhiễm và sức khỏe, …;

- Các cơ quan về sức khỏe

a Nhóm thực hiện quy hoạch môi trường

Lựa chọn đúng những người có liên quan

-Những người đáp ứng yêu cầu giải quyết sự cố;

-Những người cư trú tại địa phương;

-Chủ doanh nghiệp và nông dân

Vấn đề lựa chọn phù hợp số lượng người,

những người thực sự hiệu quả

Tìm những chuyên gia tại địa phương

Làm việc với các cơ quan chuyên môn của chính

quyền

Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng, vấn đề

lựa chọn phương thức (thảo luận)

- Phân phát thông tin;

- Nói chuyện với các nhóm;

- Công bố các thông tin về các buổi họp;

- Tìm các tình nguyện viên;

- Thăm dò; vvv

a Nhóm thực hiện quy hoạch môi trường

Các vấn đề cần quan tâm (thành viên đại diện)

- Xử lý nước và nước thải;

- Hội đồng địa phương;

Các vấn đề cần quan tâm (thành viên đại diện)

- Nhân viên của thành phố;

b Phát triển những nét tổng thể cho tương lai

Cái gì cần làm trong vòng 10 đến 20 năm sau

- Phải xây dựng nên bức tranh rõ ràng cho tương lai;

- Không chỉ coi vấn đề môi trường là trọng tâm;

- Cần làm rõ tất cả các vấn đề chính cho tương lai:

phát triển kinh tế, giáo dục, sự phục vụ của chính phủ, chất lượng cuộc sống;

- Cần tạo ra khung giúp lựa chọn về đích môi trường

và các giải pháp về quy hoạch môi trường có thể hiểu được

Cần tưởng tượng

Đưa những người có trách nhiệm vào công việc

Đặt các câu hỏi hợp lý:

Những cái làm cho cộng đồng (vùng, khu công

nghiệp, vvv) từ những cái hôm nay (Hiện trạng)

b Phát triển những nét tổng thể cho tương lai

Những giá trị của cộng đồng có tính đến môi

trường, phát triển kinh tế, cách sống

Cái gì thay đổi hoặc cải thiện nên làm

- Môi trường tự nhiên;

Cần trả lời được các câu hỏi

- Cái gì là biên giới của khu vực quy hoạch môi

trường;

- Các tiêu chuẩn môi trường nào ảnh hưởng đến khu

vực;

- Các vấn đề môi trường nào đe dọa sức khỏe cộng

đồng, môi trường hoặc chất lượng cuộc sống;

- Các thiết bị môi trường có hiệu quả như thế nào

c Định nghĩa, làm rõ nhu cầu (tương lai)

Cái gì là biên giới của khu vực quy hoạch môi

trường (lựa chọn biên giới lớn, nhỏ?)

- Các khu vực có vấn đề (hoặc tiềm năng) tới sức

khỏe cộng đồng hoặc tác động sinh thái: nơi thải, khu công nghiệp;

- Các khu vực và nguồn tài nguyên cần bảo vệ: sông,

nơi cung cấp nước;

- Trang thiết bị bảo vệ môi trường và sức khỏe

Các tiêu chuẩn môi trường nào ảnh hưởng đến khu

vực;

- Các tiêu chuẩn;

- Cần thiết nhưng có thể ngặt hơn;

- Việc lựa chọn có khó khăn vì có rất nhiều tiêu chuẩn;

- Thảo luận các vấn đề quan trọng;

- Tập trung giải quyết trong bài tập lớn

c Định nghĩa, làm rõ nhu cầu (tương lai)

Các vấn đề môi trường nào đe dọa sức khỏe cộng

đồng, môi trường hoặc chất lượng cuộc sống: cần các đánh giá;

-Các thiết bị môi trường có hiệu quả như thế nào: cần các đánh giá;

Thảo luận trong bài tập lớn

Các lựa chọn công nghệ và quản lý:

- Phòng ngừa;

- Tính toán giá công nghệ và quản lý;

- Loại bỏ các phương án không khả thi;

- Các ví dụ có được từ bài tập lớn: thường liệt kê đủ,

loại bỏ dần

e Lựa chọn các ưu tiên

Theo nguyên tắc: nhìn bức tranh lớn, tổng thể

Theo nguyên tắc: phải thực hiện

- Phát triển một thời gian biểu từ quy hoạch đến hành động;

- Chi tiền để thực hiện quy hoạch;

- Xác định các vai trò của tập thể;

- Xác định các vai trò của từng cá nhân;

- Đánh giá và xem xét lại quy hoạch nếu cần thiết;

- Dựa theo bài tập lớn

2.2 Nội dung quy hoạch môi trường

 Đánh giá điều kiện và tác động môi trường

 Xác định mục tiêu môi trường

 Thiết kế quy hoạch

 Quản lý quy hoạch

 Đánh giá các điều kiện môi trường

- Tương tự như đánh giá “hiện trạng môi trường”;

- Hiện trạng môi trường ở thời điểm hiện tại cần được làm rõ nét: cần các phương pháp nghiên cứu chuẩn,

cần làm chính xác để có dữ liệu so sánh đối chiếu;

- Tại các thời điểm trong tương lai, cần theo các kịch

bản phát triển, các kịch bản này lại phụ thuộc vào

mong muốn đôi khi chủ quan;

- Phụ thuộc cả vào các điều kiện pháp lý, kỹ thuật,

kinh tế, vvv

Đánh giá điều kiện và tác động môi trường

 Đánh giá các tác động môi trường

- Tương tự như đánh giá “các tác động” trong ĐTM

hoặc ĐMC;

- Tác động môi trường ở các thời điểm cần được làm

rõ nét: cần các phương pháp nghiên cứu chuẩn, cần

làm chính xác để có dữ liệu so sánh đối chiếu;

- Tại các thời điểm trong tương lai, cần theo các kịch

bản phát triển, các kịch bản này lại phụ thuộc vào

mong muốn đôi khi chủ quan;

- Phụ thuộc cả vào các điều kiện pháp lý, kỹ thuật,

kinh tế, vvv

 Đánh giá các tác động môi trường (tiếp tục)

- Mỗi một kịch bản, cần nêu bức tranh tổng quát về

các tác động;

- Các phương pháp nghiên cứu, đánh giá được chấp

nhận theo các điều kiện hiện tại, có tính đến xu

hướng phát triển;

- Thường bao gồm cả phương pháp định lượng, định

tính, bán định lượng;

- Luôn có vấn đề độ chính xác (tính không chắc chắn)

Đánh giá điều kiện và tác động môi trường

 Vấn đề đánh giá rủi ro môi trường

- Các vấn đề chính: rủi ro tới sức khỏe, tới hệ sinh

thái, tới chất lượng cuộc sống;

- Các phương pháp nghiên cứu, đánh giá được xem

xét trong môn học ĐTM về nguyên tắc, tuy nhiên cần

sâu hơn;

- Vấn đề quyết định cần thực hiện khi có được các

đánh giá

 Trước hết cần tuân thủ theo pháp lý: cần lựa chọn

những cơ sở pháp lý quan trọng nhất, gắn với ưu tiên của quy hoạch;

 Cần cân đối với quy hoạch phát triển

 Phải tính đến hiệu quả kinh tế

 Phân biệt tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn trong quy hoạch

 Mỗi loại quy hoạch có những vấn đề cần quan tâm

khác nhau (thảo luận)

Thiết kế quy hoạch

 Công việc cụ thể sau khi đã làm rõ được mục tiêu

 Có nhiều phương án để đạt được cùng một mục

 Cố gắng thực hiện đúng quy hoạch đã đưa ra

 Có thể hiệu chỉnh quy hoạch nhưng với điều kiện

phải tốt hơn, hợp lý hơn và đạt được tới mục tiêu

 Cần các công cụ đánh giá, công cụ pháp lý, công

cụ kỹ thuật

 Qúa trình lặp để đạt được mục tiêu

thảo luận)