Bài giảng kinh tế và quản lý môi trường chương mở đầu PGS TS lê thu hoa

Kinh tế và Quản lýmôi trường Giảng viên: PGS.TS Lê Thu Hoa ĐT: 35651971; 0913043585 hoalethu@yahoo.com Bài mở đầu: Giới thiệu môn học Kinh tế và Quản lý Môi trường Bối cảnh ra đời của

Kinh tế và Quản lý

môi trường

Giảng viên: PGS.TS Lê Thu Hoa ĐT: 35651971; 0913043585

hoalethu@yahoo.com

Bài mở đầu: Giới thiệu môn học

Kinh tế và Quản lý Môi trường

Bối cảnh ra đời của KTMT

nCác vấn đề môi trường trong quá trình phát

triển

nMối quan tâm chung của các nhà kinh tế học

và sinh thái học

nSự ra đời môn Kinh tế học môi trường

(1960s)

Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Các vấn đề môi trường - một vài con số

p Trong khoảng từ 1900 đến 2000 Tổng sản phẩm

quốc nội (GDP) trên toàn thế giới tính theo mức

giá cố định tăng gấp 19 lần

p Trong cùng giai đoạn đó, sản phẩm công nghiệp

và sản xuất tăng gấp trên 50 lần

p Hiện tại con người sử dụng khoảng từ 40 đến

50% tổng lượng nước ngọt có được Luợng nuớc

khai thác đã tăng gấp đôi trong vòng 40 năm

qua

p Trên ¼ tổng số các nguồn cá bị khai thác quá

mức

p Ô nhiễm dinh dưỡng đã dẫn đến hiện tượng phú

dưỡng các nguồn nước và các vùng đới bờ chết

Các vấn đề môi trường

p Suy giảm diện tích rừng và đa dạng sinh học

p Suy thoái các lưu vực sông

p Thiếu nước và ô nhiễm nước

p Xói mòn và suy thoái đất

p Cạn kiệt nguồn tài nguyên thuỷ hải sản

p Ô nhiễm biển và đại dương

p Ô nhiễm không khí và tắc nghẽn giao thông đô thị

p Suy giảm tầng Ozone

p Trái đất ấm lên và biến đổi khí hậu

p Khác???

p è C ác vấn đề trên có liên quan thế nào với các hoạt

động kinh tế?

S ự ấm lên toàn cầu

Lũ lụt Tăng nhiệt độ

Hạn hán

= Mất nơi cư trú, suy giảm sản xuất lương thực, tăng áp lực về đất đai

Nước trên các dòng sông bị ô nhiễm nặng nề

Xói mòn, rửa trôi, bạc màu và thiếu nước làm giảm

năng suất cây trồng, mùa màng thất bát

- http://www.globalissues.org/TradeRelated/Development/PovertyEnv.asp

1 tỷ người đói

2 – 3,5 tỷ người thiếu vitamin & khoáng chất

Môi trường

và

và Phát Phát triển

bền

bền vững vững

Mối

Mối quan quan

tâm

tâm chung chung

của

của chúng chúng ta ta

Nhu cầu cầu tài tài nguyên nguyên cho cho phát phát triển triển kinh kinh tế

0

20

40

60

80

100

120

140

160

2005 2010 2015 2020 2030

Year

RE

Gas

Oil products

Electricity

Coal

0 100,000 200,000 300,000 400,000 500,000 600,000 700,000

2005 2010 2015 2020 2025

Year

Nhu cầu năng lượng 2030 Nhu cầu điện 2030

Nhu cầu cầu tài tài nguyên nguyên cho cho phát phát triển triển kinh kinh tế

D ấu ấn sinh thái trên thế giới

Source: WWF Living Planet Report 2006

Nhu cầu được dự báo cho hành tinh trái đất

Source: Wuppertal Institute

Chúng ta ta

đang

đang ssốống ng

và

và tiêu tiêu dùng dùng

không

không bbềềnn

vvữững ng??? ???

Trong xã hội tiêu dùng, để đáp ứng nhu cầu của con người

§ cần 10 tấn nguyên liệu/ người/ năm

§ 94% trong số đó trở thành chất thải

§ 70% có thể tái chế, tái sử dụng

(Bishop, Pollution Prevention, 2001)

+ Canh tác truyền thống

+

Sở

Sở thích thích dùng dùng Fast food??? Fast food???

Để sản xuất 1 tấn thịt gia súc, gia cầm, trứng hoặc sữa

àMất đi 5 tấn lớp thổ nhưỡng màu mỡ trên bề mặt đất; thải 36,4 tấn

CO 2

Hoạt động chăn nuôi:

•Tiêu hao khoảng 40% sản lượng ngũ cốc trên Thế giới,

•Làmảnh hưởng 70% đất canh tác nông nghiệp

•Tạo ra 18% lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính

•Gây suygiảm diện tích rừng

•Gây suygiảm và làm ô nhiễm nước

è 35$/ bánh hamburger - http://www.globalissues.org/TradeRelated/Development/PovertyEnv.aspnếu tính đủ chi phí môi trường

Trên cấp độ toàn cầu

p 90% lượng tài nguyên

được khai thác ngay lập

tức bị vứt bỏ

p 80% sản phẩm bị vứt bỏ

sau 1 lần sử dụng

p Một chiếc bàn chải đánh

răng tạo ra 1,5kg chất thải

p Một chiếc máy điện thoại

di động tạo ra 75 kg chất

thải

p Một tấn giấy cần 100.000

m3 nước Source: Wuppertal Institut

Hình mẫu phát triển không bền vững

Sử dụng TNTN & MT

Sử dụng TNTN & MT

Chất lượng cuộc sống

Chất lượng cuộc sống

Tăng trưởng kinh tế

Tăng trưởng kinh tế

Source: Wuppertal Institut

Sử dụng TNTN & MT

Sử dụng TNTN & MT

Chất lượng cuộc sống

Chất lượng cuộc sống

Tăng trưởng kinh tế

Tăng trưởng kinh tế

Thay đổi sản xuất và tiêu dùng Thay đổi

sản xuất Thay đổi để phát triển bền vững

Kinh tế học môi trường - EE

p Một môn khoa học kinh tế, ra đời những năm 1960s

p Sử dụng các khái niệm và công cụ phân tích kinh tế

n Khái niệm: sự khan hiếm, giới hạn năng lực sản xuất,

đánh đổi (trade - off), cung, cầu, lợi ích cận biên, chi phí

cận biên, hiệu quả kinh tế, ngoại ứng

n Công cụ: phân tích lợi ích chi phí, phân tích hiệu quả

chi phí, các công cụ định giá, tối ưu hoá

p Lý giải và giải quyết các vấn đề môi trường (theo nghĩa

rộng, bao gồm tài nguyên thiên nhiên và chất lượng môi

trường)

p Bảo đảm hiệu quả kinh tế - xã hội trong điều kiện ràng buộc

về môi trường/ hệ sinh thái

Kinh tế học môi trường - EE

Hai nhánh quan trọng:

§ Kinh tế tài nguyên thiên nhiên: giải quyết

những vấn đề liên quan đến khai thác và sử dụng

tài nguyên theo cách có hiệu quả về kinh tế, tối

đa hoá phúc lợi kinh tế

§ Kinh tế môi trường: đánh giá kinh tế các biến

đổi môi trường, giải thích nguyên nhân kinh tế

của việc ô nhiễm và suy thoái tài nguyên/ chất

lượng môi trườngà đề ra các giải pháp kinh tế

nhằm ngăn ngừa, hạn chế, và cải thiện

Kinh tế học môi trường - EE

Ba vấn đề cốt lõi của kinh tế học môi trường

p Đánh giá tầm quan trọng về mặt kinh tế của các

biến đổi môi trường

p Tìm hiểu/ lý giải các nguyên nhân kinh tế của các

biến đổi môi trường

p Đề xuất các giải pháp kinh tế nhằm làm chậm lại,

chấm dứt, thậm chí đảo ngược các biến đổi tác

động tiêu cực đối với môi trường

Kinh tế học môi trường - EE

p Nội dung/ vấn đề cốt lõi của kinh tế học môi trường

Ø Kinh tế môi trường “nghiên cứu và giải quyết các

vấn đề môi trường từ giác độ kinh tế”

Ø Kinh tế môi trường có điểm gì giống và khác các

môn khoa học môi trường khác (VD: công nghệ

môi trường…)?

Ø Kinh tế môi trường đóng vai trò như thế nào trong

xây dựng các chính sách phát triển?

Kinh tế học môi trường - EE

Nội dung chương trình:

Ø Chương 1: Mối quan hệ giữa kinh tế và MT

Ø Chương 2: Kinh tế học chất lượng môi trường

Ø Chương 3: Định giá tài nguyên và môi

trường và Phân tích Chi phí-Lợi ích

Ø Chương 4: Kinh tế tài nguyên thiên nhiên

Ø Chương 5: Quản lý môi trường

Kinh tế học môi trường - EE

Tài liệu học tập: Kinh tế và Quản lý Môi trường, NXB

Thống kê, Hà Nội 2003

Tài liệu tham khảo:

p BàigiảngPháttriển bền vững(VIE01/021, 2006)

p Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam 2005, NXB Chính trị

Quốc gia

p Các trang web:

n http://www.va21.org.vn

n http://www.monre.gov.vn

n http://www.unep.org

n http://www.worldbank.org

p Các tàiliệu khác: sẽ được giới thiệu và cung cấp khi cần