Bài giảng luật môi trường chương IV phan thị tường vi

Khái niệm tranh chấp môi trường Tranh chấp môi trường là những xung đột giữa các chủ thể tham gia quan hệ pháp luật môi trường khi họ cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm p

GIẢI QUYẾT TRANH

CHẤP MÔI TRƯỜNG VÀ THANH TRA,KIỂM TRA,

XỬ LÝ VI PHẠM PHÁP LUẬT MÔI

TRƯỜNG

I GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP MƠI TRƯỜNG

1.1 KHÁI NIỆM TRANH CHẤP MÔI TRƯỜNG

1.1.1 Khái niệm tranh chấp môi trường

Tranh chấp môi trường là những xung đột giữa các chủ thể tham gia quan hệ pháp luật môi trường khi họ cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm hoặc có nguy cơ xâm phạm.

 Tranh chấp môi trường có thể được nhận biết qua một số

dạng chủ yếu sau:

 tranh chấp giữa các tổ chức, cá nhân, các nhà đầu tư, nhà sản xuất trong việc khai thác, sử dụng chung các nguồn tài nguyên, các yếu tố môi trường

 tranh chấp giữa các tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư với các tổ chức, cá nhân khác về việc đòi bồi thường thiệt hại do ô nhiễm môi trường gây nên

 tranh chấp nảy sinh trong quá trình tiến hành các dự

án phat triển gây ảnh hưởng hoặc có nguy cơ gây ảnh hưởng đến các yếu tố môi trường thuộc quyền quản lý,

sử dụng hợp pháp của các chủ thể khác

 tranh chấp giữa cá nhân, tổ chức với các cơ quan quản

lý nhà nước có thẩm quyền liên quan đến những quyết định hành chính về môi trường như: quyết định liên quan đến quy hoạch, kế hoạch việc sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên, các yếu tố môi trường, xét duyệt các dự án phát triển có ảnh hưởng đến môi trường cộng đồng dân cư, thẩm định, báo cáo ĐTM…

1.1.2 Những dấu hiệu đặc trưng của tranh chấp môi

trường

 Chủ thể tranh chấp

o Phạm vi chủ thể: rộng, đa dạng với nhiều loại chủ thể tham gia: tổ chức, cá nhân, quốc gia…

o Khó xác định : thường khó xác định chính xác, cụ thể chủ thể tham gia vào tranh chấp

 Đối tượng tranh chấp

o Quyền được sống trong môi trường trong lành : đảm bảo

về tính mạng và sức khỏe

o Quyền được khai thác, sử dụng các thành phần môi trường vào mọi mục đích theo quy định pháp luật; quyền được tác động lên môi trường trong giới hạn cho phép của pháp luật.

1.1.2 Những dấu hiệu đặc trưng của tranh chấp môi trường

 Thời điểm nảy sinh tranh chấp

Tranh chấp môi trường có thể nảy sinh từ rất sớm, không chỉ xảy ra khi quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự

bị xâm hại trên thực tế mà ngay cả khi quyền và lợi ích hợp pháp của các bên mới đang ở trong tình trạng bị đe dọa xâm hại

 Giá trị thiệt hại

o Thường rất lớn, khó xác định : tài sản, tính mạng, sức khỏe của con người, các giá trị mang tính nhân văn như: cảnh quan thiên nhiên bị phá vỡ, di tích lịch sử bị hủy hoại do bị nhiễm bẩn hoặc các yếu tố khác của môi trường như rừng tự nhiên bị tàn phá, nguồn nước cạn kiệt, đa dạng sinh học suy giảm

o Tính đa dạng của lợi ích bị xâm hại khiến cho tranh chấp môi trường không chỉ gắn liền với lợi ích riêng biệt của các chủ thể mà còn gắn với lợi ích chung của xã hội

o Tranh chấp môi trường ngoài thiệt hại trực tiếp trước mắt còn bao gồm thiệt hại gián tiếp và nhất là thiệt hại lâu dài – loại thiệt hại rất khó xác định

1.2 CƠ CHẾ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP MÔI TRƯỜNG

1.2.1 Nguyên tắc giải quyết tranh chấp môi trường

 Khuyến khích các bên tranh chấp tự thương lượng và hòa giải tại cơ sở

 Áp dụng nguyên tắc “Người gây ô nhiễm phải trả tiền”

 Ưu tiên áp dụng các biện pháp nhằm khắc phục tình trạng môi trường bị suy thoái

1.2.2 Cơ chế giải quyết tranh chấp môi trường

a, Giải quyết tranh chấp môi trường giữa tổ chức, cá nhân với nhau

 Giải quyết các yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại do hành vi làm ô nhiễm môi trường gây ra

* Cơ sở pháp lý :

- Những quy định pháp luật về bảo vệ môi trường : Luật BVMT 2005, những quy định pháp luật trong các văn bản luật chuyên ngành về tài nguyên thiên nhiên

- Bộ Luật Dân sự 2005 : điều 263, điều 624

* Điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hành

vi làm ô nhiễm môi trường gây ra :

- có thiệt hại xảy ra

- hành vi gây thiệt hại là hành vi vi phạm pháp luật bảo vệ môi trường

- lỗi của chủ thể gây thiệt hại

- mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm pháp luật bảo vệ môi trường với thiệt hại xảy ra

 Giải quyết các yêu cầu đòi chấm dứt hành vi gây ô nhiễm

 Cơ sở pháp lý :

- Luật Khiếu nại, tố cáo

- Nghị định 117/2009/ NĐ-CP ngày 29/12/2009 quy định

về xử phạt vi hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường

 Hình thức thực hiện :

Khiếu nại, tố cáo với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền ( UBND các cấp, cơ quan quản lý nhà nước về môi trường) thông qua các hình thức phát giác, kiến nghị, yêu cầu, phản ánh về các hành vi có biểu hiện vi phạm pháp luật môi trường

b, Giải quyết tranh chấp hành chính về môi

trường

 Khái niệm :

Tranh chấp giữa tổ chức, cá nhân với cơ quan nhà nước, với công chức hành chính nhà nước phát sinh trong lĩnh vực quản lý nhà nước về môi trường.

theo trình tự hành chính

II THANH TRA, KIỂM TRA NHÀ NƯỚC TRONG LĨNH VỰC MÔI TRƯỜNG

2.1 KIỂM TRA NHÀ NƯỚC TRONG LĨNH VỰC MÔI TRƯỜNG

 Khái niệm :

Kiểm tra nhà nước về môi trường là một hoạt động mang tính tổ chức - quyền lực nhà nước nhằm xem xét việc chấp hành các quy định pháp luật về môi trường.

Kiểm tra nhà nước về môi trường bao gồm: kiểm tra bắt

buộc và kiểm tra thường xuyên.

 Chủ thể tiến hành hoạt động kiểm tra nhà nước về môi trường

- Cơ quan TN – MT : Bộ, Sở

- Cơ quan NN&PTNT : Bộ, Sở, lực lượng kiểm lâm,

- Cơ quan VHTT : Bộ, Sở

- UBND các cấp…

2.2 THANH TRA NHÀ NƯỚC VỀ MÔI TRƯỜNG

 Khái niệm:

Thanh tra nhà nước trong lĩnh vực môi trường là việc xem xét, đánh giá, xử lý của các cơ quan nhà nước về môi trường đối với việc thực hiện các quy định pháp luật về môi trường.

 Hệ thống cơ quan thanh tra trong lĩnh vực môi trường :

VHTT…

III XỬ LÝ VI PHẠM PHÁP LUẬT MT

3.1 TRÁCH NHIỆM HÀNH CHÍNH

Trách nhiệm hành chính áp dụng cho những trường hợp có hành vi vi phạm pháp luật về môi trường nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

3.2 TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ

Trách nhiệm hình sự được quy định tại Chương XVII, Bộ Luật Hình sự 1999, bao gồm 10 tội danh sau từ điều 182 – điều 191 :

chất không bảo đảm tiêu chuẩn bảo vệ môi trường

nhiên