Bài giảng luật hành chính (TS nguyễn lệ nhung) bài 4

Khái niệm Luật hành chính không phải là tập hợp máy móc, giản đơn các quy phạm, mà là một hệ thống, một chỉnh thể thống nhất các nhóm quy phạm có quan hệ hữu cơ với nhau.. - Tổ chức và

4 Quy phạm Luật hành

chính và quan hệ pháp luật hành chính

4.1.1 Khái niệm

 Luật hành chính không phải là tập hợp máy móc, giản đơn các quy phạm, mà là một hệ thống, một chỉnh thể thống nhất các nhóm quy phạm có

quan hệ hữu cơ với nhau Các quy phạm Hành

chính gồm: các quy phạm vật chất và các quy

phạm thủ tục

 Các quy phạm vật chất Luật hành chính tạo thành

bộ phận luật vật chất Luật hành chính (Luật hành chính theo nghĩa truyền thống)

 Các quy phạm thủ tục Luật hành chính tạo thành ngành luật được gọi là Luật thủ tục hành chính

- Tổ chức và hoạt động của CQ HCNN, chế độ công

vụ và quy chế CB, CCNN;

- Sự tham gia của cá nhân, tổ chức vào tổ chức và hoạt động QLHCNN;

- Hình thức, ph/pháp hoạt động của CQ, CB, CCNN trong thực hiện quyền hành pháp;

- Các phương thức kiểm tra, giám sát đối với hệ

thống HCNN để bảo đảm pháp chế, kỷ luật

Phần riêng bao gồm:

 các nhóm QP điều chỉnh hoạt động

QLHCNN đối với các l/vực QL liên ngành

 các nhóm QP điều chỉnh hoạt động QL đối với các ngành KTQD

 các nhóm QP điều chỉnh h/động QL văn hoá - xã hội

 các nhóm QP điều chỉnh h/động QL trong các l/vực nội vụ, quốc phòng, tư pháp

 - Có loại QP trao khả năng hành động theo xét

đoán của mình, tức là thực hiện hoặc không thực hiện các hành động do QP đó xác định

Giả định là phần của quy phạm nêu rõ

những điều kiện thực tế mà nếu có chúng

thì mới có thể thi hành hoặc áp dụng những

quy phạm đó Nó trả lời những câu hỏi: Ai?

Khi nào? Trong những hoàn cảnh, điều kiện

nào?

Hệ quả (quy định hoặc chế tài)

 Quy định là phần của quy phạm đặt ra

quy tắc hành vi, tức là nội dung quyền và nghĩa vụ, trình tự thực hiện các quyền và nghĩa vụ Nó trả lời câu hỏi: Phải làm gì? Được làm gì? Làm như thế nào?

 Chế tài là phần quy phạm chỉ rõ các biện

pháp tác động của Nhà nước đối với chủ thể vi phạm phần quy định của quy phạm,

nó trả lời câu hỏi: hậu quả gì nếu không làm đúng những quy định của Nhà nước?

TS Nguyễn Lệ Nhung

- 0912581997

4.2 Quan hệ pháp luật hành chính :

4.2.1 Khái niệm

 Quan điểm 1 cho rằng: quan hệ pháp luật là

QHXH được QPPL điều chỉnh, do đó quan hệ pháp luật hành chính là QHXH được QPPL hành chính điều chỉnh

 Quan điểm 2 cho rằng: quan hệ pháp luật là hình thức pháp lý của các QHXH được điều chỉnh bởi QPPL, là áo khoác pháp lý của các QHXH

 “Quan hệ pháp luật hành chính là QHXH…”

 Các bên tham gia (chủ thể) quan hệ pháp luật

HC có thể là các cq, cán bộ, công chức NN,

các XN và tổ chức cơ sở NN, tổ chức xã hội,

công dân Việt Nam, người nước ngoài và

người không quốc tịch

 Quan hệ pháp luật HC không xuất hiện một

cách tự nhiên, đồng thời với QPPL hành chính

 Cần phân biệt chủ thể Luật hành chính với chủ thể quan hệ pháp luật hành chính

và điều hành, là hoạt động mang tính chất

tổ chức - quyền lực, là loại hoạt động mà trên cơ sở của nó QHPL hành chính phát sinh, thay đổi, chấm dứt  Đây là đặc

điểm đầu tiên, đặc điểm cơ bản của

QHPLHC Có nghĩa hoạt động HC là giới

hạn của QHPLHC

 để quan hệ pháp luật HC xuất hiện, phải có sự

tham gia của bên bắt buộc là CQ, TC, cá nhân có thẩm quyền mà trong đó chủ yếu là CQ HCNN, là bên được giao những quyền hạn mang tính pháp

lý, nhân danh NN, vì lợi ích của NN tham gia quan

hệ

 quan hệ pháp luật HC có thể xuất hiện theo sáng kiến của bất kỳ bên nào - CQ, TC, người có thẩm quyền, công dân, v.v

 nếu bất kỳ bên nào vi phạm yêu cầu của quy

phạm luật HC thì người đó phải chịu trách nhiệm trước NN, trước CQ hoặc người có thẩm quyền đại diện cho NN

4.2.3 Phân loại quan hệ pháp luật HC

 Quan hệ dọc là quan hệ trong đó một bên phải

phục tùng bên kia do giữa hai bên có quan hệ

trực thuộc nhau về tổ chức, hoặc một bên đại

diện cho quyền lực NN

 Quan hệ ngang là quan hệ giữa các bên không

những không trực thuộc nhau về tổ chức, mà

trong quan hệ đó ý chí của các bên được biểu

hiện theo phương pháp thoả thuận

TS Nguyễn Lệ Nhung

- 0912581997

- Căn cứ vào mục đích, ý nghĩa của quan hệ pháp luật hành chính: các quan hệ phát sinh trong quá trình tổ chức, thực hiện các nhiệm vụ của

QLHCNN (gọi là quan hệ tích cực) và các quan hệ

có liên quan tới hoạt động bảo vệ pháp luật,

chống vi phạm trong QLHCNN (quan hệ bảo vệ pháp luật)

- Căn cứ nội dung cụ thể của các quan hệ ta có các quan hệ vật chất và phi vật chất

- Theo vị trí, vai trò của các chủ thể ta có quan hệ giữa các CQNN và quan hệ có sự tham gia của

công dân và tổ chức xã hội

 Theo phương thức bảo vệ ta có các quan hệ được bảo vệ theo trình tự thủ tục HC và theo trình tự thủ tục tư pháp.

 Căn cứ tính chất các quan hệ ta có các quan

hệ vật chất và quan hệ thủ tục

TS Nguyễn Lệ Nhung

- 0912581997

Việc phân loại quy phạm luật HC

1 Dưới góc độ nội dung và hình thức thủ

tục: Quy phạm luật hành chính được chia thành quy phạm vật chất và quy phạm thủ tục

 Quy phạm vật chất là quy phạm trả lời câu hỏi cần phải làm gì, cần tuân thủ quy tắc hành vi nào Còn quy phạm thủ tục trả lời câu hỏi phải làm như thế nào, các quy tắc

đó được thực hiện theo trình tự nào

  Luật hành chính chia thành hai bộ

phận: các quy phạm vật chất và các quy phạm thủ tục luật hành chính

a) Các quy phạm vật chất Luật HC

gồm các chế định sau:

 Về nguyên tắc quản lý HCNN;

 Về địa vị pháp lý HC của các cơ quan HCNN;

 Về địa vị pháp lý HC của các đối tượng bị quản lý - các đơn vị cơ sở XN, công ty, CQ, TC sự nghiệp

 Về địa vị pháp lý HC của các TCXH, TCQChúng;

 Về công vụ, công chức nhà nước;

 Về địa vị pháp lý HC của công dân;

 Về hình thức và phương pháp quản lý HCNN;

 Về quyết định HCNN;

 Về cưỡng chế HC và trách nhiệm HC;

TS Nguyễn Lệ Nhung

- 0912581997

b) Các quy phạm thủ tục Luật HC

Quy phạm thủ tục Luật hành chính là một bộ phận quan trọng của Luật hành chính Quy phạm thủ tục là phương tiện để đưa các

quy phạm nội dung của Luật hành chính

và một số ngành luật khác vào cuộc sống

căn cứ vào nội dung có thể phân ra thành các nhóm

- Quy định các nguyên tắc thủ tục hành chính và

thẩm quyền của các cơ quan tiến hành thủ tục;

- Quy định quyền của các bên tham gia thủ tục;

- Quy định trình tự tiến hành thủ tục và nội dung, hình thức giấy tờ, công văn thích ứng;

- Quy định thủ tục thông qua quyết định phù hợp với từng loại thủ tục hành chính, truyền đạt đến người thi hành, việc thực hiện và trình tự khiếu nại, giải quyết khiếu nại các quy định đã ban

hành

TS Nguyễn Lệ Nhung

- 0912581997

Căn cứ vào mục đích của các quy phạm thủ tục, có thể phân thành:

- Các quy định trình tự tiến hành giải quyết

các công việc liên quan tới quyền chủ thể của các tổ chức và công dân.

 - Các quy định trình tự tiến hành các hoạt động thuộc quan hệ nội bộ của các cơ

quan HCNN và các cơ quan NN khác.

 Các quy phạm thủ tục hành chính là bảo đảm pháp lý cho việc thực hiện các quy

phạm nội dung Thiếu các quy phạm thủ tục thì quy phạm nội dung được áp dụng thiếu thống nhất, dễ dẫn đến tình trạng

mất trật tự quản lý  phương hướng

hoàn thiện pháp luật hành chính Việt Nam phải chú ý tới hoàn thiện hệ thống quy

phạm thủ tục hành chính.

 - Thủ tục ban hành quyết định chủ đạo;

 - Thủ tục ban hành quyết định quy phạm;

 - Thủ tục ban hành quyết định cá biệt cụ thể

có tính chất nội bộ như:

 + Thủ tục khen thưởng, kỷ luật;

 + Thủ tục lập các tổ chức và thi tuyển, bổ nhiệm cán bộ, công chức nhà nước

 * Thủ tục hành chính liên hệ là thủ tục

tiến hành giải quyết các công việc liên

quan đến: tự do, quyền và lợi ích hợp

pháp, phòng ngừa, ngăn chặn, xử phạt các hành vi vi phạm HC, trưng thu, trưng mua các động sản và bất động sản của công

dân và tổ chức của công dân

 đặc điểm cơ bản là CQHC và CB, CCNN có thẩm quyền thực hiện quyền lực NN bằng hoạt động áp dụng QPPL để giải quyết các công việc, tình huống cụ thể, làm xuất