Bài giảng pháp luật đại cương chương 3 nguyễn thị yến

Các hình thức pháp luật trên thế giới • Tập quán pháp • Án lệ • Văn bản pháp luật • Các học thuyết pháp lý • Điều ước quốc tế • Lẽ công bằng 4 Nguyễn Thị Yến... Tập quán phápnhận một số

Chương 3 Hình thức của pháp luật

3.1 Khái niệm về hình thức pháp luật

3.2 Văn bản pháp luật, hình thức pháp luật chủ yếu ở Việt Nam

1 Nguyễn Thị Yến

3.1 Khái niệm về hình thức pháp luật- các

hình thức pháp luật cơ bản

• 1 khái niệm về hình thức pháp luật

• 2 Các hình thức pháp luật trên thế giới

2 Nguyễn Thị Yến

1 Khái niệm về hình thức pháp luật

Hìn

h th

ưc ph

áp luậ

t là nh ữn

g dạ

ng tồn tại th

ực

tế củ

a ph

áp luậ

t tro

ng các kiể

u nh

à nư ớc.

Hìn

h th

ưc ph

áp luậ

t là nh ữn

g dạ

ng tồn tại th

ực

tế củ

a ph

áp luậ

t tro

ng các kiể

u nh

à nư ớc.

Hìn

h th

ức ph

áp luậ

t là nh ữn

g dạ

ng tồn tại th

ực

tế củ

a ph

áp luậ

t đư

ợc các qu

an tòa

áp dụ

ng khi xét xử.

Hìn

h th

ức ph

áp luậ

t là nh ữn

g dạ

ng tồn tại th

ực

tế củ

a ph

áp luậ

t đư

ợc các qu

an tòa

áp dụ

ng khi xét xử.

3 Nguyễn Thị Yến

2 Các hình thức pháp luật trên thế giới

• Tập quán pháp

• Án lệ

• Văn bản pháp luật

• Các học thuyết pháp lý

• Điều ước quốc tế

• Lẽ công bằng

4 Nguyễn Thị Yến

Tập quán pháp

nhận một số tập

quán lưu truyền

trong xã hội phù

hợp với lợi ích của

giai cấp thống trị và

nâng chúng lên

thành những quy

tắc xử sự chung,

được nhà nước

đảm bảo thực hiện

nhận một số tập

quán lưu truyền

trong xã hội phù

hợp với lợi ích của

giai cấp thống trị và

nâng chúng lên

thành những quy

tắc xử sự chung,

được nhà nước

đảm bảo thực hiện

Điều kiện tập quán được nâng lên thành tập quán pháp

-Thói quen được hình thành lâu đời và được

áp dụng liên tục

- Được thừa nhận rộng rãi

- Có nội dung cụ thể

rõ ràng

Điều kiện tập quán được nâng lên thành tập quán pháp

-Thói quen được hình thành lâu đời và được

áp dụng liên tục

- Được thừa nhận rộng rãi

- Có nội dung cụ thể

rõ ràng

5 Nguyễn Thị Yến

Án lệ

6 Nguyễn Thị Yến

Việc nhà nước thừa nhận

những quyết định, bản án

của cơ quan hành chính,

cơ quan xét xử khi giải

quyết các vụ việc cụ thể

để áp dụng cho những vụ

việc tương tự lần sau

Việc nhà nước thừa nhận

những quyết định, bản án

của cơ quan hành chính,

cơ quan xét xử khi giải

quyết các vụ việc cụ thể

để áp dụng cho những vụ

việc tương tự lần sau

Văn bản pháp luật

Văn bản do cơ quan nhà n ớc có thẩm

quyền ban hành theo thủ tục, trình tự

luật định, trong đó có quy tắc xử sự

chung, đ ợc nhà n ớc bảo đảm thực

hiện nhằm điều chỉnh các quan hệ xã

hội và đ ợc áp dụng nhiều lần trong đời

sống-xã hội

Văn bản do cơ quan nhà n ớc có thẩm

quyền ban hành theo thủ tục, trình tự

luật định, trong đó có quy tắc xử sự

chung, đ ợc nhà n ớc bảo đảm thực

hiện nhằm điều chỉnh các quan hệ xã

hội và đ ợc áp dụng nhiều lần trong đời

sống-xã hội

7

Các học thuyết pháp lý

• Công trình nghiên cứu của các học giả

• Các ý kiến, bài viết Liên quan đến Nhà

nước và pháp luật của các giáo sư, quan tòa, luật sư, trọng tài

Điều ước quốc tế

• Là những cam kết, những thỏa thuận giữa các quốc gia và các chủ thể khác của công pháp

quốc tế hình thành nên những điều ước quốc

tế đa phương, song phương

• Các cam kết này được quốc gia tham gia kí kết tuân thủ trong phạm vi lãnh thổ của mình trở thành một nguồn luật trên thực tế

Lẽ công bằng (lẽ phải – reasons- luật hợp lí)

• Khi giải quyết một vụ việc mà không có luật, quan tòa sẽ thực hiện việc sáng tạo, vận dụng các kiến thức đã học về học thuyết pháp lý,

tập quán không bắt buộc, niềm tin để đưa ra phán quyết vụ án trên thực tế

3.2 Văn bản pháp luật- hình thức pháp luật

chủ yếu của Việt Nam

• 1 khái niệm, đặc điểm của văn bản pháp luật

• 2 Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ở

Việt Nam

• 3 Hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật

3.2.1 Khỏi niệm, đặc điểm của văn bản phỏp luật

Văn bản pháp luật

Văn bản pháp luật

Do cơ

quan NN

có thẩm quyền ban hành

Do cơ

quan NN

có thẩm quyền ban hành

Chứa đựng quy tắc xử

sự chung

Chứa đựng quy tắc xử

sự chung

Đ ợc áp dụng nhiều lần trong cuộc sống

Đ ợc áp dụng nhiều lần trong cuộc sống

Tên gọi, nội dung

và trình tự ban hành

đ ợc quy

định cụ thể trong PL

Tên gọi, nội dung

và trình tự ban hành

đ ợc quy

định cụ thể trong PL

12

Các loại văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam

• Văn bản do Quốc hội ban hành: Hiến pháp; Luật; Nghị quyết

• Văn bản do UBTVQH ban hành: Pháp lệnh, Nghị quyết

• Văn bản do chủ tịch n ớc ban hành: Lệnh, Quyết định

• Văn bản do Chính phủ ban hành: Nghị quyết; Nghị định

• Văn bản do Thủ t ớng Chính phủ ban hành: Quyết định, Chỉ thị

• Văn bản do Bộ tr ởng ban hành: Thông t ; Quyết định, Chỉnh thị

• Văn bản do HĐTPTANDTC: Nghị quyết

• VTVKSNDTC, CATANDTC ban hành: Quyết định, Chỉ thị, Thông

t

• Văn bản liên tịch giữa cơ quan nhà n ớc có thẩm quyền; giữa cơ quan nhà n ớc có thẩm quyền với các tổ chức chính trị-xã hội:

Thông t liên tịch

• Văn bản do HĐND, UBND các cấp ban hành

13

3.2.3Hiệu lực của văn bản pháp luật đ ợc hiểu là phạm vi không gian thời gian và đối t ợng mà văn bản đó tác động tới

Hiệu lực không gian

là phạm vi lãnh thổ

Hiệu lực không gian

là phạm vi lãnh thổ

Hiệu lực về đối t ợng tác động là các chủ thể chịu sự tác động

của văn bản đó

Hiệu lực về đối t ợng tác động là các chủ thể chịu sự tác động

của văn bản đó

Hiệu lực thời gian đ

ợc xác định từ thời

điểm phát sinh cho

tới khi chấm dứt

Hiệu lực thời gian đ

ợc xác định từ thời

điểm phát sinh cho

tới khi chấm dứt

14

Lưu ý khi áp dụng văn bản pháp luật

• Thời điểm áp dụng văn bản pháp luật?

• Các văn bản pháp luật quy định khác nhau về cùng một vấn đề?

• Văn bản pháp luật do một cơ quan ban hành

có quy định khác nhau về cùng một vấn đề?

• Văn bản pháp luật mới không quy đinh hoặc quy định trách nhiệm pháp lý nhẹ hơn đối với hành vi xảy ra trước ngày văn bản có hiệu lực?

Câu hỏi ôn tập chương

• 1 mọi quy tắc tồn tại trong xã hội có nhà nước đều được xem là pháp luật?

• 2 Pháp luật là tiêu chuẩn duy nhất đánh giá hành vi của con

người?

• 3 Nguồn duy nhất để hình thành pháp luật đó là văn bản pháp luật

do nhà nước ban hành?

• 4 Trình bày các hình thức pháp luật trong lịch sử? Thế nào là hình thức tiền lệ pháp? Câu nói tiền lệ pháp là hình thức pháp luật lạc hậu thể hiện trình độ pháp lý thấp?

• 5 Văn bản pháp luật không có hiệu lực hồi tố.

• 6 Văn bản pháp luật do cơ quan nhà nước ở TW ban hành có hiệu lực trong phạm vi toàn lãnh thổ,