Bài giảng luật thương mại quốc tế sở hữu trí tuệ phan đặng hiếu thuận

TRIPs 1.Các điều ước về SHTT trước WTO Trước WTO, nhiều điều ước đã điều chỉnh vấn  Công ước Roma về bảo hộ người biểu diễn, người đạo diễn các chương trình phát thanh truyền hình 1961

SỞ HỮU TRÍ TUỆ

I Khái quát về SHTT thương mại

II TRIPs và các quy định

III Quy chuẩn bảo hộ tối thiểu

IV Thực thi

I Khái quát

1.Khái niệm

Sở hữu trí tuệ là quyền sở hữu những tài sản đặc biệt, là những sản phẩm trí tuệ có tính sáng tạo

I Khái quát

2.Thương mại quốc tế trong SHTT

Sở hữu trí tuệ không phải là một khái niệm mới nhưng quyền sở hữu trí tuệ trong thương mại (quốc tế) lại chỉ mới được đặt ra gần đây Khái niệm này xuất phát từ yêu cầu có cơ chế bảo hộ quốc tế đối với sở hữu trí tuệ

Quyền sở hữu trí tuệ chỉ đem lại giá trị vật chất cho chủ sở hữu khi được đưa vào sản xuất, kinh doanh, thương mại, dịch vụ

II TRIPs

1.Các điều ước về SHTT trước WTO

Trước WTO, nhiều điều ước đã điều chỉnh vấn

 Công ước Roma về bảo hộ người biểu diễn, người

đạo diễn các chương trình phát thanh truyền hình 1961

 Thoả ước Washington về sở hữu trí tuệ liên quan đến

mạch tích hợp 1989

II TRIPs

2.WIPO

Tổ chức SHTT thế giới được thành lập năm 1967 là đầu mối bảo vệ quyền SHTT ở tất cá các khía cạnh, lĩnh vực.

II TRIPs

3.WTO và TRIPs

TRIPS là một điều ước quốc tế tổng hợp và thống nhất các quy định về sở hữu trí tuệ tồn tại trong các hiệp ước quốc tế quan trọng nhất

TRIPS là hiệp ước đầy đủ và toàn diện nhất trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ Khắc phục những “khuyết điểm” của các hiệp ước WIPO như thời hạn bảo hộ sáng chế, các đối tượng mới của quyền sở hữu trí tuệ…

 Quy chế đãi ngộ quốc gia là nguyên tắc cơ bản song

song với chế độ đãi ngộ tối huệ quốc.

 Dành cho những quốc gia đang phát triển sự ưu đãi

về thời gian chuyển tiếp*.

 Phải thiết lập các cơ quan để thực hiện thủ tục đăng

ký và duy trì các quyền sở hữu trí tuệ được quy định trong TRIPs.

II TRIPs

3.WTO và TRIPs

TRIPs vẫn tồn tại nhiều quy định mang tính chất tuỳ nghi hoặc loại trừ (quy định mở) vì tương quan lực lượng

TRIPs đặc biệt quan tâm đến cơ chế thực thi và có thể giải quyết tranh chấp bằng cơ chế DSU

III Quy chuẩn bảo hộ tối thiểu

1.Bản quyền và các quyền kề cận

Bên cạnh các đối tượng bảo hộ truyền thống về quyền tác giả như các tác phẩm văn học nghệ thuật, hội hoạ…thì phần mềm máy tính cũng được bảo hộ

Thời hạn bảo hộ tối thiểu của quyền tác giả

là 50 năm

III Quy chuẩn bảo hộ tối thiểu

2.Sáng chế (Patent)

Sáng chế phải được cấp cho bất kỳ một sáng chế nào dù là sản phẩm hoặc quy trình thuộc mọi lĩnh vực công nghệ khi đảm bảo ba yêu cầu cơ bản : tính mới, có trình độ sáng tạo và có khả năng áp dụng công nghiệp

Thời hạn bảo hộ cho các bằng sáng chế là

20 năm kể từ ngày nộp đơn đăng ký

III Quy chuẩn bảo hộ tối thiểu

III Quy chuẩn bảo hộ tối thiểu

4.Chỉ dẫn địa lý ( Geographical indication)

Thành viên phải thiết lập hệ thống đăng ký

và thông báo

Có quy định bổ sung cho sản phẩm rượu

III Quy chuẩn bảo hộ tối thiểu

5.Bí mật thương mại (Trade secret)

Các đối tượng bảo hộ chủ yếu là các bí quyết thương mại, những kỹ thuật hữu dụng trong kinh doanh nhưng không được đăng ký dưới dạng sáng chế

III Quy chuẩn bảo hộ tối thiểu

6.Kiểu dáng công nghiệp

Kiểu dáng công nghiệp phải đảm bảo yêu cầu của pháp luật quốc gia về tính mới hoặc tính nguyên gốc

Thời hạn bảo hộ tối thiểu đối với kiểu dáng công nghiệp là 10 năm

Chủ sở hữu có quyền ngăn cản bên thứ ba không được phép sản xuất, bán hoặc nhập khẩu nhằm mục đích thương mại đối với các sản phẩm sao chép toàn bộ hoặc phần lớn kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ

III Quy chuẩn bảo hộ tối thiểu

7.Thiết kế mạch tích hợp (Integrated

Circuit)

Các quốc gia phải bảo hộ thiết kế bố trí mạch tích hợp phù hợp quy định của thoả ước Washington 1989

Quyền được bảo hộ bao gồm quyền tái tạo, quyền nhập khẩu, bán và phân phối nhằm mục đích thương mại

Thời gian bảo hộ tối thiểu là 10 năm kể từ ngày đăng ký hoặc ngày đầu tiên sử dụng với mục đích thương mại

IV Thực thi bảo hộ quyền SHTT

1.Các biện pháp hải quan

Quốc gia thành viên có nghĩa vụ thiết lập

hệ thống quản lý tại biên giới ngăn chặn sự xâm nhập của hàng hoá nhập khẩu vi phạm quyền sở hữu trí tuệ vào thị trường nội địa

Có thể tạm giữ hàng nhập khẩu, hạn chế thông quan, hoặc yêu cầu nộp tiền bảo đảm….(chỉ bắt buộc với quyền tác giả và nhãn hiệu hàng hóa)

IV Thực thi bảo hộ quyền SHTT

2.Các biện pháp dân sự, hành chính

TRIPS yêu cầu hệ thống tư pháp-hành chính của quốc gia thành viên phải có cơ chế bảo đảm cho người có quyền sở hữu trí tuệ

Khiếu nại, bồi thường là cơ chế chính

IV Thực thi bảo hộ quyền SHTT

3.Các biện pháp hình sự

TRIPs yêu cầu có chế tài phù hợp đối với các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, nhất là các hành vi cố ý, tái phạm hoặc có mục đích thương mại

Chế tài gồm có : hình phạt chính (tiền, tù giam) và chế tài bổ sung (tịch thu, hủy…)

IV Thực thi bảo hộ quyền SHTT

IV Thực thi bảo hộ quyền SHTT

4.Thực trạng bảo hộ

Trên thế giới: Đó là câu chuyện của các quốc gia phát triển và đang phát triển, giữa việc loài người được hưởng lợi ích chung hay lợi ích thương mại của một số người

Tại Việt Nam:

 Đã gia nhập một số điều ước quan trọng

 Đang từng bước thực hiện theo tiêu chuẩn

quốc tế

 Vẫn còn rất nhiều tồn tại

IV Thực thi bảo hộ quyền SHTT

4.Thực trạng bảo hộ

Vấn đề nhạy cảm từ TRIPs:

a)Bảo vệ kiến thức truyền thống

Dù chỉ 1% các sáng chế thuộc về các quốc gia đang phát triển nhưng không phải DCs không có tài sản trí tuệ

Tính hữu dụng của cây cối, bài hát, âm nhạc dân gian, đồ thủ công mỹ nghệ, dược liệu cổ truyền… đang bị khai thác miễn phí từ các nước giàu

IV Thực thi bảo hộ quyền SHTT

4.Thực trạng bảo hộ

Vấn đề nhạy cảm từ TRIPs:

b) Bảo vệ đa dạng sinh học

Gen và các chủng vi sinh được bảo hộ bởi TRIPs nhưng vật nuôi thì không

TRIPs và CBD (Công ước về đa dạng sinh học hiện có hơn 166 thành viên) có nhiều điểm khác biệt về cách tiếp cận

 Bảo vệ sức khỏe cộng đồng

 Li-xăng bắt buộc

IV Thực thi bảo hộ quyền SHTT

Nhiều tập đoàn dược phẩm đã kiện các quốc gia đang phát triển

Mặc dù TRIPs có đề cập đến vấn đề này nhưng hết sức mờ nhạt và thiếu cơ chế

IV Thực thi bảo hộ quyền SHTT

4.Thực trạng bảo hộ

Vấn đề nhạy cảm từ TRIPs:

d) Li-xăng bắt buộc và nhập khẩu song song

Để được áp dụng li-xăng bắt buộc, phải thỏa

4 điều kiện theo TRIPs: đã đàm phán với chủ

sỡ hữu văn bằng nhưng bất thành, có thời hạn và phạm vi rõ ràng, cung cấp “chủ yếu” cho thị trường nội địa, có đền bù thỏa đáng

Nhập khẩu song song sẽ áp dụng với các sản phẩm hưởng quy chế li-xăng bắt buộc

XIN CẢM ƠN !