* Sự cần thiết về can thiệp của CP đối với nền kinh tế * Do sự tác động ngoại ứng Do việc sử dụng các nguồn lực không hợp lý, lãng phí và tổn hại đến môi trường, CP can thiệp để phân
Trang 1MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH NÔNG
NGHIỆP
Trang 2* Mô hình kinh tế thị trường tự do
- Đây là mô hình kinh tế sx hàng hóa phát triển ở trình độ cao, các quan hệ kinh tế đều được tiền tệ hóa
- Đặc trưng mô hình này là sự phân bổ, sử dụng nguồn lực và
sp tạo ra được quyết định bởi từng hộ, từng DN, từng cá nhân
- Sự phân hóa giàu nghèo.
- Ô nhiễm môi trường và suy thoái đạo đức con người,
- Chứa đựng các yếu tố suy thoái, gây ra khủng hoảng kinh tế, làm lãng phí các nguồn lực của XH
1 Các mô hình tổ chức nền kinh tế
Trang 31 Các mô hình tổ chức nền kinh tế
* Mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung
- Do Nhà nước kiểm soát tất cả các nguồn lực của nền kinh tế và phân bổ các nguồn lực.
- Nền kinh tế quá phức tạp để có thể kiểm soát hiệu quả, không thể thu thập đầy đủ
thông tin dẫn đến cơ cấu sx và tiêu dùng
không phù hợp; mọi việc đã có nhà nước lo
nên không tạo ra động cơ cho các cá nhân, tổ chức phát huy năng lực
Trang 41 Các mô hình tổ chức nền kinh tế
* Mô hình kinh tế hỗn hợp
- Việc phân bổ và sử dụng nguồn lực vừa được quyết định bởi từng cá nhân, DN; vừa chịu sự quản lý vĩ mô của Nhà nước.
- Dựa vào cơ chế thị trường, Nhà nước can thiệp để kiểm soát những thất bại của thị
trường và cung ứng hàng hóa công
Trang 5* Vai trò của CP trong nền kinh tế hỗn hợp
- Tạo lập khuôn khổ pháp lý cho các hoạt
động sx-kd, bảo đảm tính dân chủ, bình đẳng cho tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động của thị trường.
- Phân bổ, điều chỉnh và nâng cao hiệu quả
sử dụng nguồn nhân lực, tạo lập các cân đối vĩ
mô, điều tiết thị trường nhằm ổn định và tăng trưởng kinh tế
- Bảo đảm sự công bằng XH bằng công cụ kinh tế và công cụ hành chính để bảo đảm
công bằng XH.
Trang 6* Sự cần thiết về can thiệp của CP đối
với nền kinh tế
* Do sự tác động ngoại ứng
Do việc sử dụng các nguồn lực không hợp lý, lãng phí và tổn hại đến môi trường, CP can thiệp để phân bổ hợp lý nguồn tài nguyên, bảo vệ môi trường, cung cấp các dịch vụ công cộng hợp lý cho người tiêu dùng
* Trong nông nghiệp: Do nông dân thiếu những
thông tin, khả năng mặc cả thấp, nên dễ bị tư thương ép giá, CSHT ở nông thôn yếu kém nên chi phí vận chuyển, tiêu thụ sp cao, tỷ lệ hao hụt sp lớn CP thường can
thiệp vào thị trường nông nghiệp nhằm giúp cho nông
dân bán được sản phẩm, tăng thu nhập
Sự không đồng bộ của thị trường nông nghiệp dễ dẫn đến độc quyền, gây nhiều bất lợi cho cả người sx và
cả người tiêu dùng
Trang 7* Sự cần thiết về can thiệp của CP đối
với nền kinh tế
* Sự can thiệp của CP còn nhằm thực
hiện Cương lĩnh về chính trị.
- Sự can thiệp của CP không chỉ nhằm vào
mục tiêu về kinh tế mà còn thực hiện mục tiêu về chính trị của đảng cầm quyền mà CP là người
thực hiện.
- Tùy theo từng thời kỳ, từng trường hợp, CP thực hiện các kiểu can thiệp khác nhau, có 3 loại: + Kiểu cứng rắn
+ Kiểu mềm dẻo
+ Kiểu thả nổi
Trang 82 Chính sách nông nghiệp
* Sự cần thiết phải có chính sách nông nghiệp
- Nông nghiệp là ngành sx kém hiệu quả nhất, song Nhà nước vẫn phải quan tâm phát triển, bởi vì:
+ Nông sản là sp thiết yếu đối với toàn XH
+ Sx nông nghiệp thường gặp nhiều rủi ro do phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên
+ Dân số sống trong lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn chiếm tỷ trọng lớn
- Nông sản là nguyên liệu đầu vào cho các khâu chế biến và tiêu thụ
- Do trình độ dân trí, thu nhập của nông dân
thường thấp, cho nên CP muốn phát triển kinh tế đất nước thì phải nâng cao mức sống cho người dân, đặc biệt là nông dân
Trang 9* Bản chất của chính sách nông nghiệp
Khái niệm
- Chính sách được hiểu là phương cách,
đường lối hoặc phương hướng dẫn dắt hành động trong việc phân bổ và sử dụng nguồn lực.
- Chính sách nông nghiệp là tổng thể các biện
pháp kinh tế hoặc phi kinh tế thể hiện sự tác động, can thiệp của CP vào lĩnh vực sx nông nghiệp
theo những mục tiêu xác định, trong một thời gian nhất định.
- Chính sách nông nghiệp thể hiện hành động của CP nhằm thay đổi môi trường sx nông nghiệp, tạo điều kiện cho nông nghiệp phát triển.
Trang 10Đặc điểm của chính sách nông nghiệp
• Tác động đến tất cả mọi tầng lớp nhân dân trong
XH.
• Phạm vi tác động của chính sách nông nghiệp rộng, nên chính sách nông nghiệp không những đạt được mục tiêu về kinh tế mà còn phải đạt được mục tiêu
về XH.
• Khi hoạch định chính sách và chỉ đạo thực hiện
chính sách, không những tính đến tác động của yếu
tố KT-XH mà còn cả các yếu tố tự nhiên.
• Chính sách nông nghiệp không chỉ tác động đến hộ nông dân, các DN kinh doanh nông nghiệp mà còn tác động đến cả các ngành kinh tế khác.
Trang 11Mục tiêu của chính sách nông nghiệp.
• Chính sách nông nghiệp nhằm bảo đảm cho nông nghiệp, nông thôn phát triển toàn diện kết hợp phát triển các ngành kinh tế trong nông thôn như công
nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, nông nghiệp và
thương mại dịch vụ.
• Chính sách nông nghiệp nhằm mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững, được thể hiện trong tất cả các lĩnh vực KT, XH và môi trường
• Chính sách nông nghiệp phải bảo đảm cho nền kinh
tế phát triển ổn định, giữ vững độc lập chủ quyền
quốc gia, an ninh chính trị và quốc phòng.
Trang 12* Các loại văn bản chính sách ở Việt Nam
Trang 133 Đối tượng nghiên cứu môn học
Đối tượng nghiên cứu là sự tác động của
chính sách đến nền nông nghiệp, gồm:
- Hệ thống chính sách và tác động của nó đến sự phát triển nông nghiệp.
- Việc hoạch định và chỉ đạo thực hiện chính sách nông nghiệp hiện hành ở VN
Trang 14* Nhiệm vụ nghiên cứu môn học
• Góp phần hệ thống hóa những vấn đề lý luận
và thực tiễn về chính sách trong nông nghiệp.
• Nghiên cứu những vấn đề cần thiết tiếp tục
hoàn thiện trong hoạch định, chỉ đạo thực hiện chính sách nông nghiệp ở VN.
• Trang bị các phương pháp đánh giá tác động của một chính sách nông nghiệp.
• Đánh giá tác động của hệ thống chính sách
đến sự phát triển nông nghiệp VN
Trang 15* Nội dung nghiên cứu môn học
• Gồm 2 nội dung được kết cấu thành 5 chương:
• Vấn đề lý luận gồm 3 chương:
- Chương 1: Nhập môn
- Chương 2: Hoạch định chính sách nông nghiệp
- Chương 3: Phương pháp luận về phân tích chính sách nông nghiệp
Trang 16* Phương pháp nghiên cứu
Gồm các phương pháp chủ yếu sau:
- Phương pháp phân tích hệ thống
- Phương pháp tổng hợp
- Phương pháp mô hình hóa
- Phương pháp tối ưu (tối thiểu hóa hoặc tối
đa hóa)
- Ma trận phân tích chính sách
- Môn học còn sử dụng phương pháp thống kê
mô tả, thống kê so sánh, phương pháp phân tích chỉ
số, phương pháp kịch bản và thảo luận nhóm…
• Nhóm 1 xin giới thiệu một số chính sách về nông
nghiệp đã, đang và sẽ được thực hiện tại VN
Trang 17* Một số văn bản hỗ trợ cho chính sách nông nghiệp nông thôn
• Nghị định số 41/2010/NĐ-CP Về chính sách tín dụng phục vụ
phát triển nông nghiệp, nông thôn.
• Nghị quyết số 15/2003/QH11 17/6/2003 Về việc miễn giảm thuế
sử dụng đất nông nghiệp:
• Quyết định số 497/QĐ-TTg Về việc hỗ trợ lãi suất vốn vay mua
máy móc thiết bị, vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp và vật liệu
xây dựng nhà ở khu vực nông thôn và Quyết định số
2213/QĐ-TTg Sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số
497/QĐ-TTg ngày 17/4/2009:
• Thông tư số 02/2010/TT-NHNN Quy định chi tiết thi hành việc
hỗ trợ lãi suất phục vụ sản xuất nông nghiệp:
• Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc miễn, giảm thuế sử
dụng đất nông nghiệp thực hiện từ năm 2011 đến hết năm 2020.
Trang 18* Một số vấn đề thực tế về nghịch lý
nguyên liệu thức ăn chăn nuôi
• Hàng năm, nước ta chi ra hàng tỷ USD để nhập các mặt hàng như bắp, đậu nành, bột cá, cám mì và hàng chục mặt hàng nông sản khác để sản xuất thức ăn
chăn nuôi (TACN) Nghịch lý ở chỗ đa số nguyên liệu
NK đều là những loại nông sản trong nước hoàn toàn
có khả năng sx Điều này khiến giá TACN trong nước luôn ở mức cao, gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi
và nông dân
• Nước ta có điều kiện trồng bắp và các loại hoa màu
có thể làm nguyên liệu để sản xuất TACN Nhưng
nghịch lý là hàng năm nước ta vẫn phải NK bắp,
sắn, Nước ta có bờ biển dài là vùng nguyên liệu
dùng làm TACN nhưng hàng năm vẫn phải nhập bột
cá của Peru
Trang 19* Một số vấn đề thực tế về nghịch lý nguyên liệu thức ăn chăn nuôi
• Việc chế biến TACN phụ thuộc quá nhiều vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu đã gây ra không
ít khó khăn cho người chăn nuôi, đặc biệt là
người nuôi trồng thủy sản Năm 2009, nhiều
hộ nuôi cá tra, tôm sú đã phải bỏ hầm, treo ao
vì giá thức ăn thủy sản tăng quá cao
• Chính phủ cũng đã có chính sách bình ổn giá TACN nhưng vẫn chỉ là giải pháp tình thế Giá TACN luôn trong tình trạng “tăng nhanh, giảm chậm” và người nuôi vẫn chịu thiệt
Trang 20* Một số vấn đề thực tế về nghịch lý nguyên liệu thức ăn chăn nuôi
• Ông Nguyễn Văn Hoàng, chủ trại heo ở Sóc
Trăng cho biết: “Nuôi một con heo hơi khoảng
1 tạ nếu bán cho thương lái được 3,6 triệu
đồng sẽ lỗ khoảng 350.000 đồng”
• Điều này làm cho phần lớn các cơ sở chăn
nuôi heo ở ĐBSCL phải thay đổi công thức cho heo ăn để giảm chi phí bằng các loại phụ phẩm khác rẻ hơn Do đó làm cho chất lượng sản
phẩm bị ảnh hưởng.
• Nuôi cá, gà cũng tương tự.
Trang 21* Một số vấn đề thực tế về nghịch lý nguyên liệu thức ăn chăn nuôi
• Theo các chuyên gia nông nghiệp, với các nguyên liệu bắp, đậu tương, cám gạo nguyên liệu bột cá chiếm tới 70%
trong công thức sx thức ăn vẫn phải lệ thuộc phần lớn vào
NK Đây là nguyên nhân chính được các DN cung ứng thức
ăn viện vào để tăng giá sp, hoặc chậm trễ trong việc giảm giá thành khi nguồn nguyên liệu trên thị trường thế giới giảm
mạnh.
• Chính phủ: đưa TACN vào danh mục các mặt hàng thiết yếu
để bình ổn giá, yêu cầu ngân hàng cho vay ưu đãi đối với
nông dân và DN, hải quan tạo điều kiện về thủ tục nhanh nhất cho DN.
Ngoài ra, Cục Chăn nuôi phải tăng cường thông tin dự báo trên các phương tiện thông tin đại chúng về giá Các DN phải công khai giá và đảm bảo chất lượng sản phẩm