TÌM HIỂU HOẠT ĐỘNG THU GOM CHẤT THẢI RẮN CỦA XÍ NGHIỆP MÔI TRƯỜNG BẮC SÔNG HƯƠNG

Hiện nay các hoạt động để phát triển kinh tế – xã hội của loài người là nguyên nhân chủ yếu gây ra những vấn đề ô nhiễm môi trường.

z

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC KHOA MÔI TRƯỜNG LỚP KHMT K32

- -BÁO CÁO THỰC TẬP

Đề tài: “TÌM HIỂU HOẠT ĐỘNG THU GOM CHẤT THẢI RẮN

CỦA XÍ NGHIỆP MÔI TRƯỜNG BẮC SÔNG HƯƠNG.”

Sinh viên: Nguyễn Văn Khánh

Huế 7/2011

CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU.

1.1 Đặt vấn đề

Hiện nay các hoạt động để phát triển kinh tế – xã hội của loài người lànguyên nhân chủ yếu gây ra những vấn đề ô nhiễm môi trường Các hoạt động này,một mặt tạo ra nguồn của cải vật chất phục vụ cho đời sống của con người, mặt khácphát sinh các phế thải làm thay đổi tính chất trong lành của môi trường, ảnh hưởng tới

sự phát triển của sinh vật nói chung và con người nói riêng

Ở nước ta, trong những năm gần đây do quá trình công nghiệp hoá – hiện đại hoáđất nước và quá trình đô thị hoá đã làm cho lượng chất thải phát sinh ngày càng tăng

và đang là vấn đề cần được quan tâm và giải quyết Một trong những nguồn gây ônhiễm chủ yếu là chất thải rắn sinh ra từ các hoạt động sản xuất, kinh tế và sinh hoạthằng ngày ( Chất thải rắn sinh hoạt)

Đô thị là nơi thải ra nhiều rác thải một cách tập trung cộng với mật độ dân cư cao,

sự ảnh hưởng do chất thải gây ra đối với con người và môi trường thể hiện rõ rệt hơn.Chính vì vậy, các vấn đề về quản lý và thu gom chất thải, đặc biệt là chất thải rắn đãđược các quốc gia trên thế giới và nước ta đặc biệt quan tâm

Thừa Thiên Huế là trung tâm văn hóa, du lịch, đặc sắc của Việt Nam với diện tích83,3( km2 ), dân số 333.044 (Người), mật độ dân số 3.997 (Người/Km2) [2005], thànhphố Huế có 27 đơn vị hành chính trực thuộc (Gồm có 27 phường) Thành phố Huế có

vị trí địa lý khá thuận lợi, nằm trên con đường di sản miền Trung (có 2 di sản văn hóathế giới: Nhã nhạc và cung đình Huế), có nền văn hóa phong phú , nhiều lễ hội vàcảnh đẹp nên năm đã thu hút được một lượng khách khá đông trong nước cũng nhưquốc tế Cùng với sự phát triển của thành phố về cơ sở hạ tầng và dòng người nhập cư

đã làm cho môi trường sống đang có dấu hiệu ô nhiễm Trong đó, vấn đề quản lí vàthu gom rác thải đang là mối quan tâm của các nhà quản lí tại thành phố Huế Đểhiểu rõ hơn về vấn đề quản lí và thu gom rác thải tại Thành phố Huế tôi đã chon đề

tài: “ Tìm hiểu hoạt động thu gom chất thải rắn của xí nghiệp môi trường Bắc sông Hương ”.

1.2 Nội dung tìm hiểu

- Tổng quan về chất thải rắn sinh hoạt

- Tìm hiểu hệ thống thu gom rác thải sinh hoạt của xí nghiệp môi trường Bắc sôngHương

- Tìm hiểu, khảo sát tại điểm tập kết rác cụ thể

1.3 Phương pháp tiến hành

- Phương pháp điều tra thực địa

- Phương pháp thống kê

2.2 Thời gian và địa điểm thực tập

- Thực tập trong vòng 1 tháng: Từ ngày 15/6/2011 đến ngày 15/7/2011

- Địa điểm thực tập: Công ty TNHH Nhà nước môi trường và công trình đô thị Huế

- Địa chỉ: 46 - Trần Phú – TP Huế

2.3 Tổng quan về cơ sở thực tập

Hình 2.1: Trụ

sở công ty

2.3.1 Sự hình thành và phát triển của công ty TNHH NN Môi trường

và công trình đô thị Huế.

Công ty TNHH Nhà nước Môi trường và Công trình Đô thị Huế đượcchuyển đổi từ doanh nghiệp Nhà nước Công ty Môi trường và Côngtrình Đô thị Huế theo Quyết định số 4041/QĐ-UBND ngày 29 tháng

11 năm 2005 của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế; Tiền thân của Công ty

là Phòng Công trình Công cộng và Quản lý Nhà đất, được thành lậpngay sau ngày miền nam giải phóng, năm 1985 được chuyển đổithành Công ty Quản lý Công trình Đô thị Huế và đến năm

1991 chuyển đổi thành Trung tâm Quản lý Vệ sinh Môi trường Đô thịHuế.

- Tên viết tắt: HEPCO

- Loại hình doanh nghiệp: Công ty TNHH Nhà nước một thành viên

2.3.2 Cơ cấu tổ chức của công ty

- Quản lý, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải, phân, bùn cống thoát nước

- Quản lý, duy tu, bảo dưỡng hệ thống thoát nước, kênh, mương, hồ; hệ thống vỉa

hè, lề đường; hệ thống điện chiếu sáng và trang trí đường phố

- Quản lý, duy tu, bảo dưỡng Nghĩa trang, làm các dịch vụ mai táng

- Thực hiện công tác vệ sinh công cộng

- Tư vấn thiết kế và nhận thầu thi công các công trình hạ tầng và dân dụng như: hệthống thoát nước, vỉa hè, lề đường, điện chiếu sáng và trang trí đường phố; các

công trình xây dựng, cấp nước, đèn tín hiệu giao thông, các công trình điện, côngviên cây xanh, thuỷ lợi, kênh mương, hồ và các tuyến đường giao thông.

- Hoạt động kinh doanh vật tư, nguyên liệu, thiết bị máy móc chuyên ngành phục

vụ công cộng, cơ giới thuỷ lợi

- Sản xuất và kinh doanh vật liệu xây dựng và thực hiện các dịch vụ vệ sinh môitrường khác

 Quản lý dự án:

- Thực hiện chức năng Chủ đầu tư và Quản lý Dự án đối với các công trình hạ tầng

do Tỉnh và Thành phố giao về Vệ sinh môi trường, Thoát nước, Điện chiếu sáng,Nghĩa trang

Về một số nội dung quản lý cụ thể:

- Công ty hiện đang thu gom, vận chuyển và xử lý gần 200 tấn rác các loại/ngày; Tổchức vệ sinh đường phố gần 400 km; Quản lý nạo vét khơi thông gần 200km mươngcống, 9.500 hố ga và gần 600.000m2 lề các loại

- Quản lý vận hành bãi chôn lấp rác hợp vệ sinh của Thành phố

- Quản lý điện chiếu sáng hơn 250km với 8.500 bóng, tổng công suất hơn 1.250Kwh.Gần 7.000 cột các loại và 195 trạm được điều chỉnh tự động với nhiều chế độ đóng cắt;Quản lý, vận hành hệ thống điện trang trí cầu, hệ thống đèn trang trí đường phố

- Quản lý 3 nghĩa trang nhân dân với tổng diện tích 120ha

Công ty đang là chủ đầu tư - quản lý nhiều dự án trọng điểm của Tỉnh và Thành phố là:

- Dự án Cải thiện môi trường Đô thị Lăng Cô nguồn vốn ADB

- Dự án cải thiện môi trường nước Thành phố Huế nguồn vốn JBIC

- Các dự án được tài trợ về vệ sinh môi trường của các tổ chức nước ngoài như AIMF,Vùng Nord Pas de Calais (Cộng hòa Pháp)

CHƯƠNG 3: TỔNG QUAN VỀ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT

3.1 Khái niệm

Chất thải rắn là toàn bộ các các loại vật chất được con người loại bỏ trong các hoạt độngkinh tế xã hội của mình ( bao gồm các hoạt động sản xuất, các hoạt động duy trì sự tồn tạicủa cộng đồng…) trong đó quan trọng nhất là các loại chất thải sinh ra từ các hoạt độngsản xuất và hoạt động sống (Trần Hiếu Nhuệ và nkk, 2001)

Rác là thuật ngữ dùng để chỉ CTR có hình dạng tương đối cố định, bị vứt bỏ từ hoạt độngcon người Rác sinh hoạt hay CTR sinh hoạt là một bộ phận của CTR, được hiểu là CTRphát sinh từ các hoạt động hằng ngày của con người

Chính quyền địa phương

3.2 Nguồn gốc, thành phần và đặc điểm CTR sinh hoạt

3.2.1 Nguồn gốc

Khối lượng CTR sinh hoạt ngày càng tăng do tác động của sự gia tăng dân số, sựphát triển kinh tế - xã hội, sự thay đổi tính chất tiêu dùng trong các đô thị và các vùngnông thôn Trong đó các nguồn chủ yếu phát sinh chất thải bao gồm:

- Từ các khu dân cư (chất thải sinh hoạt)

- Từ các trung tâm thương mại, các công sở, trường học, công trình công cộng

- Từ các hoạt động công nghiệp, nông nghiệp, các hoạt động xây dựng

- Từ các làng nghề v.v…

Hình 3.1: Sơ đồ nguồn phát sinh chất thải(Nguồn: Huỳnh Tuyết Hằng, TP Huế, 08/2005)

3.2.2 Thành phần cơ bản cuả chất thải rắn sinh hoạt

Thành phần của CTR sinh hoạt rất khác nhau tùy thuộc từng địa phương, tính chấttiêu dùng, các điều kiện kinh tế và nhiều yếu tố khác Thông thường thành phần của CTRsinh hoạt bao gồm các hợp phần sau: Chất thải thực phẩm, giấy, catton, vải vụn, sảnphẩm vườn, gỗ, thủy tinh, nhựa, bụi tro, cát đá, gạch vụn…

Bảng 3.2 Thành phần CTR sinh hoạt ở một số vùng năm 2000(tính theo % trọng lượng)

Nguyên

Đà Nẵng Hạ Long

(Nguồn: Báo cáo kết quả khảo sát của CEETIA, 2001)

3.2.3 Đặc điểm cơ bản của CTR sinh hoạt

- Thành phần hữu cơ dễ phân hủy ( như thức ăn, hoa quả…) chiếm một tỉ lệ lớn

- Chai lọ, bao bì ni lon… là những hợp chất plastic khó xử lí và ảnh hưởng rất lớn đếnmôi trường, đặc biệt ni lon là dạng rác thải có thời gian phân hủy lâu và lượng phát sinh

ra môi trường khá lớn

- Nguồn thải là nguồn phân tán nên gây khó khăn trong công tác phân loại, thu gom

- Thường chiếm tỉ lệ lớn trong tổng khối lượng của CTR phát sinh (60 – 80%) ( cácnước phát triển như Nhật chẳng hạn, khối lượng CTR sinh hoạt ít hơn rác thải côngnghiệp)

3.4 Tác động của CTR sinh hoạt

3.4.1 Tác hại của CTR sinh hoạt đến môi trường

+ Môi trường đất

- Rác thải sinh hoạt nằm rải rác khắp nơi không được thu gom đều được lưu giữ lạitrong đất, một số loại chất thải khó phân hủy như túi nilon, vỏ lon, hydrocacbon… nằmlại trong đất làm ảnh hưởng tới môi trường đất: thay đổi cơ cấu đât, đất trở nên khô cằn,các vi sinh vật trong đất có thể bị chết.

- Nhiều loại chất thải như xỉ than, vôi vữa… đổ xuống đất làm cho đất bị đóng cứng,khả năng thấm nước, hút nước kém, đất bị thoái hóa

+ Môi trường nước

- Lượng rác thải rơi vãi nhiều, ứ đọng lâu ngày, khi gặp mưa rác rơi vãi sẽ theo dòngnước chảy, các chất độc hòa tan trong nước, qua cống rãnh, ra ao hồ, sông ngòi, gây ônhiễm nguồn nước mặt tiếp nhận

- Rác thải không thu gom hết ứ đọng trong các ao, hồ là nguyên nhân gây mất vệ sinh

và ô nhiễm các thủy vực Khi các thủy vực bị ô nhiễm hoặc chứa nhiều rác thì có nguy cơảnh hưởng đến các loài thủy sinh vật, do hàm lượng oxy hòa tan trong nước giảm, khảnăng nhận ánh sáng của các tầng nước cũng giảm, dẫn đến ảnh hưởng tới khả năng quanghợp của thực vật thủy sinh và làm giảm sinh khối của các thủy vực

- Ở các bãi chôn lấp rác chất ô nhiễm trong nước rác là tác nhân gây ô nhiễm nguồnnước ngầm trong khu vực và các nguồn nước ao hồ, sông suối lân cận Tại các bãi rác,nếu không tạo được lớp phủ bảo đảm hạn chế tối đa nước mưa thấm qua thì cũng có thểgây ô nhiễm nguồn nước mặt

+ Môi trường không khí

- Tại các trạm/ bãi trung chuyển rác xen kẽ khu vực dân cư là nguồn gây ô nhiễm môitrường không khí do mùi hôi từ rác, bụi cuốn lên khi xúc rác, bụi khói, tiếng ồn và cáckhí thải độc hại từ các xe thu gom, vận chuyển rác

- Tại các bãi chôn lấp chất thải rắn vấn đề ảnh hưởng đến môi trường khí là mùi hôithối, mùi khí metan, các khí độc hại từ các chất thải nguy hại

3.4.2 Tác hại của rác thải sinh hoạt đối với sức khỏe con người

- Tác hại của rác thải lên sức khỏe con người thông qua ảnh hưởng của chúng lên cácthành phần môi trường Môi trường bị ô nhiễm tất yếu sẽ tác động đến sức khỏe conngười thông qua chuỗi thức ăn

- Tại các bãi rác, nếu không áp dụng các kỹ thuật chôn lấp và xử lý thích hợp, cứ đổdồn rồi san ủi, chôn lấp thông thường, không có lớp lót, lớp phủ thì bãi rác trở thành nơiphát sinh ruồi, muỗi, là mầm mống lan truyền dịch bệnh, chưa kể đến chất thải độc hại tạicác bãi rác co nguy cơ gây các bệnh hiểm nghèo đối với cơ thể người khi tiếp xúc, đe dọađến sức khỏe cộng đồng xung quanh

- Rác thải còn tồn đọng ở các khu vực, ở các bãi rác không hợp vệ sinh là nguyênnhân dẫn đến phát sinh các ổ dịch bệnh, là nguy cơ đe dọa đến sức khỏe con người Theonghiên cứu của tổ chức y tế thế giới (WHO), tỷ lệ người mắc bệnh ung thư ở các khu vựcgần bãi chôn lấp rác thải chiếm tới 15,25 % dân số Ngoài ra, tỷ lệ mắc bệnh ngoại khoa,bệnh viêm nhiễm ở phụ nữ do nguồn nước ô nhiễm chiếm tới 25 %.

3.4.3 Rác thải sinh hoạt làm giảm mỹ quan đô thị

- Rác thải sinh hoạt nếu không được thu gom, vận chuyển đến nơi xử lý, thu gomkhông hết, vận chuyển rơi vãi dọc đường, tồn tại các bãi rác nhỏ lộ thiên… đều là nhữnghình ảnh gây mất vệ sinh môi trường và làm ảnh hưởng đến vẻ mỹ quan đường phố, thônxóm

- Một nguyên nhân nữa làm giảm mỹ quan đô thị là do ý thức của người dân chưacao Tình trạng người dân đổ rác bừa bãi ra long lề đường và mương rãnh vẫn còn rất phổbiến, đặc biệt là ở khu vực nông thôn nơi mà công tác quản lý và thu gom vẫn chưa đượctiến hành chặt chẽ

3.5 Chất thải rắn sinh hoạt ở Việt Nam

Theo số liệu điều tra năm 2007 của Tổng cục Môi trường (Cục Bảo vệ Môi trườngtrước đây) chất thải rắn sinh hoạt trong cả nước phát sinh khoảng 17 triệu tấn, trong đórác thải sinh hoạt tại đô thị khoảng 6,5 triệu tấn (năm 2008 là 7,8 triệu tấn theo báo cáocủa Bộ Xây dựng)

Ngoại trừ một số ít địa phương như Hà Nội, Thừa Thiên - Huế, TP Hồ Chí Minh, ĐàNẵng đang thí điểm phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn theo dự án 3R, còn lại hầu hếtrác thải sinh hoạt vẫn là một mớ tổng hợp các chất hữu cơ từ các gia đình cho tới nơi xửlý

Điều đáng lo ngại là tới thời điểm này, việc xử lý chất thải rắn vẫn chưa đi theohướng tái chế như mong muốn Khoảng 70% chất thải sinh hoạt đô thị được thu gom vàkhoảng 80% số chất thải này vẫn được xử lý theo cách chôn lấp Còn rác thải nông thônthì hầu như được đổ bừa bãi ra ven làng, ao hồ, bãi sông, bãi tạm hoặc tự đốt

Lấy 400kg rác trộn đều và chia thành

4 phần, lấy 2 phần ở 2 góc đối diện nhau trộn lại thành mẫu 200kg

Trộn và chia đều mẫu 200kg, lấy 2 góc đối diện của mẫu này có được mẫu 100kg

Trộn đều mẫu 100kg và lấy ¼ mẫu để xác định thành phần rác

Hình 4.1.1 : Sơ đồ lấy mẫu phân tích thành phần rác thải

4.1.2 Chất thải được phân loại theo bảng sau:

Chất thải được phân thành 2 nhóm chính là vô cơ và hữu cơ, trong đó hữu cơ đượcphân thành 9 nhóm, vô cơ được phân thành 7 nhóm Về cơ bảng được thể hiện ở bảng 4.1.2a

Bảng 4.1.2a: Phân tích thành rác thải sinh hoạt

Chất hữu cơ

1 Thực phẩm thừa Thức ăn dư thừa

5 Vải vụn (dệt may) Vải vụn, áo quần cũ, chăn, màn,…

6 Cao su Xăm lốp, các nhóm chất thải có chứa cao su,

Thời gian thực hiện: Từ 19/6 -22/6/2011.

Địa điểm thực hiện: Bãi rác Thủy Phương.

- Thành phần hữu cơ dễ phân hủy chiếm tỉ lệ lớn ( Thực phẩm thừa).

- Bao bì ni lon cũng chiếm một tỉ lệ đáng kể

- Riêng đối với các kim loại như sắt, nhôm chiếm tỉ lệ nhỏ do có các bộ phận thu lượm

ve chai để bán

4.1.3 Xác định nhiệt trị của chất thải rắn.

Trên cơ sở thành phần được phân loại CTR ở bảng 4.1.2b, có thể sử dụng côngthức Dulong để tính nhiệt trị:

Q = 2,326 [145C + 610 (H 2 – 1/8 O 2 ) + 40S + 10N] (kJ/kg)

Q : Nhiệt trị (kJ/kg)

C : % khối lượng Cacbon

H : % khối lượng Hydro

O : % khối lượng Oxy

S : % khối lượng Lưu huỳnh

N : % khối lượng Nitơ

- Địa điểm thực hiện: Phòng thí nghiệm

- Lấy mẫu: Điểm tập kết rác ở đường Ngự Bình

4.1.5 Xác định tỷ trọng của chất thải rắn.

Dụng cụ: - Thùng có dung tích 45 lít (hình trụ tròn)

- Cân có khả năng cân đến 30 kg

- Xẻng, cuốcHình thức tiến hành:

- Cân khối lượng của thùng chưa có rác, xác định được khối lượng M1

- Sau đó đưa rác vào đầy thùng, nhẹ nhàng nhấc thùng lên cách mặt đất 30 cm, thảthùng rơi tự do Lặp lại quá trình này 4 lần, khi đó rác xẹp xuống và lại cho rác tiếp tụcvào đầy thùng, lặp lại quá trình trên Lúc này mang thùng đầy rác đi cân lại ta có khốilượng M2

Sử dụng công thức:

r = (M 2 -M 1 )/V

M 2 : Khối lượng trung bình thùng + rác sau 3 lần cân (kg)

M 1 : khối lượng thùng trống (kg)

- Trong đó r tỷ trọng (kg/m3), V là thể tích của thùng (trong trường hợp này

V = 45 lít, tương đương 0,045m3) Khối lượng thùng: 1.4 kg

- Địa điểm thực hiện: Phòng thí nghiệm

- Lấy mẫu: Điểm tập kết rác ở đường Ngự Bình

Bảng kết quả:

Khối lượng riêng

(kg/m 3 )

Nhận xét: Do thời gian tiến hành trong vòng 1 tuần nên số liệu có thể sẽ gặp sai số

nhiều

4.2 Xí nghiệp môi trường Bắc sông Hương

4.2.1 Chức năng, nhiệm vụ

- Thực hiện công tác vệ sinh đường phố ( quét đường, quét vỉa hè, làm

cỏ lề đường, gốc cây…), thu gom rác nhà dân, cơ quan, đơn vị hợp đồng khu vực Bắc sông Hương

- Quản lý, sử dụng, bảo dưỡng và sửa chữa chữa các xe gom theo đúng quy định

- Quản lý, sửa chữa nhỏ, vệ sinh thùng rác công cộng và thùng rác đặt theo hợp đồng tại các cơ quan, đơn vị khu vực Bắc sông Hương

- Thực hiện công tác vệ sinh, thu gom rác trên sông theo kế hoạch đã được công ty phê duyệt

- Tổ chức hợp đồng thu gom rác và thu phí VSMT với các địa bàn chưa

có mạng lưới vệ sinh thuộc khu vực Bắc sông Hương

- Thực hiện các dịch vụ về vệ sinh môi trường khác

- Cách thức quản lý của xí nghiệp: phân công cụ thể từ ban quản lý đếncác tổ trưởng, công đoàn sản xuất Và các tổ tự quản lý dưới hình thức giaokhoán

4.2.2 Cơ cấu tổ chức

- Đội vệ sinh đường phố: (Bao gồm thu gom rác nhà và quét rác đường phố):

 Tổ vệ sinh đêm: làm từ 18h00 đến 2h00: gồm 98/7 (người/tổ)

Đội VS

đường

phố

Bộ phận dịch vụ

Bộ phận thu phí VSMT

Đội bảo dưỡng TRCC

Bộ phận dịch

Bộ phận trực nhà VSCC

Các đơn vị trực thuộc

P.Giám đốc

Đội VS

đường

phố

Bộ phận dịch vụ

Bộ phận thu phí VSMT

Đội bảo dưỡng TRCC

Bộ phận dịch

Bộ phận trực nhà VSCC

Các đơn vị trực thuộc

P.Giám đốc