T p chí Nông nghi p &PTNT, 11/2004, 1585 - 1587
K t qu sinh tr ng c a các xu t x và gia đình Lim xanh trong r ng tr ng b o t n t i C u Hai, Phú Th
Nguy n Hoàng Ngh a
Vi n Khoa h c Lâm nghi p VN
I M đ u
ph c v công tác tr ng r ng b o t n cho loài Lim xanh (Erythroploeum fordii Oliv.), m t loài cây h u quý
c a n c ta, trong n m 1996-1997, h t c a m i ngu n gi ng (xu t x ) t nhi u vùng phân b c a loài đã đ c thu hái và tr ng t i C u Hai, Phú Th ây là m t kh o nghi m quan tr ng nh m đánh giá ti m n ng sinh tr ng
và gây tr ng c a nhi u xu t x trên cùng m t d ng l p đ a đi n hình, nh m tìm hi u kh n ng tr ng r ng b o t n
và phát tri n Lim xanh nhi u vùng khác c a n c ta Sau 5 n m gây tr ng, sinh tr ng c a cây r ng tr ng cho th y ti m n ng l n c a loài đ i v i tr ng r ng
II Ph ng pháp nghiên c u
M i xu t x , m i xu t x 10 cây m đã đ c thu hái h t M i cây m thu hái 200 đ n 300 h t, ngo i tr tr ng
h p xu t x Mai S u (B c Giang) ch thu đ c t 38 đ n 136 h t cho m i cây m H t đ c thu riêng cho t ng cây, đ c gieo riêng r và tr ng theo s đ thi t k s n Riêng tr ng h p xu t x th sinh Lang Hanh (Lâm ng) và xu t x ông Giang (Bình Thu n) thì không thu đ c h t riêng r theo cây m mà là thu g p chung c a nhi u cây m Thu h t t nh ng cây m có sinh tr ng trung bình tr lên, có s c s ng t t, đo n thân d i cành
th ng, không b sâu b nh h i Cây m đ c đo chi u cao vút ng n, đ ng kính ngang ng c và chi u cao d i cành S li u v hoàn c nh r ng (r ng t nhiên, tái sinh, thu n lo i hay m c xen ), m t s loài m c xen chính, tình hình th c bì, đ t đai đã đ c ghi chép đ y đ Qu n th kh o nghi m/b o t n chung cho c loài đ c xây d ng
t i Trung tâm Nghiên c u Th c nghi m Lâm sinh C u Hai (Phú Th ) theo s đ kh i ng u nhiên đ y đ , có 15
l p, m i cây m có 1 đ i di n C ly 4 x 4 m, kích th c h tr ng: 40 x 40 x 40 cm
B ng 2 K t qu x p h ng v sinh tr ng theo xu t x ( đ ng kính ngang ng c và chi u cao vút ng n)
c a r ng tr ng b o t n Lim xanh tr ng tháng 12/1997, đo 12/2002 (5 n m tu i)
TT Xu t x ⎯D 1.3
(cm)
ΔD 1.3 (cm/n)
(m)
ΔHVN (m/n)
III K t qu 5 n m kh o nghi m
74 gia đình c a 9 xu t x lim xanh đã đ c đánh giá sinh tr ng sau 5 n m gây tr ng Th t x p h ng c a các
xu t x (trung bình c a các gia đình trong xu t x ) đ c th hi n B ng 2; còn th t x p h ng c a các gia đình (không phân bi t xu t x ) đ c th hi n B ng 3 cho chi u cao và B ng 4 cho đ ng kính ngang ng c
B ng 2 Sinh tr ng v đ ng kính ngang ng c (D 1.3 ) c a các gia đình Lim xanh 5 n m tu i
Trang 2V đ ng kính thân, có t i 26 gia đình v t 5 cm sau 5 n m trong đó có 4 gia đình trên 6 cm và 1 gia đình trên 7
cm (đ t 1,4 cm/n m) Có 10 gia đình đ u b ng v đ ng kính thu c v 6 xu t x , th t là HB (3 gia đình), QN và
TH (2 gia đình), BT, T và G (m i xu t x 1 gia đình) Ba xu t x không có trong 10 gia đình đ u b ng là CH,
NA và LH M i gia đình d n đ u là BT6, QN5, HB5, TH3, HB3, TH7, T 11, HB4, QN2 và G
Phân tích ph ng sai cho th y sai khác v đ ng kính gi a các xu t x và gi a các gia đình là có ý ngh a, F pr
đ u <0,001
Có 15 gia đình có chi u cao sau 5 n m đ t trên 4,5m, trong đó 3 gia đình cao trên 5m, ch ng t sinh tr ng giai
đo n đ u c a Lim xanh nh v y là có ti m n ng (t ng tr ng đ t trên d i 1m/n m) Ng c l i có t i 20 gia đình
có chi u cao d i 4,0m và gia đình c a 7 xu t x d n đ u v chi u cao, th t là BT, CH và T (m i xu t x 2 gia đình), còn l i QN, HB, TH, NA m i xu t x có 1 gia đình Hai xu t x không có trong 10 gia đình đ u b ng là G
và LH M i gia đình d n đ u là là QN5, HB5, BT7, T 11, T 9, CH2, TH7, CH5, BT6 và NA6
Phân tích ph ng sai cho they sai khác v chi u cao gi a các xu t x là ch a rõ (F pr = 0,211) trong khi sai khác
gi a các gia đình là có ý ngh a (F pr < 0,001)
Trong s 10 gia đình đ u b ng v D và v H, có 5 gia đình c a 5 xu t x d n đ u c D và H, đó là: BT6, QN5, HB3, TH7 và T 11
IV K t lu n
• Ti m n ng sinh tr ng c a các xu t x và gia đình lim xanh trong r ng tr ng b o t n là khá t t, đ t t ng
tr ng bình quân xu t x là trên d i 1cm/n m v đ ng kính và trên 0,8m/n m v chi u cao,
• Sai khác c v chi u cao và đ ng kính gi a các gia đình là có ý ngh a, ch ng t khác bi t v sinh tr ng
ph n nhi u do b n ch t di truy n c a t ng gia đình quy t đ nh
• Trong s 10 gia đình đ u b ng v D và v H, có 5 gia đình c a 5 xu t x d n đ u c D và H, đó là: BT6, QN5, HB3, TH7 và T 11
Growth of Erythrophloeum fordii provenances and families in conservation stand established in Cauhai, Phutho
Summary
Two hundred seeds of ten provenances, each contained 10 mother trees, of Erythrophloeum fordii Oliv have been
collected for establishment of conservation stand in CauHai, PhuTho province After 5 years, growth potential of the provenances and families were promising with mean annual increment of about 1 cm per year for diameter and 0.8 cm per year for height Difference in growth between families was significant (F pr< 0.001) Five families ranked first in both diameter and height are BT6, QN5, HB3, TH7 and TD11