Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths.. TRƯƠNG QUANG TRƯỜNG KHOA CƠ KHÍ – CÔNG NGHỆ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP.HCM... Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths.
Trang 1Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
NGUYÊN LÝ MÁY
GV: ThS TRƯƠNG QUANG TRƯỜNG KHOA CƠ KHÍ – CÔNG NGHỆ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP.HCM
Trang 2Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường - 2 -
Nguyên Lý Máy
Chương 5
ĐỘNG LỰC HỌC MÁY
Trang 3Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường - 3 -
ĐẠI CƯƠNG
- Việc xác định chuyển động của
một vấn đề cơ bản của động lực học máy
- Nhiệm vụ quan trọng của động lực học là xác định hàm số chuyển động của các khâu , có tính đến các lực và mômen quán tính, khối lượng, tính chất đàn hồi của các vật liệu, lực cản của môi trường chuyển động của máy…, cân bằng lực quán tính, bảo đảm máy làm việc bình ổn….
Trang 4Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
I KHÂU THAY THẾ - CÁC ĐẠI LƯỢNG THAY THẾ
1 Khâu thay thế
- 4 -
- Chuyển động của các khâu trong máy phụ thuộc vào chuyển động của khâu dẫn
Để biết chuyển động thực của máy ta chỉ cần biết chuyển động thực của khâu dẫn
Yêu cầu:
- Động năng khâu thay thế bằng động năng của toàn bộ cơ cấu khi chuyển động:
E t = E i
- Công suất các lực tác động lên cơ cấu bằng công suất của lực tác động lên khâu thay thế:
N t = N i
Trang 5Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường - 5 -
2 Các đại lương thay thế
a Khối lượng thay thế
1
n
i
m V m V J
1
n
i
V
Các giá trị (Vsi/V) và (i/V) xác định dựa vào họa đồ vận tốc
I KHÂU THAY THẾ - CÁC ĐẠI LƯỢNG THAY THẾ
Cân bằng động năng:
b Momen quán tính thay thế
1
n
i
1
n
i
V
Các giá trị (Vsi/) và (i/ ) xác định dựa vào họa đồ vận tốc
Cân bằng động năng:
Trang 6Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường - 6 - - 6 -
2 Các đại lương thay thế
c Lực thay thế
1
n
i
1
n
i
V
Các giá trị (Vi/V) và (i/V) xác định dựa vào họa đồ vận tốc
I KHÂU THAY THẾ - CÁC ĐẠI LƯỢNG THAY THẾ
Cân bằng công suất:
d Momen thay thế
Các giá trị (Vi/) và (i/ ) xác định dựa vào họa đồ vận tốc
1
n
i
1
n
i
V
Trang 7Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường 1 - 7 -
k
1
k
V
II PHƯƠNG TRÌNH CHUYỂN ĐỘNG CỦA MÁY
1 Phương trình động năng
d c
A A E
2. 2 1. 1
M d M d
Trong đó:
+ E: độ biến thiên động năng của cơ cấu E = E2 – E1, với E1, E2
là động năng của khâu thay thế tại thời điểm t1 và t2
+ Mtđ, Mtc: mômen thay thế của các lực phát động và lực cản
+ Ađ, Ac: công của lực phát động và công của lực cản trong khoảng thời gian từ thời điểm t1 đến t2, tương ứng với góc quay của khâu thay thế là 1 và 2
+ 1, 2: vận tốc góc của khâu thay thế tại thời điểm t1 và t2
Trang 8Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
II PHƯƠNG TRÌNH CHUYỂN ĐỘNG CỦA MÁY
Đặc điểm động lực học trong các thời kỳ chuyển động của máy
+ Thời kỳ chuyển động mở máy:
Bắt đầu mở máy 1 = 0 1 = 0 A đ – A c = E > 0
Công động > Công cản Máy sẽ chuyển động nhanh dần, công thừa biến thành động năng
+ Thời kỳ chuyển động bình ổn:
1 = 2 A đ – A c = E = 0
Công động = Công cản Chuyển động của khâu thay thế là chuyển động đều
+ Thời kỳ chuyển động tắt máy:
Khi tắt máy 2 = 0 2 = 0 A đ – A c = E < 0
Biến thiên động năng âm động năng giảm dần
Khâu thay thế chuyển động chậm dần
Trang 9Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
II PHƯƠNG TRÌNH CHUYỂN ĐỘNG CỦA MÁY
Đặc điểm động lực học trong các thời kỳ chuyển động của máy
t 0
Mở máy Chuyển động
bình ổn Tắt máy Các thời kỳ chuyển động của máy
Trang 10Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
II PHƯƠNG TRÌNH CHUYỂN ĐỘNG CỦA MÁY
2 Phương trình chuyển động của máy viết dưới dạng momen
2 2
(phương trình dạng này ít được sử dụng)
Trang 11Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
Trong khi giải bài toán phân tích động học cơ cấu, ta giả sử là khâu dẫn quay đều Thực tế, các lực tác động lên máy luôn thay đổi, vị trí cơ cấu luôn luôn thay đổi Vì vậy chuyển động thật của khâu dẫn là không đều Xác định chuyển động thật của máy, tức là xác định vận tốc của khâu dẫn tại từng vị trí của cơ cấu
Xét khâu thay thế là khâu quay, có mômen quán tính là Jt, chịu tác động của các mômen thay thế là Mtđ và Mtc
Trong thực tế, đại lượng Mt này có thể là hàm của , của hoặc của t; hoặc có thể là hàm của các thông số , , t
Ví dụ:
Động cơ điện: Mđ = Mđ()
Động cơ đốt trong: Mđ = Mđ(,)
Máy bơm, quạy ly tâm: Mc = Mc()
Máy ép: Mc = Mc( )…
- 11 -
III CHUYỂN ĐỘNG THẬT CỦA MÁY
Trang 12Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường
Dựa vào phương trình chuyển động của máy, xác định vận tốc góc khâu dẫn:
- 12 -
III CHUYỂN ĐỘNG THẬT CỦA MÁY
2
1
2
t
[ E ( M M )d ] J
Thay thế các đại lượng = () Bài toán đã giải xong
Thực tế, các hàm Mđ, Mc, Jt đều cho trước và thường ở dạng bảng số hay đồ thị Giải bài toán bằng phương pháp số hay
phương pháp đồ thị
Trang 13Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường - 13 -
III CHUYỂN ĐỘNG THẬT CỦA MÁY
1 Phương pháp số
1
2
1 1
1
2
2
i
i
J
Trong đó
1
2 1
1 2
1 2
i
i
;
- Biểu thức vận tốc trên có thể viết lại dưới dạng
Hay 1
1
2
i
Trang 14Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường - 14 -
III CHUYỂN ĐỘNG THẬT CỦA MÁY
1 Phương pháp số
Trang 15Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường - 15 -
III CHUYỂN ĐỘNG THẬT CỦA MÁY
2 Phương pháp đồ thị
J M M
d c
M M M
- Xây dựng đồ thị
- Cộng đồ thị
- Tích phân đồ thị đồ thị đồ thị
- Xây dựng đồ thị (đường cong Wittenbauer) từ đồ thị
và đồ thị
Trang 16Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM Ths Trương Quang Trường - 16 -
III CHUYỂN ĐỘNG THẬT CỦA MÁY
2 Phương pháp
đồ thị
M
A
E
E
E o
J t 0
E
J t
1 2 3 4 5 6 7 8
0
0
1 2 3 4 5 6 7 8 0
1 2 3 4 5 6 7 8 0
1 2 3 4 5 6 7 8 i
2 1 3
4
5 6
7 8
J i
E i
i min
max
i
a)
b)
c)
d)
e)
M c ()
M d ()
A c ()
A d ()
Trang 17Khoa Cơ Khí – Công Nghệ Trường ĐH Nông Lâm TPHCM
Ths Trương Quang Trường
- 17 -
III CHUYỂN ĐỘNG THẬT CỦA MÁY
2 Phương pháp đồ thị
Từ đường cong Wittenbauer xác định vận tốc 1 như sau:
k k
k k
J J
+ Tại = k , động năng và momen quán tính của máy có giá trị:
Xác định bởi điểm K trên đường cong + Gọi k OJ,OK , ta có
k
/ tan
k
E
E J
OE
+ Do đó
Trường hợp tổng quát, đường cong E(J) gồm ba giai đoạn: Khởi động, chuyển động bình ổn và tắt máy Trong giai đoạn bình ổn, biến thiên giữa max và min Vận tốc máy biến thiên trong khoảng 1min 1max
biến thiên giữa