Bài giảng luật hiến pháp nước ngoài bài 3

Khái niệm Bầu cử và Chế độ bầu cử• Bầu cử: – Nghĩa rộng: phương thức hình thành nhân sự nói chung – Nghĩa hẹp: bầu cử trong luật hiến pháp, để hình thành nên một cơ quan nhà nước theo c

Tuần 3: Pháp luật bầu cử/Mối quan hệ cơ bản giữa Nhà nước

và công dân

Tuần 3: Pháp luật bầu cử/Mối quan hệ cơ bản

giữa Nhà nước và công dân

1 Khái niệm Bầu cử và Chế độ bầu cử

2 Các nguyên tắc bầu cử

3 Các giai đoạn bầu cử

4 Các phương pháp phân ghế đại biểu

1 Khái niệm Bầu cử và Chế độ bầu cử

• Bầu cử:

– Nghĩa rộng: phương thức hình thành nhân sự nói

chung

– Nghĩa hẹp: bầu cử trong luật hiến pháp, để hình thành nên một cơ quan nhà nước theo con đường dân chủ

• Chế độ bầu cử:

– Nghĩa rộng: Toàn thể quá trình, quy trình bầu cử

– Nghĩa hẹp: phương pháp phân ghế đại biểu

– Tầm quan trọng của chế độ bầu cử đối với việc hình thành nhà nước hiện đại.

2 Các nguyên tắc bầu cử

• Bầu cử phổ thông: mọi người dân đều được tham gia Những hạn chế là tối thiểu

– Tư cách công dân: một số nước không quy định điều kiện này đối với một số cấp bầu cử (vd Địa phương) – Tuổi: phổ biến là 18 tuổi (một số ngoại lệ 16 tuổi

(Brazil, Cuba, Iran …), 20 tuổi (Nhật bản, Thái lan),

21 tuổi (Malaysia, Maroc))

– Cư trú: một số nước yêu cầu thời hạn cư trú (Canada, Mehico, Achentina)

– Văn hóa: ít phổ biến Một số nước yêu cầu biết chữ (Thái lan)

– Điều kiện vật chất và đạo đức: ít phổ biến

2 Các nguyên tắc bầu cử (tiếp)

• Bình đẳng: mỗi người một phiếu, giá trị phiếu như

nhau Nguyên tắc phổ biến, các ngoại lệ chủ yếu mang tính lịch sử.

• Bầu cử tự do/bỏ phiếu bắt buộc: bầu cử tự do là phổ

biến Bắt buộc là không phổ biến (VD Ý quy định bầu

cử là bắt buộc; Bỉ quy định phạt tiền; Argentina quy định phạt tiền và cấm bầu cử.

• Bầu cử trực tiếp/gián tiếp

– Trực tiếp: AD phổ biến trong bầu cơ quan đại diện

– Gián tiếp: AD phổ biến trong bầu tổng thống hay thượng viện

• Bỏ phiếu kín: nguyên tắc phổ biến

3 Các giai đoạn bầu cử

• Về cơ bản cách thức giống Việt Nam: Xác

định ngày bầu cử, chia đơn vị bầu cử, lập danh sách cử tri, bỏ phiếu, kiểm phiếu.

• Những điểm khác biệt:

– Ứng cử viên: 3 cách: tự ứng cử, đảng phái, thu

phiếu ủng hộ.

– Vận động bầu cử: tự do

– Tổ chức phụ trách bầu cử

4 Các phương pháp phân ghế đại biểu

• Hai phương pháp chính:

– Đa số: ai được nhiều phiếu hơn thì được số ghế đang đưa ra

để chọn Có ba phương thức: đa số tương đối, đa số tuyệt đối, đa số tăng cường

– Tỷ lệ: Chia số ghế theo tỷ lệ số phiếu đạt được Thường áp dụng đối với bầu cử có nhiều đảng phái tham gia

• Phương pháp đa số:

– Đa số tương đối: lớn hơn là được VD: A 30%, B 40%, C 20%, D10% Ưu điểm: luôn chia được phiếu Nhược điểm: không hoàn toàn dân chủ

– Đa số tuyệt đối: 50%+1 Ưu điểm: dân chủ Nhược điểm:

có khi không chia được phiếu, lợi cho đảng lớn (Mỹ, Anh) – Đa số tăng cường: 2/3 hoặc ¾ Khó nhất

4 Các phương pháp phân ghế đại biểu (tiếp)

• Phương pháp tỷ lệ:

– Mỗi đảng phái chính trị có số ghế tương ứng với số phiếu thu được => sự công bằng chính trị

– Mấu chốt là xác định một định mức tỷ lệ để trên cơ sở đó chia ghế

– Phương pháp Thomas Hare (đầu TK 19):

• E=x/y (x: tổng phiếu hợp lệ; y: tổng ghế)

• Lấy số phiếu mỗi đảng chia cho định mức Số phiếu còn lại xác định theo nguyên tắc số dư lớn nhất hoặc số dư trung bình lớn nhất.

– Phương pháp Bischof: E=x/(y+1)

– Phương pháp D’hont: lấy số phiếu thu được chia cho các số nguyên từ 1 trở lên

Bài tập

• Cuộc bầu cử có 7 đảng phái, tranh 9 ghế vào hội đồng địa phương

• Tổng phiếu hợp lệ là 472000 phiếu Phân bổ:

– A 90000

– B 30000

– C 43000

– D 134000

– E 23500

– G 55500

– H 96000