Bài 1 tài chính công và quản lý tài chính công

Phạm vi tài chính công Tài chính của các cơ quan hành chính  Tài chính của các đơn vị sự nghiệp công  Tài chính phục vụ các hoạt động công ích do nhà nước tài trợ.. Các công cụ quản

BÀI 1 TÀI CHÍNH CÔNG VÀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CÔNG

Chương trình cử nhân KHQL

Ths Nguyễn Xuân Thu Khoa Quản lý tài chính công – Học viện Hành chính

Nội dung

 Lý luận chung về Tài chính công và Quản lý tài chính công

 Cải cách quản lý tài chính công

 Bài học của Việt Nam

Bản chất tài chính công

giá trị

dụng các quỹ tiền tệ của NN

Chức năng tài chính công

 Tạo lập vốn: Tập trung vốn và tích tụ vốn

 Phân bổ và phân phối lại : Phân chia nguồn lực

tài chính; điều chỉnh thu nhập giữa các chủ thể trong xã hội

 Giám đốc và điều chỉnh: thực hiện kiểm tra; tác

động đến các chủ thể cũng như là nền kinh tế

Vai trò của tài chính công

 Thực hiện các mục tiêu kinh tế vĩ mô: thúc đẩy

tăng trưởng và ổn định kinh tế

Đảm bảo hoạt động của bộ máy nhà nước và công bằng xã hội: Chi tiêu chính phủ

Chi cho phúc lợi và

chuyển giao xã hội

1 485 008 597 150 402 222 88 989 600

Năm 2005 Đơn vị: triệu đồng nội địa

Vai trò của tài chính công:

Các bằng chứng minh họa

Thúc đẩy tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô:

Các bằng chứng từ cuộc khủng hoảng tài chính thế giới 2008

Vai trò của tài chính công:

Các bằng chứng minh họa

Một số sự kiện đáng nhớ

• 6.8.2007: Home Mortgage nộp đơn xin phá sản

• 9.2008: Northern Rock (Anh) – sắp phá sản (CP phải quốc hữu hóa)

•15.9.2008 : Lehman Brothers Holding, (Ngân hàng lớn thứ 4 Mỹ) nộp đơn phá sản sau 158 năm hoạt động

• 26.9 2008 : Washing Mutuel Inc được bán cho JP Morgan chase

• Trong năm 2008, bình quân có 2NH phá sản /tháng , thất nghiệp lên đến 2 con số…

Kế hoạch gói kích thích (USD)

Thúc đẩy tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô:

Các bằng chứng từ cuộc khủng hoảng tài chính thế giới 2007-2008

Đơn vị: tỷ USD

Vai trò của tài chính công:

Các bằng chứng minh họa

Phạm vi tài chính công

 Tài chính của các cơ quan hành chính

 Tài chính của các đơn vị sự nghiệp công

 Tài chính phục vụ các hoạt động công ích do

nhà nước tài trợ Vd: DNNN công ích

Quản lý tài chính công

Câu hỏi thảo luận

Thể chế

Bộ máy

Con người

Tài chính Chiến lược

Câu hỏi

 Lựa chọn 1 tổ chức: (Doanh nghiệp, cơ

quan hành chính, đơn vị sự nghiệp)

 Mô tả ngắn gọn nhiệm vụ/mục tiêu của

tổ chức.

 Mô tả ngắn gọn cách thức quản lý tài

chính (thu và chi) của tô chức đó

Mục tiêu quản lý tài chính công

 Làm thế nào để chính phủ tăng thu bền

vững?

 Làm thế nào để phân bổ nguồn lực hiệu

quả?

 Làm thế nào để quản lý ngân sách ở các

tổ chức công hiệu quả và hiệu lực?

Các công cụ quản lý tài chính công

 Hệ thống pháp luật

 Các chính sách kinh tế - tài chính

 Công cụ kế hoạch

 Các công cụ kiểm soát: thanh tra, kế toán, kiểm toán

 Tổ chức bộ máy quản lý tài chính công

Bộ máy quản lý tài chính công ở Việt Nam

Quốc hội Chính phủ

Bộ tài chính Các bộ ngành

HĐND và UBND tỉnh Tổng cục thuế

Các đơn vị dự toán ngân sách

Cục thuế KBNN tỉnh Cục quản lý vốn

Sở tài chính Cục hải quan Chi cục dự trữ

HĐND và UBND huyện

HĐND và UBND xã

Các động cơ cải cách quản lý tài chính công

 Khủng hoảng tài chính

 Thay đổi thể chế chính trị

 Áp lực từ yêu cầu quản trị chính phủ tốt

 Thay đổi về vai trò của CP: chuyển từ cai trị

sang phục vụ

 Yêu cầu về phân cấp quản lý, nâng cao hiệu

quả sử dụng tài chính công

Xu hướng cải cách quản lý tài chính công

 Xây dựng hệ thống thuế phù hợp

 Nâng cao hiệu quả của thuế

 Kiểm soát chi tiêu công, giảm thâm hụt NSNN

 Áp dụng khuôn khổ chi tiêu trung hạn (MTEF)

 Cải cách kế toán

 Tăng cường kiểm toán

 Cải thiện chế độ thông tin, báo cáo

 Tăng tính công khai minh bạch và trách nhiệm giải trình

Cải cách tài chính công việt nam

 Cải cách quản lý ngân sách nhà nước:

+ Ban lành luật NSNN

+ Xây dựng hệ thống thuế + Cải cách quản lý thuế + Quản lý chi tiêu công: chuyển từ QL đầu vào -> đầu ra, áp dụng Khuôn khổ chi tiêu trung hạn (MTEF)

+ Tăng cường phân cấp cho chính quyền địa phương + Thúc đẩy tính công khai, minh bạch , trách nhiệm

 Đổi mới cơ chế quản lý tài chính đối với cơ quan hành chính và

đơn vị sự nghiệp

 Đổi mới chế độ kế toán, kiểm toán

Quy mô NSNN Việt Nam (%GDP)

1991 1992 1993 1994 1995 1991/1995 Thu NSNN 13,5 19,0 21,7 23,6 23,3 20,2

Chi NSNN 15,9 22,0 29,3 27,9 27,4 24,5

1996 1997 1998 1999 2000 1996/2000 Thu NSNN 22,9 20,8 19,6 19,6 20,5 20,7

Chi NSNN 25,9 24,9 22,7 24,0 24,7 24,4

2001 2002 2003 2004 2005 2001/2005 Thu NSNN 21,4 22,1 22,5 22,3 22,0 22,1

Chi NSNN 26,7 27,4 28,1 28,1 27,0 27,4

Cơ cấu chi tiêu công giai đoạn 1997-2002

Vận tải, kho bãi và bưu điện

Công nghiệp Giáo dục và đào tạo

Y tế Bảo hiểm xã hội Ván hoá, thể thao

Khoa học công nghệ

và môi trường Chi phí quản lý hành chính

Trả lãi vay Các khoản chi khác

Cải cách thuế ở việt nam

 Cải cách thuế bước 1: ban hành thuế VAT, TNDN, Thuế

TN đối với người có thu nhập cao (1990)

 Cải cách thuế bước 2: Sửa đổi thuế VAT, TNDN, thuế XNK

Cải cách thuế ở việt nam

 Đảm bảo tăng thu bền

 Xây dựng hệ thống thuế

hiệu quả: Mở rộng diên thu, đối tượng thu, tăng tỷ trọng thuế trực thu, giảm tỷ trọng thuế gián thu…

 Cải cách hành chính thuế,

quản lý hóa đơn thuế, đối tượng nộp thuế….

Phân loại thuế

 C¨n cø vµo kh¶ n¨ng chuyÓn dÞch g¸nh nÆng cña thuÕ:

ThuÕ trùc thu vµ thuÕ gi¸n thu

 C¨n cø vµo c¬ së tÝnh thuÕ:

ThuÕ tiªu dïng; thuÕ thu nhËp; thuÕ tµi s¶n

 C¨n cø vµo thuÕ suÊt:

ThuÕ luü tiÕn, thuÕ luü tho¸i, thuÕ tû lÖ

Cỏc khớa cạnh của một hệ thống thuế

 Tính đơn giản, thuận tiện

Phân loại thuế

 Theo khả năng chuyển giao gánh nặng thuế: thuế gián thu và thuế trực thu

 Theo cơ sở đánh thuế: thuế thu nhập, thuế tiêu dùng, thuế tài sản

 Theo thuế suất bình quân: thuế tỷ lệ, thuế lũy tiến, thuế lũy thoái

Quản lý thu thuế

 Đảm bảo kế hoạch thu

 Đảm bảo thực hiện nghiêm pháp luật thuế

 Phát huy vai trò của thuế trong điều chỉnh các hoạt động kinh tế

Tổ chức quản lý thu thuế

 Lập dự toán thuế

 Quản lý các đối tượng nộp thuế: đăng ký, kê khai, thu nộp thuế

 Kế toán và quyết toán thuế

 Thanh tra thuế

 Dịch vụ hỗ trợ đối tượng nộp thuế

 Là khoản thu nhằm thu hồi chi phí đầu tư cung cấp các hàng hóa/dịch vụ công cộng

Phân loại Phí

 Theo cấp quản lý: do các CQ trung ương thu; phí do CQ ĐF thu

 Theo lĩnh vực hoạt động kinh tế:

+ Phí phát sinh từ các hoạt động kinh tế

+ Phát sinh từ các hoạt động văn xã

+ Lĩnh vực khác

Lệ Phí

 Là khoản thu nhằm bù đắp chi phí cung cấp các dịch vụ hành chính công

Phân loại lệ Phí

 Theo cấp quản lý: do CQ trung ương thu; phí do CQĐF thu

 Theo tính chất dịch vụ cung cấp

+ lệ phí liên quan đến quyền và nghĩa vụ công dân

+ Lệ phí liên quan đến tài sản

+ Liên quan đến SX, KD

+ Lĩnh vực khác

Cải cách Quản lý thuế

Cơ quan thuế tính thuế,

thông báo thuế, thu thuế

Đối tượng nộp thuế

tự tính thuế, nộp thuế

 Cải cách qui trình thu nộp thuế

 Thay đổi tổ chức của cơ quan thu thuế

 Áp dụng công nghệ thông tin

 Hỗ trợ, phục vụ đối tượng nộp thuế

 Tăng cường công khai, minh bạch, sự tham gia của XH

Chi tiêu công

 Theo nghĩa rộng: Toàn bộ các khoản chi nhằm mục đích công

 Theo nghĩa hẹp: Các khoản chi của NN

Phân loại Chi tiêu công

 Theo tính chất: Chi công cộng và chi chuyển

giao

 Theo chức năng: Chi thường xuyên + chi đầu tư

Quản lý chi tiêu công

 Theo dòng, khoản mục (đầu vào)

 Theo công việc

 Theo chương trình

 Theo đầu ra và MTEF

Khung cải cách Quản lý chi tiêu công

 Về thể chế

 Về bộ máy

 Về con người