Bài giảng kinh tế học vi mô và ứng dụng chương 7

VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG • Các quan điểm về vai trò của Chính phủ • Nguồn gốc các thất bại của thị trường • Sự can thiệp của chính phủ... Các quan điểm về vai t

VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

• Các quan điểm về vai trò của Chính phủ

• Nguồn gốc các thất bại của thị trường

• Sự can thiệp của chính phủ

Các quan điểm về vai trò Chính phủ

• Quan điểm của các nhà kinh tế “tân cổ điển”:

thị trường nên chiếm vị trí trung tâm, Chính phủ chỉ nên đóng vai trò tối thiểu

• Quan điểm can thiệp: chính phủ nên can thiệp

rộng rãi bằng việc thúc đẩy các khu vực riêng biệt một cách có chọn lựa

• Quan điểm “thân thiện với thị trường”: chính

phủ nên chủ động trong những khu vực mà thị trường hoạt động không hiệu quả, tác động ít vào những nơi mà thị trường hoạt động tốt

Các chức năng kinh tế của Chính phủ

• Chức năng kinh tế vĩ mô: ổn định hóa và

điều chỉnh cơ cấu nền kinh tế

- Ổn định hóa: tối thiểu hóa các dao động kinh

tế ngắn hạn và tác động của nó vào nkt

(Chính sách tài khóa,, tiền tệ, lãi suất…)

- Điều chỉnh cơ cấu: sự khuyến khích của

Chính phủ đối với sự tăng trưởng dài hạn bền vững của nkt (cơ cấu lại nkt)

Các chức năng kinh tế của Chính phủ

• Chức năng kinh tế vi mô: Chính phủ tác

động đến sự phân bổ các nguồn lực để cải

thiện hiệu qủa kinh tế

• Chức năng điều tiết: Chính phủ tạo ra các cơ

sở thương mại và pháp lý cho nkt như hệ thống các luật và pháp lệnh.

THỊ TRƯỜNG VÀ PHÂN BỔ NGUỒN

LỰC HIỆU QUẢ

P

Q D=MSB

S=MSC E

QE

•Thị trường phõn bổ nguồn lực hiệu quả tại E

MSB=MSC.

hoàn hảo là phõn bổ nguồn lực hiệu quả

PE

NGUỒN GỐC CÁC THẤT BẠI

CỦA THỊ TRƯỜNG

• Ngoại ứng

• Cung cấp hàng hóa công cộng

• Sức mạnh thị trường

• Thông tin không hoàn hảo

• Phân phối thu nhập không công bằng

NGOẠI ỨNG ÂM - CHI PHÍ

Sản lượng hiệu quả của

Hãng Q A Sản lượng hiệu quả của

xã hội Q E MSC = MPC + MEC

S = MPC

Tổng chi phí xã hội phải chịu do ngoại ứng âm

PA

QA

MSC

Sản lượng

Giá

P E

Q E

MEC

E

A F

CAN THIỆP CỦA CHÍNH PHỦ

*Thuế trên từng đơn vị sản phẩm (t)

MPC dịch chuyển MPC1

QA = QE

•Qui định chuẩn ô

nhiễm

•Thu phí gây ô nhiễm

•Cấp giấy phép xả chất

thải có thể chuyển nhượng được

Pm

P0

Q

P

MPC MSC

D=MSB

QA

QE

E

F

A

Thuế

MPC1

VÍ DỤ NGOẠI ỨNG DƯƠNG

MC

P1

Mức sửa nhà

Giá

D = MPB

q1

MSB

MEB

Khi có ngoại ứng dương (lợi ích của việc sửa nhà đối với hàng xóm), MSB lớn hơn lợi ích biên D

q*

P*

*TRỢ CẤP TOÀN BỘ ( VỚ DỤ: CHƯƠNG TRỠNH

TIỜM CHỦNG MỞ RỘNG)

* TRỢ CẤP CHO CỎC CỎ

NHÕN THỰC HIỆN HOẠT ĐỘNG

MSB = MPB

Q A = Q E

CAN THIỆP CỦA CHÍNH PHỦ

S=MPC=MSC

Q

P

MSB D=MPB

QA QE

Trợ cấp

F

E A

CUNG CẤP HIỆU QUẢ HÀNG HÓA

CÔNG CỘNG

D 1

D 2

D

Khi hàng hóa là không cạnh tranh, lợi ích cận biên xã hội của việc tiêu dùng (D) được xác định bằng việc cộng theo chiều thẳng đứng các đường cầu cá nhân đối với hàng hóa

Sản lượng

0

Lợi ích($)

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

$4,00

$5,50

$7,00

Chi phí biên

$1,50

Sản lượng hiệu quả xảy ra tại

MC = MB với Q = 2, MB = $1,5 + $4,0 = $5,5 ø

VẤN ĐỀ ĂN THEO- Người tiêu dùng hay người sản

xuất không trả tiền cho tiêu dùng hàng hóa công cộng

• * Ví dụ: chương trình tiêm chủng mở rộng trong cộng đồng

Chương trình này mang lại lợi cho tất cả mọi trẻ em trong độ tuổi tiêm chủng

Các bà mẹ khơng cĩ động cơ trả đúng giá trị mà chương trình này đem lại cho con họ

Họ hành động như những kẻ ăn theo – đánh giá thấp giá trị của chương trình để được hưởng lợi mà khơng phải trả tiền

CAN THIỆP CỦA CHÍNH PHỦ

* Dùng sự lựa chọn công cộng

Các công chức chính phủ do dân bầu ra dùng phương pháp

bỏ phiếu để quyết định mức chi tiêu vào hàng hóa công

cộng

Sau đó phân bổ chi tiêu cho các cá nhân đóng góp

* Chính phủ trợ cấp cho việc cung cấp hàng hóa công

cộng

CAN THIỆP CỦA CHÍNH PHỦ

• Phần mất không

do độc quyền tự

nhiên là AEF

• Điều tiết bằng giá

• Điều tiết bằng sản

lượng

ATC

E MC

QA QB QO QE Q

PA

PB

PO

F

A’

F’

ĐIỀU TIẾT BẰNG GIÁ

• Mục tiêu hiệu quả giá: P = MC

Độc quyền bị lỗ

Chính phủ phải bù lỗ

• Mục tiêu sự công bằng: PO

Độc quyền hòa vốn

• Mục tiêu hiệu quả sản xuất: chi phí

trung bình tối thiểu

Không có mức sản lượng nào mà giá

có thể bù đắp ATC

Chính phủ phải bù lỗ

ĐIỀU TIẾT BẰNG SẢN LƯỢNG

• Chính phủ đàm phán với nhà độc quyền để xác định một mức sản lượng tối thiểu QB

• Giá được xác định dựa vào đường cầu của thị trường

PB

• Phần mất không giảm, chỉ là diện tích A’F’E

THÔNG TIN KHÔNG HOÀN

HẢO

• Tình huống:

Sôi động thị trường ôtô cũ

• Giá không phát tín hiệu chính xác nên mức sản lượng là không hiệu quả

CAN THIỆP CỦA CHÍNH PHỦ

• Các hãng bán ôtô có bảo hành

• Các hãng và công nhân ký kết hợp đồng bao gồm cả những điều khoản khuyến khích và

thưởng

• Cổ đông của công ty cần giám sát hành vi của người quản lý