Bài giảng pháp luật về luật hợp đồng trong kinh doanh (dương kim thế nguyên)

Nội dung của hợp đồng là toàn bộ những điều khoản mà các bên đã thỏa thuận được với nhau và ghi nhận trong hợp đồng, làm phát sinh nghĩa vụ cụ thể của các bên đối với nhau... Nội dung

PHÁP LUẬT VỀ LUẬT HỢP ĐỒNG TRONG KINH DOANH

Giảng viên :

DƯƠNG KIM THẾ NGUYÊN

1.1 Khái niệm hợp đồng

dân sự là sự thoả thuận giữa các bên nhằm mục đích xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự

Phân loại hợp đồng

1 Căn cứ vào mối liên hệ giữa quyền và nghĩa vụ

của các bên

hợp đồng

song vụ

hợp đồng đơn vụ.

1.2 Phân loại hợp đồng

2 Căn cứ vào tính phụ thuộc

về hiệu lực

Phân loại hợp đồng

3 Căn cứ vào thời điểm phát sinh nghĩa vụ của các bên

Hợp đồng

trọng thức

Hợp đồng ưng thuận

Hợp đồng thực tế.

HĐ DÂN SỰ HĐ TM

Chủ

thể

Thương nhân với T Nhân, các bên liên quan

Sinh hoạt- Tiêu

HT Mục

đích

Sinh lợi

BLDS và luật chuyên ngành

Thương Lượng, Giải

BLDS, LTM, luật CN

LỊCH SỬ LUẬT HỢP ĐỒNG ViỆT NAM

1991

PLHĐKT 1989

Quan hệ tiêu dùng Quan hệ kinh doanh

BLDS 28.10.1995 1.7.1996

PLHĐKT 25.9.1989

LTM 10.5.1997 1.1.1998

LUẬT THƯƠNG MẠI 2005

BLDS 2005

HÌNH THỨC VĂN BẢN HOẶC TÀI LIỆU GIAO DỊCH

HỢP ĐỒNG KINH TẾ THEO PHÁP LỆNH HĐKT 1989

HÌNH THỨC VĂN BẢN, LỜI NÓI, HÀNH VI CỤ

THỂ

HỢP ĐỒNG THƯƠNG MẠI THEO

LUẬT THƯƠNG MẠI 1997

HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI ĐỘC LẬP, THƯỜNG XUYÊN

THƯƠNG NHÂN THEO LUẬT THƯƠNG MẠI 1997

VĂN BẢN VỀ HỢP ĐỒNG

 Bộ luật Dân sự 2005

 Nghị quyết của Quốc hội nước CHXHCN

Việt Nam số 45/2005/QH11 ngày

14/6/2005 về việc thi hành Bộ luật Dân sự

 Luật Thương mại 2005

 Các luật chuyên ngành : luật kinh doanh

bảo hiểm, luật nhà ở, luật kinh doanh bất động sản, bộ luật hàng hải,…

NHỮNG LƯU Ý KHI LỰA CHỌN VÀ ÁP DỤNG LUẬT ĐIỀU

CHỈNH QUAN HỆ HĐ?

 Giao dịch đó chịu sự điều chỉnh của Luật trong nước hay luật

nước ngoài ?

 GD đó rơi vào lĩnh vực nào (mua bán, thuê, tín dụng, bảo

hiểm…) ? (nhằm tìm luật chuyên ngành trực tiếp điều chỉnh) Quy tắc áp dụng luật:

 Riêng phủ định chung

 Ap dụng BLDS khi các luật chuyên ngành không có quy định.Lưu ý, vì LTM trong mối quan hệ với BLDS là luật chuyên ngành nhưng nó cũng được xem là luật chung cho các giao dịch trong hoạt động thương mại, nên phải xem GD đó có chịu

sự điều chỉnh của LTM không Xem Điều 4 LTM để hiểu nguyên tắc áp dụng

 Đối với một giao dịch (đã hoặc sẽ thực hiện) cần xác định chính

xác thời điểm phát sinh giao dịch nhằm xác định luật áp dụng ( vd: Giao dịch về nhà ở phát sinh trước 1.7.1991 chịu sự điều chỉnh của NQ 58, nếu có người VN định cư ở nước ngoài tham gia thì chịu sự điều chỉnh của NQ 1037…) Đối với giao dịch phát sinh trước 1.1.2006, cần phân biệt đó là HĐ dân sự hay HĐ kinh

tế để xác định luật áp dụng cho chính xác

một số hoạt động thương mại cụ thể do Luật thương mại quy định

 Quảng cáo thương mại

 Trưng bày, giới thiệu

 Đại diện cho thương nhân

 Môi giới thương mại

 Uỷ thác mua bán hàng hoá

 Đại lý thương mại

 Một số hoạt động thương mại

khác

 Gia công

 Đấu giá hàng hoá

 Đấu thầu hàng hoá, dịch vụ

 Dịch vụ logistics

 Dịch vụ giám định

Bài tập

 hợp đồng sau là hợp đồng dân sự hay

hợp đồng thương mại, giải thích tại

sao?:

 a Công ty A ký hợp đồng mua 20 chiếc

máy tính của một cửa hàng bán máy vi tính để trang bị cho các phòng làm việc của công ty mình

 b.Giám đốc công ty A ký hợp đồng

chuyển nhượng ngôi nhà của mình cho anh C

 c Người mẫu H ký hợp đồng với công ty

Z để quảng cáo sản phẩm dầu gội cho

 Doanh nghiệp tư nhân A có đăng ký kinh doanh

trong lĩnh vực vận tải đường thủy nội địa, có ký

một hợp đồng với B là………

Theo hợp đồng hai bên thoả thuận: - ………

- ………

- ………

………

Hãy điền theo mẫu trên những sự kiện nào đó để có:

a- Một thí dụ về hợp đồng giữa A và B là hợp đồng mua bán hàng hóa?

b- Một thí dụ về hợp đồng giữa A và B là hợp đồng dân sự (theo nghĩa hẹp)?

c- Một thí dụ về hợp đồng giữa A và B là hợp đồng lao động?

d- Một thí dụ về hợp đồng giữa A và B là hợp đồng

PHẦN II

GIAO KẾT HỢP ĐỒNG 2.1 Chủ thể HĐ

2.2 Nội dung của hợp đồng

2.3 Thời điểm giao kết và thời

điểm có hiệu lực của HĐ

2.4 Hiệu lực hợp đồng và hợp

đồng vô hiệu

KHÔNG CÓ MỤC ĐÍCH KIẾM LỜI NHƯNG

ĐẠI DIỆN GIAO KẾT

không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ đối với người được đại diện, trừ trường hợp

VIỆC ỦY QUYỀN PHẢI LẬP THÀNH VĂN BẢN (Ủy quyền thường xuyên hoặc ủy

quyền theo vụ việc)

CHỦ HỘ GIA

ĐÌNH

TỔ TRƯỞNG

PHƯƠNG THỨC

GIAO KẾT HỢP ĐỒNG

GIAO KẾT

TRỰC TIẾP

GIAO KẾT GIÁN TIẾP

thể

đề nghị phải được gửi tới đối tượng xác định cụ thể

CÁC YẾU TỐ CỦA

ĐỀ NGHỊ HỢP ĐỒNG

có hiệu lực kể từ khi bên được đề nghị nhận được

đề nghị đó

Chấm dứt hiệu lực khi hết hạn trả lời

Điều kiện thay đổi hoặc rút lại đề nghị phát sinh trong trường hợp bên đề nghị có nêu rõ về việc được thay đổi hoặc rút lại đề

Bên đề nghị thông báo hủy

bỏ đề nghị và bên nhận được đề nghị nhận được thông báo trước khi bên này

Bên nhận được đề nghị trả lời không chấp nhận

2.1.2 Chấp nhận đề nghị

KHÁI NIỆM

Chấp nhận đề nghị GKHĐ là sự trả lời của bên được đề nghị đối với bên đề nghị về việc chấp nhận toàn bộ nội dung của đề nghị.

Các điều kiện của

chấp nhận (Điều 396, 397 BLDS)

Bên được đề nghị GKHĐ có thể rút lạithông báo chấp nhận GKHĐ nếu thông báonày đến trước hoặc cùng với thời điểm bên đềnghị nhận được trả lời chấp nhận GKHĐ.

c/ Rút lại thông báo chấp nhận GKHĐ:

Nội dung của hợp đồng

 là toàn bộ những điều khoản mà các

bên đã thỏa thuận được với nhau và ghi nhận trong hợp đồng, làm phát

sinh nghĩa vụ cụ thể của các bên đối với nhau.

Nội dung của hợp đồng

Nội dung hợp đồng

Điều khoản

chủ yếu

điều khoản thường lệ

điều khoản tùy nghi

Nội dung của hợp đồng (Đ.402 BLDS)

Tuỳ theo từng loại hợp đồng, các

bên có thể thỏa thuận

Phạt vi phạm hợp đồng

Các nội dung

2.3 Thời điểm giao kết hợp

đồng và thời điểm phát

sinh hiệu lực của hợp

đồng

THỜI ĐIỂM GIAO KẾT

có thỏa thuận im lặng

thời điểm bên đề nghị nhận được trả lời chấp nhận giao kết

thời điểm bên

Được sự ủy quyền của người đại diện theo pháp luật là giám đốc công ty xây dựng A (trụ sở tại quận I, TP Hồ chí Minh),

Nguyễn Hoàng là trưởng phòng vật tư đã ký hợp đồng với

công ty cổ phần Hoa Thịnh (trụ sở tại thành phố Biên Hòa,

tỉnh Đống Nai) chuyên kinh doanh vật liệu xây dựng để mua một số vật liệu xây dựng trị giá 920 triệu đồng, số vật liệu này theo thỏa thuận sẽ được giao sau 15 ngày tại chân công trình

mà công ty A đang thi công ở thị xã Long An, tỉnh Long An, bên mua phải ứng trước 20% giá trị hợp đồng.

Hai ngày sau khi chuyển đủ số tiền tạm ứng, Nguyễn Hoàng lại đến tìm giám đốc xí nghiệp Hoa Thịnh xin hủy hợp đồng đã

ký, vì anh ta đã tìm được nguồn hàng tương ứng nhưng gần công trình hơn nên có thể tiết kiệm chi phí vận chuyển Công

ty Hoa Thịnh đã đồng ý hủy bỏ hợp đồng và hoàn lại tiền ứng trước cho công ty A.

Do giá vật liệu trên thị trường tăng nên Nguyễn Hoàng đã

không mua được hàng như dự kiến Đến hạn công ty A có

Công ty A cho rằng Nguyễn Hoàng chỉ được ủy quyền để ký hợp đồng chứ không được ủy quyền để hủy hợp đồng, vì thế hợp đồng vẫn có hiệu lực thực hiện Công ty Hoa

Anh chị hãy cho biết :

1 Giữa công ty A và công Hoa Thịnh có xác lập quan hệ hợp đồng không? Tại sao? Tranh chấp này sẽ được giải

quyết tại tòa án nào? Hãy giải thích

2 Việc hủy hợp đồng của Nguyễn Hoàng có hợp pháp

không? Sau khi có sự chấp thuận hủy hợp đồng của Hoa Thịnh thì hợp đồng còn hiệu lực không? Tại sao? Hãy cho biết hướng giải quyết tranh chấp nói trên?

2.4 Hiệu lực hợp đồng và hợp

đồng vô hiệu

Mục đích

và nội dung hợp đồng không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức

xã hội

Người tham gia hợp đồng hoàn toàn tự nguyện

có hiệu lực của giao dịch trong trường hợp có quy định

HỢP ĐỒNG VÔ HIỆU

CÁC LOẠI VÔ HIỆU

Nội dung giao dịch

là giả tạo

do người chưa thành niên, người mất năng lực hành

vi hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự xác lập, thực hiện

do

bị lừa dối,

đe doạ

Giao dịch

do bị nhầm lẫn

do người xác lập không nhận thức

và làm chủ được hành

vi của mình

Các trường Vơ hiệu tồn bộ :

Các trường hợp tồn bộ HĐ xem như khơng cĩ giá trị thực hiện trong các trường hợp :

a) Vi phạm điều cấm của pháp luật, trái đạo đức

b) Nội dung giao dịch là giả tạo :

- Khi các bên xác lập giao dịch một cách giả tạo nhằm che dấu một giao dịch khác thì giao dịch giả tạo vơ hiệu, cịn giao dịch bị che dấu vẫn cĩ hiệu lực trừ trường hợp giao dịch đĩ cũng bị pháp luật coi là vơ hiệu

- Trường hợp xác lập giao dịch giả tạo nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba thì giao dịch đĩ vơ hiệu

c) Giao dịch do người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi hoặc hạn chế năng lực hành vi dân

d) Giao dịch do bị lừa dối, đe doạ :

- Lừa dối trong giao dịch là hành vi cố ý của một bên hoặc

của người thứ ba nhằm làm cho bên kia hiểu sai lệch về chủ thể, tính chất của đối tượng hoặc nội dung của giao dịch nên

- Bên bị lừa dối hoặc bị đe doạ thì cĩ quyền yêu cầu Tịa án

tuyên bố giao dịch đĩ là vơ hiệu.

đ) Giao dịch do bị nhầm lẫn :

- Khi một bên cĩ lỗi vơ ý làm cho bên kia nhầm lẫn

về nội dung của giao dịch mà xác lập thì bên bị

nhầm lẫn cĩ quyền yêu cầu bên kia thay đổi nội dung của giao dịch đĩ, nếu bên kia khơng chấp nhận thì

bên bị nhầm lẫn cĩ quyền yêu cầu Tịa án tuyên bố

giao dịch vơ hiệu

- Trường hợp một bên do lỗi cố ý làm cho bên kia

nhầm lẫn về nội dung của giao dịch thì giải quyết

như giao dịch bị lừa dối, đe doạ

e ) Giao dịch do người xác lập khơng nhận thức và

làm chủ được hành vi của mình :

- Người cĩ năng lực hành vi dân sự nhưng đã xác lập giao dịch vào đúng thời điểm khơng nhận thức và làm chủ được hành vi của mình thì cĩ quyền yêu cầu Tịa án tuyên bố giao dịch đĩ vơ hiệu

g) Khi giao dịch khơng tuân thủ qui định về hình

h) Khi cĩ đối tượng khơng thể thực hiện được :

- Trong trường hợp ngay từ khi ký kết , hợp đồng

cĩ một hoặc nhiều phần của đối tượng khơng thể thực

hiện được vì lý do khách quan thì hợp đồng bị vơ hiệu.

- Trường hợp khi giao kết hợp đồng mà một bên biết

hoặc phải biết về việc hợp đồng cĩ đối tượng khơng thể thực hiện được, nhưng khơng thơng báo cho bên kia biết nên bên kia đã giao kết hợp đồng thì phải bồi thường

thiệt hại cho bên kia trừ trường hợp bên kia biết hoặc

phải biết về việc hợp đồng cĩ đối tượng khơng thể thực hiện được

4 2 Vơ hiệu từng phần :

- Khi một phần của giao dịch vơ hiệu nhưng khơng ảnh hưởng đến hiệu lực của các phần cịn lại của hợp đồng

- Những hợp đồng ký vượt quá phạm vi ủy quyền

thì phần vượt quá đĩ bị coi là vơ hiệu

Thời hiệu yêu cầu Tịa án tuyên bố hợp đồng vơ hiệu đối với các trường hợp vi phạm điều cấm của pháp luật, trái đạo đức XH và nội dung giao dịch là giả tạo

khơng bị hạn chế ; đối với các trường hợp khác là 2 năm kể từ ngày giao dịch được xác lập

4.3 Xử lý hợp đồng vơ hiệu :

- Giao dịch vơ hiệu khơng làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ của các bên kể từ thời

điểm xác lập.

- Khi hợp đồng bị coi là vơ hiệu thì các bên phải

khơi phục lại tình trạng ban đầu, hồn trả cho nhau những gì đã nhận; nếu khơng hồn trả được bằng

hiện vật thì phải hồn trả bằng tiền trừ trường hợp tài sản giao dịch, hoa lợi, lợi tức thu được bị tịch thu theo qui định của pháp luật

- Bên cĩ lỗi gây thiệt hại phải bồi thường

- Trường hợp giao dịch vơ hiệu nhưng tài sản giao

dịch là động sản khơng phải đăng ký quyền sở hữu

đã được chuyển giao bằng một giao dịch khác cho người thứ ba ngay tình thì giao dịch với người thứ

ba vẫn cĩ hiệu lực , trừ trường hợp người chiếm hữu ngay tình cĩ được được động sản này thơng qua hợp đồng khơng cĩ đền bù với người khơng cĩ quyền

định đọat tài sản;

- Trường hợp hợp đồng này là hợp đồng cĩ đền bù thì chủ sở hữu cĩ quyền địi lại động sản nếu động

sản đĩ bị lấy cắp, bị mất hoặc trường hợp khác bị

chiếm hữu ngịai ý chí của chủ sở hữu

- Trường hợp tài sản giao dịch là bất động sản hoặc

là động sản phải đăng ký quyền sở hữu đã được

chuyển giao bằng một giao dịch khác cho người thứ

ba ngay tình thì giao dịch với người thứ ba bị vơ

hiệu , trừ trường hợp người thứ ba ngay tình nhận được tài sản này thơng qua bán đấu giá hoặc giao dịch với người mà theo bản án, quyết định của cơ quan Nhà nước cĩ thẩm quyền là chủ sở hữu tài sản nhưng sau đĩ người này khơng phải là chủ sở hữu tài sản do bản án, quyết định bị hủy, sửa

Hợp đồng vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm

dứt quyền, nghĩa vụ của các bên kể từ thời điểm xác lập

Hậu quả pháp lý của

hợp đồng vô hiệu

Nếu HĐ

đã thực hiện xong rồi thì vẫn

xử lý về

Cách xử lý hợp đồng

vô hiệu

Thực hiện đúng hợp đồng, đúng đối tượng, chất lượng,

số lượng, chủng loại, thời hạn, phương thức và các thỏa thuận khác

Thực hiện một cách trung thực, theo tinh thần hợp tác

và có lợi nhất cho các bên, bảo đảm tin cậy lẫn nhau

Không được xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền, lợi ích

Nguyên

tắc thực

hiện hợp

đồng

CÁC BIỆN PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG

THẾ CHẤP TÀI SẢN

BÊN THẾ

CHẤP (BÊN VAY)

BÊN NHẬN THẾ CHẤP (BÊN CHO VAY)

TÀI SẢN THẾ CHẤP (NHÀ, QSD

ĐẤT)

bên cầm cố giao tài sản thuộc quyền sở

hữu của mình cho bên nhận cầm cố để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự

BÊN BẢO LÃNH

(NGƯỜI THỨ 3)

Các biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng

c Bảo lãnh tài sản:

là việc người thứ ba (bên bảo lãnh) cam kết với bên

có quyền (bên nhận bảo lãnh) sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ (bên được bảo lãnh), nếu khi đến thời hạn mà bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ Các bên cũng có thể thỏa thuận về việc bên bảo lãnh chỉ phải thực hiện nghĩa vụ khi bên được bảo lãnh không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình.

 Ngoài các biện pháp bảo đảm nêu trên, các bên trong

quan hệ hợp đồng có thể thỏa thuận với nhau lựa

chọn các biện pháp khác để bảo đảm việc thực hiện hợp đồng như đặt cọc, ký quỹ, ký cược.

3.3.Cách thức thực hiện hợp đồng

 là hành vi của các bên nhằm biến các

nội dung đã cam kết trong hợp đồng thành hiện thực

 Khi các bên đã thỏa thuận thời hạn

thực hiện nghĩa vụ thì mỗi bên phải

thực hiện nghĩa vụ của mình khi đến hạn; không được hoãn thực hiện với

lý do bên kia chưa thực hiện nghĩa vụ đối với mình.

3.3.Cách thức thực hiện hợp đồng

 bên phải thực hiện nghĩa vụ trước có quyền

hoãn thực hiện nghĩa vụ, nếu tài sản của bên kia đã bị giảm sút nghiêm trọng đến

mức không thể thực hiện được nghĩa vụ

như đã cam kết cho đến khi bên kia có khả năng thực hiện được nghĩa vụ hoặc có

người bảo lãnh

 Bên phải thực hiện nghĩa vụ sau có quyền

hoãn thực hiện nghĩa vụ đến hạn nếu bên thực hiện nghĩa vụ trước chưa thực hiện

nghĩa vụ của mình khi đến hạn

3.3.Cách thức thực hiện hợp đồng

 Khi một bên không thực hiện được nghĩa vụ

của mình do lỗi của bên kia thì có quyền

yêu cầu bên kia vẫn phải thực hiện nghĩa

vụ đối với mình hoặc huỷ bỏ hợp đồng và yêu cầu bồi thường thiệt hại

 Trong trường hợp các bên không thỏa

thuận bên nào thực hiện nghĩa vụ trước thì các bên phải đồng thời thực hiện nghĩa vụ đối với nhau; nếu nghĩa vụ không thể thực hiện đồng thời thì nghĩa vụ nào khi thực

hiện mất nhiều thời gian hơn thì nghĩa vụ

đó phải được thực hiện trước

Khái niệm:

Chế tài trong hoạt động thương mại là sự gánh chịu hậu quả bất lợi của bên vi phạm HĐ trong TM

bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên trong quan hệ hợp đồng mua bán, các bên đều nhằm đạt được những lợi ích nhất định

ngăn ngừa và hạn chế vi phạm hợp đồng

nâng cao ý thức trách nhiệm của các chủ thể