Bài giảng quan hệ kinh tế quốc tế chương 3 phan minh hòa

Khái ni m: khi hàng hoá đó đi qua lãnh th h i quan... Khỏi ni m tr c p XK Lμ những ưu đãi về mặt tμi chính mμ Chính phủ các nước dμnh cho các doanh nghiệp của nước mình nhằm đẩy mạnh xuấ

−

GV: Phan Minh Hòa

B môn: Quan h Kinh t Qu c t Khoa: Kinh t Ngo i th ng - 8345801 Email:

Quan h Kinh t Qu c t

2

I Khái ni m, nhi m v và các b ph n trong chính sách th ng m i qu c t

1 Khái ni m

Chính sách th ng m i qu c t là h

th ng các nguyên t c, bi n pháp kinh

t hành chính và pháp lu t dùng đ

th c hi n nh ng m c tiêu đã xác đ nh trong l nh v c th ng m i qu c t

c a m t n c trong m t th i k nh t

đ nh.

3

2 c đi m

̈ là m t b ph n c u thành c a chính sách kinh t nói

chung và chính sách kinh t đ i ngo i nói riêng

̈ có quan h m t thi t v i m i ho t đ ng c a n n kinh t

̈ Có quan h ch t ch v i chính sách ngo i giao

3 C n c xây d ng CSTM

̈ c đi m kinh t xã h i

̈ Cam k t qu c t mà qu c gia đó đã có và đang th c

hi n

̈ CSTM ph i đ c đi u ch nh và thay đ i cho phù h p

4 Nhi m v

̈ B o h h p lý th tr ng và n n s n

xu t n i đ a

̈ T o đi u ki n thu n l i cho các doanh nghi p trong n c m r ng th tr ng

ra bên ngoài, tham gia m nh m vào phân công lao đ ng qu c t

• XK

• NK

5

5 Các b ph n trong CSTMQT

• C m XNK

• H n ch XNK

• Khuy n khích XNK

Các th tr ng l n c a VN??

• CS thu hút TNN

• CS tín d ng

• CS giá c

2,8 23,3

2,2 Châu Phi

23,1 19,0

20,4 Hoa K

24,0 19,4

21,5 Châu M

20,5 15,0

16,9 EU-25

22,0 18,9

18,2 Châu Âu

12,4 9,2

14,2

Nh t B n

10,7 14,5

9,7 Trung Qu c

11,5 12,0

16,5 ASEAN

45,5 14,1

48,7 Châu Á

C c u n m 2010

T ng kim ng ch bình quân 2006-2010

C c u

n m 2006

Th tr ng

6 Các ph ng pháp áp d ng

đ xây d ng CSTM

• KN

• u nh c đi m

• KN

• u nh c đi m

8

II Các hình th c trong CSTMQT

1 Chính sách b o h m u d ch

2 Chính sách m u d ch t do

9

1 Chính sách b o h m u d ch

a Khái ni m

̈ Chính sách b o h m u d ch là m t hình th c CSTM

trong đó nhà n c áp d ng nh ng bi n pháp c n

thi t đ b o v th tr ng n i đ a, b o v n n s n

xu t trong n c tr c s c nh tranh c a hàng hoá

nh p kh u t n c ngoài

b i t ng áp d ng

- Nh ng ngành công nghi p còn non tr ch ađ s c c nh

tranh

- Nh ng ngành s n xu t có nguy c b hàng nh p kh uđe

do s t n t i

- Nh ng ngành s n xu t t o ra nhi u công n vi c làm cho

xã h i

10

c Các lo i hình trong

CSBHMD

̈ Chính sách b o h m u d ch ki u c : mang tính phòng ng

• Giai đo n áp d ng

• M c đích

• Công c ch y u

̈ Chính sách siêu b o h m u d ch: mang tính

t n công

• Giai đo n áp d ng

• M c đích

• Công c ch y u

CSBHMD

̈ u ®iÓm

• Gi m c nh tranh c a hàng hóa n c ngoài

• i u ch nh cán cân thanh toán, ti t ki m

ngo i t

̈ Nh c ®iÓm

• Không t o môi tr ng c nh tranh

• Thi t h i cho ng i tiêu dùng

• Gây ra buôn l u

CSBHMD (ti p)

a Khái ni m

nh ng c n tr trong quan h buôn bán

14

b u nh c đi m c a CSMDTD

u đi m

• thúc đ y c nh tranh

• phân b hi u qu các ngu n l c trong n c

• t o môi tr ng thu n l i thu hút các ngu n l c bên ngoài

• m r ng th tr ng

• đ m b o l i ích cho ng i tiêu dùng

X Phá s n ho c đình đ n nh ng ngành không k p thích ng

X Ch u tác đ ng c a n n kinh t th gi i

15

M i quan h gi a b o h và

t do hóa trong CSTM

th i h n nh t đ nh, trên c s bình đ ng v i các

thành ph n kinh t

̈ B o h có ch n l a, không b o h tràn lan

̈ Xây d ng hình th c b o h h p lý

16

III Các nguyên t c áp d ng trong CSTMQT

̈ Nguyên t c N c đ c u đãi nh t (Most Favored Nation - MFN)

̈ Nguyên t c i x qu c gia (National Treatment - NT)

17

1 Nguyên t c N c đ c u đãi

nh t (Most Favored Nation -MFN)

Tªn phæ biÕn: Nguyªn t¾c Tèi huÖ quèc

1.1.N i dung

C¸c bªn tham gia ký kÕt cam kÕt dµnh cho nhau

nh÷ng thuËn lîi vµ −u ®∙i kh«ng kÐm h¬n

nh÷ng thuËn lîi vµ −u ®∙i mµ mét bªn ®ang vµ

sÏ dµnh cho bÊt kú mét n−íc thø ba nµo

VD?

18

1.1 N i dung (ti p)

Cách ti p c n c a WTO

Nh ng l i ích, u đãi, mi n gi m và đ c quy n

mà các thành viên áp d ng đ i v i hàng hóa

đ c áp d ng vô đi u ki n và ngay l p t c đ i

khác

1.2 L ch s ra đ i và tên g i

̈ L ch s :

• 1778 Pháp – M ,

• 1947 GATT, 1995 WTO

̈ Tên g i

• MFN

• M : t 6/1998

NTR

20

̈ L nh v c áp d ng:

-̈ Ph m vi áp d ng trong c a MFN trong TM hàng hóa?

-1.3 L nh v c và ph m vi áp d ng

21

1.4 Tác d ng c a nguyên t c MFN

1.5 C s pháp lý đ th c hi n nguyên

t c MFN

-22

1.6 Ngo i l c a MFN

̈ M u d ch biên gi i

̈ Nh ng uđãi đ c bi t mà các n c phát tri n dành cho các n cđang và ch m phát tri n

VD:

̈ Mua s m Chính ph (Government Procurement)

1.7 Cách áp d ng MFN

• VD: Hoa K

Bi u thu quan c a M ?

1.8 Áp d ng MFN trong CSTM c a

Vi t Nam

̈ Các tr ng h p áp d ng MFN c a Vi t Nam

-̈ Bi u thu quan c a VN:?

* Thu su t ph thông = 150% thu MFN

(National Treatment – NT)

Tên khác: Nguyên t c Ngang b ng dân t c

(National Parity- NP)

2.1 N i dung

Các bên tham gia trong quan h kinh t th ng

m i cam k t dành cho hàng hoá, công dân ho c

công ty n c khác nh ng u đãi trên th tr ng

n i đ a gi ng nh nh ng u đãi dành cho hàng

hoá, công dân ho c công ty n c mình

26

2.1 N i dung (ti p)

WTO:

Khi s n ph m c a m t n c thành viên

xu t kh u sang m t n c thành viên khác thì nh ng đãi ng c a n c nh p

kh u v mua bán, v n t i, phân ph i và

s d ng không kém h n nh ng đãi ng dành cho nh ng s n ph m cùng lo i

đ c s n xu t trong n c đó

27

2.2 L nh v c và ph m vi áp d ng

L nh v c áp d ng

-Ph m vi áp d ng

-2.3 Tác d ng

28

2.4 Ngo i l

• Mua s m Chính ph

T i sao?

• L ĩnh v c liên quan đ n an ninh qu c phòng

• L ĩnh v c liên quan đ n quy n l i, nghĩa v c a công dân

• Thanh toán các kho n tr c p ch dành riêng cho các nhà SXKD trong n c xu t phát t ngu n thu thu n i đ a c a Chính ph

29

2.5 So sánh MFN và NT

̈ So sánh MFN và NT

• Gi ng: không phân bi t đ i x

• Khác

̈MFN: n m ngoài biên gi i QG

̈NT: đã vào th tr ng n i đ a

̈ Trong WTO:

MFN + NT = Non – discrimination

Nguyên t cKhông phân bi t đ i x

30

IV Các bi n pháp áp d ng trong CSTMQT

1 Thu quan (Tariff) 1.1 Khái ni m:

khi hàng hoá đó đi qua lãnh th h i quan

1.2 Phân loại thuế quan

- Phân loại thuế quan theo mục đích đánh thuế

- Phân loại thuế quan theo đối tượng đánh thuế

- Phân loại thuế quan theo phương pháp tính thuế

- Phân loại thuế quan theo mức thuế

32

1.2.1 Phõn lo i thu quan theo

+ Thu quan tài chớnh:

+ Thu quan b o h :

33

1.2.2 Phõn lo i thu quan

theo đ i t ng đỏnh thu

+Thu quan xu t kh u:

+ Thu quan nh p kh u:

+ Thu quan quỏ c nh:

34

1.2.3 Phõn lo i thu quan theo

̈ Thu quan tớnh theo s l ng(thu tuy tđ i, thu đ c đ nh)

̈ Thu quan tớnh theo giỏ tr (ad valorem tariff)

̈ Thu quan tớnh h n h p

̈ Thu quan thay th (selective duties):

1.2.4 Phõn lo i thu quan

theo m c thu

(thu quan ph thụng)

Là lo i thu ỏp d ng cho hàng hoỏ NK t

nh ng n c ho c khu v c khụng ký k t v i

Là lo i thu ỏp d ng cho nh ng hàng hoỏ nh p

kh u t nh ng n c, lónh th ho c nh ng khu

v c cú ký k t v i nhau nh ng tho thu n u đói

v thu nh p kh u

+ Cú đi cú l i

+ M t chi u VD: GSP 1.2.4 Phõn lo i thu quan theo m c thu (ti p)

(Generalized System of Preference – GSP)

Khái ni m

CN phát tri n dành cho m t s m t hàng nh t

đ nh mà h NK t các n c đang phát tri n.

c đi m c a GSP

38

Ch đ thu quan u đãi ph c p

̈ i u ki n đ đ c h ng GSP

̈ M t s m u Gi y ch ng nh n xu t

x :

• A, D, E,

̈ L u ý

39

c Thu quan t v

s d ng linh ho t nh m m c đích b o v h p lý

th tr ng và n n s n xu t n i đ a tr c nh ng

bi n đ ng x u t bên ngoài

• thu ch ng bán phá giá

• thu ch ng tr c p (thu đ i kháng)

• thu ch ng phân bi t đ i x (thu tr đ a)

• thu t v

1.2.4 Phân lo i thu quan

theo m c thu (ti p)

40

Sd

Dd

Q3 Q2

1.3 Tác đ ng c a thu quan NK

NK v i m t n n kinh t quy mô nh

41

S đ phân tích tác đ ng

c a thu quan NK

̈ Pw: Giá hàng hóa trên th tr ng th gi i

̈ Pt: Giá hàng trong n c sau khi có thu

Thay đ i phúc l i ròng

Ph n m t đi c a th ng d ng i tiêu dùng=

di n tích :

—a(tác đ ng phân ph i l i) Chuy n t ng i tiêu dùngsang ng i SX trong n c

—c(tác đ ng NSNN) Chuy n t ng i tiêu dùng

sang NSNN

= (m t không c a XH)

Tác đ ng c a b o h (s n

xu t) và tác đ ng tiêu dùng

̈ Gi¸

̈ S¶n xuÊt trong n c

̈ Tiªu dïng trong n−íc

̈ Công c đ phân bi t đ i x

̈ Phân ph i l i thu nh p

44

1.3.2 Tác đ ng tiêu c c

̈ Gian l n th ng m i, tr n thu , buôn l u

̈ Thu quá cao có th làm gi m thu cho NSNN

̈ Ng i tiêu dùng b nghèo đi

̈ H n ch s phát tri n c a th ng m i qu c t

̈ S n xu t trong n c trì tr => n n kinh t không

hi u qu , kém s c c nh tranh

45

2 Các bi n pháp qu n lý

nh p kh u phi thu quan

M c dù m c thu gi m d n trong khuôn kh c a

GATT/WTO, nh ng các bi n pháp phi thu quan

l i th ch :

̈ H n ng ch và các h n ch s l ng khác

̈ Các hàng rào k thu t và các ch đ nh hành chính

phân bi t hàng trong n c v i hàng n c ngoài

46

2.1 H n ng ch (Quota)

a Khái ni m

Quy đ nh c a Nhà n c v s l ng ho c giá tr hàng hoá cao nh t đ c phép NK trong m t

th i gian nh t đ nh (th ng là m t n m)

b Phân lo i

- H n ng ch chung (global quota)

- H n ng ch th tr ng/l a ch n (selective quota)

nh p kh u

d Tác đ ng c a h n ng ch NK

̈ Tích c c

- m b o cam k t gi a các Chính ph

- D đoán tr c l ng hàng NK vào th tr ng

n i đ a

- B o h s n xu t trong n c

- Ti t ki m ngo i t

- H ng d n tiêu dùng

Tác đ ng c a h n ng ch (ti p)

̈ Tiêu c c

- Th t thu Chính ph

- Hi n t ng đ c quy n cho ng i đ c c p h n

ng ch

- C n tr s phát tri n c a TMQT

- Duy trì s n xu t kém hi u qu và gây thi t h i cho XH

e So sánh h n ng ch và thu quan?

- Gi ng

- Khác

f Quy đ nh c a WTO v s d ng h n ng ch

i u XI c a GATT c m áp d ng t t c các bi n pháp b o h

d n t i h n ch đ nh l ng v i hàng NK

(có ngo i l )

50

̈ KN:

H n ng ch thu quan là ch đ trong đó qui đ nh s

áp d ng m t m c thu b ng không (0%) ho c th p

h nđ i v i nh ng hàng hoá đ c NK theo đúng s

l ng qui đ nh Khi hàng hoá NK v t quá s l ng qui đ nh thì s áp d ng m c thu cao ( còn g i là thu l n 2) đ b o h các nhà SX trong n c

̈ Phân bi t v i h n ng ch tuy t đ i

2.2 H n ng ch thu quan (Tariff Quota)

51

2.2 H n ng ch thu quan (ti p)

VD?

̈ WTO?

52

2.3 C p gi y phép nh p kh u

KN: ây là m t th t c hành chính qui đ nh r ng

phép b ng cách c p cho nhà NK gi y phép NK.

Phân lo i

̈ GPNK t đ ng

̈ GPNK không t đ ng

53

2.4 C m nh p kh u

hàng nh t đ nh vào th tr ng n i đ a

• c m theo m t hàng

54

2.5 H n ch xu t kh u t nguy n (Voluntary Export Restraint – VER)

Tên khác: Tho thu n h n ch t nguy n (VRA – Voluntary Restraint Agreement)

KN:

2.5 H n ch xu t kh u t nguy n

(ti p)

Áp d ng VER khi nào?

Tác đ ng:

C ng nh h n ng ch NK, VER c ng làm gi m

kh i l ng traođ i m u d ch và làm cho giá c

hàng hoá t ng lên

Nh n xét v VER

56

2.6 Các bi n pháp tài chính ti n t

̈ Ký qu hay đ t c c:

các ch hàng NK ph i đ t c c m t kho n ti n nh t

đ nh t i ngân hàng tr c khi đ c c p gi y phép NK

̈ Qu n lý ngo i h i

nhà n c qui đ nh s qu n lý và ki m soát vi c thu chi và s d ng ngo i h i trong quan h buôn bán

v i n c ngoài .

̈ C ch nhi u t giá

quy đ nh các m c t giá khác nhau khi bán ngo i t cho nhà nh p kh u

57

2.7 Quy đ nh v xu t x

c a hàng hóa

(Rules of Origin)

N c nh p kh u đ a ra các yêu c u vê

xu t x c a hàng hóa đ đ c nh p kh u

ho c đ đ c h ng nh ng u đãi nào đó.

* T i sao c n xác đ nh xu t x ?

58

2.8 Th t c h i quan (Customs Procedures)

Là nh ng công vi c mà ng i làm th

t c h i quan và nhân viên h i quan

ph i th c hi n theo quy đ nh đ i v i đ i

t ng c n làm th t c h i quan khi hàng hóa XK, NK ho c quá c nh.

2.9 Rào c n k thu t trong

th ng m i qu c t

(Technical Barriers to Trade – TBT)

Là quy đ nh c a n c NK v các yêu c u, tiêu

chu n đ i v i hàng NK đ đ c thông quan vào th

tr ng n i đ a

Các nhóm rào c n k thu t ph bi n

̈ Ch tiêu, thông s v n hành c a máy móc thi t

b , công ngh , ph ng ti n v n t i

̈ V sinh an toàn th c ph m

̈ An toàn trong s d ng

̈ Ch t l ng hàng hóa

̈ B o v môi tr ng sinh thái

̈ Nhãn mác, bao bì đóng gói

̈ i u ki n lao đ ng

̈ v.v

2.9 Cỏc bi n phỏp qu n lý khỏc

- Quy n kinh doanh nh p kh u, đ u m i nh p

kh u

- Quy đ nh v giỏ bỏn hàng nh p kh u

- Th t c hành chớnh

- Chớnh sỏch mua s m cụng

- T l n i đ a húa v.v

qu n lý NK hi n nay?

Quy đ nh c a WTO?

62

3 Cỏc bi n phỏp khuy n khớch

đ y m nh xu t kh u 3.1 Cỏc bi n phỏp tớn d ng

- Tớn d ng XK

- Nhà n c b o đ m tớn d ng XK

- CS chi t kh u cho nhà XK

63

3.1.1 Tớn d ng xu t kh u

Ai c p?

-64

3.1.2 Nhà n c b o đ m tớn d ng XK

Nhà n c l p cỏc qu b o hi m xu t kh u đ b o

hi m cho cỏc r i ro t n th t đ i v i kho n tớn d ng

mà nhà xu t kh u n c mỡnh dành cho ng i mua

n c ngoài.

M c đ n bự?

3.1.3 Chớnh sỏch chi t kh u cho nhà XK

Th c ch t là nghi p v cho vay c a ngõn hàng d i hỡnh

th c ngõn hàng đ ng ra mua l i b ch ng t thanh toỏn

nh ng ch a đ n h n tr c a ng i XK n c mỡnh.

65

3.2 Tr c p xu t kh u

(Export Subsidies)

Chớnh sỏch tr c p bao g m:

- H tr trong n c

- Tr c p XK

a Khỏi ni m tr c p XK

Lμ những ưu đãi về mặt tμi chính mμ Chính phủ các

nước dμnh cho các doanh nghiệp của nước mình

nhằm đẩy mạnh xuất khẩu hμng hoá ra thị trường

bên ngoμi.

66

b Cỏc hỡnh th c tr c p XK

̈ Tr c ti p

̈ Giỏn ti p

c Tác đ ng c a tr c p XK

Tích c c:

Tiêu c c:

68

3.3 Bán phá giá hàng hoá

(Dumping)

a Khái ni m

Cách hi u chung:

Bán phá giá hàng hóa là vi c bán s n ph m

c a m t n c sang m t n c khác v i gíá

th p h n giá bán thông th ng c a hàng hóa đó t i n c xu t kh u.

69

a Khái ni m (ti p)

Theo WTO

Bán phá giá hàng hoá là hànhđ ng mang s n ph m c a

m t n c sang bán m t n c khác, v i m c giá xu t

kh u th p h n giá tr thông th ng c a s n ph mđó

(ho c s n ph m t ng t nh s n ph mđó) khi bán cho

ng i tiêu dùng th tr ng n iđ a n c xu t kh u

* M t s thu t ng

(i)S¶n phÈm t−¬ng tù?

70

(ii) Gi¸ XK:

Giá ng i s n xu t ho c xu t kh u n c ngoài bán cho ng i NK n c nh p kh u.

C ác cách tính??

- Cách chu n

(iii) Gi¸ trÞ th«ng th−êng: Giá bán s n ph m t ng t t i

th tr ng n i đ a c a n c XK

C¸c c¸ch tÝnh??

- Cách chu n:

(iv) Biên đ phá giá (%):

= (Giá thông th ng - Giá XK)/ Giá XK

VD các v ki n BPG?

b M c đích

-c i u ki n áp d ng

-74

d Ngu n tài chính bù vào thi t

h i khi bán phá giá

̈ Bán giá cao trong n c

̈ L i nhu n cao sau khi đã chi m l nh th

tr ng XK

̈ T các kho n tài tr c a chính ph

75

e Ch ng bán phá giá

(anti-dumping)

i u ki n áp d ng

3.4 Bán phá giá h i đoái

a Khái ni m

BPGH là vi c XK hàng hoá v i giá th p h n giá c a

đ i th c nh tranh, nh ng ng i th c hi n bán phá giá h i đoái v n thu đ c l i nhu n ph thêm nh vào s m t giá c a đ ng ti n, trong đó m t giá đ i ngo i c a đ ng ti n l n h n m t giá đ i n i c a đ ng

ti n đó.

̈ M t giá đ i ngo i?

̈ M t giá đ i n i?

77

Khi t giá h i đoái t ng (s l ng n i t đ i l y 1 đ n

v ngo i t t ng) ng i XK bán hàng hoá ra n c

ngoài thu ngo i t , chuy n v n c và đ i ra n i t

s thu đ c l ng n i t nhi u h n tr c do đ c

h ng chênh l ch gi a t giá m i và t giá c thu l i

nhu n cao h n, giúp h gi m giá bán t ng kh i

l ng XK

VD minh h a?

78

•M t giá đ i ngo i c a đ ng b n t ph i l n

h n m t giá đ i n i

•N c NK không đ ng th i phá giá đ ng ti n

c a h

•N c NK không áp d ng các bi n pháp ch ng bán phá giá

c i u ki n áp d ng

d Tỏc đ ng c a bỏn phỏ giỏ h i đoỏi

- i v i XK:

- T trong n c ra n c ngoài:

- T n c ngoài vào trong n c:

- Khỏch du l ch n c ngoài vào trong n c:

- Khỏch du l ch trong n c ra n c ngoài:

* So sỏnh BPGHH và BPGH ?

80

3.5 Hiệp định thương mại

KN: Hi p đ nh th ng m i là nh ng v n b n

ra nh ng nguyờn t c và quy đ nh chung đ

đi u ch nh m i quan h th ng m i và cỏc

v n đ cú liờn quan gi a cỏc bờn.

81

3.6 M r ng nh p kh u t nguy n

(Voluntary Import Expansion – VIE)

̈ Là tho thu n theođú m t n c đ ng ý m r ng NK c a

mỡnh t m t n c khỏcđ i v i m t m t hàng xỏc đ nh

v i m t m c t iđa trong th i gian nh t đ nh

̈ Là khớa c nh NK c a VER !

̈ VIE th ngđ cđ a ra theo yờu c u c a n c xu t

kh u vàđ c n c nh p kh u ch p nh n nh m ng n

ch n nh ng m iđe do và nh ng h n ch đ i v i ngo i

th ng c a mỡnh

82

BT và th o lu n

̈ Trỡnh bày quan h th ng m i c a Vi t Nam v i cỏc đ i tỏc l n: Hoa K , EU,Trung Qu c, Nh t

B n, ASEAN… và n i dung c a m t s Hi p đ nh

Th ng m i mà Vi t Nam đó ký k t

̈ Tỡm hi u cỏc cam k t c a VN khi gia nh p WTO trong l nh v c th ng m i hàng húa

̈ Th o lu n BT tỡnh hu ng

̈ BT tớnh toỏn tỏc đ ng c a thu quan và h n

ng ch