Ebook các mô hình tăng trưởng kinh tế phần 2 PGS TS trần thọ đạt (chủ biên)

SÁCH CHUVẼM KHẢO; CÁC MO mNH TÃNG TRƯỐMG KINH TỂa b Hình 4.2... ÔÁCH CHUYỄN KHẢO; CÁC ÍVÍÔ TẴN' cô định, sao cho Hình 4.4.. Cân bằng với hàm tiết kiệm cố điên... Theo giả định... Chính s

Chuợng tV: A Í3 hỉnh tàng trưởng Tàn o ặ s é n m ò tộng

C hư ơng IV

N g a v t ừ k h i mói ra đới, mô h ì n h T â n cổ điển đã t h u h ú t

được s ự q u a n t â m , t r a n h l u ậ n c ủ a các n h à k i n h tê, là điếm

k h ở i đ ầ u cho n h i ề u công t r ì n h n g h i ê n cứ u v ề t á n g trư ở n g

k i n h tê T u y n h iê n , n h ư p h ầ n CUÔI ch ư ơn g III đă chỉ ra, mô

h ì n h n à y còn tồ n t ạ i n h i ề u h ạ n chế, m à m ột tr o n g n h ữ n g

n g u y ê n n h â n là do các giả đ ịn h c ủ a mô h ì n h còng m a n g t í n h

dơn g i ả n h o á q u á n h iề u , c h ư a p h ả n á n h đưỢc thự c tê phức

1 ạj) c ủ a n ề n k i n h tế, đặc biệt ỏ các nước đ a n g p h á t triển

BỞI vậv, tr o n g n ử a CUÔI t h ê kỷ XX, các n h à k i n h t ê đã

t ì m c á c h mỏ rộ n g mô h ì n h T â n cổ điển, b ắ t đ ầ u b ằ n g việc nối

lỏ n g các giẩ t h i ế t t r o n g mô h ìn h Trước k h i đi vào n g h i ê n cứu

các m ỏ h ì n h t ả n g ti’ương n ội siiih (ra đời vỏi m ụ c tiê u giải

( Ịu y ê t h ạ n ch ê t h ứ ba tr o n g mô h ì n h Solow), c h ú n g t a n ê n

lì m h i ô u một sô k h ía c ạ n h mô' rộ n g mô h ì n h đ á n g q u a n tâ m

P h a n t.hứ n h ấ t củ a chư ớng đề cập đ ê n sự tồn tạ i của Iih iể u c â n b ằ n g t r o n g mò h in h , tr o n g các trư ờ n g hỢp h à m s ả n

x u ấ t cỏ lợi tức t á n g d ẩ n th e o quy mô và tôc độ t ă n g d â n sô

nội s in h P h ầ n t h ứ hai, dựa t r ê n cách p h â n tích củ a R r a n s o n

(1989), c h ú n g t a x em x é t sự t h a y đổi của mô h ì n h k h i tỷ lệ

l i ê t k iộ m trỏ t h à n h m ộ t h à m c ủ a k (chứ k h ò n g xác đ ịn h

ỉigoại s in h n h ư giả t h i ế t b a n đầu) P h ầ n kê tiêp là sự mỏ'

rộng mò h i n h đê đ ư a yêu tô đ ấ t đai và tà i n g u y ê n th i ê n

Iih iên vào mô h ì n h c h u ả n P h a n t h ứ tư đ ư a c h í n h .sách tà i

Tíưồng Đọi học Kinh ìể Quốc đôn 121

k h o á v à o m ô h i n h S o l o w T r o n s í l i a i p h a n CUÔI (‘h u n g t;i toHì

lược một s6 k h á i niệni vể các loại hinh tã ìig ti-ưcinỊí kinli le \ n

t i é n bộ còng n g h ệ ti’u n g lặp

1- N h i ề u c â n b ằ n g ti o n g m ò h ì n h T ả n cỏ đic n

Theo các n h à k i n h tê mỏ h ìn h T â n cỏ điến tỏ ra Ị)hu hộ]ì

VỎI các n ề n k in h tê công ngh iê p p h á t triến, vì giíĩ t h i é t \'ế lọi

tức k h ô n g đối th e o qu y mô v à duy tri t o à n d ụ n g n ^ u ồ n h ù It

n h ấ t t ừ n h ữ n g n á m 1940 nói c h u n g có th ế đ ú n g tr o n g nhủn^^

n ề n k inh tê này T uy nh iên, chvm^ ta biêt rang k h ông Ị)hái

mọi n ề n k in h tê đểu có c h u n g các đặc t í n h này ơ nhiìn^-

n ề n k m h tê đ a n g p h á t t n ể n , k h ả n ă n g lọ} tức t ă n g diin tlieo

quy mô lổn hơn n h iều Đ iều n à y làm th a y đối hình dạuịỉ (‘Ua

h à m s ả n x u á t (không còn d ạ n g Cobb-Douglas) và clán ÍỚI

k h ả n á n g có n h i ề u vị tr í c â n b á n g C ủ n g có k h ả năn ií là tô(‘

độ t á n g d â n sỏ có t h ế p h ụ thuộc vào mức t h u n h ậ p t r ê n (lầu

ngùòi, n g h ĩa là n phụ thuộc vào V và Đ iể u này c ủ n g (tảii

đ ịn h đưỢc xác: đ ịn h n h ở giao điêm giữa h a i đưòng (ỉau tư Ih ự r

tẻ và đáu lư cần thiêt Vì giả định hàm sản xiuít có V giáni

d a n theo sự t ă n g lên của vôn t r ê n d a n người Ả\ n ê n Ivhi /v’

t a n g thi mức (lầu tư cằn thĩòt ( n h ả m íkiy t n k) l a n g tlioo-iy

l ệ V OI Ả’ , c ò n đ a u t ư t h ự c t ê t ă n g c h ậ m h ò n s o VỚI s ự g i a ị l i n i ỉ

c ủ a k N h ư vậy VỎI lợi tức giám d a n khi k tă n g (‘UÔI {'iinư

n ế n k m h t ê sẽ dịch c h u y ê n toi một c â n h ằ n g ôn (tịnli líi Ả’\

Nóii tro n g một rlioỊ kỳ nhấ^t cỉỊnli h à m sán x u ảt th ê hiện

ỈÓ! nu: t ă n g (lần th(H) cỊuy mó, ví dụ Iilio (ỉáu tư xà hội vào cô so

liạ la n g (nhũ diíong xá, đẻ điều ), thi s ả n lượng tr ê n đầu n^':ưo‘ì có th ế t ă n g VỎI ]ội tức lă n g dan theo Ả’ tại các mức k th á p

- túv la (Ắ’) > 0 và rồi cuôi cùng đạt tỏ] một một điếm có lọi

íú(‘ giảm d a n khi k lăng, 1ại đó f " { k ) < 0 Klii đó, n h ư biếu

diọn t r ê n h ình 4.1.a đừong đ ầ u t ù thực tê s/'(Ắ’) có th ê có h ai

giao điếm VỐI đ ư ò n g đ ẩ u tư c ầ n th iế t: Nó cắt đường {n + íV +

Hình 4.1 Mò hỉnh Tản cổ điển: Lòi tức táng dẩn theo quy mõ

và các giai đoạn tăng trưởng

Trưông Đọi học Kinh lế Quôc dân - 1 2 3

Khi k < k"^ tr o n g h ình 4.1.a th ì s f (k) < {ìì + í>' + Â)k, Do

Chương III đã giả đỊnh r ằ n g tốc độ t á n g d â n sô (n) m a n g

t í n h n g o ạ i sin h (phư ơng t r ì n h (3.7)) T ạ m giả sử r ằ n g tôc độ

t ă n g d â n sô m a n g t í n h nội s in h v à p h ỉ tu y ế n VỚI t ỷ lệ vô"n -

lao động hiệ u quả B u t t r i c k (1958) v à N elso n (1956) đả c h ứ n g

m i n h vầng: tr o n g điều k iệ n đó, mô h ì n h Solow có t h ê d ẫ n tổi

C.Ua sử n — n(/e), p h ư ơ n g t r ì n h động cơ b ả n c ủ a mô h ìn h

S o ]o w -S w a n tứ c là phiíòng t r ì n h ( 3 lõ ) trở t h à n h :

k - s k " ' - [ ? i ( k ) + / + í>']/e

ơ đây, ta giả sử là hàm 7 i ( k ) thoa m ãn các yêu cầu sao

cho tôc độ t á n g d â n sô:

• R â t t h ấ p t ạ i các tỷ lệ v ố n - lao động h iệ u q u ả th ấ p , bơi vì

d â n sô k h ô n g ổ n định đê có t h ể t h o ả m ã n n h u c ầ u cơ b ả n của nó:

• Cao t ạ i các giá trị t r u n g b ì n h (không cao, k h ô n g th ấ p )

c ủ a k\

• T r ỏ lạ i t h ấ p t ạ i các giá tr ị k cao hơn.

M ộ t k ịc h b ả n n h ư t h ế th ư ờ n g x ả y r a ơ các nưốc đ a n g

p h á t t r i ê n H ì n h 4.2.a mô t ả m ộ t h à m n(k) t h o ả m ã n n h ữ n g

đ iề u k i ệ n n à y M ột lẩ n n ữ a , mô h ì n h n à y có ít n h ấ t h a i đieni

c â n b ằ n g , v à k* Nhờ k iể m t r a h a i h à m sô có liên q u a n tói

điều k iệ n c â n b ằ n g đưỢc cho bởi p h ư ơ n g t r ì n h (3.15), c h ú n g

ta có t h ế v ẽ được biế u đồ p h a ơ h ì n h 4.2.b Biếu đồ n à v nói

cho c hiing t a b i ê t r ằ n g k'" c â n b ằ n g mức thâ^p b â y giờ là c â n

b ằ n g ô n đ ịn h Đ â y là điều m à R i c h a r d N elso n đã gọi là cái

hầv ('ân b ầ n ^ th ấ p Nêu n ề n k i n h tê b ắ t đ ầ u vối k b ấ t kỳ

thííp h ớ n t h ì t ă n g ti ưởng d â n sô" n h a n h k h i t h u n h ậ p t ả n g

đ ả m b ả o r ằ n g k sẽ di c h u y ê n vể mức c â n b ằ n g ổn định

T u v n h iê n , m ộ t cú hích m ạ n h (ví dụ, dưói d ạ n g gia t á n g tỷ lệ

t i ê t k i ệ m n g o ạ i s m h ) sẻ đ a y t ỷ lệ v ô n - lao đ ộ n g h i ệ u q u ả

t á n g lẽ n t r ê n m ứ c \ t h o á t khỏi cái b ấ y này, nhờ đó n ề n k in h

tê sẻ tiêp t ụ c t á n g tr u ỏ n g vô h ạ n t r ừ k h i có m ột điếm c â n

b ả n g t h ứ b a đi k è m VOÌ sự siêư t h ị n h vừỢng và các tôc độ

t ả n g d â n sỏ c a o hơn

_€ĩhựơn0 ỈV: Mô hình tâng trưẠng ĩà n c ể đ ỉử ĩ m ốĩộng

SÁCH CHUVẼM KHẢO; CÁC MO mNH TÃNG TRƯỐMG KINH TỂ

(a)

(b)

Hình 4.2 Lực lượng lao động nội sinh

trong mò hình Solow-Swan

N h ư vậy, mô h ì n h n à y cho t a m ột ctí sỏ hớp lý giải thÍLcli

cho lý t h u y ê t cú đ a y lớn (big pu sh ) tr o n g t á n g t r ũ ỏ n g k i n h tê

N ê u tỳ lệ tiêt kiệ m có th ê t ă n g v ừ a đủ, n ê u h à m s ả n x u a t có

t h ế dịch lẽn h a y n ế u có đưỢc một "vận m a y b ấ t ngò'\ sao c::h()

k l ă n g cao hơn k \ thì n ề n k m h tê có t h ế vượt q u a cn \ b ẩ y c;âiì

b ă n g t h ấ p và bưốc vào m ột giai đ o ạ n t á n g trư ớ n g tự b»ềĩi vửng

Chương /K Mỏ hĩnh tàng truóng ĩà n cô dìén m à rộng

2 T h a y đ ỗ i g i ả đ ị n h v ế t ỷ lộ t i ế t k i ệ m

l^haìì n à y sẻ tim hiể u kôt (Ịuá cu a việc t h a v (tôj giả địĩ

vể tiét k iệ m củ a mò h ì n h t ả n g t r ừ ỏ n ^ T â n cô điẻn Mó h ì n h

T á n c:ỏ (ìiéii (‘ò ì)ản đả giá đ ịn h r ă n g tiêt k iệ m chiêm một tỷ lệ

cô định t r o n g s a n lượnỵ; s — s-y ớ đây c h ú n g t a sẻ xem xét

G iả đ ịnh t h ứ h a i là h à m tiêt kiệ m Kaldor, tr o n g đó p h a n

tr;im ]ọi n h u ậ n Pị^ đưộc tiẻ t k iệ m (tức là lớn h ô n p h ầ n tr;ini t i ề n lù ô n g w đưỢc tiê t k iệ m (tức là

Mỗi h<àm tiêt kiệm, kêt hựp vói giả cìịnh tă n g trương AL và

hàn: s á n xu ất, sẽ cho t a môt k \ v' cân b ằ n g ôn cỉịnli Việc xem xét (ÍIC mỏ liìrLh được; t r ì n h b à y n h ư th ê nào và lý lệ tiêt kiệm

đón^^ vai trò gi trong mỗi Ì71Ô h ìn h sẽ gmp cho ch ú n g ta n â n g cao

hiêu ỉnêt cả về sự v ậ n hànJi cùa các mô h ìn h t ả n g trú ỏ n g lầ n vể

các lách thứ c hừư d ụ n g đê xem xét v à v ậ n d ụ n g các mỏ h ìn h

Trưòng €>oi học Kinh tê' Quôc dãn 127

đó T u v nh iê n , đê làni đưỢc việc n à y , c h ủ n g t a c ầ n sứ dụnịr

cách tiêp c ậ n c ủ a B r a n s o n (1989)

a M ôt c á c h b i ê u d i ễ n m ỏ h ì n h T ả n cô đ i ể n

T ro n g cuỏn Lý t h u y ế t và c h í n h sách k i n h tc vĩ ỈIIÒ

(Macroeconomic T h e o r y a n d Policy) xuà"t b ả n n ă m 1989,

W illiam H B r a n s o n đ á biểu diễn mô h ì n h t ả n g tr ư ở n g T á n cô

H ì n h 4 3 a mô t ả k ' được x ác đ ị n h d ự a t r ê n g ia o điếni

g iữ a V = với m ộ t đ ư ờ n g t h ẳ n g đi q u a gôc tọ a độ, có h ệ sỏ

góc b ằ n g ( n 4- / + ổ)ls Theo cách là m n à y , h à m V = k'^ chinli

là h à m s ả n x u ấ t b ì n h q u â n lao đ ộng h i ệ u q u ả th ự c tê, còii

h à m [(n + X + ổ)ls]k, cho b iê t s ả n lư ợng b ì n h q u â n lao độnịr

tàng hưởng Tàn cQ điến m à rộng

• o m i ề n b ẽ n ti'ấi cua k \ t ạ i đó Ả' < k ‘ t h ì k" > [(;? + / +

<f))/.s|Ả' T ừ p h ư ơ n g Irìnli {'A 1 5), c hiing t a có ih ẻ t h á y r ằ n g k > 0

í ìr on^ t i ' ừ ò n g hỢp n à v sao cho k là đo'n điệư t ă n g n ê u k < k \

c::ân k ' m à t ạ i đó k = i) t ừ b ấ t kỳ tý lệ vôn - lao động h iệ u

yt-CMHTT

n h i ê n ỏ các p h ầ n s au , việc tá c h tỷ lệ t i ế t k iệ m r a khỏi h à n i

s ả n x u ả t sẽ giúp đdn g iả n hoá b à i t o á n t i ế t k iệ m nội smh

6 H à m t i ế t k i ê m c ổ đ i ê n

H à m ti ê t kiệm cổ điến coi tỷ lệ t i ế t k iệ m s là một h à m

c ủ a tỷ s u ấ t lợi n h u ậ n p, N ê u lý do để t i ê t k iệ m v à đ ầ u t ù là

n h ằ m t ả n g k h ả n ă n g tiê u d ù n g tr o n g tư ơ n g lai, th i tỳ lệ tiê t

k iệ m sẽ g iả m k h i tỷ lệ t h u hồi vôn t r ê n đ ầ u t ư g iả m đi c ù n g

với sự gia t ả n g c ủ a KIAL, bởi vì k h o ả n t h u n h ậ p cho tiê u

d ù n g tư ơ n g lai sẽ bị s u y g i ả m ‘'\ Vậy t a có t h ể v iê t h à m ti ê t

k iệ m cồ điê n n h ư sau:

hiin h i ộ i i ử n ^ <hu n h ạ p ( l à i n ỉ á n ^ íiA( k i ộ m )

L ư u ý r ằ n g vì p — ak'^ ' - í>' th e o (3.21), n ê n c h ú n g t a có

t h ỏ c h u y ế n h à m t i ế t k iệ m về một d ạ n g m à ỏ đó ty lệ tiê t kiệm ]à m ộ t h à m của k, c á c h là m n à y sẽ k h i ê n việc p h â n tích sa u

n à y trơ nên dề d à n g hơn

Đ iể u kiện c â n b ằ n g (4.3) c ũ n g giông điều k iệ n củ a mô

h ì n h T â n cô đ iê n cơ b ả n được cho ơ (4.1), n g o ạ i t r ừ là tr o n g J>hương tr ì n h (4.3), s là một h à m t ả n g c ủ a tỷ suâ^t lợi n h u ậ n

T h a y đối n à y ả n h h ư ở n g tỏi việc xác đ ịn h sự tồn tại và ổn

dịìih c u a k c á n b ằ n g n h ư t h ê nào?

C â u hỏi n à y được t r ả lời dưới d ạ n g đồ t h ị t r o n g h ì n h 4.4

T ạ i đó, tro n g h ì n h 4.4.a, h à m y = c ũ n g giống n h ư ỏ h ì n h

4.3a N h ư n g h à m [(n + + Í>)/.S‘]Ã bây giờ làm một h à m lồi

chứ k h ô n g p h ả i là t u y ê n t í n h n h ư trước kia Đó là vì k h i

k t ă n g , th i p = ak"'' ^ ~ ỗ g iả m (do q uy l u ậ t s ả n p h ẩ m c ậ n biê n

c ủ a v ôn giả m d ầ n ) Lợi n h u ậ n g iả m l à m cho s g iả m khi

k t á n g , vì s'{p) > 0 T ỷ lệ tiê t kiệ m g iả m lại là m cho độ dôc (n + /1 + S)ls t ả n g k h i k t ă n g , d ẫ n tâi h à m [(n + /l + ổ)ls]k có

d ạ n g n h ư h ì n h 4 4 a T r o n g k h i đó, h à m y = lạ i là m ộ t h à m lỏm có độ dôc n g à y c à n g giảm Do đó, h a i h à m n à y sẽ cắt

sao cho k > 0 và k t á n g đớn điệu, n h ư tr o n g h ì n h 4.4.b Khi

k > k ta có kêt q u ả ngưỢc lại, do v ậ y rõ r à n g là m ột cân

_c^hươnợ jV: M ô hĩnỉy tàng ỉrựậng ĩộn cổ t^ển m ở fồnsf

ÔÁCH CHUYỄN KHẢO; CÁC ÍVÍÔ TẴN<5 Tíỉự ồN Ọ K IH H jré

b ằ n g ôn định Do đo tro n g mô h ìn h t à n g truoníí t r ạ n t ’ t h á i

ôn định, với h à m tiêt kiệm cố điến, chiing ta cỏ một /i’ và >'

cô định, sao cho

Hình 4.4 Cân bằng với hàm tiết kiệm cố điên

c Hàììi t i ế t hiérn K a l d o r

Xi<'holas K aldor đà đê x u à t m ột h à m tiêt kiệm, tr o n g đó

ty lẹ tiẽl kiệm là mót h à m của tỷ s u ấ t lợi n h u ậ n p và tỷ lệ

\ ỏn - s;in lượng H à m tiêt kiệm cơ b ả n CÀÌỈX K aldor là

ò đây, tổng t h u n h ậ p t ừ tiền lương w và t h u n h ậ p t ừ lợi

I i h u ậ n Pịị b ằ n g s ả n lừộn^ Y v à K aldor giả định r ằ n g tỷ lệ tiêt

laệ'm t ừ lợi n h u ậ n .sỵ lon ho’n tỷ lệ ti ế t kiệm t ừ t i ề n lương s,,

n à y có n g h ĩa là mô h ì n h giả đ ịn h 1 > s^, > S‘,„ > 0

(''ó t h ê suy r a ty lệ ti ê t k iệ m c h u n g .s = S / Y t ừ phư ơng

Irình (4.5) như sau Trữoc h ết, vì w P ịỉ = Y n ê n c h ú n g ta có

i h ố viêt là

s — ( Y - p /,.) + P r — + {Sị, - s,,,) pfỉ

C h ia cả h a i vê cho Y c h ú n g t a có tỷ lệ ti ê t k iệ m s:

v ỏ t ))hương t r ì n h (4.6), íý lệ tiêt kiệm lại tr ỏ t h à n h một

h á n g sỏ k h ô n g đổi, b ằ n g tổ n g tỷ lệ tiê t kiệ m t ừ lương và tích ị:nìì\ chènlì lệch tý lệ tiê t kiệ m t ừ lọi n h u ậ n và lưríng vói tỷ

p h ầ n của vôn tr o n g t h u n h ập Do đó, cách xác đình h sô

tư ơ n g tự n h ư chương III, khi s là một t h a m sô cô (ĨỊnh ngoại

s i n h " ’

d H à m t i ê u d ù n g A n d o - M o d i g l i a n i (A-M)

H à m tiê u d ù n g c ủ a Ando và M odigliani cho c h u n g ta m ột

b iê n t h ể q u a n tr ọ n g k h á c của mô h ì n h t ả n g trừ ỏnơ T â n cố điến H à m A-M coi ti ê u d ù n g p h ụ th u ộ c vào t h u n h ậ p t ừ lao

động w và giá tr ị của cải ròng củ a người t i ê u d ù n g mà c h í n h

Đ ây là d ạ n g cơ b ả n của h à m tổ n g ti ế t kiệ m A-M IrGnỊ^^

p h ạ m VI m ội mô h ì n h l á n g iru'òng T h e o giả tỉịnh cua Aiulu

CtỊUơng tV: M õ h /ỉ^ tăn g ừưdiig rộit? o ỉỉtS ế r r ỉt^ rộng

M o d ig lia n i n ê u c S l r K < 0 th i [/, Ỵ(, ( p + <ỹ)] sẽ dương, (,'hia

r:ả h a i vê c ủ a (4.8) cho Y, c h ú n g t a có m ột biểu th ứ c biểu diễn

^ỷ lệ tiêt k iệ m s n h ư sau:

Do vậv (4.10) là biểu t h ứ c b iê u diễ n tỷ lệ t i ế t k iệ m S’ theo

k m à h à m t i ê u d ù n g A-M n g ầ m định Q u a y tr ỏ lại điểu k iệ n

ổ)/s]k (cho b iê t mức s ả n lượng b ì n h q u â n lao động h iệ u quả

c ẩ n th i ê t đế d uy t r ì m ột mức k cho trưổc) sẽ t h a y đỏi n h ư Ihê

cố điên, việc x é t đ ê n t á c động c ủ a các y ế u tô n à y tối táng

t r ư o n ^ k i n h t ê d à i h ạ n c ù n g rả"t q u a n trọ n g Ví dụ* vì hìợng

d ẩ u mỏ và các t à i n g u y ê n ỉ h iê n n h i ê n k h á c đểu cô định, nèn

các n ề n k i n h tê k h ô n g t h ê t ă n g s ả n lưỢng v ĩn h viễn Hòn

n ữ a , s ả n lượng t á n g có t h ể là m t á n g ô n h iễ m , kêt q u á là t ă a g tru'0'ng n g ừ n g trệ

P h ầ n n à v sẽ đê c ặ p đên v ấ n đ ề các gió‘1 h ạ n vể mỏì

tr ư ờ n g sẽ có ả n h h ư ỏ n g n h ư t h ê n à o toi t á n g t r ư ớ n g d à i hạn Khi xem xét về vả"n để n à y t a c ầ n p h ả n biệt các y ê u tổ niôi

Chương ỈV í Mô hỉnh fa ỉjg ừưỏnạ ĩà n c ổ đ ỉể n m ồ rộng

V iẹr x á f lập (]uyen só h ữ u cho m ộ t h à n g hon mỏi trư ờ n g

<‘ó ý n^hi;i q u a n trọng l'i-uỏí' hét Ihị t r ư d n g sẻ guip n ể n k in h

te ỉ)iêí ( ách sú' d ụ n ^ h à n g h o á đó n h ư t h ê nào Vi tlụ, vì cung ílíiu nu.) có h ạ n nên nó sẽ giổi h ạ n k h ả n ă n ^ s a n xuAl c ủ a các

n^ n k i n h tê ti’ong ỉư ò n g \iu Đ iểu n à y có n g h i a là (lau mỏ sẽ

có giá cao n g a y t ừ hỏm n a v íchứ k h ô n g chỉ tư'ờng lai) vì vậy

ng,-ưoi tiêu d ù n g cũnịĩ ró động cơ đê sử d ụ n g một cách tiêt

k iệ ni Xói m ột cách khác, tr o n g n h ữ n g t r ư ờ n g hợp n h ư vậy,

k h ô i i g c ẩ n sự c a n th iệ p c u a c h ín h p h ủ , t h ị t r ư ò n g có t h ê tự

q u y ê t v ấ n để cung - cau

Y n g h ĩ a t h ứ h a i của q u y ề n sỏ h ữ u đôi vói h à n g h o á môi LrMong là: C h ú n g t a có t h ê d ự a t r ê n giá c ủ a h à n g h o á môi

ir à ò n g ctê đ á n h £^iá t ầ m (lu a n tr ọ n g c ủ a nó t r o n g s ẩ n xucít Ví

d ụ VI (iáu mỏ sẻ gió'1 h ạ n s ả n x u it t r o n g tư ớ n g lai do đó có

^ỉ.A cao, n ê n các n h à k i n h tê có t h ê sử d ụ n g giá h i ệ n t ạ i để

đ á n h g iá t ầ m q u a n tr ọ n g c ủ a d ầ u mỏ

VỎI n h ữ n g h à n g hoá môi t r ư ờ n g k h ô n g t h ế xác đ ịn h q u y ề n

sổ h ữ u việc sứ d ụ n g h à n g h o á đó sẽ tạ o r a n g o ạ i ứng Ví dụ, (■ác h ả n g t'ó t h ể gây ô n h i ễ m m à k h ô n g p h ả i đ ể n bù cho người Ỉ)Ị ll u ộ t hại- T r o n g tr ư ờ n g hdp này, sự c a n th i ệ p c ủ a c h í n h p h ủ

là cÁn t h i ê t và c ũ n g k h ỏ n g có giá th ị t r ư ờ n g n à o (íủ đê n h à

kiTíh i è n h ậ n biêt t a m q u a n tr ọ n g c ủ a h à n g h o á Vì vậy, các

n h à k i n h tê phííi d ù n g các biện p h á p đ á n h g iá khác

P h a n t r ì n h bày (iưoi (íây chỉ đ ư a r a m ộ t mô h ì n h có th ê m

các íìau vào là t à i n g u y ê n t h i ê n n h i ê n v à đ ấ t đai.

b T à i n g i i y è n i h ĩ è n n h i ê n v à d à t d a i t r o n g rnò h ì n h

Tíàìì c ô đ i ê n

Đ ê d ừ a tà i n g u y ê n t h i ê n n h i ê n và đ ả t đ a i vào mô h ì n h râxn cỏ điên, t a sứa h à m s á n x u ấ t C o b b -D o u g la s t h à n h ;

Truồng Đai hoc Kinh iể Quôc dân 137

Y =K^ T (ALY (X p Ỵ> 0, ư + /i + V < 1 (4 ] 1 )

N h ư n g t a có t h ê m m ột sô giả t h i ê t liên q u a n đ ê n tà i

n g u y ê n t h i ê n n h i ê n v à đ ấ t đai Vì sô lượng đ ấ t t r ê n t r á i đâ"t

là cô" định, n ê n t r o n g dài h ạ n lượng đ ấ t sử d ụ n g t r o n g s á n

x u ấ t k h ô n g t h ê t á n g lên V ậ y t a giả định:

T = 0

Tư ơ n g tự n h ư vậy, các n g u ồ n t à i n g u y ê n t h i ê n n h iê n

đưỢc xác định về lưỢng, và khi được đưa vào sản xuâ"t, chúng

g i ả m dần Vì thế, m ặ c dù t à i n g u y ê n được sử d ụ n g n g à y càng

nhiều, nhưng chúng ta đưa giả thiết:

R - ~ bR, 6 > 0Việc đư a t à i n g u y ê n t h i ê n n h i ê n v à đ ấ t đai vào h à m sán

x u ấ t sẽ k h i ê n K ÌA L k h ô n g còn hội t ụ vê' m ộ t giá tr ị n à o đó

n ữ a Bơi vậv, ta k h ô n g t h ế sử d ụ n g cách tiếp c ậ n T â n cỏ điển

n h ư ở chương III k h i p h â n tích h à n h VI c ủ a n ê n k i n h tế Bây giờ, c â u hỏi đ ặ t r a là liệu có tồ n t ạ i m ột đường t ă n g tr ư ơ n g

c â n đôi h a y k h ô n g và n ế u có t h ì tốc độ t á n g tr ư ỏ n g c ủ a các'

b iê n tr o n g n ề n k m h tè sẻ n h ư t h ê n à o t r ê n đ ư ờ n g t à n g

tr ư ơ n g đó

Theo giả định A L i? và T đểu tăng trướng VOI tô«c: độ rô

định Vậy điểu k iệ n c ầ n có cho một đường t ả n g t r ư ơ n g cân

1 3$ Trưdạg Đợi học Kỉrđi lế Q aếc

P h ả n tích t r ê n dà bỏ q u a một bưốc: ( ’h iin g l a v ân chùn xác: định xem n ể n k in h tê có hội tụ vể đương' t á n g triiỏng c.in đôì n à y không T ừ (4.TÕ) ta biê t r ằ n g n ô u lổn h ò n giá :r\

CÀIỈÌ nó t r ê n đừong ịỉìnự, tr ư ỏ n g cân đỏi ỉ hi c ũ n g vậy

n h ữ n g có mức ch ê n h lệch nhỏ h ò n Do vạy, n êu g

th ì Y / K p h ả i ^ lả m d ầ n P h ư ớ n g t r ì n h (4.12) cho c h ứ n g t a b:êt

r ằ n g gị^ = s (YỈK) - ổ Vậy n ế u Y / K Ê^iảm t h ì c ủ n g giam

theo Tức là n ê u gf^- lon hơn giá trị c ủ a nó t r ê n đường tă n g

t r ư ỏ n g c â n đôi (xảy r a k h i Y / K lớn ho'n giá trị c ú a nó trèn

đưòng t á n g t r ư ở n g cân đôi), t h ì nó sẻ g i ả m xuông T ư ơ ng tự

n h ư vậy, n ê u gf^ < g'Ịị ihìgị^ sẽ t ă n g lên hội t ụ vể giátrị của nó t r ê n đ ù o n g t á n g trư ơ n g c â n đôi, v à vì t h ê n ề n kiiih

tê c ủ n g hội t ụ về đư òng t á n g trư ở n g c â n đỏi.'‘’

Phương tr ì n h (4.16) h à m ý r ằ n g tôc độ t ă n g trưởng cúa sAn lượng bìnli q u â n lao động t r ê n đường t ă n g trư ở n g c â n đốì bằng:

bình q u â n lao động t r ê n đưđng t á n g t r ù í m g cản đôi {gyỊỊ ) có

’ ‘ P h â n i i c h n à y 1)0 (pia môí vảii (lẲ Ní'ni { \ - (Ẩ - / ì - ; / ) ( ìì + Ằ) + (1 - a ) ố -

/ ] ò có o'iá t n â in (lìì (ìiốii k i ộ n chỉ x ả y r a vổì ự:\{ì t i ị Y / K Am Klìi

Irị ( h i ( ) n ỵ V ạ y n ô t ì lu'u Ý i ỉ o n ( l a y íì-() n ô n khÕTi*^ m â y ( ] u a ì ì t r o ì ì < ’.

t h e a m hoặc dương Tức là n h ữ n g giới h ạ n tà i n g u y ê n t h i ê n nluí-‘n v à đ ấ t đ a i có th ê k h i é n s ả n lượng b ìn h q u â n lao động siiy g iả m , n h ư n g điổư n à y k h ô n g n h ấ t th i ê t x á y ra Mặc dù í;n n g u y ê n t h i ê n n h i ê n v à đ ấ t đai g iả m d ầ n vể lượng gây c ả n trô l a n g t r ư ỏ n g k i n h íẻ n h ư n g t i ê n bộ công n g h ệ lại là n g u ồ n tlìiíc đ ẩ y t á n g trư ơn g N êu n g u ồ n t h ú c đấy n à y lốn h ơ n lực

c a n t r ỏ c ú a t à i n g u y ê n và đ ấ t đai, t h ì t a có t ả n g trư ở n g s ả n luộng b ì n h q u â n lao động b ề n vững V à đ â y c h í n h là n h ữ n g

gi m à c h ú n g t a đã c h u n g k iê n tr o n g m ấ y t h ê k ỷ v ừ a q u a ”^

4 C h í n h s á c h t à i k h o á t r o n g m ô h ì n h T â n c ổ đ i ể n

M ộ t t r o n g các giá đ ịn h c ú a mô h ì n h t ă n g trư ơ n g T â n cổ điến là n ể n k i n h t ê k h ô n g có c h í n h p hủ T r o n g p h ầ n này,

c l a ín g t a mỏ r ộ n g mô h ì n h đê đ ù a t h ê m một c h ủ t h ê k i n h tê

là c h í n h p h ủ vào t h ô n g q u a c h í n h sách tà i k h o á vổi các b iê n

T heo cách là m tư ơ n g t ự ớ ch ư ớn g IIL c h ú n g ta có thô viêi

lạ i các biên dưói d ạ n g b ì n h q u â n t r ê n mỗi đơn vỊ lao độnị^í

Vậy, t a có đ ồng n h ấ t th ứ c n g â n s á c h c h í n h p h ủ được cho

c h u y ể n KHÀOí CÀC ỊứQ m m TĂNG TRƯỎrệG KINH T t'

T ừ (4.25), t a cỏ t h ế p h â n tích mố h i n h n h ư sau Nẻ\ỉ

k h ô n g có chi t i ẻ u c ú a c h í n h p h ú , thì cân h ă n g t r ạ n g t h á i

d ừ n g d u y n h à t (và ổn định) c ủ a n ể n k i n h tê là đ iê m E., Kln

có chi t i ê u c ủ a c h í n h p h ủ , th ì đư ờng đaii tư thự(’ tê tr o n g mo

h ì n h Solow / = sk'" trỏ’ t h à n h i = s{k" - ụ.'), n g h ĩ a là có sự dịcli

c h u y ể n đư ờng n à y x u ố n g dưỏi K ế t q u ả là n ề n k i n h tê có

n h i ề u điểm c â n b ằ n g (h ìn h 4.5), h oặc k h ô n g có điêm cân

Hình 4.5 Chính sách tài khoá trong mò hình Solow

Trưòng hớp nhiểu điểm cân bằng.

C htíơr^ iV: Mõ hĩnh tỹng trưòng Tôn cổ đ iể rt mở rộng

H ình 4.6 Chính sách tài khoá trong mõ hình Solow -

Trưòng hđp không có điểm cân bằng.

SACH CHUYỀN KHẢO: CAC MÒ HỈNH TĂNG TRƯỎNG KINH TẺ

Do đó, khi chính p h ủ t ă n g chi tiêu , s á n lưỢng h ìn h (Ịuan

t r ê n mỗi don vỊ lao động h iệ u q u á sè g i a m ỏ c á n b ằ n g dài

ch ín h phủ sè gia tă n g liên tục n êu p - a k ' " ' - ỏ > n f / (túc

là lãi suất vay nỢ lón hđn tôc độ tă n g trương của nén kinh tê).

Đê t r á n h h iệ n tưỢng này, B u i t e r (1988, tr 288) đ ả đ ù a r a

m ộ t quy tắ c ổn đ ịn h h o á v a y nd:

1 4 6

Chưang IV: M ỏ hình iànợ ừưỏng rôTĩ điển m á rộng

mò tả đưỢc động th ố i của n ển kinh t ế trong trường hdp này,

'Prưoc tien, k ê t hỢp (4.22) và (4.28), t a có biể u th ứ c sau:

iz = ak'' - {n + / + ổ )k + (1 - s‘)(ro + */<6) - c (4.30)

ớ t r ạ n g t h á i d ừ n g {k - 0) t ừ (4.30), t a có n g h i ệ m của b theo k t í n h được b ằ n g

^lôc dướn£ĩ, và các điểm n ằ m p h ía t r ê n đường n à y tư ơ n g ứng

với đ ầ u t ư rò n g dương ( k > 0) Các điểm n ằ m b ê n dưới đường

a à y tư ơ n g ứ ng vói k < 0.

T h e o (4.28) n ê u mức v ôn k h ô n g t h a y đối, th ì sự gia t ă n g t'ủa nộ c h í n h p h ủ sẽ là m t ả n g t h u ê , q u a đó là m g iả m tiêu dùn g v à đ e m lại đ ầ u t ư ròng dương Do đó, tạ i c â n b ằ n g mói,

chuyIh khảQí <;âc mô kình tẦ nạ TRựỘMO laNH

Hinh 4.7 Động thái của vốn và thâm hụt ngàn sách

(bình quân lao động hiệu quả)

Từ (4.29), ta tìm được đường 6 = 0 Đưòng n à y aằini

n g a n g n ế u nỢ của c h ín h phủ b ằ n g 0, n h ư n g có độ dôc âìì do

s ả n phẩm cận b iê n của vôn giảm dần:

ck

ư ( a - l)k'' ~b

b.-i) \Ị/ - [p ~ ( n + Ằ)

< 0

Vổi các điếm n ằ m phía trê n (dưối) đường b = 0, t h ì Ig:âii

sách chính phủ th ặ n g dư (th âm hụt), do do nỢ của chiml: p*hu giảm (tăng)^ điểu n à y đưỢc th ế h iện bỏ'i các mũi tên doic

h ì n h 4.7 Vì vậy, quy tắc B u it e r đ ả m bảo r ằ n g n ề n kimh ê sò

tu â n theo môt mô h ìn h điếu chỉnh ôn đinh.

Chương /K A4Ô hĩnh tâng trưỏng ĩàn cộ dfển m à rộng

5 Các loại h i n h t ă n g t r ư ở n g k i n h tẻ

Theo B r a n s o n (1989), c h ú n g t a có t h ế p h â n b iệ t b ổn loại

h ì n h t á n g trương N h ữ n g loại h ì n h n à y đưỢc m i n h hoạ tro n g

h ì n h 4.8, tro n g đó chỉ r a h a i đừòng t ả n g trư ở n g c â n b ằ n g dài

hạ.n,v, Jị và và đ ư ò n g s ả n lượng b ì n h q u â n đ ầ u ngừời y

t r o n ^ m ột n ề n k i n h tê giả đ ịn h x u ấ t p h á t tÀí điểm 0 ỏ th ò i kỳ

tu tớ: điể m 2 ở thời kỳ

ỉn y

Hình 4.8 Bòn loại tăng trưởng kinh tẽ

N h ữn g đường t ả n g triíở n g dài h ạ n y, y, và y.j y ọ t h ể h iệ n

cár cường t ă n g tr ư ơ n g xu h ư ớ n g c ủ a s ả n lượng b ì n h q u â n lao

lỉộng VOI độ dôc b ằ n g tốc độ t á n g n ă n g s u ấ t lao động Ă

D\íơng t ă n g trư ơ n g d à i h ạ n y, Vị có tỷ lệ t i ế t k iệ m t h â p hơn

\'à v: v ậ y nó n ằ m dưới đường d ài h ạ n y.j Đ ường n é t đ ứ t AB

b iẽ u diễn quv đạo t ả n g trưcín^ toàn dụns; n g u ồ n ỉực c ủ a n ề n

k in h t ê giả định, k h i n ề n k i n h tê t ă n g trư ởng, t i ế n đ ế n đưòng

\ ư hưống dài h ạ n y, Vi c ủ a ỈIÓ N h ư c h ú n g t a đ ã t h ấ y tr o n g ( h ư ơ n g III, n êu m ộ t n ề n k i n h tê có đường dài h ạ n giông 3^1 V] inà ỉiêm khỏi đ ầ u n ằ m ỏ' dưói đường đó, c h ẳ n g h ạ n tạ i

Trưồng E>ạí học Kinh ìể Quốc dân 1 4 Ộ

điểm A th ì s ả n lượng tiểm n ă n g của n ề n k i n h tê n à y sẽ có xu

h ư ớ n g 1]ên tói đường dài h ạ n đó khi mức t o à n d ụ n g nguòn lực đưỢc duy trì b ằ n g chính sách ôn định

Đ ường n é t liền t ừ điếm 0 tói điếm 2 t r o n g h ìn h 4.8 cho

t h ấ y sự v ậ n động củ a một n ể n k i n h t ê giả đ ịn h m à x u ấ t phát điểm b a n đ ầ u củ a nó n ằ m t h ấ p hơn mức s á n lượng tiểm

n ă n g Trừóc tiên, n ề n k m h tê n à y t á n g t r ư ở n g đên mức to à n

d ụ n g n g u ồ n lực k h i nó n h ậ p vào đường AB, kê đó b ă t đầu t ừ điểm B, nó đ ạ t tới đường t á n g t r ư ở n g ỏ t r ạ n g t h á i ổn định dàì

h ạ n yj Y] T ạ i thời k ỳ tị, c h ú n g t a giả sử r ằ n g tỷ lệ tiêt kiệm

c ủ a n ề n k i n h tê tă n g , sao cho đường t ă n g t r ư ở n g dài h ạ n dịch

c h u y ể n lên trê n , tói y-; Với việc d uy t r ì miic t o à n dụng'

n g u ồ n lực, n ề n k i n h t ế tiêp đó sẽ đi th e o đường 1 - 2 đế tới đường t á n g trư ơ n g dài h ạ n mới t ạ i thời kỳ í-2 -

N h ư vậy, chuỗi diễn biên n à y đã cho t h â v b ôn loại t ả n g

m ình, nó chỉ có t h ế t ả n g t r ư ở n g n h a n h b ằ n g tôc độ mỏ rộng các n g u ồ n lực n à y - tức là tôc độ t ă n g t r ư ỏ n g của v ôn và lao động - VỎI sự cho p h é p của t i ê n bộ công nghệ

Loại t á n g t r ư ơ n g t h ứ h a i đưỢc t h ê h iệ n b ằ n g sự v ậ n động dọc t r ê n đừong t o à n d ụ n g n g u ồ n lực AB v ề p h ía một đường

tr ạ n g th ái ôn định dài h ạ n n h ư Vi V] Trong triìờng hỢp này,

c ù n g VỔI việc duy trì t o à n d ụ n g n g u ồ n lực n ề n k i n h t.ê t á n g

tý lệ vôn và s ả n lượng t r ê n đ ầ u vào lao động h iệ u q u á của nó

Chuơng ỈV: M ô hỉnh tâng ừưỏng ĩợn cổ t^ ểrt m ổ rộnạ

n h ò ( t ỏ n ó c h u y ê n d a n t o ì ( l i ê m k \ ( Ị c ả n b a n g ( l à i h ạ n

( ' h u n g l a sẽ loại hìiih tTing I t ừ d n g t h ứ h a i n à y ]n tcuì,^

iníiỹìì^ t r u n g l ì C Ị U

L o ạ i t ă n g t r ứ ó n g t.híì ha là sự v ặ n động dọc theo dưòng

t à n g t r ư ỏ n g t r ạ n ^ th á ) ôn dịnh - tức là đư òng t á n g trư ớ n g

c à n (lõi c:iiỉì mô h ì n h T â n cỏ cìiển - một k h i n ề n k in h tê tiêp

c ạ n (lưong n à y t ạ i điếm B C h ú n g t a gọi loại h ì n h t á n g

trùòn^^ t h ứ b a n à y là táììỉỊ trư ở n g d à i h ạ n

Lt)ại t ă n g t r ư ơ n g t h ứ lư bao h à m sự b iế n đối gaữa h a i ítuòng t r ạ n g t h á i t á n g trừỏnK ôn định, th ư ờ n g là dơ sự t h a y đối ty lệ ti ế t kiệm Đ iểu n à y được m i n h h o ạ b ằ n g sự di (‘h u y ẻ n t ừ điểm 1 tối điếm 2 tr o n g h ì n h 4.8 L oại t ă n g trư ơ n g

n a y h o à n t o à n g iô n ẹ n h u sụ di c h u y ê n t ừ điếm A đ ê n điêni B

Có i h ể mò t ả lại các' loai h ì n h t á n g trư ơ n g n à y b ằ n g h a i

đô t h ị q u e n thuộc T ro n g h ì n h 4.9, sự mớ rộ n g s ả n x u ấ t đê tién (ìên t r ạ n g t h á i to à n (lụng n g u ồ n lực k h i lực lượng lao

cloĩig ỉigày c à n g t á n g đưỢc mỏ t ả b ằ n g sự di c h u y ế n đ ê n h à m

sú n x u ấ t t ừ một điêm n h ư (tièm 0 điếm m à t ạ i đó n ề n k in h

tó k h ô n g s á n x u ấ t s á n luộiiÊí tiể m n ă n g m à nó có t h ê tạo r a

VÓI Iiiiu: vôn b ìn h quản lao dộng hiệu quả k.^ cho trước N hư

cliôm cíin b a n g d à i h ạ n B l^oại h ìn h t à n g t.rừdng t h ủ h a i n à y

có l i ê n ( Ị U a n đ ê n .sự J ) há f i r i c ì ì r h i ẻ i ỉ s ã ỉ ỉ c ủ a v o n ( t ă n í ỉ k h ỏ i

lượng v ỏn t r ê n mỗi cỏn^ n h â n hiệ u (ỊUíi) c ủ n g n h ũ sự p/ìát

tnèìì c/iieu rộn,ỉỊ cùa ròn ( t r a n g bị vỏn cho n h ử n g công n h â n

Trưòng ÍE>Ọ( học Kinh lế Quôc dân 151

<ĨHUVỀÍÍ KNÀO: CẤC ÌMlQ i# 4 H lítH O m í d í í l l l l Ì Ì Ì Ì Ị

mới th e o tỷ lệ k h i ệ n có) C h ú n g t a gọi loại h ìn h t ã n g tr ù o n g

n à y là t á n g trư ớ n g t r ư n g h ạ n

Cuôi cùng, n ê n k i n h t ế đ ạ t tói một tv lệ vón t r ê n lao động

h i ệ u q u ả m à t ạ i đó vối tỷ lệ tiêt kiệm cho trừớc, t o à n bộ đầu

t ư t ạ i tỷ lệ n à y đ ều đưỢc sử d ụ n g đê d uy trì mức vôn bình

q u â n lao động h iệ u q u ả h iệ n có Tại điểm này, tức là điếm B

t r o n g h ì n h 4.9, k k h ô n g t h a y đổi n ữ a và n ề n k i n h tê n a m ớ

t r ạ n g t h á i c â n b ằ n g t á n g t r ư ỏ n g d à i h ạ n với k* v à y* cô định.

T ro n g chương III, c h ú n g ta đă t h ả o l u ậ n vê v ấ n để là n ồn

k i n h t ê n ê n n ằ m t r ê n đường dài h ạ n nào Việc lự a chọn

đ ư ờ n g tă n g trưởng tôi ưu n à y có liên q u a n đến việc xác đ ịn h

tý lệ tiê t k iệ m sao cho nó sè đ ư a tdi điể m k , y tốt n h ấ t N h u

vậv, sự t h a y đối tỷ lệ tiêt kiệ m từ .Sn đ ê n s, tr o n g h ì n h 4.10

là m t ă n g k c â n b ằ n g t ừ k lê n k tạ o r a một thời kỳ t à n g

tr ư ơ n g t r u n g h ạ n , k h i n ể n k in h tê c h u y ế n t ừ đường c ả n b ằ n g

Chương ĨV: M ô hỉnh tàng trưỷng Tàn c ổ điển m ỏ rộng

d à i h ạ n b a n đ ẩ u đên dường c â n b ằ n g dà) h ạ n mới Đ â y là loại

h i n h t á n g t r ù ớ n g t h ứ t ư m à c hiing t a đã p h â n b iệ t ở trê n , và

lỉôi VỔI mô h ì n h t ă n g trư ớng T r o n g p h ầ n này, c h ú n g t a p h â n

Trưòng Oạí hoc Kinh lế Quốc dân 1 5 3

tích n h ữ n g ý n g h ĩa đó n h ằ m làm cơ sỏ cho p lu íò n g ])háp

h ạ c h t o á n t ả n g tr ư ơ n g sè cìưộc" t r ì n h b à y ỏ' chiiong CUÒI.

B ây giò' t ừ (4.31), c h ú n g t a r ú t r a m ộ t b iể u thức b i ế u diễn,

tỏc độ t ă n g trư ở n g c ủ a s ả n lượng gy t h e o tôc độ t ă n g tr ư ở n g

, 4 3 2 ,

y ^ c K Y D L Y

Tiêp theo, c h ú n g t a có t h ể n h â n các sô h ạ n g ỏ vê p h ả i

của (4.32) lần lướt VỐI k / K và L / L đê th ư được

h a y

/?>■ "= nKẼK + niỉĩi (4.34)

Iro n g đó .3 (cFir-K) { KI Y) và ( r F / r L ) {UY) N h ư

vậy n ê u t á n g thì ^V' sẻ t ă n g một lượng b ằ n g ì]Ịị n h â n với

mức t ă n g c ủ a và tư ơng tự đôi voi n h ữ n g t h a y đổi cú a gị

C ác h ê sô ì]ị^ và /// t r o n g p h ư ơ n g t r ì n h (4.34) có h a i cách

g ia i th íc h đáng quan tâm Một là, chúng có th ể đưỢc COI là

các độ co g i ã n củ a s ả n lưỢng th e o n h ữ n g t h a y đôi của đ ầ u vào C h a n g h ạ n n è u L k h ô n g đổi, t h ì độ co g iã n của s ả n

lượng t h e o n h ữ n g t h a y đối c ủ a đ ầ u vào v ôn {í^ỵ) có t h ế t í n h

b ằ n g

r y K

v à tư ơ n g tự , n ê u K k h ô n g t h a y đổi th ì = ?// N h ì n lại

phuMng t r ì n h (4.34) điều n à v cho t h ấ y tốc độ t ă n g t r ư ơ n g của

s ả n lư ợ n g gy b ằ n g tỏng củ a các tôc độ t ả n g tr ư ơ n g của các

đ â u v à o v à tôc độ t á n g t r ũ ỏ u g c ủ a moi đ ầ u vào đưỢc n h â n vổi

độ C3 g i ã n c ủ a nó

C á c h g iả i th í c h đ á n g q u a n t â m t h ứ h a i có t h ế r ú t ra n ế u

c h ú n g t a g iả đ ịn h việc đ ịnh giá các n h â n tô" s ả n x u ấ t m a n g

tí n h c ạ n h t r a n h C h ắ n ẹ h ạ n với việc đ ịn h giá mức lương thực

tẽ m a n g t í n h c ạ n h t r a n h , th ì U) sẽ b ằ n g s ả n p h ẩ m cận biên ciia lao đ ộ n g M P L - r F / r L N ê u điểu n à y đ ú n g th ì ///, còn cho

bièt tý p h a n c ú a lao dộn^ t ro n g s ả n lượng:

PF L w L w , ,

( L ì ) >

T ư ơ n g tụ\ ì]f^ b a n g tỷ p h ẩ n củ a vòn N h ư vậv với việc định g iá m a n g t í n h c a n h t r a n h , các h ệ sỏ ì]i v à % cho biêt

Cíic :ỷ p h ầ n c ủ a la o d ộ n g v à v ô n t r o n g s ả n lư ợ n g

B ây giờ giả đ ịn h h à m s ả n x u ấ t là t h u ẩ n n h á t bậc một,

Bởi vậy, nếu hàm sản xu ất th u ầ n n h ấ t bậc một thì tổng

các h ệ sô co g iã n /7 p h ả i b ằ n g 1 Đ iề u n à y đ ả m bảo r ằ n g n ế u

lượng v à các tỷ p h ầ n n h â n tô" tư d n g đôi b ằ n g m ộ t h à m s ả n

x u â t Cobb-Douglas T u y n h iê n , p h â n tích t r ê n đ â y cho thííy

n h ữ n g môi liên h ệ n à y v ẫ n đ ú n g vói m ộ t h à m s ả n x u ấ t t h u ẩ n

và xét một ví dụ điể n h ì n h vê t ả n g t r ư ơ n g k m h t ê ở Mỹ Thíío

ÃÁCH <^Hưv^ KHẢQr Các mo mịiH TÃH<S ĨỆtiíồHQ >3NH Tt'

156

ctĩư an g ỈV í M õ hình tàng trựởnợ Ĩá rĩ c ế đ tể n JTià fỢfi^

c:á(' t h ỏ n g sô do B r a n s o n (1989) đ ư a ra, t r o n g n ứ a cuôi t h ê kỷ

XX mức vòn v à s ả n lũ dng ctia nưốc Mỹ t ả n g t r ư ớ n g vói tôc ciộ k h o á n g 2 , 5 % / n ả m và lực lượng lao động t ả n g t r ư ơ n g vói t.ôc ítộ k h o ả n g 1,5%/nảm N h ư vậy, dọc th e o đường t ả n g t.riíứng x u th ế , ~ gy - 0.02Õ v à = 0,015 C ũ n g th e o ước

tín h , tý p h ầ n c ủ a lao động t r o n g t h u n h ậ p quôc d â n c ủ a nưổc

My c h i ê m k h o ả n g 75% còn tỷ p h ầ n c ủ a v ôn c h iêm k h o ả n g

25% N h ừ vậy, qj - 0.75 và 7/,' = 0,25

Đ ư a các g i á tr ị vê tỏc độ t ả n g t r ư ơ n g đ ầ u v à o n h â n tô" và các tý p h ầ n t ư đ n g đốì vào p h ư ơ n g t r ì n h t á n g tr ư ở n g (4,34) và

gia đ ịn h r ằ n g h à m s ả n x u ấ t của n ề n k in h t ế t h ế h i ệ n lợi tức

không đổi th eo quy mô (thuần n h ất bậc một), chúng ta xác ítịnh đưỢc m ột tôc độ tảng trũỏng kinh tê đưỢc giải thích bỏi

iăìig t r ư ơ n g vô n , lao đ ộ n ẹ v à các t ỷ p h ầ n n h â n tô n h ư sau:

+ H L ẩ L - 0,25(0.025) + 0,75(0,015) - 0 ,0175

N h ù n g t r ê n th ự c tê s ả n lượng c ủ a nước Mỹ t á n g trư ớ n g vối tòc độ k h o ả n g 0,025 h a y 2,0%/năm* N h ư vậy, chỉ có 70%

lă]ig trướng s ả n lưỢng đùỢc e:iải thích bằng sự tăn g trưỏng

củ a (lầu vào P h ầ n t ả n g ti ư ỏ n g k h ô n g đưỢc giải th íc h c ủ a s ả n

lưíini^ dưỢc gọi là p h ầ n d u ’:

gy “ Hk ~ Hì ^ p h ầ n dư " 0,0075 = 0,75%

N h ả n tô^ p h ầ n dư n à y t r o n g t á n g t r ư ơ n g k i n h tê là p h ầ n

1 ầ n g triítíng c ủ a s ả n lượntí k h ô n g t h ể giải th íc h m ộ t cách đơn

^áíìn b ằ n g sự t ă n g t r ư ơ n g c ú a đ a u vào k h i h à m s ả n x u ấ t có lợi t\ù' k h ô n g đổi Đ â y c h ín h là điều m à E d w a r d D e n is o n gọi

là "thùớc đo p h ầ n bỏ qua"

Nhin ch u n g , nêu các đấu vào đưỢc tính đúng và hàm sản

xuaí th u Ầ n n h ấ t bậc một t í Ị ì rìiọi thời điểm, thì p h ầ n dư p h ả i

p h á t sinh từ sụ tồn t ạ i o i a tiên ỉ)o ky t h u ậ t /\ Nói cách k h á (

h à m Híín x u í í t s ẽ d ị c h c h u y ê n l ê n t i ’ôn t h e o t h o i g ì i i n (lí) cỏ Sỉì

cải tiên h a y n à n g cao chíít lừộng tro n g (a) tô chức và c]U;in lý

(b) h à n g hoá tư b ả n và (c) lực lượng lao độne: Liệu n h a n tó

ti ê n bộ kỹ t h u ậ t có ìáỉn tảììíĩ các đ a u vào cụ t h ê h a v khônK,

h a y chỉ đòn g iả n là m dịch c h u y ê n h à m s ả n xucít? Liệu nó chí

đưỢc bao h à m (embodied) tr o n g các đ a u vào mới chứ khon^í

p h ả i đồng thời mo rộ n g ca đ ầ u váo moi và cũ n h ư n h a u h ay

k h ô n g ? C á u t r ả lòi c ủ a n h ữ n g cảu hỏi n à y sẻ ả n h hư ỡ ng tới

cả tôc độ tiê n bộ kv t h u ậ t tư ơ n g thích VỔI n h â n tỏ p h ầ n (lư có

q uy mò xác định, l ầ n tối độ n h ạ y cảm c ủ a t á n g t r ù ổ n g s á n

l ư ợ n g đôì VỔI n h ữ n g t h a y đối t r o n g tôc độ t ả n g t r ư ơ n g c ủ a cá c

đ ầ u vào

N ê u một tôc độ tiê n bộ kỹ t h u ậ t n h ấ t định chỉ đơn giả:ii

.àm dịch c h u y ế n h à m s ả n x u ấ t lên trê n , th i nó sẽ tạo r a một

p h ầ n dư lớn hơn t r ư ờ n g hđp nó chỉ là m t ả n g lực lưỢng lao

động (tức là tr o n g t r ư ờ n g hỢp nó ả n h h ư ơ n g tói gy chỉ t h ỏ n ^

qua h ệ sò co g iả n cúa đầu vào lao động ỉ ] ị ) N h ư n g nó sè đem

lại p h ầ n dư nh ỏ h ò n n ê u nó p h ả i tác động t h ô n g q u a h ệ sỏ co

g iã n ciia vôn ỉjx N ói cách khác, đê giải th ích một n h â n t(V

ph ần dư 0,75% /nám , nêu tôc độ tiê n bộ kỹ th u ậ t tác độní^

t h ô n g q u a h ệ sô co g i à n c ủ a lao động ì]ị th ì nó p h á i iỏn hơn

so vổi trưcỉng họp nó là m dịch c h u y ê n cả h à m s ả n x u ấ t lêíi trê n , và nó cũng lớn h d n so với trư ờn g hỢp nó tác động thỏn^^

q u a ĩ]ị^ Ngoài ra, n ê u t i ê n bộ kỹ t h u ậ t buộc p h ả i đưỢc l)ao

h à m tro n g n h â n tô n à v hoặc n h â n tỏ kia, th ì độ n h ạ v cám

c ủ a t ă n g trưỏníí s ản lưọng dôi vói đ ầ u tư vào các n h à n tô n à v

sẽ t ả n g lên Hòn n ữ a , n ê u tiên bộ cóng n ^ h ệ buộc p h ả i dưỢc bao h à m tr o n g các m á y móc mới thì sự gia t ă n g tr o n g tiêí

k iệ m v<à đ ầ u tư sè là m t ả n g tô(' độ t á n g t r ừ ỏ n g ciia s á n lưỢnỊ^^

Chương ỈV Mò hình tàng ừưỏng ĩà n c ổ điển m à rộng

k h ô n g chỉ t h ô n g qu;i s á n x u ấ t nhiểu ììiáy m óc /lớn m ả còn

<]ita việc t ạ o ra nhừne^ m á v nióc ĩìiới hơn và tốt hơn.

B a p h ầ n kê tiếp sẽ t r ì n h b à y n h ữ n g v ấ n đề n à y th ỏ n g

q u a việc; n g h i ê n c:uu các trư ờ n g họp: Một là, ti ê n bộ công

n g h ệ t r u n g lập k h ô n ^ b ao h à m tr o n g các đ ầ u vào, m à được ỉ)ièư h i ệ n dưổi h ì n h th ứ c dịch c h u y ê n củ a h à m s ả n x u ấ t ; h a i

là t i ê n bộ công n g h ẹ bao h à m t r o n g lao động; v à b a là ti ê n bộ công n g h ệ b ao h à m tr o n g vôn

Cho d ù giả đ ịn h n á o t r o n g các giả đ ịn h n à y đ ú n g - h a y

bất k ể c h ú n g đưỢc k êt hỢp n h ư th ê nào - thì c h ú n g đểu có ý

ĩiL,^hĩa q u a n t r ọ n g đôi VỚI c h í n h s á c h t ả n g t r ư ơ n g t r u n g h ạ n

Vi dụ, n ê u giả định CUÔI c ù n g là đúng, th ì m ột c h ín h sách

m i ễ n t h u ế đ ầ u t ư sè đem lạ i p h ầ n t r ả m t ă n g tr ư ở n g cao hơn

so voi t r ư ờ n g h ọp h a i gia đ ị n h k ia điing

c T r u n g l â p H i c k s - t i ế n bô c ô n g n g h ê k h ô n g b a o

h à m t r o n g c á c đ ầ u v à o c ủ a s ả n x u ấ t

G i ả đ ị n h đơn g iả n n h ấ t về ti ế n bộ kỹ t h u ậ t do Solow đưa

r a vào n ă m 1957 là ti ê n bộ bao gồm n h ữ n g cải tiê n về q u ả n

B âv giờ c h ú n g t a có th ê r ú t r a m ột biếu th ứ c mỏi biếu

Tiếp theo, sử d ụ n g c ù n g p h é p t h ế m à đã d ầ n đ ế n phương

t r ì n h (4.33) v à (4.34) trước đây, t a có p h ư ơ n g t r ì n h táag'

h à m s ả n x u ấ t (4.38) cho L và n h ớ lạ i t í n h c h ấ t t h u ầ n n h ã t

b ậ c một c ủ a F, c h ú n g t a được

Y L

cho n ê n h à m s ả n x u ấ t b ìn h q u â n đ ầ u người t r o n g h ì n h 4.11 dịch c h u y ê n lên t r ê n th e o th ò i g i a n V Ớ I tôc độ Ả, tửc là V Ớ I tòc

độ t ả n g tr ư ơ n g của A