BÀI 13 kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở việt nam

- Kinh tế thị trường là mô hình kinh tế vận động và phát triển dựa trên cơ sở các quy luật của thị trường, trong đó quan hệ hàng hoá - tiền tệ trở thành phổ biến và bao quát hầu hết các

Bµi XIII

Khỏi quỏt chung

I Kinh tế thị trường và sự cần thiết khỏch quan phỏt triển nền kinh tế thị trường ở ViệtNam.

II Kinh tế thị trường định hướng XHCN

ở Việt Nam

I Kinh tế thị trường và sự cần thiết khách

quan phát triển kttt ở việt Nam :

Thị trường là nơi thực hiện các quan hệ kinh tế giữa những người trao đổi hàng hoá, là tổng thể

các điều kiện và hình thức lưu thông hàng hoá.

Để hiểu rõ hơn về khái niệm thị trường chúng

ta sẽ làm rõ nội hàm khái niệm:

Thị trường

đối tượng

trao đổi đối tượng tham

gia trao đổi

điều kiện tham gia trao đổi

+ Đối tượng trao đổi:

Đối tượng trao đổi là các loại hình hàng hoá và dịch

vụ được đưa ra trao đổi như:

+ Đối tượng tham gia trao đổi:

Đối tượng tham gia trao đổi trên thị trường bao gồm người mua và người bán

đối tượng tham gia trao đổi

Tác động qua lai

Môi giới trao đổi

+ điều kiện trao đổi hàng hoá:

Điều kiện trao đổi hàng hoá là tập hợp các yếu tố như:

Địa điểm trao đổi, hình thức và phương tiện trao đổi, văn

hoá, môi trường trao đổi …

điều kiện trao

đổi hàng hoá

Địa điểm trao đổi hàng hoá

Hình thức trao đổi hàng hoá

Môi trường trao đổi …

Văn hoá trao đổi hàng hoá Phương tiện trao đổi hàng hoá

Chức năng cung cấp thông tin cho người sản xuất và người tiêu dùng trước các biến

động của thị trường

Chức năng kích thích hoặc hạn chế sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng (Thông qua chức năng cung cấp thông tin của thị trường mà các đối tượng tham gia trên thị trường quyết

định mở rộng hoặc hạn chế sản xuất,

kinh doanh và tiêu dùng).

a/ Khái niệm kinh tế thị trường:

- Kinh tế thị trường là kinh tế hàng hoá phát triển ở trình độ cao Khi thị trường phát triển

đồng bộ, hoàn chỉnh và là một thể thống nhất thì xuất hiện kinh tế thị trường.

Vậy? Khi nào có thể xác định được thị trường đã phát triển

- Kinh tế thị trường là mô hình kinh tế vận động và phát triển dựa trên cơ sở các quy luật của thị trường,

trong đó quan hệ hàng hoá - tiền tệ trở thành phổ biến và bao quát hầu hết các lĩnh vực kinh tế

Nội hàm của khái niệm:

Khái niệm chỉ ra:

+ Kinh tế thị trường là nền kinh tế vận động và phát triển dựa trên cơ sở các quy luật cơ bản của thị trường như quy luật giá trị; quy luật cung – cầu; quy luật giá cả; của luật cạnh tranh và các quy luật khác của thị trường

+ Kinh tế thị trường là nền kinh tế hàng hoá phát triển ở trình

độ cao, trong đó các quan hệ kinh tế của quá trình sản xuất – lưu thông đều được giải quyết thông qua thị trường

b/ Đặc trưng của kinh tế thị trường

4/ Cạnh tranh là linh hồn của kinh tế thị trường, là

động lực thúc đẩy sự tiến bộ của khoa học công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm.

5/ Là nền kinh tế có hệ thống thị trường đồng bộ, thống nhất và ngày càng hoàn thiện.

6/ Là nền kinh tế mở và luôn trong xu thế phát triển

c/Những ưu thế và hạn chế của kinh tế thị trường:

Những ưu thế Những hạn chế

4 KTTT buộc những người sản xuất-kinh doanh phải thường xuyên học hỏi, trau rồi, nâng cao năng lực sản xuất-kinh doanh nhằm đạt hiệu quả kinh tế cao

5 KTTT tạo ra động lực mạnh mẽ thúc đẩy hoạt động sản xuất-kinh doanh đạt hiệu quả cao và thông qua phá sản tạo ra cơ chế đào thải những người sản

xuất-kinh doanh kém hiệu quả.

3 KTTT tạo ra động lực thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ, hợp lý hoá sản xuất, tăng năng xuất lao động.

6 KTTT đáp ứng các nhu cầu có thể thanh toán được của xã hội một cách tự động mà không có bộ máy hoạch định nào có thể thay thế được.

1 Trong KTTT do tính tự phát trong quyết định sx-kd

đã tác động tiêu cực đến tính thống nhất của nền kinh tế quốc dân, gây ra tình trạng mât cân đối của nền kinh tế dẫn đến tình trạng khủng hoảng kinh tế.

2 KTTT luôn gắn với tình trạng thất nghiệp và sự phân hóa giàu nghèo ngày càng tăng.

4 Trong KTTT, tài nguyên thiên nhiên bị lạm dung, ô nhiễm môi trường ngày càng trầm trọng.

5 Sự hoạt động của cơ chế thị trường có nguy cơ dẫn đến xói mòn đạo và đời sống tinh thần, vi phạm

pháp luật.

3.Trong KTTT do theo đuổi lợi nhuận tối đa nên xuất hiện nhiều hành vi tiêu cực gây thiệt hại cho nền kinh tế

3 Sự cần thiết khách quan phải phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam.

Yêu cầu:

- Tại sao lại phải phát triển kinh tế thị trường ở Việt nam?

- Tại sao phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam là phải giữ vững

định hướng XHCN?

a/ Tính tất yếu của việc phát triển kinh tế thị trư ờng ở Việt Nam:

Cơ sở nào để khẳng định Việt Nam cần phải phát triển kinh tế thị trường?

Phõn cụng lao động XH phỏt

triển rộng và sõu hơnTồn tại nhiều hình thức sở hữu

Sự xụp đổ của Liên xô làm mất

đi điều kiện để nước ta tiến

- Xuất phát từ sự phát triển không đồng đều, nói

chung là thấp của lực lượng sản xuất ở nước ta Để phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất đó là quan hệ sản xuất dựa trên sự đa dạng về hình thức sở

hữu Trong đó tồn tại sở hữu tư hữu là khách quan, đây là một trong hai điều kiện cho sự ra đời và tồn tại của kinh

tế thị trường

- Sự tan dã của Liên Xô cũ và phần lớn các nước

XHCN, làm mất đi một trong hai điều kiện để một nước nông nghiệp nghèo nàn lạc hậu như Việt Nam có thể tiến thẳng lên CHXN mà không cần phải trải qua giai đoạn phát triển CHTB

Cơ sở lý luận

- Sau một thời gian dài thực hiện mô hình kinh tế kế hoạch hoá tập trung nền kinh tế của nước ta đã bộc lộ

nhiều hạn chế, đất nước lâm vào tình trạng khủng hoảng kinh tế trầm trọng Do đó, việc chuyển sang chế độ

hoạch toán kinh doanh theo mô hình kinh tế thị trường là một yêu cầu khách quan của nền kinh tế

- Sự chuyển hoá của thế gới từ đối đầu sang đối thoại với xu thế toàn cầu hoá và quốc tế là xu thế chính đòi hỏi các quốc gia khi tham gia phải có cơ chế kinh tế phù hợp,

đó là cơ chế thị trường

Cơ sở thực tiễn

- Lợi ích của việc phát triển KTTT định hướng

Điều kiện để mở rộng quan

hệ kinh

tế đối ngoại và PCLĐ

quốc tế

Là môi trường để bồi dưỡng, đào tạonhiều cán

bộ giỏi về

QL, chuyên môn, CNlành nghề

Ngoài những tỏc dụng núi trờn việc phỏt triển KTTT cú ý nghĩa

như thế nào đối với bản thõn và gia đỡnh?

• Thực tiễn phát triển KTTT ở nước ta cho thấy

tăng trưởng kinh tế, tỷ trọng công nghiệp có xu hướng tăng

Biểu đồ 1 : Mức tăng bình quân năm của GDP thời kỳ

1977 - 2005(%)

Biểu đồ 2 : Tỷ trọng công nghiệp trong

GDP qua các năm (%)

b/ Sự cần thiết phải định hướng XHCN trong quá trình phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam:

Lý do:

- CNXH bản chất là một xã hội nhân văn, nhân đạo, văn minh và công bằng mà Đảng, bác Hồ và nhâ dân ta đã lựa chọn

- CNXH là nguyện vọng của cả nhân dân ta và là nguyện vọng của nhân dân tiến bộ trên toàn thế giới

- Định hướng XHCN đã và đang trở thành hiện thực ở

nhiều mặt trong đời sống xã hội ở nước ta và là động lực,

lý tưởng cho nhiều thế hệ cách mạng ở Việt Nam

II/ Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Yêu cầu:

- Kinh tế thị trường ở Việt Nam có những dặc trững gì?

- Kinh tế thị trường đang tồn tại như thế nào?

- Cần có giải pháp gì để đẩy mạnh việc phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam?

1 Đặc trưng của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

Quản lý

Phân phối

Phát triển LLSX hiện đại gắn với xây dựng QHSX mới phù hợp với tính chất và trình độ của LLSX.

Tồn tại nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo và ngày càng trở thành nền tảng của nền

kinh tế quốc dân.

Nhà nước XHCN quản lý nền kinh tế cả tầm vĩ mô

và vi mô khắc phục hạn chế của cơ chế thị trường.

Tồn tại nhiều hình thức phân phối, trong đó phân phối theo lao động và hiệu quả kinh tế

là chủ yếu.

Tăng trưởng và phát triển kinh tế đi đôi với tiến bộ và

công bằng xã hội.

2 Thực trạng của nền kinh tế thị trường

ở nước ta trong những năm vừa qua

C¶i tiÕn kÜ thuËt trong s¶n xuÊt

c«ng nghiÖp

Doanh nghiÖp t­ nh©n

C¸c trang tr¹i cña n«ng d©n

Qua hơn 20 năm đổi mới, nước ta đã thành

công trong việc chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung bao cấp sang nền kinh tế thị trường

có sự quản lý của nhà nước theo định hướng

XHCN Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã

đạt được, nền kinh tế thị trường của nước ta còn bộc lộ nhiều hạn chế.

a/ Trình độ phát triển của nền kinh tế thị trường ở nư

ớc ta còn ở giai đoạn sơ khai

Biểu

hiện

Lao động thủ công vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số lao động xã hội, do đó năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất thấp.

Cơ sở vật chất kỹ thuật còn ở trình độ thấp

Kết cấu hạ tầng như hệ thống đường giao thông,

tỷ trọng thấp trong cơ cấu nền kinh tế

b/ Hệ thống thị trường đang trong quá trình hình thành nhưng chưa đồng bộ.

Thị trường chứng khoán ra đời nhưng “hàng hoá”

còn nghèo, ẩn chứa nhiều rủi ro.

Thị trường tiền tệ, thị trường vốn đã có nhiều

tiến bộ nhưng vẫn còn nhiều trắc trở

c/ Trong hội nhập kinh tế quốc tế:

Quá trình hội nhập của nền kinh tế nước ta vào thị trường khu vực và thế giới, trong hoàn cảnh trình độ phát triển kinh tế – kỹ thuật của nước ta còn quá thấp so với khu vực

d/ Quản lý Nhà nước về kinh tế - xã hội còn nhiều yếu kém.

Thủ tục hành chính tuy đã được cải thiện xong vẫn

còn nhiều rườm rà (trung gian) và bất cập.

Hoạt động kiểm tra giám sát các hoạt động kinh tế của Nhà nước vẫn còn tồn tại nhiều tiêu cực dẫn đến

nhiều hoạt động kinh tế thiếu minh bạch.

Công tác hoạch định các chiến lược phát triển kinh tế, công tác xây dựng quy hoạch của bộ máy nhà nước còn

nhiều hạn chế.

3 Các giải pháp cơ bản để phát triển kinh tế thị trư

ờng định hướng xã hội chủ nghĩa

Yêu cầu:

- Để khắc phục những hạn chế của kinh tế thị trường ở nước

ta trong giai đoạn hiện nay cần có các giải pháp gì?

a/ Thực hiện nhất quán chính sách kinh tế nhiều thành phần

Tại sao chúng ta lại phải thực hiện chính sách kinh

tế nhiều thành phần?

Trên cơ sở da dạng hoá các hình thức sở hữu thực hiện nhất quán chính sách kinh tế hàng hoá nhiều thành phần Lấy việc phát triển sức sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế – xã hội, cải thiện đời sống của nhân dân làm

mục tiêu quan trọng để khuyến khích, phát triển các

thành phần kinh tế và các hình thức tổ chức kinh doanh

b/ Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá; phát

triển phân công lao động xã hội

Tại sao phải đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại

hoá đã được nghiên cứu trong bài công nghiệp hoá, hiện

đại hoá.

+ Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá nền kinh

tế quốc dân, tạo sức mạnh cho nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa phát triển

+ Phân công lao động xã hội là cơ sở chung của sản xuất và trao đổi hàng hoá Vì vậy, để phát triển kinh tế

hàng hoá phải đẩy mạnh phân công lao động xã hội

trường hoạt động năng động, có hiệu quả, có trật tự, kỷ cương trong môi trường cạnh tranh lành mạnh, công khai, minh bạch Hạn chế và kiểm soát độc quyền kinh

doanh…

d/ Đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại.

Tại sao lại phải đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả kinh

tế đối ngoại?

Mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại theo hướng đa dạng hoá, đa phương hoá, chủ động hội nhập vào thị trường khu vựu và thế giới theo lộ trình của nước ta

e/ Hình thành đồng bộ cơ chế quản lý nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Tại sao phải hình thành đồng bộ cơ chế quản lý nền kinh tế thị trường ở nước ta?

Tiếp tục đổi mới các công cụ quản lý kinh tế vĩ mô của nhà nước như: Nâng cao chất lượng công tác xây

dựng các chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, tăng cường các thông tin kinh tế xã hội cả quốc tế và trong nước Khai thác hợp lý các nguồn lực của đất nước, đảm bảo cân đối vĩ mô nền kinh tế …

Chúc các đồng chí mạnh

khoẻ, hạnh phúc và thành đạt

Mối quan hệ giữa cung - cầu - giá cả hàng hoá.

G0

Giá

cả

Q Sản lượng