Ngay từ khi trẻ cất tiếng khóc chào đời tâm hồn trẻ đã được xoa dịu bằng lời ru ngọt ngào của bà, của mẹ, những câu hát du dương êm dịu đã đưa trẻ vào giấc ngủ, với những giấc mơ đẹp, kh
Trang 1MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ÂM
NHẠC NHÓM TRẺ 25 – 36 THÁNG
A ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết giáo dục âm nhạc là “món ăn tinh thần” không thể
thiếu được đối với con người nói chung và đối với trẻ mầm non nói riêng Ngay từ khi trẻ cất tiếng khóc chào đời tâm hồn trẻ đã được xoa dịu bằng lời
ru ngọt ngào của bà, của mẹ, những câu hát du dương êm dịu đã đưa trẻ vào giấc ngủ, với những giấc mơ đẹp, khi trẻ đến trường mầm non đã được các cô
dỗ dành, yêu thương bằng những bài hát ru đậm đà tính giáo dục, những bài hát đó đã thấm sâu vào tâm hồn trẻ, nuôi dưỡng tâm hồn trẻ, lớn lên, mang lại cho trẻ tình yêu quê hương, đất nước, yêu thương kính trọng người trên, bạn
bè giúp đỡ chia sẻ cùng nhau, thông qua đó trẻ biết ngoan ngoãn, vâng lời, gọn gàng, sạch sẽ
Đến với âm nhạc sẽ giúp trẻ phát triển trí nhớ, óc tưởng tượng, cơ thể trẻ phát triển cân đối, hài hòa, qua ca hát giúp giáo viên phát hiện ra những trẻ có năng khiếu nghệ thuật để kịp thời bồi dưỡng cho trẻ
Đặc biệt là trẻ ở lứa tuổi mầm non dạy trẻ tiếp xúc với giáo dục âm nhạc
là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong trường mầm non, người giáo viên phải nắm vững đặc điểm tâm sinh lý của từng trẻ Từ đó cô giáo đưa ra phương pháp giáo dục phù hợp để cung cấp cho trẻ những kiến thức sơ đẳng một cách khoa học, nhằm lôi cuốn sự hứng thú của trẻ vào các hoạt động của trẻ, biến hoạt động học tập thành hoạt động tìm tòi khám phá của trẻ, để kiến thức đến với trẻ một cạch tự nhiên, khắc sâu vào tâm lý của trẻ trong hoạt động học tập tiếp theo
Giáo dục âm nhạc cho trẻ trong trường mầm non là một hoạt động rất cần thiết, không thể thiếu được trong trường mầm non nói chung và trẻ ở nhóm trẻ 25 – 36 tháng nói riêng Bởi giáo dục âm nhạc là phương tiện tích cực trong giáo dục trẻ ở nhiều mặt: thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ, thể chất
Trang 2Ngoài ra đặc điểm tâm sinh lý của trẻ ở độ tuổi này là “dễ nhớ, chóng quên”, trẻ còn nói ngọng, nói lắp, nói chưa đủ câu, chưa rõ lời, mà trẻ lại rất thích được hát múa Do đó âm nhạc là một biện pháp hiệu quả đã khắc phục tình trạng này
Từ thực trạng trên, qua dự giờ đồng nghiệp đi trước và thực tế chăm sóc giáo dục trẻ Bản thân tôi luôn băn khoăn, trăn trở, suy nghĩ tìm biện pháp thu hút và lôi cuốn được sự hứng thú của trẻ vào hoạt động giáo dục âm nhạc đạt kết quả cao, góp phần vào việc hình thành và phát triển nhân cách trẻ
Chính vì vậy tôi chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 25 – 36 tháng” để nghiên cứu.
II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1 Thực trạng:
* Thuận lợi:
Năm học 2014 – 2015 tôi được ban giám hiệu nhà trường phân công phụ trách lớp Họa My 3 (nhóm trẻ 25 - 36 tháng) với số trẻ là 32 cháu, nam 24 cháu, nữ 8 cháu
100 % số trẻ ăn bán trú tại trường thuận tiện cho công tác chăm sóc giáo dục trẻ
Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên quan tâm tạo điều kiện, thường xuyên bổ sung trang thiết bị dạy học, thường xuyên xây dựng và tổ chức các hoạt động dạy đối chứng chuyên đề, các hoạt động đạt chất lượng cao (Giờ dạy giáo viên giỏi các cấp)
Hàng năm nhà trường tổ chức thao giảng giáo viên giỏi cấp trường, thường xuyên kiểm tra, bổ sung giờ dạy cho giáo viên
Là giáo viên trẻ, có ý thức phấn đấu vươn lên, được ban giám hiệu nhà trường luôn tạo điều kiện được tham gia đi học chuyên đề, dự giờ đồng nghiệp để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
* Khó khăn:
Trang 3Số trẻ trong lớp đông, độ tuổi nhỏ, đa số trẻ lại mới nhập học còn nhiều
bỡ ngỡ, chưa mạnh dạn, nên việc hình thành nề nếp thói quen cho trẻ trong các hoạt động trong ngày còn gặp nhiều khó khăn
Bên cạnh đó đa số phụ huynh trong lớp làm nghề nông, do đó chưa thực
sự quan tâm đến việc dạy trẻ các hoạt động âm nhạc
Xuất phát từ những thuân lợi và khó khăn trên, qua nghiên cứu, tìm tòi tôi
đã tìm ra được những biện pháp để nâng cao chất lượng cho trẻ trong hoạt động âm nhạc
2 Kết quả khảo sát ( trước khi vận dụng biện pháp mới)
Tổng số trẻ được khảo sát 32 cháu
Nội dung
Kết quả được khảo sát Đạt
Chưa đạt
Số trẻ %
Số trẻ %
Số
Số trẻ % Trẻ hứng thú nghe hát, hiểu
được nội dung của bài hát,
trẻ biết múa minh hoạ theo
bài hát
Trẻ hát thuộc bài hát, hát rõ
lời, hát đúng giai điệu bài
hát
6 18,8 11 34,4 12 37,5 3 9,6
Trẻ biết sử dụng dụng cụ
âm nhạc và vỗ đúng nhịp
bài hát
7 21,9 9 28,1 13 40,6 3 9,6
Qua bảng khảo sát tôi thấy chất lượng hoạt động âm nhạc ở nhóm trẻ chưa cao, khả năng hoạt động âm nhạc chưa đồng đều, các cháu đang còn hát ngọng, hát chưa rõ lời, chưa hứng thú nghe hát, chưa biết sử dụng dụng cụ âm nhạc, qua khảo sát tỷ lệ trẻ đạt tốt khá còn thấp, tỉ lệ trẻ chưa đạt còn cao, tôi phải tự hỏi minh phải làm gì để thực hiện nhu cầu mong muốn của trẻ, truyền
Trang 4thụ kiến thức giáo dục trẻ như thế nào ?, dẫn dắt vào bài làm sao trẻ thật đễ hiểu khích thích gây hứng thú cho trẻ vào giờ học để trẻ tiếp thu nhanh đạt hiệu quả tốt nhất, từ đó tôi mạnh dạn đưa ra các biện pháp như sau
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Các giải pháp thực hiện:
1 Nắm bắt đặc điểm tâm sinh lý của từng trẻ
2 Xây dựng nề nếp thói quen cho trẻ
3 Tạo hứng thú cho trẻ khi tham gia hoạt động âm nhạc
4 Tổ chức hoạt động âm nhạc trong hoạt động học có chủ định
5 Giáo dục âm nhạc thông qua hoạt động trong ngày
6 Sáng tạo trong chuẩn bị đồ dùng, dụng cụ âm nhạc và tổ chức buổi chơi:
7 Tổ chức hoạt động âm nhạc một cách linh hoạt và sáng tạo
8 Giáo dục âm nhạc phối kết hợp với gia đình
9 Tổ chức sinh hoạt văn nghệ cuối tuần và thông qua tổ chức sinh hoạt
II Các biện pháp tổ chức thực hiện
1 Nắm bắt đặc điểm tâm sinh lý của từng trẻ
Như chúng ta đã biết đặc điểm tâm sinh lý ở độ tuổi này là dễ nhớ, dễ quên, trẻ phát âm chưa chuẩn (đối với trẻ nông thôn nói tiếng địa phương nhiều, trẻ còn nhút nhát ) bởi vậy cô giáo phải tìm hiểu nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý của từng trẻ để có biện pháp giáo dục, giúp đỡ trẻ
Cháu nói chưa rõ, nói ngọng, nói lắp thì xếp cháu ngồi cạnh cháu có khả năng nói tốt, nói đúng và nhắc trẻ giúp đỡ cho bạn, dành thời gian quan tâm đến cháu nhiều hơn, động viên giúp đỡ trẻ kịp thời Hoặc những cháu nhút nhát, không chịu hoạt động, hát nhỏ (thậm chí không hát) cô sắp xếp cho cháu
đó được hoạt động với những trẻ nhanh nhẹn, thích hoạt động Đồng thời cô luôn kịp thời động viên, khích lệ trẻ hát vận động
2 Xây dựng nề nếp thói quen cho trẻ.
Đa số trẻ lần đầu tiên đến trường, ngay từ đầu năm học tôi đã luyện trẻ vào nề nếp, đưa trẻ quen dần với nề nếp lớp học, bằng cách chia tổ, đặt tên tổ:
Trang 5tổ Hoa Hồng, tổ Hoa Sen, tổ Hoa Cúc; trong các tổ tôi xếp xen kẽ các cháu nam với các cháu nữ, cháu mạnh dạn với cháu nhút nhát, ngồi phía trên gần
cô để cô tiện theo dõi, những cháu thiếu tập trung nghe cô giảng bài tôi luôn quan tâm động viên khuyến khích trẻ tập trung chú ý vào giờ học và kịp thời uốn nắn tác phong ngồi cho trẻ, ngồi học phải ngay ngắn, muốn nói gì phải xin phép cô giáo, từ đó tôi đã hình thành cho trẻ có một nề nếp, thói quen tốt trong lớp
Thực hiện nghiêm túc lịch hoạt động một ngày của bé Các nề nếp thói quen trong sinh hoạt tạo cho trẻ có tinh thần thoải mái, từ đó sẽ tạo cho trẻ các hoạt động từ cá nhân hòa dần với các hoạt động tập thể
3 Tạo hứng thú cho trẻ khi tham gia hoạt động âm nhạc.
Việc tạo hứng thú cho trẻ trong các hoạt động là hết sức cần thiết vì đây
là các cháu ở độ tuổi nhà trẻ là trẻ “chóng nhớ, chóng quên” trẻ đang còn nói
ngọng, nói lắp, nhút nhát, và chưa tự tin trong hoạt động âm nhạc nên yêu cầu
cô giáo phải tạo cho trẻ một giờ học thoải mái “học mà chơi, chơi mà học”.
Chính vì vậy mà cách giới thiệu bài của cô phải sinh động, hấp dẫn gây được hứng thú cho trẻ vào bài học, điệu bộ nói phải âu yếm gần gũi với trẻ để tạo cho trẻ cảm xúc an toàn tin cậy, thu hút sự chú ý của trẻ vào bài học Cách vào bài của cô có thể có rất nhièu hình thức: Như đổi mới phương pháp giảng dạy, kết hợp giữa phương pháp dùng lời, phương pháp thực tiễn…
để làm sao phù hợp với bài học chủ đề chủ điểm với công nghệ hiện đại như bây giờ cô có thể dùng hình ảnh sinh động trên màn hình với nhiều hình thức hay giới thiệu bài bằng rối tay, búp bê, tranh, ảnh trên màn hình video hoặc chơi trò chơi ngắn, kể chuyện, đọc thơ
Trong quá trình trẻ ca hát cô giáo cũng cần thay đồi các hình thức để trẻ hứng thú, hình thức tổ chức hội thi, thi đua giữa các tổ, nhóm, thi đua các cá nhân, thay đổi các đội hình (vòng tròn, ngồi, đứng ) hát to, hát nhỏ, nhanh, chậm, ngoài ra đồ dùng để hoạt động phải hấp dẫn, sáng tạo đảm tính thẩm
mỹ, tính khoa học
Trang 6Ngoài ra lập kế hoạch cho hoạt động cũng là một vấn đề vô cùng quan trọng, chúng ta phải cần nghiên cứu kỹ, tìm tòi, sáng tạo soạn giảng bằng giáo án điện tử để gây được hứng thú cho trẻ vào hoạt động
Cô cùng trẻ vận động bài hát Là con mèo
Ví dụ: Chủ đề những con vật đáng yêu đến giờ hoạt động âm nhạc khi
dạy với đề tài "chú mèo"cô hoá trang đóng vai chú mèo để gây hứng thú của
trẻ ngoài ra cho trẻ xem hình ảnh con vật trên vi deo, cô treo tranh các con vật trên tường hoặc mô hình con vật, mũ múa các con vật xung quanh lớp, để tạo môi trường cho trẻ hoạt động Khi cô hát mẫu hoặc hát cho trẻ nghe cô phải vui tươi, thể hiện điệu bộ phù hợp với bài hát, đồ dùng phải đẹp, hấp dẫn và đúng chủ đề, cô hát phải đúng nhạc, rõ lời, cháu nào hát ngọng, hát lắp cô phải sửa sai cho trẻ kịp thời
4.Tổ chức hoạt động âm nhạc tích hợp với các môn học khác
Giáo dục âm nhạc thông qua các môn học khác chính là phương pháp tích hợp, nhằm giúp giờ học nhẹ nhàng, sinh động hơn qua đó giúp trẻ thuộc các bài hát đã học
Trang 7* Giáo dục âm nhạc thông qua môn nhận biết tập nói.
Môn nhận biết tập nói là một bộ môn cho trẻ làm quen với các con vật gần gũi, các loại hoa quả, các người thân trong gia đình vì vậy rất dễ tích hợp môn giáo dục âm nhạc
Ví dụ: Cho trẻ làm quen với “con mèo” vào giờ học cô và trẻ múa hát bài “Rửa mặt như mèo” sau đó giới thiệu bài học, kết thúc cho trẻ hát múa lại
một lần nữa, như vậy giờ học nhẹ nhàng, trẻ tiếp thu bài tốt, trong khi đó lại
ôn luyện được bài múa, bài hát trong chủ đề giúp trẻ hát thuộc, hát đúng, vận động âm nhạc cũng tốt hơn
* Giáo dục âm nhạc thông qua môn văn học.
Để giúp trẻ cảm thụ được tác phẩm văn học một cách nhẹ nhàng, giúp trẻ thoải mái trong giờ học thì việc tích hợp môn giáo dục âm nhạc là rất cần thiết
Ví dụ: Dạy trẻ bài thơ “Hoa nở” cô hát cho trẻ nghe bài hát “Ra vườn hoa em chơi” sau đó cô giới thiệu bài thơ và dạy trẻ đọc thuộc bài thơ, khi kết thúc cô và trẻ hát múa bài hát “Ra vườn hoa em chơi” một lần nữa, qua bài hát, bài thơ giáo dục trẻ chăm sóc và bảo vệ cây xanh, vườn hoa vườn trường
* Giáo dục âm nhạc thông qua môn phát triển vận động.
Môn phát triển vận động là môn học rất cứng nhắc Vì thế tích hợp âm nhạc vào giờ học là rất cần thiết, làm cho trẻ hứng thú hơn trong quá trình hoạt động
Ví dụ: Làm đoàn tàu chuyển bánh: Trẻ vừa đi vừa hát bài “Đoàn tàu nhỏ
xíu” hoặc tập bài phát triển chung động tác kết hợp bài hát để trẻ yêu thích
môn học và thoải mái ,vui vẻ, hứng thứ trong giờ học hơn
Trang 8Trẻ vận động làm đoàn tàu với bài hát Một đoàn tàu
* Giáo dục âm nhạc thông qua hoạt động góc
Giáo dục âm nhạc thông qua hoạt động góc cũng rất quan trọng và nó có nhiều hình thức Tuỳ thuộc vào sự lựa chọn đề tài, nội dung chính mà lựa chọn bài hát cho phù hợp
Ví dụ: Góc phân vai bán hàng các loại quả vào bài tôi hát cho trẻ nghe
bài hát “Đố quả” trò chuyện với trẻ về các loại quả.
5 Giáo dục âm nhạc thông qua hoạt động trong ngày.
* Giáo dục âm nhạc thông qua giờ đón trẻ.
Như chúng ta đã biết, trẻ ở độ tuổi nhà trẻ còn nhiều cháu nhút nhát, còn hay hờn dỗi, vòi vĩnh, nhiều trẻ khi được bố mẹ đưa đến trường hay khóc nhè, đòi về, khi trẻ đến trường trẻ rất nhớ gia đình, trẻ thường hay trông ngóng, trong những lúc này cô giáo cần nhẹ nhàng, tình cảm, dỗ dành trẻ, cô hát cho
trẻ nghe hoặc cô và trẻ hát bài “Biết vâng lời mẹ” hay những bài hát về các
con vật như con mèo, con vịt, con gà trống Đây là những con vật gần gũi với trẻ sẽ giúp trẻ quên đi thời gian trẻ sẽ hoà nhập với bạn, cô giáo trẻ sẽ không khóc nhè nữa, hoặc khi đón trẻ cô bế trẻ hát ru cho trẻ nghe những lời
Trang 9hát nhẹ nhàng, du dương sẽ đưa trẻ vào niềm tin trẻ sẽ thích đi học và đến lớp không khóc nhè nữa
Giáo dục âm nhạc thông qua hoạt động ngài trời, trẻ đi dạo, đi thăm quan Cô phải giải thích những sự vật xung quanh trẻ mà trẻ chưa tự mình
hiểu được Trong quá trình đi dạo, đi thăm quan cô có thể lồng ghép các bài hát mà trẻ đã học bằng các trò chơi trẻ hoạt động sẽ rất hứng thú
Ví dụ: Cho trẻ quan sát vườn hoa cô cho trẻ nhe bài hát "Ra vườn hoa em chơi" Như vậy trẻ có những kiến thức về mội trường vừa nhanh thuộc bài Thông qua đó trẻ có vốn kiến thức về âm nhạc giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, tình cảm với mọi vật xung quanh
Ví dụ: Cho trẻ quan sát con gà trống, cô và trẻ vừa hát vừa vận động bài hát bài “Con gà trống”
Hoặc tạo cho trẻ một không gian mới (như làm sân khấu nhỏ) Khi trẻ hát cô thay đổi hình thức múa hát đôi hoặc các bạn trai hát tiếp đến các bạn gái
Trẻ trai và trẻ gái giao lưu cùng nhau
Trang 10Như vậy trẻ sẽ có kiến thức về môi trường tự nhiên vừa được làm động tác minh hoạ trẻ rất hứng thú nhanh thuộc bài Thông qua đó trẻ đã có một vốn kiến thức về âm nhạc, giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và có tình cảm với mọi vật xung quanh
* Giáo dục âm nhạc thông qua giờ ngủ:
Ngay từ đầu năm học tôi đã dưa trẻ vào giấc ngủ bằng những câu hát ru cho trẻ ngủ, những bài hát ru nhẹ nhàng, du dương êm dịu đưa trẻ đến với giấc ngủ và giấc mơ đẹp, để trẻ được cảm nhận rằng ở trường cũng như ở nhà , được cô dỗ dành yêu thương từ đó trẻ sẽ quen dần với môi trường mới
"lớp học"
Ví dụ: Bài hát Ru con, Khúc hát ru của người mẹ trẻ, Mẹ yêu không nào các bài hát dân ca từ đó âm nhạc thấm dần vào trẻ
Vào buổi chiều tôi thường xuyên cho trẻ ôn lại các bài hát múa mà trẻ được học, giúp trẻ cũng cố lại bài và nhớ lâu
6 Sáng tạo trong chuẩn bị đồ dùng, dụng cụ âm nhạc và tổ chức buổi chơi:
Đối với giờ hoạt động âm nhạc cần rất nhiều đồ dùng cho cô và cho trẻ, nên các loại đồ dùng đồ chơi phải đẹp, sử dụng một cách khoa học, sáng tạo, phù hợp với độ tuổi với chủ đề vì ở các trường mầm non vùng nông thôn kinh
tế còn gặp khó khăn nên đồ dùng, đồ chơi còn nghèo nàn chủ yếu là đồ dùng
tự làm nên cô phối hợp với phụ huynh tận dụng các nguyên vật liệu sẳn có của địa phương nhờ phụ huynh làm đồ dùng để phục vụ cho môn học như: ống nước làm trồng, vỏ bia làm trống lắc, tre làm phách tre phụ huynh sơn mầu đỏ, xanh, vàng vẽ hoa văn trang trí, bìa cứng làm mũ múa, làm sân khấu
mi ni, may quần áo trang phục phù hợp với bài hát hấp dẫn với trẻ Giáo dục
âm nhạc giữa buổi chơi bằng nhiều hình thức, đầu giờ kết thúc giờ chơi
Ví dụ: Chủ đề gia đình: hát bài “Mẹ yêu không nào” để gây hứng thú cho trẻ qua bài hát, cô giới thiệu cho trẻ chơi với các dụng âm nhạc: phách tre, trống lắc mà cô đã tận dụng làm từ các hộp, lon nước ngọt
