Chuyên đề Tài chính bảo hiểm

Nói cách khác quản lý tài chính là quản lý tiền- Vai trò của tiền trong tài chính: thúc đẩy quá trình hoạt động của tài chính, thúc đẩy kinh tế phát triển, giúp hoạt động trao đổi dễ dàn

Tài Chính Bảo Hiểm

(/user/buihamy)

536 6 0

Tài Chính Bảo Hiểm - Đặng Đình Chính

01/04/2011 00:34 | 972 lượt xem

Chương 1: Những vấn đề cơ bản về tài chính

I Bản chất của tài chính

1.1 Biểu hiện

Các hiện tượng, hoạt động thu chi bằng tiền của các chủ thể trong xã hội, ví

dụ gửi ngân hàng, mua bảo hiểm, huy động, sử dụng vốn để sản xuất kinhdoanh, còn bản thân hoạt động sản xuất kinh doanh không phải hoạt độngtài chính

1.2 Bản chất

- Nhận xét từ biểu hiện bên ngoài của tài chính: biểu hiện các hoạt động thuvào và chi ra của tiền thể hiện hai chức năng là phương tiện thanh toán (đốivới chi ra) và phương tiện cất trữ (đối với thu vào) Tiền đại diện cho mộtlượng giá trị tương ứng với một sức mua nhất định và được gọi là

- Các nguồn tài chính luôn luôn vận động (tập trung lại hoặc phân tán ra).Khi nguồn tài chính tập trung lại để quỹ tiền tệ được hình thành, khi nguồntài chính được phân tán ra, quỹ tiền tệ được sử dụng do đó quá trình vậnđộng của tài chính cũng là quá trình vận động của các quỹ tiền tệ

- Quỹ tiền tệ là một lượng nhất định các nguồn tài chính đã huy động được

để sử dụng cho một mục đích nhất định

Đặc trưng của quỹ tiền tệ

+ quỹ tiền tệ luôn gắn với một quan hệ sở hữu nhất định (chủ thể)

+ Qũy tiền tệ luôn vận động (tạo lập và sử dụng)

+ Luôn gắn với một mục đích nhất định

Kết luận: Mặt bản chất của tài chính được thể hiện thông qua các mối quan

hệ kinh tế giữa các chủ thể trong xã hộilàm thay đổi lợi ích kinh tế giữa cácchủ thể đó Các mối quan hệ kinh tế như vậy gọi là các mối quan hệ tàichính và diễn ra trong quá trình phân phối các nguồn tài chính, phân phốicủa cải xã hội dưới hình thức giá trị

Ví dụ: đóng thuế, đóng Bảo hiểm, đóng quỹ… làm lợi ích của mình giảm,của Nhà nước tăng

- Vận dụng phạm trù tài chính: thực chất quản lý tài chính là quản lý cáchoạt động thu chi, phân bổ, sử dụng các nguồn tài chính, các quỹ tiền tệ.Quản lý để các quỹ tiền tệ sử dụng đúng mục đích, hợp lý, mang lại hiệuquả cao nhất Nói cách khác quản lý tài chính là quản lý tiền

- Vai trò của tiền trong tài chính: thúc đẩy quá trình hoạt động của tài

chính, thúc đẩy kinh tế phát triển, giúp hoạt động trao đổi dễ dàng hơn

- Bản chất của tài chính: Mặt trừu tượng của tài chính hay là bản chất củatài chính chính là các mối quan hệ kinh tế, xã hội trong phân phối các

- Nguồn tài chính được nói đến với nhiều tên gọi khác nhau

+ Tiết kiệm của dân cư

+ Doanh thu, lợi nhuận của Doanh nghiệp

+ Vốn kinh doanh, vốn tín dụng, vốn ngân sách

+ Các tài sản vật chất có khả năng tiền tệ hóa: đất đai, nhà cửa, cổ phiếu,trái phiếu, chứng khoán, giấy tờ có giá (sổ đỏ,…)

b Hình thức nguồn tài chính

- Nguồn tài chính hữu hình:

+ Tồn tại dưới hình thái giá trị (tiền, vàng, ngoại tệ…) gọi là nguồn tài chínhthực tế

+ Tồn tại dưới hình thái hiện vật (bất động sản, công sản, tài nguyên, đấtđai gọi là nguồn tài chính tiềm năng

- Nguồn tài chính vô hình là nguồn tài chính tồn tại dưới dạng những sảnphẩm không có hình thái vật chất như dữ liệ thông tin, hình ảnh, lý hiệu,phát minh, sáng chế, bí quyết kỹ thuật

c Nội dung của nguồn tài chính

Bao gồm:

- Bộ phận của cải xã hội mới được sáng chế ra trong kỳ (GDP…)

- Bộ phận của cải xã hội còn lại từ kỳ trước: là phần tích lũy quá khứ của xãhội và dân cư

- Bộ phận của cải xã hội chuyển về từ nước ngoài và bộ phận của cải xã hộitrong nước chuyển ra nước ngoài

- Bộ phận tài sản, tài nguyên quốc gia có thể cho thuê, nhượng bán có thờihạn

II Chức năng của tài chính

Chức năng là cái vốn có, bản thân phạm trù tài chính quy định

1 Chức năng phân phối

Sản xuất à lưu thông à phân phối: phân phối lần đầu và phân phối lại

b Đối tượng phân phối: của cải xã hội dưới hình thức giá trị

+ Về hình thức biểu hiện của tài sản:

Của cải tích lũy còn lại từ kỳ trước

Tài sản, TN thiên nhiên có thể cho thuê hoặc nhượng bán có thời hạn

Bộ phận của cải được chuyển về từ nước ngoài

Bộ phận của cải được chuyển từ trong nước ra nước ngoài

+ Xét về hình thức, của cải xã hội dưới 2 hình thức giá trị và hiện vật

Hữu hình

Giá trị: nội tệ, ngoại tệ, vàng

Hiện vật: cơ sở vật chất, tài nguyên, đất đai

Nhận xét: Nguồn tài chính hình thành dưới dạng giá trị và nguồn tài chínhđang vận động dưới dạng tuần hoàn của nền kinh tế dưới dạng tiền tệ Nhờ

có sự vận động này, các quỹ tiền tệ mới được tạo lập và sử dụng

Nguồn tài chính tồn tại dưới dạng giá trị gọi là nguồn tài chính thực tếNguồn tài chính tồn tại dưới hình thái hiện vật gọi là nguồn tài chính tiềmnăng do nó có khả năng tạo ra tiền

Từ nguồn tài chính tiềm năng có thể chuyển thành nguồn tài chính thực tế

và ngược lại

Vô hình

- Giá trị: thông tin, bản quyền, thương mại, nhãn mác

Chủ thể phân phối: là tất cả các chủ thể trong xã hội gồm có Nhà nước, hộgia đình, doanh nghiệp, cá nhân…nhưng bị ràng buộc bởi quyền sở hữuhoặc quyền sử dụng đối với các nguồn tài chính trong lĩnh vực kinh tế hoặc

bị chi phối bởi các quan hệ xã hội như quyền lực chính trị của Nhà nước,quan hệ xã hội trong các tổ chức xã hội, trong cộng đồng dân tộc và quốctế

c Chủ thể phân phối

+ Nhà nước: là chủ thể chính trị quản lý Doanh nghiệp, Phân phối tổng sảnphẩm quốc dân cho các lĩnh vực, ngành, Ví dụ năm 2008, chi 20% cho giáodục

+ Doanh nghiệp: là chủ thể kinh tế

+ Cá nhân, hộ gia đình

à chủ thể phân phối bao gồm tất cả các chủ thể trong xã hội

+ Kết quả phân phối: là việc hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ khácnhau ở các chủ thể khác nhau

+ Đặc điểm phân phối tài chính:

++ Phân phối tài chính chỉ diễn ra dưới hình thức giá trị (không phải mặthiện vật):

++ Phân phối tài chính liên quan đến việc hình thành và sử dụng các quỹtiền tệ khác nhau

+ Phân phối tài chính diễn ra 1 cách thường xuyên và liên tục thông qua 2quá trình phân phối lần đầu và phân phối lại

Phân phối lần đầu là phân phối được tiến hành trong khu vực sản xuất chonhững chủ thể tham gia vào quá trình sáng tạo ra của cải vật chất hoặcthực hiện dịch vụ trong các đơn vị sản xuất và dịch vụ

- Đối tượng của phân phối lần đầu rất hạn hẹp: qua phân phối lần đầu GDPmới được chia thành những phần thu nhập cơ bản mà chưa đáp ứng đượcnhu cầu nhiều mặt của xã hội (ví dụ; dịch vụ đơn thuần như cắt tóc…) Do

đó cần phải tiến hành phân phối lại

Phân phối lại là tiếp tục phân phối những phần thu nhập cơ bản, nhữngquỹ tiền tệ được hình thành trong phân phối lần đầu ra phạm vi toàn xã hộihoặc theo các muc tiêu cụ thể đã định của các quỹ tiền tệ

Lý do tiến hành phân phối lại:

+ Tạo ra công bằng xã hội

+ Tạo ra phần thưởng khuyến khích người lao động sáng tạo, phát minh,góp phần tăng năng suất lao động, tăng hiệu quả kinh tế

+ Để các lĩnh vực sản xuất của cải vật chất cũng có thu nhập

- Kết quả phân phối lại:

+ Hình thành nên ngân sách nhà nước thông qua hình thức huy động thuế

và các khoản thu khác Ngân sách Nhà nước phục vụ cho toàn xã hội và cáclĩnh vực không sản xuất vật chất như quốc phòng, an ninh

+ Mua Bảo hiểm và thông qua hoạt động Bảo hiểm đời sống con người khi

họ gặp rủi ro hoặc khi mất sức lao động tạm thời và vĩnh viễn

+ Nhà nước thực hiện điều tiết vĩ mô đối với thu nhập của các cá nhân trong

xã hội (ví dụ tăng lương) tạo ra công bằng trong xã hội, giảm khoảng cáchgiàu nghèo

+ Nhà nước thực hiện điều tiết vĩ mô đối với hoạt động kinh tế, hoạt độngsản xuất kinh doanh, hoạt động tiêu dùng trong xã hội đảm bảo cho cáchoạt động đó phát triển phù hợp với định hướng chiến lược của Nhà nước.

2 Chức năng giám đốc (kiểm tra, giám sát) của tài chính

- Khái niệm: chức năng giám đốc của tài chính là chức năng mà nhờ vào đó

có thể kiểm tra quá trình vận động của các nguồn tài chính để tạo lập cácquỹ tiền tệ hay sử dụng chúng theo những mục đích đã định

- Đối tượng kiểm tra:

+ Các quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ

+ Quá trình vận động của các nguồn tài chính

- Kết quả kiểm tra

+ Phát hiện và giúp cho việc hiệu chỉnh các quá trình vận động của cácnguồn tài chính

+ Phát hiện và giúp cho việc hiệu chỉnh quá trình phân phối của cải xã hộidưới hình thức giá trị theo tính mục tiêu được đặt ra theo yêu cầu hiệu quảcủa việc sử dụng các quỹ tiền tệ

Nói tóm lại là tìm ra những mặt được và chưa được, từ đó tìm ra phươngpháp điều chỉnh

- Chủ thể giám đốc tài chính: là chủ thể phân phối (là tất cả các chủ thểtrong xã hội, ví dụ; Nhà nước, Doanh nghiệp, tổ chức xã hội, hộ gia đình, cánhân…nhưng bị ràng buộc bởi quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng đối vớicác nguồn tài chính trong lĩnh vực kinh tế hoặc bị chi phối bởi các quan hệ

xã hội Nguyên nhân là để quá trình phân phối đạt tối đa tính mục đích,tính hợp lý, tính hiệu quả, ban thân các chủ thể phân phối phải tiến hànhkiểm tra, xem xét các quá trình phân phối đó

* Đặc điểm của giám đốc tài chính

1/ Giám đốc tài chính là giám đốc bằng đồng tiền

- Biểu hiện bên ngoài của hoạt đông tài chính là hoạt động thu vào chi racủa đồng tiền nên giám đốc tài chính là giám đốc bằng đồng tiền

- Nhưng không giống với giám đốc bằng đồng tiền khác vì giám đốc bằngđồng tiền khác thực hiện các chức năng khác của đồng tiền trong 5 chứcnăng của tiền, còn giám đốc tài chính thực hiện chức năng phương tiệnthanh toán và phương tiện cất trữ của tiền

2/ Giám đốc tài chính là loại giám đốc rất toàn diện, thường xuyên, liên tục

và rộng rãi

- Toàn diện vì giám đốc tài chính thực hiện thông qua phân tích các chỉ tiêutài chính- những chỉ tiêu mang tính chất tổng hợp phản ánh đồng bộ cácmặt hoạt động khác nhau của toàn bộ nền kinh tế

- Thường xuyên, liên tục vì sự vận động của các nguồn tài chính thông quahoạt động thu, chi bằng tiền là một quá trình diễn ra thường xuyên, liên tục

để phục vụ cho các hoạt động kinh tế xã hội

- Rộng rãi vì ở đâu có sự vận động của các nguồn tài chính thì ở đó có giámđốc tài chính mà nguồn tài chính tồn tại ở mọi lĩnh vực kinh tế xã hội

* Mối quan hệ giữa giám đốc tài chính và phân phối tài chính: chức năngphân phối tài chính đòi hỏi có chức năng giám đốc để đảm bảo quá trìnhphân phối được đúng đắn, hợp lý hơn Giám đốc tài chính và phân phối tàichính có thể diễn ra đồng thời, có thể giám đốc tài chính diễn ra trước hoặcsau phân phối tài chính

II Hệ thống tài chính

1 Khái niệm

Nguồn tài chính được dùng cho:

+ Chi tiêu: hàng hóa, dịch vụ - thuế

+ Gửi tiết kiệm: quỹ tín dụng

+ Đóng thuế- Ngân sách nhà nước

+ Sản xuất kinh doanh- Quỹ Doanh nghiệp

+ Mua Bảo hiểm- Quỹ Bảo hiểm

- Khái niệm: hệ thống tài chính là tổng thể các hoạt động tài chính trongcác lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế quốc dân nhưng có mối quan hệhữu cơ với nhau trong việc hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ ở các chủthể kinh tế- xã hội hoạt động trong các lĩnh vực đó

Các lĩnh vực bao gồm: nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ

Hệ thống tài chính quốc gia là 1 thể thống nhất do nhiều khâu, nhiều mắtxích tài chính hợp thành

2 Khâu tài chính

2.1 Khái niệm

Khâu tài chính là nơi hội tụ của các nguồn tài chính, là nơi diễn ra hoạtđộng sử dụng và tạo lập quỹ tiền tệ gắn liền với các chức năng xã hội củacác chủ thể

2.2 Các căn cứ để xác định khâu tài chính

- Là nơi hội tụ của các nguồn tài chính

Nó được coi là khâu tài chính nếu ở đó có quỹ tiền tệ đặc thù được tạo lập

và sử dụng Ngược lại nơi nào không có quỹ tiền tệ riêng được tạo lập và sửdụng thì không được coi là khâu tài chính

- Khâu tài chính luôn gắn với 1 chủ thể nhất định trong xã hội

- Nếu tất cả các hoạt động tài chính có các đặc điểm chung về tính chất, vaitrò, đồng nhất về hình thứcm các quan hệ tài chính và tính mục đích của

quỹ tiền tệ trong hoạt động của mình thì được xét vào khâu tài chính

Ví dụ Doanh nghiệp cùng hoạt động sản xuất kinh doanh, cùng môi trườnghoạt động là 1 khâu tài chính

2.3 Các khâu tài chính

Ngân sách Nhà nước

Tín dụng Thị trường tài chính Bảo hiểm

Tài chính Doanh nghiệp tài chính hộ gia đình, các tổ chức xã hội

a Tài chính Doanh nghiệp

- Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, trụ sở, tài sản, giấy đăng kýkinh doanh và hoạt động với mục đích nhất định

- Các doanh nghiệp không hoạt động trong lĩnh vực tài chính gọi là doanhnghiệp phi tài chính

- Để sản xuất kinh doanh doanh nghiệp cần có vốn Vốn bao gồm:

+ Vốn chủ sở hữu

+ Vốn vay: của các ngân hàng thương mại, công ty tài chính, tổ chức tín

dụng, cá nhân

+ Vốn đầu tư: DN đầu tư: trên thị trường chứng khoán, gửi ngân hàng

Đầu tư cho DN: cá nhân, tập thể

+ Thu hút vốn trên thị trường tài chính

Tài Chính Bảo Hiểm

(/home) Discover Create (/myworks) Search Stories & People

* Khái niệm: Tài chính doanh nghiệp là những mối quan hệ kinh tế trongphân phối các nguồn tài chính gắn liền với quá trình tạo lập và sử dụng cácquỹ tiền tệ và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhằm đạtmục đích nhất định

* Vị trí: là nền tảng cơ sở cho hệ thống tài chính vì nó là khâu trực tiếp sángtạo ra của cải vật chất đáp ứng yêu cầu của xã hội

* Nhiệm vụ:

Quỹ tiền tệ của doanh nghiệp được thể hiện dưới dạng vốn điều lệ, các quỹ

dự trữ tài chính, các quỹ dùng cho mục đích tích lũy để mở rộng sản xuấtkinh doanh, các quỹ cho tiêu dùng Do đó nhiệm vụ của tài chính doanhnghiệp bao gồm:

1/ Đảm bảo vốn và phân phối vốn hợp lý cho các nhu cầu của sản xuất

- Vốn của doanh nghiệp biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản của doanhnghiệp bao gồm:

2/ Tổ chức cho vốn chu chuyển một cách liên tục và có hiệu quả

- Để đạt được lợi nhuận, đời đống, không ảnh hưởng đến các quỹ tiền tệkhác cần tổ chức có hiêu quả

- Để các giai đoạn sản xuất không bị gián đoạn, không bị lãng phí nguồnlực, nhân công máy móc hoạt động liên tục

3/ Phân phối lợi nhuận và thu nhập của các doanh nghiệp theo đúng quyđịnh của Nhà nước

- Phân phối lợi nhuận và thu nhập cho:

+ Nhà nước qua thuế thu nhập: 28%

+ Tăng vốn điều lệ

+ Quỹ phúc lợi

+ Thưởng cho nhân công theo điều lệ doanh nghiệp

4/ Giám sát, kiểm tra mọi quá trình vận động của vốn

- Kiểm tra, giám sát việc tạo lập và sử dụng vốn, làm cho quá trình tạo lập

và sử dụng vốn có hiệu quả, tìm ra biện pháo điều chỉnh kịp thời

- Kiểm tra, giám sát thông qua các chỉ tiêu tài chính, ví dụ lợi nhuận, lợinhuận bình quân

- Vai trò: là khâu tài chính cơ sở cho các khâu tài chính khác

Trong quá trình sản xuất Doanh nghiệp sử dụng tư liệu sản xuất để làm racủa cải vật chất

* Nguồn tài chính xuất hiện và đồng thời thu hút trở về phần quan trọngcác nguồn tài chính khách trong xã hội Doanh thu được chuyển tới các tụđiểm vốn tiếp theo Trước hết 1 phần dùng để mua tư liệu sản xuất trên thịtrường tư liệ sản xuất, 1 phần trả công cho Doanh nghiệp và người laođộng, lợi tức cổ phần cho người góp vốn Phần này kết hợp với tiền lươngcủa công nhân viên và tài trợ của thân nhân ở nước ngoài tạo thành tàichính hộ gia đình Phần nọp thuế cho Nhà nước hình thành nên tụ điểm

vốn ngân sách Nhà nước Một phần để mua Bảo hiểm hay gửi tín dụng hìnhthành nên tụ điểm vốn trung gian, Phần còn lại bổ sung vào quỹ của Doanhnghiệp và có thể tham gia vào quỹ tài chính QT

- Tài chính Doanh nghiệp còn thu hút các nguồn vốn khác để bổ sung vàonguồn vốn của Doanh nghiệp Một phần mua cổ phiếu, trái phiếu, vay tíndụng, các Doanh nghiệp góp vốn để khuếch trường vốn cho lớn hơn

- Khái niệm: ngân sách Nhà nước phản ánh các mối quan hệ kinh tế phátsinh gắn với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trungcủa Nhà nước khi Nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốcgia nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước

- Vị trí: Ngân sách Nhà nước có vị trí chủ đạo trong hệ thống tài chính do nó

là quỹ tiền tệ lớn nhất trong xã hội

- Nhiệm vụ của ngân sách Nhà nước

1/ Tập trung, động viên các nguồn thu để hình thành ngân sách Nhà nước