Những vấn đề lý luận chung về Công nghệ thông tin và thương mại điện tử

CNTT- Một trong các động lực quan trọng nhất của sự phát triển, cùng với một số ngành công nghiệp cao khác đang làm biến đổi sâu sắc đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội thế giới hiện đại..

CHƯƠNG I

Những vấn đề lý luận chung về Công nghệ thông tin và thương mại điện tử

I.KHÁI NIỆM VỀ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

Trong Văn kiện Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8, công nghiệp CNTT được coi là một ngành công nghiệp trọng điểm cần phải phát triển

Ngày 04 tháng 08 năm 1993, Thủ tướng Chính phủ đã ký nghị quyết 49/CP về phát triển CNTT ở Việt nam Trong Nghị quyết này xác định rõ tầm quan trọng phát triển công nghiệp CNTT nước ta là công nghiệp phần mềm

Sự ra đời và phát triển của CNTT đã dẫn đến cuộc cách mạng Khoa học công nghệ lần thứ ba trong xã hội loài người: cuộc cách mạng thông tin Nêú như cuộc cách mạng Khoa học công nghệ trước đây chủ yếu tập chung vào năng lượng vật chất, thì cuộc cách mạng thông tin ngày nay mang lại những hiểu biết mới về thời gian, khoảng cách và tri thức Cuộc cách mạng thông tin tác động sâu sắc vào tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế- xã hội, các quá trình sản xuất, thương mại & dịch vụ, làm tăng năng suất lao động và trở thành một yếu tố quan trọng quyết định mức độ tăng trưởng kinh tế ở các nước tiên tiến Cuộc cách mạng thông tin đã tạo ra sự chuyển biến về chất của nền văn minh công nghiệp tiên tiến sang nền văn minh thông tin và trí tuệ, từ nền kinh tế công nghiệp truyền thống sang nền kinh tế thông tin, dẫn tới sự hình thành một tổng thể kinh tế- xã hội thông tin toàn cầu

CNTT- Một trong các động lực quan trọng nhất của sự phát triển, cùng với một số ngành công nghiệp cao khác đang làm biến đổi sâu sắc đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội thế giới hiện đại

Ứng dụng và phát triển CNTT ở nước ta nhằm giải phóng sức mạnh vật chất, trí tuệ và tinh thần của toàn dân tộc, thúc đẩy công cuộc đổi mới, phát triển nhanh chóng và hiện đại hóa các ngành kinh tế, tăng cường năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp, hỗ trợ có hiệu quả cho quá trình chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, đảm bảo an ninh quốc phòngvà tạo khả năng đi tắt đón đầu để thực hiện thắng lợi

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Ý thức được vai trò quyết định của CNTT trong công cuộc hiện đại hóa- công nghiệp hóa xây dựng đất nước,Chính phủ đã có Nghị quyết số 49/CP, khẳng định mục tiêu xây dựng và phát triển CNTT ở nước ta đến năm 2000 là:

“ Xây dựng những nền móng bước đầu vững chắc cho một kết cấu hạ tầng về thông tinểtong xã hội có khả năng đáp ứng các nhu cầu cơ bản về thông tin trong quản lý Nhà nước và trong các hoạt động kinh tế-xã hội, đồng thời tích cực xây dựng ngành công nghiệp CNTT thành một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn của đất nước, góp phần chuẩn bị cho nước ta có vị trí xứng đáng trong khu vực khi bước vào thế kỷ 21”

II KHÁI NIỆM VỀ PHẦN MỀM VÀ CÔNG NGHIỆP PHẦN MỀM 1.Các khái niệm

Phần mềm là tập hợp các chuỗi lệnh máy (chương trình) và các dữ liệu cần thiết (số liệu, âm thanh, hình ảnh, ) để điều khiển phần thiết bị và

cả hệ thống thực hiện các chức năng nhất định

Công nghiệp phần mềm: là một ngành kinh tế nhằm nghiên cứu, xây dựng, phát triển, sản xuất và phân phối các sản phẩm phần mềm: Cung cấp các dịch vụ như đào tạo, huấn luyện, tư vấn, cung cấp giải pháp, hỗ trợ kỹ thuật bảo trì cho người dùng Đào tạo nguồn nhân lực cho phát triển phần mềm

Các sản phẩm phần mềm bao gồm: các sản phẩm hệ thống, các phần mềm công cụ, phần mềm ứng dụng và các sản phẩm mang thông tin, tri thức

Dịch vụ bao gồm các hoạt động chủ yếu như: Huấn luyện, tư vấn, cung cấp giải pháp, tích hợp hệ thống, lắp đặt, cài đặt, hỗ trợ kỹ thuật, bảo trì, nâng cấp, sửa chữa,

Đào tạo là hoạt động cung cấp nguồn nhân lực cho phát triển phần mềm Phát triển công nghiệp phần mềm đòi hỏi phát triển đồng thời cả 3 lĩnh vực chủ yếu: tạo sản phẩm, dịch vụ và đào tạo

2 Những đặc điểm của công nghiệp phần mềm

2.1 Công nghiệp phần mềm tiếp tục có tốc độ trưởng cao, có ảnh hưởng lớn đến cơ cấu kinh tế

Trong nền kinh tế tri thức CNTT có vai trò quyết định CNTT ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong mọi lĩnh vực phát triển kinh tế xã hội

và ngày càng phát triển

Trong cơ cấu công nghiệp CNTT, phần mềm bao gồm cả dịch vụ và đào tạo luôn chiếm tỷ trọng lớn, trung bình từ 40 dến 60% Tỷ lệ này ngày càng tăng và có vai trò quyết định trong các sản phẩm CNTT Nhờ có phần mềm, các thiết bị trở nên thông minh Đến nay các tổng đài điện thoại có giá trị phần mềm chiếm đến 40% Nhiều thiết bị CNTT giá trị chủ yếu là phần mềm

Công nghiệp phần mềm là công nghiệp của trí tuệ Giá trị gia tăng kinh tế do trí tuệ tạo ra ngày càng cao Nhờ phát triển CNTT đặc biệt là phát triển phần mềm, nhiều ngành nghề trong nông nghiệp và công nghiệp đang chuyển thành những ngành nghề trí tuệ

Công nghiệp phần mềm ngày càng chiếm tỷ trọng cao trong kinh tế

và xuất khẩu của một số nước Nhiều nước định hướng chiến lược xuất khẩu là sản phẩm phần mềm Năm 1996 công nghiệp phần mềm của Mỹ chiếm khoảng 6% GDP, chiếm 51% thị phần toàn cầu Ấn Độ năm 1998 xuất khẩu gần 1,81 tỷ USD và dự kiến đạt 50 tỷ USD vào năm 2008

2.2.Công nghiệp phần mềm vừa có xu hướng tiếp tục phát triển tập trung

ở một số nước nhưng cũng lại phân tán sang các nước khác

Công nghiệp phần mềm lúc đầu tập trung phát triển tại Mỹ, các nước Tây Âu và Nhật Bản, sau này chủ yếu tại Mỹ Xu hướng tập trung các công

ty tại Mỹ ngày một tăng lên Đến nay, ngành công nghiệp này được hình thành bởi phần lớn do các công ty đa quốc gia Mỹ có chi nhánh toàn cầu

Các công ty Mỹ cũng như các công ty nước ngoài có xu hướng tập trung tại Mỹ để tận dụng lợi thế về thị trường, tài chính, khoa học và công nghệ Nguồn nhân lực về phần mềm cũng đổ về Mỹ làm việc để lấp chỗ trống trong sự thiếu hụt lao động về phần mềm tại Mỹ

Bên cạnh xu hướng tập trung như đã nêu trên, hiện nay đang xuất hiện

xu hướng phân tán Ngày nay sự chuyển dịch dòng người, dòng tiền, dòng hàng hóa và thông tin đã vượt ra khỏi biên giới của các quốc gia Điều đó tạo nên sự phân tán trong phát triển phần mềm Với sự phát triển của Internet và Thương mại điện tử, dòng chuyển dịch này ngày càng lớn Việc hợp tác sản xuất và gia công xử lý số liệu thông qua hệ thống viễn thông đang trở nên phổ biến, tận dụng được sự chênh lệch thời gian giữa các quốc gia Xuất hiện việc xử dụng nhân công lương thấp ở các nước đang phát triển để gia công phần mềm và xử lý số liệu cho các hãng ở các công ty ở những nước đang phát triển

2.4 Công nghiệp phần mềm là ngành công nghiệp mới, có cơ hội cho những nước biết nắm thời cơ

Công nghiệp phần mềm là một ngành công nghiệp mới mẻ Phần lớn các doanh nghiệp phần mềm mới bắt đầu hoạt động trong 20 năm lại đây Những công ty nhỏ thật xuất sắc có thể sau 5-6 năm thành lập đã có thể có ảnh hưởng lớn tới sự phát triển của toàn ngành trên phạm vi toàn cầu

Việc chế tạo phần cứng CNTT hiện nay chỉ do một số ít các công ty có vốn đầu tư lớn, công nghệ sản xuất cao, sản xuất quy mô lớn với giá thành ngày càng hạ và tính năng lại cao Trong khi đó vốn đầu tư không lớn có thể thành lập được doanh nghiệp phần mềm

Thị trường phần mềm toàn cầu và trong nước lại ngày càng lớn Nhu cầu về phân tích phần mềm, dịch vụ và nhân lực ngày càng tăng Trong lĩnh vực CNTT, trên phạm vi toàn cầu đã xuất hiện xu hướng cung không đủ cầu Trong tương lai xu hướng này vẫn tiếp tục Các nước càng phát triển thì sự thiếu hụt về dịch vụ và nhân lực càng nhiều Năm1999 số nhân lực chuyên môn thiếu ở Mỹ-3,5 vạn, Đức-3,5 vạn, Australia-3,2 vạn, Canada-3 vạn người

Nắm được thời cơ, từ năm 1982 các doanh nghiệp phần mềm ấn Độ đã tiến hành gia công xuất khẩu phần mềm để tận dụng nguồn nhân lực cuả Ailen đã thu hút các công ty đa quốc gia vào phát triển phần mềm để tận dụng nguồn nhân lực của Ailen Israel đã phát triển mạnh mẽ các phần mềm chuyên dụng, đặc biệt cho quốc phòng Các nước như Ấn Độ, Trung Quốc, Philipine đã xuất khẩu lao động phần mềm mạnh mẽ sang Mỹ Trong tổng

số thị thực nhập cảnh vào Mỹ để làm phần mềm cho các công ty ở Mỹ: Ấn

Độ chiếm 40%, Trung Quốc chiếm 10%, Philipine chiếm 3% và Đài Bắc chiếm 2%

III KHÁI NIỆM VỀ MẠNG INTERNET

Sự xuất hiện của Internet đã làm ảnh hưởng lớn đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực khác nhau Internet là hình thức phát triển cao nhất của các phương tiện điện tử được sử dụngtrong trao đổi từ trước đến nay

Xét về ứng dụng của Internet, người ta ví nó như một thị trường toàn cầu- nơi mà mọi nhà kinh doanh và khách hàng có thể gặp nhau trao đổi giao dịch cho dù họ có thể ở khắp mọi nơi trên thế giới Internet tạo ra những cơ hội cho việc thực hiện trao đổi trong kinh doanh nhanh chóng hơn, hiệu quả hơn& tiết kiệm hơn

Trước sự phát triển mạnh mẽ của máy tính và nhu cầu trao đổi thông tin ngày một lớn, đáp ứng nhu cầu đó của xã hội người ta phát minh ra một hệ thống mạng các máy tính nối với nhau Từ mạng cục bộ đến mạng diện rộng rồi mạng toàn cầu Internet, việc trao đổi thông tin đã trở nên hết sức dễ dàng với dung lượng thông tin không hạn chế

MẠNG CỤC BỘ: là toàn bộ mạng các máy tính được liên kết với nhau

trong phạm vi một xí nghiệp, công ty, hay nói chung trong một phạm vi địa

lý hẹp nhất định

MẠNG DIỆN RỘNG: Hai hay nhiều mạng cục bộ liên kết với nhau sẽ tạo

thành liên mạng nội bộ, từ đó hình thành nên khái niệm mạng diện rộng WAN (Wide Area Network) hay mạng Extrnet

MẠNG TOÀN CẦU INTERNET: Nếu như mạng cá máy tính được nối

với nhau ngày càng trải rộng ở các nước khác nhau trên thế giới lúc này hình thành nên mạng gọi là Global Wide Area Network_mạng diện rộng toàn cầu

Từ thuật ngữ này mà giới kỹ thuật vẫn dùng như trên, khi mạng này được trở nên phổ biến, người ta đưa ra khái niệm: “International Network”_ “Mạng quốc tế” hay gọi tắt là Internet

IV LỢI ÍCH CỦA VIỆC ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

Đối với các doanh nghiệp nước ta, có lẽ bước đầu tiên để có thể khuyến khích họ phát triển kế hoạch áp dụng CNTT đó là việc làm thế nào

để họ có thể nhận thức được những ích lợi mà CNTT mang lại Làm rõ vấn

đề này sẽ là động lực, và phương hướng chỉ đường cho các doanh nghiệp

mạnh dạn áp dụng công nghệ mới Vì vậy, đề án này sẽ đi vào tìm hiểu một

số những lợi ích cơ bản của CNTT

1 Tính kịp thời, cập nhật của CNTT

Internet là một thư viện khổng lồ nhất được cập nhật một cách liên tục Ngày nay nhận, gửi, khai thác thông tin trên Internet là nhu cầu của toàn thế giới Thông tin chính xác đầy đủ, nhanh chóng là một đòi hỏi ngày càng cao trong hoạt động quản lý và hoạt động sản xuất kinh doanh Do khả năng thu thập được thông tin cập nhật và truyền tin nhanh chóng, nhà quản trị có thể thực hiện nghiên cứu tìm hiểu thị trường và ra các quyết định kinh doanh của mình ở các địa điểm khác nhau

Nói về tính kịp thời của CNTT, nhiều người đặt dấu hỏi sử dụng điện thoại, fax Với khả năng truyền tin nhanh vẫn đảm bảo tính kịp thời Vậy

ưu thế nổi trội của CNTT so với các phương tiện này là gì?

Điện thoại là một phương tiện phổ thông dễ sử dụng và thường mở đầu cho các cuộc giao dịch thương mại Tuy nhiên trên uan điểm kinh doanh công cụ điện thoại có mặt hạn chế là chỉ truyền tải được âm thanh Một cuộc giao dịch cuối cùng vẫn phải kết thúc bằng giấy tờ, hay các tài liệu

có thể lưu trữ Ngoài ra nếu tính yếu tố chi phí thì có lẽ giao dịch điện thoại nhất là giao dịch đường dài, điện thoại cao gấp nhiều lần so với Internet

Với máy fax, có thể thay thế được dịch vụ đưa thư và gửi công văn truyền thống Nhưng fax lại có hạn chế là: không thể tải được âm thanh và hình ảnh phức tạp, đồng thời giấ máy và chi phí còn rất cao.Hơn nữa qua thương mại điện tử bằng Internet người ta vẫn có thể gửi và nhận fax nếu cần

2 Tránh được phải sử dụng trung gian

Công ty có thể trực tiếp thiết lập mối quan hệ trực tiếp với khách hàng hay rút ngắn được qúa trình phân phối sản phẩm doanh nghiệp có thể hạ dược giá thành vẫn đảm bảo được lợi nhuận

Thông thường đối với một nhà sản xuất rất khó có thể thiết lập được một mạng lưới tiêu thụ rộng lớn để trực tiếp cung cấp và liên hệ với những người bán lẻ hay các khách hàng Song hiện nay nhờ có ngành CNTT hay cụ thể là ngành thương mại điện tử mà doanh nghiệp hoàn toàn có thể làm được

điều đó Khi thiết lập một cơ sở kinh doanh trên Internet, doanh nghiệp đã cùng một lúc thiết lập một đại lý phân phối ở nhiều nơi khác nhau, hoàn toàn loại bỏ được kênh phân phối nhiều cấp Điều này có lợi cho các nhà quyết định quản trị và những khách hàng

3 Kinh doanh sử dụng cửa hàng ảo- Có thể kinh doanh tại nhà

Với một cơ sở kinh doanh ảo, lợi dụng công nghệ truyền tin Internet, nhận và sử lý thông tin ở bất cứ nơi nào cho phép các nhà quyết định quản lý kinh doanh chỉ ngồi tại nhà nhưng lại có thể kinh doanh ở bất kỳ đâu Chẳng hạn khi doanh nghiệp thiết lập một webside-khác với cơ sở kinh doanh thực,

nó hiện hữu trên các máy tính nối mạng Internet Khi đó các khách hàng thông qua việc truy cập địa chỉ Internet của công ty, sẽ thực hiện mọi giao dịch cần thiết Cả khách hàng và doanh nghiệp đều có thể tiến hành các giao dịch thương mại tại nhà, hay bất cứ nơi đâu

4 Nâng cao khả năng phục vụ và duy trì mối quan hệ thường xuyên với khách hàng

Nhờ bộ nhớ máy tính và phần mềm được lập trình sẵn, thương mại điện tử có khả năng tự động phân tích, tổng hợp dữ liệu trên cơ sở kinh doanh ảo của người bán Khi người mua có nhu cầu mua hàng và gửi những thông tin về mình về doanh nghiệp thì toàn bộ thông tin này sẽ được lưu vào máy tính và tất cả các giao dịch giữa người mua và người bán sẽ được giữ lại như một cơ sở dữ liệu Với cơ sở dữ liệu đó doanh nghiệp có thể nắm được đặc điểm của từng khách hàng, nhóm khách hàng qua đó phân đoạn thị trường, hướng những chính sách phù hợp riêng biệt cho từng khách hàng

Kể từ lần mua thứ 2 trở đi doanh nghiệp không cần khách hàng phải cung cấp các thông tin về mình nữa mà có thể xác định một cách nhanh chóng và cực kỳ chính xác nhu cầu của khách hàng Cung cấp sản phẩm hay dịch vụ đúng với đòi hỏi của từng khách hàng sẽ là một ưu thế lớn trong việc duy trì các khách hàng quen thuộc

5 Dễ dàng đa dạng hóa mặt hàng

Với Internet doanh nghiệp có thể kinh doanh hỗn hợp các loại mặt hàng khác nhau Không giống loại bán hàng truyền thống, rất khó để trang bị được một cửa hàng hỗn hợp tất cả các loại mặt hàng vì điều này đòi hỏi trang bị đầu tư rất lớn cho các khu để hàng, trưng bày, lưu kho hàng hoá khác nhau Nhưng khi mở cửa hàng trên Internet không quan trọng là hàng

hóa thực tế được đặt như thế nào, để ở đâu Bởi hàng hóa trưng bày chỉ là hình ảnh được sao chụp hoặc được mô tả trên cửa hàng Internet Điều quan tâm của nhà kinh doanh là làm thế nào chuyển hàng đó tới khách hàng theo phương thức nào phù hợp hoặc theo phương thức nào khách hàng yêu cầu

Do đó kể cả khi hàng hóa được để hỗn hợp trong kho thì vẫn có thể bán được bất cứ lúc nào

6 Tiết kiệm chi phí

Tiết kiệm chi phí là một trong những đặc điểm quan trọng nhất trong ứng dụng CNTT vào các doanh nghiệp Liên quyết định đến chi phí kinh doanh của các doanh nghiệp có thể có rất nhiều loại chi phí khác nhau Tính tiết kiệm dễ nhận thấy ở những hoạt động như:

-Kinh doanh trên Internet giảm được chi phí thuê cửa hàng

-Giảm chi phí trong các hoạt động giao dịch trao đổi giấy tờ

-Giảm chi phí trong trưng bày sản phẩm

-Giảm chi phí trong quyết địnhản lý: Nhờ hoạt động kinh doanh thông qua mạng các máy tính mà trong doanh nghiệp có thể hạn chế được khoản chi phí đầu tư cho việc thuê quản lý Sự trao đổi thông tin không hạn chế qua Internet có thể giúp cho một nhà quản lý có khả năng quản lý được nhiều chi nhánh, cơ sở cùng một lúc mà không phải thuê người quản lý mới

-Giảm chi phí thực hiện các dịch vụ kỹ thuật hướng dẫn khách hàng -Giảm chi phí trong việc chào hàng quảng cáo

-Nhờ Internet mà một số bộ phận nhân viên trong doanh nghiệp có thể làm việc tại nhà mà không cần tới trụ sở làm việc

-Giảm chi phí trong việc tuyển mộ nhân viên

V NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CỦA CÔNG NGHIỆP CNTT

1 Công nghiệp CNTT tiếp tục có tốc độ tăng trưởng cao, có ảnh hưởng lớn đến cơ cấu kinh tế

Nhân loại đã chứng kiến sự phát triển của nền kinh tế nông nghiệp tiếp đến là nền kinh tế công nghiệp và hiện nay đang trong giai đoạn hậu công nghiệp Các chuyên gia kinh tế cho rằng trong giai đoạn hậu công nghiệp kinh tế tri thức là nền kinh tế chủ đạo

Trong nền kinh tế tri thức, CNTT có vai trò quyết định CNTT ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong mọi lĩnh vực phát triển Kinh tế -Xã hội

và ngày càng phát triển Nhờ phát triển CNTT đặc biệt là phát triển phần mềm, nhiều ngành nghề trong nông nghiệp và công nghiệp đang chuyển thành những nghề trí tuệ

2 Công nghiệp CNTT là một ngành siêu sạch, đem lại lợi nhuận cao

Khác với những ngành kinh tế khác đòi hỏi đến nguyê, nhiên vật liệu, công nghiệp phần mềm chủ yếu dựa trê trí tuệ Vì vậy đây là một ngành công nghiệp siêu sạch, không ảnh hưởng đến môi trường

Chí phí cho phát triển CNTT chủ yếu là chi phí cho hoạt động trí tuệ

và tiếp thị Chính vì vậy, lợi nhuận từ ngành công nghiệp này lớn nhất so với các ngành kinh tế khác Thông thường lợi nhuận chiếm trên 50% tổng chi phí Trong những năm gần đây công nghiệp phần mềm đã tạo ra những danh nhân giàu có nhất trên thế giới

3 Công nghiệp CNTT là ngành công nghiệp mới, có cơ hội cho những nước biết nắm thời cơ

Công nghiệp CNTT là một ngành mới mẻ, phần lớn các doanh nghiệp phần mềm mới bắt đầu hoạt động trong vòng 20 năm trở lại đây Những công ty nhỏ thật xuất sắc, có thể sau 5-6 năm thành lập đã có thể có ảnh hưởng tới sự phát triển của ngành trên phạm vi toàn cầu

Việc chế tạo phần cứng CNTT hiện chỉ do một số ít các công ty có vốn đầu tư lớn, công nghệ sản xuất cao, sản xuất quy mô lớn và giá thành ngày càng hạ & tính năng lại cao Trong khi đó với vốn đầu tư không lớn có thể thành lập được doanh nghiệp phần mềm

Nắm được thời cơ, từ năm 1982, các doanh nghiệp phần mềm Ấn Độ

đã tiến hành gia công xuất khẩu phần mềm cho Mỹ và Châu Âu Từ những năm 80 Ailen đã thu hút các công ty đa quốc gia đầu tư vào phát triển phần mềm để tận dụng nguồn nhân lực của Ailen Isrel đã phát triển mạnh mẽ các

phần mềm chuyên dụng, đặc biẹt cho quốc phòng Các nước như Ấn Độ, Trung Quốc, Philpine đã xuất khẩu lao động phần mềm mạnh mẽ sang Mỹ Trong tổng số thị thực nhập cảnh vào Mỹ để làm phần mềm cho các công ty

ở Mỹ: Ấn Độ chiếm 40%, Trung Quốc chiếm 10%, Philipine chiếm 3% và Đài Bắc chiếm 2%

Thực tiễn chủ trương của Đảng, Nhà nước việc ứng dụng, phát triển CNTT ở nước ta thời gian qua đã có những chuyển biến tích cực và thu được nhưnng kết quả đáng kể, cụ thể là:

Một là, nhờ chiến dịch đi thẳng vào hiện đại theo hướng số hóa, tự động hóa, đa dịch vụ, viễn thông Việt Nam dần dần đạt được một số thành tựu đáng tự hào, một số lĩnh vực chuyên sâu đạt trình độ quốc tế Đến nay mạng viễn thông quốc tế phát triển nhanh, hiện đại Đường trục cáp quang Băc Nam hiện nay có thể đáp ứng về cơ bản nhu cầu thông tin trong những năm trước mắt Cấp huyện trong toàn quốc đều đã được trang bị tổng đài điện tử, mạng trên 100.000thuê bao, một doanh nghiệp quốc doanh cung cấp dịch vụ truy cập Internet (cổng kết nối quốc tế), 6 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet & 16 đơn vị cung cấp nội dung thông tin

Đến nay, một số chỉ tiêu CNTT nước ta đã được tính bình quân trên

100 đầu dân như sau:

-Số máy điện thoại: 3,7 (mức trung bình của thế giới là 14,4/100 dân)

-Số máy ti vi: 18 (thế giới: 28)

-Số máy tính: 0,5 (thế giới: 5,8)

-Số thuê bao Internet: 0,1( trung bình các nước trong tổ chức APEC là 15, Hoa kỳ là 23)

Hai là, thiết bị CNTT tăng nhanh Đến nay cả nước có khoảng vài trăm máy tính xách tay, 450.000 máy vi tiính thông dụng

Ba là, các phần mềm ứng dụng, hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu đã có một bước phát triển Các cơ quan Đảng, Nhà nước đang từng bước ứng dụng CNTT vào công tác quản lý, tập trung xây dựng các cơ sở dữ liệu, đặc biệt là

6 cơ sở dữ liệu quốc gia về thống kê Kinh tế-Xã hội, tài chính ngân sách, tài nguyên đất, dân cư, luật và các văn bản pháp quy

Bốn là, đã chú trọng và đẩy mạnh việc bồi dưỡng, đào tạo phát triển nguồn nhân lực Đến năm 2000, toàn quốc có khoảng 20.000 cán bộ tin học được đào tạo tin học căn bản Hiện có 15 trường có đào tạo căn bản về tin học Mỗi năm có khoảng 3.500 người được đào tạo Cả nước có 3 viện nghiên cứu chuyên ngành, 43 cơ sở đào tạo về CNTT, trong đó có 7 trường đại học có khoa điện tử-tin học

Năm là, đã có bước phát triển đáng kể về công nghiệp phần mềm và phần cứng, đang tập trung đẩy mạnh tiến độ triển khai xây dựng những khu công nghệ cao ở Hòa Lạc, thành phố Hồ Chí Minh, trong đó chú trọng trước hết là các khu công nghiệp phần mềm

-Về công nghiệp phần cứng, từ năm 1998 ta đã chính thức lắp ráp máy tính mang thương hiệu Việt Nam Một số doanh nghiệp có 100% vốn đầu tư nước ngoài đã đạt giá trị kim ngạch khá cao Ví dụ, công ty Fussitssu (Nhật Bản) chế tạo máy in cho ổ đĩa cứng đạt giá trị kim ngạch xuất khẩu

400 triệu đô la Mỹ (năm 1996)

-Về công nghiệp phần mềm, hiện cả nước có khoảng 35 công ty chuyên về phần mềm và khoảng 35 công ty phát triển phần mềm

Sáu là, sản xuất kinh doanh trong lĩnh vực CNTT đã có bước tăng trưởng khá Năm 1997 đạt tổng doanh số 434 triệu đô la Mỹ, với tỷ lệ tăng trưởng đạt 56% Trong đó, riêng lĩnh vực máy tính năm 1997 đạt 156 triệu

đô la Mỹ, dự báo năm 2005 có thể đạt tới 800 triệu đô la Mỹ

Riêng doanh số dịch vụ phát triển phần mềm 1997 đạt khoảng 28 triệu

đô la Mỹ, trong đó xuất khẩu đạt 2,5 triệu đô la Mỹ; năm 1999đạt trên 5 triệu đô la Mỹ Dự kiến năm 2005 có thể đạt 500 triệu đô la Mỹ Về mạng Internet, toàn quốc đã có khoảng 10 vạn thuê bao và bắt đầu mở rộng, trong thời gian ngắn đã mở thêm 26 Mbps (Megabit trên giây) đi quốc tế, nâng tổng dung lượng kênh quốc tế lên 34 Mbps Đang tập trung đẩy mạnh nhanh

tiến độ xây dựng hai khu công nghệ cao ở Hòa Lạc và thành phố Hồ CHí Minh Trong các cơ quan Đảng mạng thông tin diện rộng đã được hình thành, hoạt động tương đối ổn định, trang Webside của Đảng Cộng Sản Việt Nam đã được đưa vào hoạt động từ ngày 3-2-2000; nhân dịp kỷ niệm 70 năm ngày thành lập Đảng Cộng Sản Việt Nam Trang Webside được nhiều người hoan nghênh và có tác dụng tuyên truyền tốt Hầu hết các cơ quan đảng ở TW và cấp tỉnh đã xây dựng mạng máy tính cục bộ, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu, cập nhật, khai thác, sử dụng có hiệu quả, v.v

II HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN CNTT Ở THỦ ĐÔ HÀ NỘI

1 Trang thiết bị CNTT

Số lượng máy vi tính trang bị cho các cơ quan, Sở ban ngành, các quận huyện là 1353, trong đó: PC 486 là 650 chiếc, chiến tỷ lệ 48,04% tổng máy tính,PC 586 là 671, chiếm tỷ lệ 49,59%, máy phục vụ (server) là 32, chiếm tỷ lệ 2,37% Tổng thiết bị ngoại vi là 597, trong đó số máy in Laser là

314, chiếm tỷ lệ 52,6%, số máy in kim là 274, chiếm tỷ lệ 45,9%, còn lại 7 máy quét, chiếm tỷ lệ 1,17% và 2 máy vẽ chiếm tỷ lệ 0,35% Hầu hết các đơn vị đều được trang bị các thiết bị phụ trợ như ổn áp, điều hòa nhiệt độ, lưu điện, đảm bảo vận hành và khai thác máy tính, mạng đúng kỹ thuật Huyện Gia Lâm đã thực hiện trang bị máy tính đến cấp xã Trên 50% các thiết bị tin học đạt yêu cầu công nghệ tiêu chuẩn, hiện đại

Tổng số mạng cục bộ là 16, số đơn vị kết nối mạng diện rộng theo ngành dọc là 9 Hầu hết các phần mềm hệ thống, các hệ quản ơrij cơ sở dữ liệu được sử dụng là các hệ thống thường dùng hiện tại trên thế giới như:

MS WINDOW 95/98/NT, MS SQQL SERVER,

2 Phần mềm ứng dụng

Máy tính được sử dụng chủ yếu để soạn thảo và lưu trữ văn bản Một

số cơ quan đã đưa vào sử dụng một số chương trình quản lý như quản lý cán

bộ, quản lý công văn, chương trình kế toán như Văn phòng UBND thành phố, Sở khoa học Công nghệ & Môi trường, Cục Hải quan Hà Nội, UBND phường Đội Cấn Một số Sở/Ngành đã xây dựng và khai thác sử dụng một

số phần mềm phục vụ công tác chuyên ngành như Sở Tài chính vật giá, SởtKế hoạch đầu tư, cục Thống Kê Hà Nội, Sở Giao thông công cchinhs (GTCC), UBND huyện Gia Lâm

Một số doanh nghiệp đã ứng dụng CNTT trong công tác quản lý sản xuất kinh doanh và phục vụ khách hàng, bước đầu đạt kết quả tốt Ví dụ: Công ty may 40, công ty giầy Thượng Đình thuộc Sở Công nghiệp; công ty cung cấp nước sạch Hà Nội, công ty đèn chiếu sáng & công ty tư vấn đầu tư thuộc Sở GTCC thành phố chưa có ứng dụng CNTT trong các lĩnh vực thông tin công cộng

3 Đào tạo nguồn nhân lực và nghiên cứu triển khai

Tỷ lệ cán bộ biết sử dụng máy tính ở một số cơ quan trên tổng số cán

bộ là 60% Ở cấp huyện tỷ lệ này là 20% Số đơn vị áp dụng biện pháp đào tạo chính quy chiếm 37,8% tổng số cơ quan của Thành phố 100% số đơn vị

áp dụng phương pháp đào tạo không chính quy hoặc tự đào tạo

Trên địa bàn Hà Nội có nhiều cơ sở đào tạo CNTT, các Viện nghiên cứu và các đơn vị nghiên cứu triển khai CNTT của các cơ quan TW, các trường Đại học công lập, các công ty tin học trong nước và nước ngoài

Một số cơ sở đào tạo trực thuộc Sở GiáoDục Đào Tạo như trường bán công ESTIN, trường bồi dưỡng cán bộ đã có các chương trình đào tạo về CNTT Hà Nội đã có chính sách phổ cập tin học trong các trường trung học 100% trường phổ thông trung học đã được trang bị máy tính phục vụ chương trình giảng dạy tin học

4 Công nghiệp CNTT

-Về công nghiệp dịch vụ: Trên địa bàn Hà Nội có hơn 40 công ty và hơn 10 trung tâm, Viện và trường hoạt đoọng trong lĩnh vực CNTT, trong đó: 84.7% về cung cấp và boaar hành thiết bị, 78.3% về thiết bị và lắp đặt mạng, 74% về phát triển và dịch vụ phần mềm, 65.2% về dịch vụ tư vấn và chuyển giao công nghệ, 50% về giáo dục và đào tạo, 34%về cung cấp dịch

vụ và thông tin Internet/ Intranet và 13% về chế bản và phát hành ấn phẩm

-Về công nghiệp phần mềm: Các sản phẩm phần mềm được phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu ứng dụng về quản lý trong một số Sở/ Ngành ở

Hà Nội, ở quy mô nhỏ hoạt động độc lập không được liên kết trên mạng, độ phức tạp hệ thống không cao (VD: phần mềm quản lý nhân sự, quản lý công văn, phần mềm kế toán) Một số cơ quan Bộ đã triển khai thực hiện phần mềm quản lý ngành từ cơ quan Bộ đến các cơ sở Đã có sản phẩm phần mềm

được phát triển theo đơn đặt hàng từ nước ngoài và được sử dụng ở nước ngoài (VD: sản phẩm của Viện CNTT)

-Về công nghiệp phần cứng: Công nghiệp điện tử của Hà Nội còn tập trung vào sản xuất các sản phẩm điện tử dân dungjtruyeenf thống như Tivi, Cassette Công ty SMT-Hanel, kết quả liên doanh của công ty điện tử Hanel với một số công ty của Mỹ là cơ sở đầu tiên của HN chuyên sản xuất các tấm mạch dùng cho máy tính và các thiết bị ngoại vi khác

5 Chính sách và đầu tư

Hà Nội đã thành lập Ban chỉ đạo chương trình, bước đầu thực hiện chỉ đạo tập trung và thống nhất việc phát triển và ứng dụng CNTT trong các lĩnh vực quản lý Nhà nước và các hoạt động Kinh tế, xã hội của Thủ đô

Từ năm1996 đến 1998 HN đã đầu tư phát triển ứng dụng CNTT với tổng số vốn ngân sách Nhà nước là 18,85 tỷ đồng, trong đó từ các dự án của chương trình Quốc gia về CNTT là 3,85 tỷ đồng và từ ngân sách địa phương

là 15 tỷ đồng

III ĐÁNH GIA CHUNG

Việc phát triển và ứng dụng CNTT trên địa bàn Thành phố Hà Nội đã đạt được một số kết qủa bước đầu, còn rất khiêm tốn so với yêu cầu và tiềm năng phát triển của Hà Nội Cụ thể là:

1.Thành phố đã trang bị cơ bản về máy tính, thiết bị ngoại vi, và thiết

bị phụ trợ ở hầu hết các Sở/ Ngành và Quận/Huyện, đủ điều kiện kỹ thuật để thực hiện công việc soạn thảo, lưu trữ văn bản, một số tính toán đơn giản và một số phần mềm quản lý độc lập; bước đầu thực hiện kết nối mạng cục Bộ

ở một số Sở/ Ngành và kết nối mạng diện rộng trên phạm vi thành phố Kế hoạch kết nối mạng toàn thành phố đến năm 2000 sẽ thực sự tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng và khai thác một số phần mềm quản lý trên mạng

2 Việc xây dựng phần mềm ứng dụng trong quản lý Nhà nước, quản lý doanh nghiệp và các dịch vụ thông tin công cộng còn rất hạn chế; chỉ xây được một số phần mềm quản lý nhỏ, đơn lẻ như quản lý nhân sự, quản ký văn bản pháp quy, kế toán hành chính sự nghiệp (không kể một số

ngành có phần mềm ứng dụng chuyên ngành như: Tài chính vật giá, thuế, kho bạc Nhà nước HN, Thống kê v v )

3 Việc đào tạo về CNTT mới dừng ở mức độ sử dụng máy tính, soạn thảo văn bản, tính toán đơn giản với các bảng tính; chưa có các phần mềm ứng dụng để thực hiện việc đào tạo sử dụng, khai thác, hoạt động nghiên cứu triển khai còn tản mạn, chủ yếu được thực hiện ở các đơn vị nghiên cứu triển khai CNTT của các cơ quan TW và các công ty tin học trên địa bàn HN

4 Đã hình thành những cơ sở đầu tiên của ngành công nghiệp CNTT Mạng lưới các công ty tin học đã hình thành và phát triển, cung cấp các hoạt động dịch vụ và phát triển phần mềm ứng dụng, đáp ứng nhu cầu và khả năng triển khai ứng dụng trên địa bàn thành phố; một số sản phẩm phần mềm được phát triển theo đơn đặt hàng nước ngoài và được sử dụng ở nước ngoài còn tập trung vào sản xuất một số sản phẩm điện tử dân dụng truyền thống (có một số đơn vị liên kết với nước ngoài để lắp ráp, sản xuất thiết bị CNTT)

5 Bước đầu, Thành phố đã thống nhất chỉ đạo thực hiện chương trình CNTT, trước tiên là xây dựng xét duyệt các dự án tăng cường trang thiết bị CNTT và phát triển một số phần mềm ứng dụng trong lĩnh vực quản

lý Nhà nước

IV NHỮNG TỒN TẠI TRONG ỨNG DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN CNTT

Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

độ chậm Nước ta đang có nguy cơ tụt hậu ngày càng xa hơn so với nhiều

nước trong khu vực và trên thế giới; chưa đáp ứng được yêu cầu cấp bách của công cuộc CNH-HĐH và quá trình hội nhập quố tế của đất nước

Ba là, việc cụ thể hóa các nghị quyết, chính sách về ứng dụng và phát triển CNTT chưa kịp thời, chưa phù hợp với thực tiễn; tổ chức thực hiện triển khai thực hiện cụ thể chưa hiệu quả chưa có cơ chế, chính sách cụ thể

và thích hợp để khuyến khích, ràng buộc trách nhiệm và lợi ích của các cơ quan hành chính sự nghiệp, các đơn vị sản xuất kinh doanh, các tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp trong việc ứng dụng CNTT Chính vì thế, mặc

dù xuất phát ở vị trí thuận lợi hơn, song chúng ta đang bị tụt hậu khá xa so với nhiều nước trong khu vực

Bốn là, thiếu chủ động và ráo riết trong việc chuẩn bị môi trường Kinh tế-Xã hội, môi trường pháp lý, nguồn nhân lực và kết cấu hạ tâng phù hợp để sẵn sàng ứng dụng và có hiệu quả CNTT vào các lĩnh vực Kt- Xã hội, đặc biệt để hình thành nền công nghiệp CNTT và thị trường CNTT đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước Do đó, quá trình quan trọng này ở nước ta diễn

ra quá chậm chạp

Trong hệ thống viễn thông còn nhiều hạn chế về chất lượng, tốc độ truyền tin, giá cước các dịch vụ (Internet, điện thoại, fax, ) còn rất cao so với giá cước khu vực và thế giới, chưa tạo điều kiện thuận lợi để thu hút được nhiều người sử dụng CNTT, cách thức quản lý còn bất cập, chưa đáp ứng kịp yêu cầu bức xúc của thực tiễn Chưa coi kết cấu hạ tầng CNTT là hạ tầng kinh tế- xã hội Các chương trình phát triển kết cấu hạ tầngct, giáo dục đào tạo, xây dựng các khu công nghệ cao chưa được quan tâm đầu tư kịp thời và đúng tầm

Năm là, thiếu một cơ quan cấp quốc gia đủ mạnh để tập trung chỉ đạo

& thống nhất quản lý đối với việc phát triển viễn thông và CNTT trong cả nước

Sáu là, về mặt xã hội chưa hình thành được thói quen hoạt động dựa vào thông tin, trên cơ sở xử lý thông tin để đưa ra những chủ trương, quyết định chưa được sử dụng như một công cụ đắc lực cho việc đưa ra các quyết định trong công tác lãnh đạo và quản lý, điều hành đất nước Trình độ ngoại ngữ đặc biệt là tiếng Anh trong nhân dân ta nhìn chung còn thấp, kể cả ở các

cơ quan lãnh đạo, chỉ đạo các cấp, các ngành làm hạn chế khả năng & nhu cầu giao tiếp và trao đổi thông tin qua mạng

CHƯƠNG III Định hướng và một số giải pháp phát triển ngành CNTT ở Hà Nội từ nay

đến năm 2010

I ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

1.Xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật, bao gồm việc trang bị các thiết bị tính toán, thiết bị ngoại vi và thiết bị phụ trợ; xây dựng các mạng thông tin máy tính cục bộ và mạng diện rộng cũng như việc quản lý, vận hành và duy trì hoạt động của toàn bộ hệ thống mạng

2.Trên cơ sở các giải pháp công nghệ hiện đại, tiêu chuẩn và phù hợp,xây dựng các hệ thống thông tin phục vụ công tác quản lý hành chính Nhà nước, tin học hóa công tác quản lý và điều hành sản xuất kinh doanh cũng như xây dựng cơ sở hạ tầng về thông tin công cộng

3.Nâng cao chất lượng đào tạo CNTT cho các đối tượng cán bộ lãnh đạo các cấp, người sử dụng hệ thống mạng và hệ thống thông tin, cán bộ chuyên trách CNTT tại các đầu mói cũng như lực lượng chuyên nghiệp phát triển CNTT của HN

4.Tạo tiền đề để từng bước xây dựng công nghiệp CNTT thành một ngành kinh tế mũi nhọn của HN trên cơ sở:

+ Tập trung phát triển ngành công nghiệp dịch vụ về CNTT để đáp ứng các yêu cầu trước mắt về cung cấp thiết bị, tư vấn kỹ thuật, chuyển giao công nghệ, xây dựng và phát triển phần mềm ứng dụng trong các lĩnh vực đào tạo, quản lý, sản xuất kinh doanh, bảo hành bảo trì kỹ thuật các hệ thống CNTT

+ Xây dựng công nghiệp phần mềm với định hướng xuất khẩu trê cơ

sở phát triển có chọn lọc các đơn vị làm dịch vụ CNTT, đặc biệt là các đơn

vị phát triển phần mềm; khuyến khích lên doanh liên kết với các công ty phần mềm nước ngoài trong việc phát triển phần mềm

+ Đẩy mạnh liên doanh liên kết với các công ty nước ngoài trong sản xuất, lắp ráp các thiết bị CNTT trên địa bàn Hà Nội

II MỤC TIÊU CẦN ĐẠT ĐƯỢC TRONG ỨNG DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN CNTT Ở NƯỚC TA GIAI ĐOẠN 2001-2010

Thứ nhất, CNTT được ứng dụng rộng rãi trong mọi lĩnh vực, trở thành một trong những yếu tố quan trọng nhất của sự phát triển kinh tế-xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng

-Đảm bảo điều kiện cho mọi người sử dụng thông tin như một tài nguyên quan trọng nhất để nâng cao tri thức và cải thiện chất lượng sống

-Ứng dụng và phát triển CNTT phục vụ phát triển phần mềm

+Nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế VN trên thị trường khu vực và thế giới, đưa nước ta trở thành thị trường có sức hấp dẫn trong khu vực

+Xây dựng và phát triển thương mại điện tử tạo điều kiện cơ bản phát triển sản xuất kinh doanh trong nước, tạo cơ hội thâm nhập sâu và rộng hơn nữa vào thị trường trong nước, thị trường khu vực và thế giới

+Đổi mới công nghệ, đổi mới sản phẩm, nhanh chóng tạo những bước đột phá trong những ngành sản xuất và dịch vụ quan trọng của đất nước

Thứ hai, phát triển mạng thông tin quốc gia trên cả nước với công nghệ hiện đại, như vô tuyến, cáp quang, vệ tinh đạt chất lượng cao, thông lượng lớn, tốc độ cao, giá rẻ, tỷ lệ người sử dụng Internet đạt mức trung bình trên thế giới; căn bản xây dựng xong kết cấu hạ tầng thông tin Việt Nam

Thứ ba, đến năm 2010, công nghiệp CNTT trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, có tốc độ phát triển hàng năm cao nhất so với các khu vực khác trung bình từ 20-25% Phấn đấu đến năm 2010, ngành công nghiệp CNTT chiếm tỷ trọng khoảng 10% tổng thu nhập quốc dân

Đến năm 2005, kinh doanh lĩnh vực công nghệp phần mềm đạt mức

500 dô la Mỹ/năm Phấn đấu đến năm 2010, ngành công gnghiệp phần mềm đáp ứng trên 70% nhu cầu phần mềm trong nước, trên tất cả các lĩnh vực Kinh Tế, Chính trị, Xã hội, An ninh quốc phòng Đảm bảo tỷ trọng xuất khẩu phần mềm đạt 50%

Thứ tư, tin học hóa công tác quản lý doanh nghiệp

-Giai đoạn 2001-2005:

Mở rộng & hoàn thiện hệ thống thông tin giới thiệu doanh nghiệp trên địa bàn thủ đô, thích hợp với trang thông tin của Thành phố, hỗ trợ tìm và giải quyết việc làm

-Giai đoạn 2006-2010: Khai thác có hiệu quả & tiếp tục mở rộng thông tin quản lý doanh nghiệp Tiếp tục mở rộng hệ thống thông tin giới thiệu doanh nghiệp và sản phẩm công nghiệp, tiến tới thực hiện kinh doanh điện tử

Thứ năm, ứng dụng CNTT trong dịch vụ thông tin công cộng

-Giai đoạn 2001-2005 Phối hợp hoàn thiện hệ thống thông tin về Khoa học- Công nghệ& Giáo dục Phối hợp xây dựng và hoàn thiện hệ thống thông tin giới thiệu doanh nghiệp, việc làm và hướng nghiệp Xây dựng hệ thống thông tin về y tế và bảo hiểm Xây dựng và dựa vào khai thác

hệ thống thông tin công cộng về kinh tế, văn hóa, xã hội

-Giai đoạn 2006-2010 Hoàn thiện, Mở rộng hệ thống thông tin công cộng về Văn hóa, kinh tế, Xã hội thủ đô

Tích hợp với các hệ thống thông tin công cộng khác của thành phố (khoa học- công nghệ, giáo dục-đào tạo, y tế bảo hiểm)

III MỘT SỐ DỰ ÁN PHÁT TRIỂN