Phân tích dầu thô, khí và các sản phẩm lọc dầu

Phân tích dầu thô, khí và các sản phẩm lọc dầu

Tuyên bố bản quyền:

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình

Cho nên các nguồn thông tin có thể được

bảo vệ bản quyền của mình

Tổng cục dạy Nghề cám ơn và hoan

nghênh các thông tin giúp cho chúng tôI

sửa chữa,hiệu đính và hoàn thiện tốt hơn

tàI liệu này

Địa chỉ liên hệ:

Dự án giáo dục kỹ thuật và nghề nghiệp

Tiểu ban Phát triển Chương trình Học

liệu

Mã tài liệu :

Mã quốc tế ISBN :

3

Lời tựa

(Vài nét giới thiệu xuất xứ của chương trình và tài liệu)

Tài liệu này là một trong các kết quả của Dự án GDKT-DN …

(Tóm tắt nội dung của Dự án)

(Vài nét giới thiệu quá trình hình thành tài liệu và các thành phần tham gia)

(Lời cảm ơn các cơ quan liên quan, các đơn vị và cá nhân đã tham gia ) (Giới thiệu tài liệu và thực trạng)

Sách hướng dẫn giáo viên là tàI liệu hướng dẫn giảng dạy cho từng môn học/môn học trong hệ thống môn học và môn học đào tạo cho

nghề ……… ………ở cấp độ ……

Các thông tin trong tài liệu có giá trị hướng dẫn giáo viên thiết kế và tổ chức các bài dạy cho môn học/môn học một cách hợp lý Giáo viên vẫn có thể thay đổi hoặc điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện và bối cảnh thực tế trong quá trình đào tạo

Đây là tài liệu thử nghiệm sẽ được hoàn chỉnh để trở thành Sách hướng dẫn giáo viên chính thức trong hệ thống dạy nghề

Hà nội, ngày … tháng… năm…

Giám đốc Dự án quốc gia

MỤC LỤC

MỤC LỤC 4

GIỚI THIỆU VỀ MÔN HỌC 5

Vị trí, ý nghĩa, vai trò môn học: 5

Mục tiêu của môn học: 5

Mục tiêu thực hiện của môn học: 5

Nội dung chính của môn học: 5

YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ HOÀN THÀNH MÔN HỌC 6

Về kiến thức : 6

Về kỹ năng: 6

Về thái độ: 6

LIỆT KÊ CÁC NGUỒN LỰC CẦN THIẾT CHO MÔN HỌC 7

GỢI Ý TỔ CHỨC THỰC HIỆN BÀI DẠY 8

Bài 1.KHÁI NIỆM CƠ BẢN 8

BÀI 2 CÁC THỐNG KÊ CỦA MẪU 10

BÀI 3 ƯỚC LƯỢNG CÁC THÔNG SỐ THỐNG KÊ 12

BÀI 4 XỬ LÝ KẾT QUẢ 14

HƯỚNG DẪN GIẢI CÁC BÀI TẬP BÀI 1: 18

HƯỚNG DẪN GIẢI CÁC BÀI TẬP BÀI 2: 19

HƯỚNG DẪN GIẢI CÁC BÀI TẬP BÀI 3: 22

HƯỚNG DẪN GIẢI CÁC BÀI TẬP BÀI 4: 23

5

GIỚI THIỆU VỀ MÔN HỌC

Vị trí, ý nghĩa, vai trò môn học

Môn học Xử Lý Số Liệu là một bộ phận trong các mắc xích quan trọng của phép phân tích Các giá trị phân tích sau khi thu nhận được qua quá trình thực nghiệm cần phải được báo cáo với một ý thức khách quan, nhưng mặt khác nó phải thể hiện « tối thiểu » tính đúng đắn của phép thực nghiệm Vì thế nếu không được trang bị những kiến thức về xử lý thì kết qủa phân tích tìm được, đôi khi, chỉ có ý nghĩa về mặt « tinh thần » mà thôi

Mục tiêu của môn học

- Trang bị cho học sinh kỹ năng tính toán và biết sử dụng các công cụ tính toán và vận dụng các công cụ tính toán

Mục tiêu thực hiện của môn học

Khi hoàn thành môn học này, học viên có khả năng:

1 Mô tả phương pháp thống kê mẫu

2 Mô tả phương pháp ước lượng các số thống kê

3 Xử lý được kết quả thí nghiệm: Tính toán độ lặp lại, độ tái lập, kiểm chứng kết quả thống kê

Nội dung chính của môn học

Danh mục các bài học Tiết dạy

LT TH Bài 1 : Khái niệm về đo lường

Bài 2: Các số thống kê mẫu

Bài 3: Ước lượng các thông số thống kê

CÁC HÌNH THỨC DẠY VÀ HỌC

Học trên lớp về

- Khái niệm về phép đo, gía trị đo, dụng cụ đo

- Các hình thức thống kê mẫu, xác suất cho mẫu, hàm phân phối của mẫu

- Ước lượng các thông số thống kê, mức tin cậy, các độ lệch chuẩn

- Xử lý kết qủa để báo cáo với mức tin cậy biết trước

- Tự nghiên cứu tài liệu liên quan đến phương pháp xử lý số liệu

- Theo dõi việc hướng dẫn giải các bài tập

- Làm các bài tập về các cân bằng trong các hệ dung dịch, các bài tập

về xác định hàm lượng các mẫu chất

- Thảo luận và xây dựng các công thức tính toán

- Tham gia các bài kiểm tra đánh giá chất lượng học tập

- Tham gia các bài thực hành tại lớp

YÊU CẦU VỀ ĐÁNH GIÁ HOÀN THÀNH MÔN HỌC

Về kiến thức

- Vận dụng được các kiến thức đã được học để xác định được gía trị trung bình, phương sai mẫu, tính sai số theo mức tin cậy cho phép

- Xây dựng được đường hồi quy tuyến tính và đồ thị của chúng

Về kỹ năng

- Thành thạo các thao tác sử dụng máy tính cá nhân

- Tính toán được sai số trong quá trình phân tích

- Thực hiện tốt các bài toán trên máy vi tính với chương trình Excell hoặc dùng phần mềm Staff7

Về thái độ

- Nghiêm túc trong khi nghe giảng bài trên lớp

- Luôn chủ động trong việc giải quyết bài toán tính sai số thực nghiệm

- Động viên, nhắc nhở các đồng nghiệp thực hiện đúng thao tác kỹ thuật trên máy tính cá nhân hoặc máy vi tính đã được học

- Máy vi tính để bàn hay xách tay

- Sổ tay tra cứu

Tài liệu tham khảo

1 PGS Cù Thành Long - Hướng dẫn thực hành phân tích định lượng bằng các phương pháp hóa học kết hợp với các phương pháp xử lý thống kê hiện đại - 1999

2 Nguyễn Duy Tiến và Nguyễn Viết Phú - Cơ sở lý thuyết xác suất , NXB trung học chuyên nghiệp - 1983

3 Trương Bách Chiến – Giáo trình kiểm nghiệm viên phân tích –Lưu hành nội bộ - Trường Cao Đẳng Công Nghiệp 4- Tp.HCM - 2002

4 Trương Bách Chiến – Giáo trình Xử lý Số liệu – Lưu hành nội bộ - Trường Đại Học Công Nghiệp Tp.HCM - 2004

GỢI Ý TỔ CHỨC THỰC HIỆN BÀI DẠY

Bài 1 KHÁI NIỆM CƠ BẢN

Mã bài: XLSL 1

CÔNG VIỆC CHUẨN BỊ

- Trang thiết bị đồ dùng dạy học : dùng overhead hay slide

- Nội dung cần cho học viên đọc

1 Định nghĩa

2 Phép đo

3 Bản chất phép đo

4 Phân loại phép đo

5 Độ chính xác của kết quả đo

6 Định nghĩa sai số

7 Cấp chính xác của dụng cụ đo

8 Nguồn tạo nên sai số đo

9 Biểu diễn kết quả đo và kết quả tính

- Chuẩn bị tài liệu phát tay : các bài tập mang tính ví dụ, giải mẫu cho học viên

TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC

- Giảng về các khái niệm trong hoá phân tích: định nghĩa, phép đo, bản chất phép đo, phân loại phép đo, độ chính xác của kết quả đo, định nghĩa sai số, cấp chính xác của dụng cụ đo, nguồn tạo nên sai

số đo, biểu diễn kết quả đo và kết quả tính

- Trình bày các ví dụ minh họa, hướng dẫn học sinh làm bài tập

- Yêu cầu có bảng viết và ghế ngồi cho học sinh và cả máy đèn chiếu (overhead hay slide)

- Hiểu được bản chất phép đo, phân loại các phép đo và các yếu tố tạo nên sai số đo

- Cho học sinh hiểu được các khái niệm đã nêu

- Giải bài tập mẫu, phân tích ý nghĩa của mỗi phép tính trong bài

- Tổ chức cho học sinh tự giải quyết các bài tập từ thấp đến nâng cao

- Tổ chức nhóm hay cá nhân thiết kế các công thức tính toán

- Học sinh làm ví dụ, làm bài tập được giao

- Bài thảo luận nhóm

9

CÁCH THỨC ĐÁNH GIÁ – KIỂM TRA

Đánh giá sự hiểu biết của học sinh bằng các ví dụ cụ thể như:

- Cho học sinh làm bài kiểm tra viết tự luận hay trắc nghiệm

- Giao đề tài thảo luận nhóm cho học sinh, để học sinh thuyết trình bằng OVERHEAD hay SLIDE

b) Tìm sai số tương đối và sai số tương đối trung bình của gía trị đã cân

1.2 Tiến hành cân 65(g) một dung dịch (X) rồi đem đong để đo thể tích dung dịch (X) này bằng ống đong 100mL thì thu được kết qủa của 6 lần đo thể tích như sau :

Thể tích (mL) 64,2 66,2 62,1 67,8 66,6 65,5

a) Tính thể tích trung bình cho các lần đo

b) Tìm sai số tương đối và sai số tương đối trung bình của gía trị đã đo bằng thể tích

BÀI 2 CÁC THỐNG KÊ CỦA MẪU

Mã bài: XLSL 2

CÔNG VIỆC CHUẨN BỊ

- Trang thiết bị đồ dùng dạy học: dùng overhead hay slide

- Nội dung cần cho học viên đọc:

1 Mục đích của việc thu nhập các số liệu thống kê

2 Các số thống kê

3 Các số thống kê thể hiện mức độ phân tán

4 Số thống kê của nhiều mẩu cùng thực hiện

- Chuẩn bị tài liệu phát tay : sơ đồ phân tích hệ thống cation nhóm 1

TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC

- Giảng về Mục đích của việc thu nhập các số liệu thống kê, Các số thống kê thể hiện vị trí, Các số thống kê thể hiện mức độ phân tán,

Số thống kê của nhiều mẩu cùng thực hiện

- Trình bày các ví dụ minh họa

- Tiến hành tại phòng học bình thường

- Yêu cầu có bảng viết và ghế ngồi cho học sinh

- Nắm được mục đích của việc thu nhập số liệu

- Cho học sinh hiểu được cách gía trị thống kê được hình thành và tính toán các gía trị đó

- Giải bài tập mẫu

- Tổ chức cho học sinh tự giải quyết các bài tập từ thấp đến nâng cao

- Tổ chức nhóm hay cá nhân thiết kế cách giải tóan

- Tiến hành tại phòng học bình thường

- Yêu cầu có bảng viết và ghế ngồi cho học sinh

- Phải làm cho học sinh nắm vững ý nghĩa phép toán

- Học sinh sẽ tính toán thiết kế được các dạng phân tích

- Tạo điều kiện cho học sinh theo dõi các ví dụ của giảng viên trong quá trình giảng dạy

- Cho học sinh tự làm các bài tập có trong giáo trình dành cho học sinh

- Học sinh làm ví dụ, làm bài tập được giao

- Bài thảo luận nhóm

CÁCH THỨC ĐÁNH GIÁ – KIỂM TRA

Đánh giá sự hiểu biết của học sinh bằng các ví dụ cụ thể như:

11

- Cho học sinh làm bài kiểm tra viết tự luận hay trắc nghiệm

- Giao đề tài thảo luận nhóm cho học sinh, để học sinh thuyết trình bằng OVERHEAD hay SLIDE

BÀI TẬP

2.1 Trong 100 vé số, có 2 vé trúng thưởng, có một người mua 5 vé

a) Tính xác xuất để trong 5 vé mua có 2 vé trúng

b) Tính xác xuất để trong 5 vé mua có 1 vé trúng

c) Tính xác xuất để trong 5 vé mua có ít nhất 1 vé trúng

2.2 Một hộp lập phương có 6 mặt quét sơn, được chia thành 1000 khối con giống hệt nhau Lấy ngẫu nhiên 1 khối, tính xác suất để :

a) Lấy được một khối có 2 mặt quét sơn

b) Lấy được một khối có 3 mặt quét sơn

2.3 Để làm tốt trong kỳ thi viết với đề thi được ra 3 câu hỏi, Giáo viên cho sinh viên một bộ đề cương gồm 25 câu hỏi (mà 3 câu hỏi trong đề thi sẽ được lấy từ bộ đề cương này)

Một sinh viên chuẩn bị trước 20 câu hỏi trong 25 câu của bộ đề cương Tính xác suất để sinh viên đó có số câu chuẩn bị trùng với số câu trong

đề thi:

a) Trong 20 câu chuẩn bị có 3 câu trúng đề thi

b) Trong 20 câu chuẩn bị có 2 câu trúng đề thi

c) Trong 20 câu chuẩn bị có ít nhất 1 câu trúng đề thi

2.4 Tiến hành cân phân tích khối lượng một hóa chất (X) thì thu được kết qủa của 5 lần cân như sau :

Khối lượng (mg) 53,2 53,6 54,9 52,3 53,1 a) Xác định có sai số thô bạo trong dãy thực nghiệm không?

b) Tìm độ lệch chuẩn của phép thực nghiệm

2.5 Tiến hành cân 65(g) một dung dịch (X) rồi đem đong để đo thể tích dung dịch (X) này bằng ống đong 100mL thì thu được kết qủa của 6 lần đo thể tích như sau:

Thể tích (mL) 64,2 66,2 62,1 67,8 66,6 65,5

a) Xác định có sai số thô bạo trong dãy thực nghiệm không?

b) Tìm độ lệch chuẩn của phép thực nghiệm

BÀI 3 ƯỚC LƯỢNG CÁC THÔNG SỐ THỐNG KÊ

Mã bài: PTCS 3

CÔNG VIỆC CHUẨN BỊ

- Trang thiết bị đồ dùng dạy học: dùng overhead hay slide

- Nội dung cần cho học viên đọc:

1 Mức tin cậy

2 Ước lượng điểm

3 Ước lượng khoảng tin cậy

4 Thành phần ảnh hưởng bởi sai số ngẫu nhiên

- Chuẩn bị tài liệu phát tay: sơ đồ phân tích hệ thống cation nhóm 2

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY

- Giảng về định tính cation kim loại nhóm 2

- Hình thành phân tích hệ thống nhóm 2 theo dạng bảng hoặc nhánh cây

- Trình bày các ví dụ minh họa

- Tiến hành tại phòng học bình thường Yêu cầu có bảng viết và ghế ngồi cho học sinh

- Ước lượng được độ tin cậy và khoảng tin cậy của số liệu

- Cho học sinh hiểu được cách thiết lập hệ thống phân tích dạng nhánh cây

- Giải bài tập mẫu về nhận biết cation nhóm 2

- Tổ chức cho học sinh tự giải quyết các bài tập từ thấp đến nâng cao

- Tổ chức nhóm hay cá nhân thiết kế cách phân tích cation nhóm 2 theo dạng nhánh cây hoặc dạng bảng

- Tiến hành tại phòng học bình thường Yêu cầu có bảng viết và ghế ngồi cho học sinh

- Phải làm cho học sinh nắm vững ý nghĩa của dạng hệ thống phân tích

- Học sinh sẽ tính toán thiết kế được các dạng phân tích

- Tạo điều kiện cho học sinh theo dõi các ví dụ của giảng viên trong quá trình thực hiện Hình thức 1

- Cho học sinh tự làm các bài tập có trong giáo trình dành cho học sinh

- Học sinh làm ví dụ, làm bài tập được giao

- Bài thảo luận nhóm

13

CÁCH THỨC ĐÁNH GIÁ – KIỂM TRA

Đánh giá sự hiểu biết của học sinh bằng các ví dụ cụ thể nhƣ:

- Cho học sinh làm bài kiểm tra viết tự luận hay trắc nghiệm

- Giao đề tài thảo luận nhóm cho học sinh, để học sinh thuyết trình bằng OVERHEAD hay SLIDE

BÀI 4 XỬ LÝ KẾT QUẢ

Mã bài: PTCS 4

CÔNG VIỆC CHUẨN BỊ

- Trang thiết bị đồ dùng dạy học: dùng overhead hay slide

- Nội dung cần cho học viên đọc

1 Số lạc trong thực nghiệm

2 Hồi quy tuyến tính

3 Độ lặp lại r

4 Độ tái lập R

5 Sự phù hợp của kết quả thử nghiệm với yêu cầu kỹ thuật

6 Quy tắc kiểm chứng giả thuyết thống kê

7 Phương pháp kiểm chứng dùng tham số cơ bản

- Chuẩn bị tài liệu phát tay

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIẢNG DẠY

- Trình bày các ví dụ minh họa

- Tiến hành tại phòng học bình thường Yêu cầu có bảng viết và ghế ngồi cho học sinh

- Tính toán được lập lại, độ tái lập của số liệu

- Tổ chức cho học sinh tự giải quyết các bài tập từ thấp đến nâng cao

- Tạo điều kiện cho học sinh theo dõi các ví dụ của giảng viên trong quá trình giải bài tập

- Cho học sinh tự làm các bài tập có trong giáo trình dành cho học sinh

- Học sinh làm ví dụ, làm bài tập được giao

- Bài thảo luận nhóm

- Dùng máy tính cá nhân

- Dùng máy vi tính với các phần mềm :

+ Chương trình Excell

+ Chương trình Stagraff-7

CÁCH THỨC ĐÁNH GIÁ – KIỂM TRA

Đánh giá sự hiểu biết của học sinh bằng các ví dụ cụ thể như:

- Cho học sinh làm bài kiểm tra viết tự luận hay trắc nghiệm

- Giao đề tài thảo luận nhóm cho học sinh, để học sinh thuyết trình bằng OVERHEAD hay SLIDE

15

BÀI TẬP

4.1 Đem chén nung cân khô sạch trước được m(g) ở nhiệt độ phòng, đồng thời cân mẫu cao su khô được m0 (g) rồi gói kín trong giấylọc không tro

để vào chén nung Đem nung ở 550 0

C ± 5 0C trong 4 giờ, để chén nguội tới nhiệt độ phòng và cân lại 5 lần cách nhau không quá 10 giây, thì kết qủa thu được theo bảng kê sau :

a) Xây dựng phép tính hàm lượng tro

b) Tính sai số thô bạo theo phương pháp Dison các kết qủa báo cáo

c) Tính sai số thống kê cho kết qủa báo cáo

Giả sử tất cả đều được xác định với độ tin cậy γ = 95%

4.2 Để xác định hàm lượng của Fe2+ có trong 20 lít mẫu nước, người ta tiến hành phân tích bằng phương pháp đo quang với 10 ống dung dịch có thể tích là 50mL, trong đó các ống số 1 đến 7 đựng dung dịch chuẩn Fe2+

còn các ống 8,9,10 đựng dung dịch mẫu nước Kết qủa ở hai SV tiến hành độc lập như sau

SV thứ nhất (SV1)

Mẫu 1 2 3 4 5 6 7 8 9

10 Nồng độ mg/ L 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7

Mật độ quang A 0,265 0,477 0,402 0,499 0,502 0,652 0,658 0,493

0,455 0,429

a) Viết phương trình hồi quy tuyến tính của dãy chuẩn theo dạng : C

= a + b A Từ đó tính khối lượng Fe có trong dung dịch mẫu ban đầu với độ tin cậy γ = 95%

b) Dùng phương pháp kiểm định trung bình mẫu để kết luận về báo cáo của hai SV này Giả sử rằng hàm lượng đúng của mẫu sắt là 7,778(mg)

4.3 Cân 5.1245 (g) một mẫu cao su cốm vào chén nung nặng 36.1212 (g) rồi nung ở 550 ± 5 0C, để nguội cân cả chén và mẫu sau khi nung được kết qủa là:

K lượng (g) 36.1214 36.1213 36.1215 36.1218 36.1213 a) Thiết lập công thức tính kết qủa hàm lượng phần trăm

b) Báo cáo kết qủa xử lý ứng với γ = 95%

4.4 Cân 5,345(g) mẫu Cao lanh với 6(g) hỗn hợp kiềm nóng chảy, đem nung trong 1h ở 850 0C Hệ lỏng thu được, đem hoà tan hoàn toàn với 100mL nước cất, thêm 20mL dung dịch HCl đặc, khuấy đều, đem cô cạn trên bếp cách thuỷ Để nguội thêm 5mL HCl 1:1, 2 mL dung dịch Gelatin 1%, rồi định mức thành 100mL Lọc lấy tủa, đem nung ở 8500

C trong 2h thì được m1 (g) chất rắn Còn phần dung dịch lọc được định mức thành 250mL Hút 10mL dung dịch này trôn với 10mL dung dịch H2SO4 5%, thêm 10mL H3PO4 5%, 10mL dung dịch H2O2 30%, rồi định mức thành 100mL Hút 2 mL dung dịch này đem đo quang ở 410n.m (làm thành 3 mẫu đánh số là 7,8,9), còn dãy dung dịch chuẩn (gồm 5 dung dịch đánh

số 2,3,4,5,6) có đầy đủ các điều kiện như khi phân tích đo quang dung dịch mẫu thì được kết qủa :

C(ppm) 0 1 2 3 4 5

A 0,000 0,208 0,405 0,502 0,705 0,901 0,556 0,576 0,566 Biết rằng:

Số TN 2 3 4 5 6 7 8 9 10

T 12,7 4,3 3,18 2,78 2,57 2,45 2,37 2,31 2,23

Q 1,22 0,94 0,77 0,64 0,56 0,51 0,47 0,44 0,41 Giả sử các dung dịch đều có KLR d = 1 g/mL

Viết phương trình hồi quy tuyến tính Từ đó tính hàm lượng các chỉ tiêu