Mặt trận việt minh và những phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc từ 1941 – 1945

LỜI NÓI ĐẦU Cách mạng tháng Tám là một sự kiện lịch sử vĩ ñại của dân tộc Việt Nam, nó ñập tan xiềng xích của thực dân Pháp và phát xít Nhật, lật nhào chế ñộ quân chủ hàng thế kỉ trên ñấ

I Sự ra ñời của mặt trận Việt Minh

1.Hoàn c ảnh ra ñời của mặt trận Việt Minh

2 T ổ chức của mặt trận Việt Minh

II Phong trào ñấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam từ tháng

5- 1941 ñến tháng 2- 1945

1 Phong trào ñấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam từ tháng

5- 1941 ñến tháng 2- 1943

2 Hội nghị Thường vụ Trung ương Đảng tháng 2-1943

3 Phong trào ñấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam và cuộc

ñấu tranh ñể mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất chống Nhật- Pháp tính

từ 2-1943 ñến 2-1945

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

LỜI NÓI ĐẦU

Cách mạng tháng Tám là một sự kiện lịch sử vĩ ñại của dân tộc Việt Nam, nó

ñập tan xiềng xích của thực dân Pháp và phát xít Nhật, lật nhào chế ñộ quân chủ

hàng thế kỉ trên ñất nước ta, mở ra một kỉ nguyên mới trong ñời sống của nhân dân

ta, kỉ nguyuên mà nhân dân lao ñộng ñã ñứmg lên làm chủ vận mệnh của mình,

thiết lập nên một nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, một chế ñộ tiên tiến nhất ở

Đông Dương Góp phần vào thành công vĩ ñại ñó là sự lãnh ñạo tài tình, khôn khéo

của Đảng, trong ñó sự ra ñời của Mặt trận Việt Minh và những hoạt ñộng ñấu tranh

giải phóng dân tộc của nhân dân ta từ tháng 5/1941- tháng 2/1945 có ý nghĩa ñặc

biệt quan trọng

Có thể nói, giai ñoạn 1941- 1945 là một giai ñoạn ñánh dấu sự phát triển lớn

trong nhận thức và lí luận của chủ nghĩa Mac- Lênin về mặt trận và sự vận dụng

sáng tạo vào hoàn cảnh xã hội Việt Nam của Đảng cộng sản Đông Dương Do ñó,

tìm hiểu về Mặt trận Việt Minh, một mặt trận dân tộc thống nhất rộng rãi chưa từng

thấy từ trước trong lịch sử, một kì công trong sự lãnh ñạo giải phóng dân tộc của

Đảng cộng sản Đông Dương, ñặc biệt thể hiện rõ nét trong cuộc ñấu tranh giải

phóng dân tộc của nhân dân ta từ 1941- 1945 nhằm làm sáng tỏ sự chuyển hướng

ñường lối sách lược và sự sáng tạo về một mặt trận của Đảng ta; tìm hiểu những nét

ñộc ñáo của Mậưt trận Việt Minh so với các mặt trận trước nó trong cách mạng

Việt Nam và cách mạng giải phóng dân tộc trên thế giới trong ñại chiến thế giới lần

thứ hai cũng như vị trí to lớn của nó trong cuộc ñấu tranh giải phóng dân tộc từ

1941- 1945 và ñặc biệt là ñối với sự nghiệp cách mạng tháng Tám vĩ ñại của dân

tộc ta

Đề tài “ Mặt trận Việt Minh và những phong trào ñấu tranh giải phong

dân tộc từ 1941- 1945” là một ñề tài hay song cũng tương ñối phức tạp Hơn nữa,

do trình ñộ nhận thức cá nhân, tài liệu tham khảo còn hạn chế, ñề tài chỉ giới hạn

trong phạm vi bài tiểu luận cho nên, chắc chắn baì viết này của tôi vẫn còn nhiều

hạn chế và thiếu xót Vì vậy, tôi rất mong ñược thầy cô giáo trong khoa Lịch sử

giúp ñỡ, bổ sung vào những chỗ thiếu xót ñó ñể bài viết của tôi ñược hoàn thiện

hơn

1.Hoàn cảnh ra ñời của mặt trận Việt Minh

1930-1975: Với nhiều người, nhiều quốc gia thì mốc thời gian này không

gây cho họ nhiều quan tâm, chú ý Song ở Việt Nam, 45 năm ñã trôi qua và không

bao giờ quay trở lại ñó lại là một mốc son, một giai ñoạn lịch sử có ý nghĩa ñặc biệt

quan trọng với toàn thể dân tộc Nó là thời ñiểm ghi dấu sự ra ñời của Đảng Cộng

Sản Việt Nam (1930)_ “ñội tiền phong của vô sản giai cấp”, là lúc ñặt dấu chấm

hết cho toàn bộ thời kỳ cai trị của thực dân, ñế quốc trên ñất nước ta (1975), mở ra

thời kì ñộc lập, tự chủ, cả nước tiến lên xây dựng Xã Hội Chủ Nghĩa Trong suốt

thời gian kể từ khi mới thành lập cho ñến ñại thắng mùa xuân năm 1975 ñó, Đảng

ta ñã chủ trương chú trong việc chỉ ñạo quần chúng nhân dân xây dựng các mặt trận

dân tộc, dân chủ nhằm gây dựng các cơ sở Đảng, thành lập các lực lượng chính trị,

lực lượng vũ trang… chuẩn bị chu ñáo cho các cuộc ñấu tranh giải phóng dân tộc

Trong ñó, thắng lợi lớn nhất của công cuộc xây dựng cách mạng dân tộc dân chủ

trong toàn dân ñó là sự ra ñời của mặt trận Việt Minh Có thể nói, mặt trận Việt

Minh ra ñời là kết quả, là ñỉnh cao của quá trình tích luỹ kinh nghiệm cách mạng từ

nhiều năm hoạt ñộng của Đảng.Do ñó mặt trận ñã ñáp ứng ñược phần nào những

yêu cầu khách quan trong và ngoài nước, ñáp ứng ñược những ñòi hỏi cấp thiết của

cách mạng:

Lúc này, tình hình thế giới diễn ra vô cùng căng thẳng Cuộc ñại chiến thế

giới lần thứ hai bùng nổ vào tháng 9-1939 và nhanh chóng lan rộng khắp trên thế

giới Bọn ñế quốc và phát xít ñã tấn công mạnh vào phong trào cách mạng, tăng

cường khủng bố áp bức và bóc lột nhân dân lao ñộng trong nước cũng như nhân

dân các nước thuộc ñịa và phụ thuộc ở Pháp do sự ñầu hàng và phản bội của Đảng

Xã Hội và Xã Hội Cấp Tiến, mặt trận nhân dân Pháp tan rã; chính phủ Đa-la-diê

lên cầm quyền Chúng ñã thi hành chính sách ñối nội phát xít, ra sức khủng bố

Đảng Cộng Sản và nhân dân Pháp, chúng thẳng tay bóc lột nhân dân lao ñộng Pháp

cũng như nhân dân các thuộc ñịa của chúng Trong thời gian ñó, chính phủ phản

ñộng Pháp ñã tham gia chiến tranh ñế quốc chủ nghĩa Nhưng chỉ ñến tháng

6-1940, ñế quốc Pháp ñã bị phát xít Đức ñánh bại.Chính sự thất bại của Pháp ở Châu

Âu là một dịp tốt cho phát xít Nhật ñánh chiếm Đông Dương rồi dùng Đông Dương

làm bàn ñạp ñể tấn công vào các thuộc ñịa của Anh và Pháp ở Thái Bình Dương

Trước sức mạnh của mũi súng, ngày 23/9/1940 Đờ-cu_tên toàn quyền ở Đông

Dương ñã quỳ gối ñầu hàng, dâng nước ta cho Nhật

Tình hình chính trị trong nước ta thời gian này cũng diễn ra tương ñối phức

tạp Ngày Pháp ñầu hàng Nhật, dựa vào Nhật ñể ñàn áp cách mạng Việt Nam thì

cũng là lúc bắt ñầu cuộc sống “một cổ hai tròng” của nhân dân ta, bắt ñầu thời kì cả

hai lũ quỷ Nhật-Pháp thi nhau róc xương, hút tuỷ dân ta Về phía Pháp, ngay khi

tình hình chính trị không có lợi cho chúng, chúng ñã bắt tay ngay vào công cuộc vơ

vét, hút máu dân ta ñến cùng Chúng tung ra chiêu bài “chính sách chỉ huy” rêu rao

là làm cho nền kinh tế Đông dương ñược ổn ñịnh, ñời sống nhân dân ñược bảo

ñảm Nhưng thực chất cái gọi là nền kinh tế chỉ huy ñó cốt ñể tăng cường ñầu

cơ,ñộc quyền kinh tế, bóc lột dân ta thậm tệ hơn Mặt khác, chúng lại tăng thuế

không ngừng,lạm phát giấy bạc trầm trọng,làm cho ñồng bạc mất giá, nền tài chính

Đông Dương khủng hoảng chưa từng thấy Đồng thời, chúng ra pháp lệnh thu mua

lương thực của dân ta một cách cưỡng bức Chính những thủ ñoạn tàn bạo ñó của

Pháp-Nhật ñã gây nên một thảm hoạ vô cùng khủng khiếp, mỗi khi nhớ lại chúng ta

càng bầm gan tím ruột Đó chính là thảm trạng 2 triệu ñồng bào ta chết ñói trong

mấy tháng ñầu năm 1945 Đó là một trong những tội ác mà quân cướp nước ñã ghi

vào lịch sử dân tộc ta những nét ñẫm máu không bao giờ phai nhạt ñược

Không ñơn thuần chỉ là những vơ vét cạn kiệt về nhân tài và vật lực Bọn

thực dân Pháp còn ra sức khủng bbó các lực lượng yêu nước; xoá bỏ hết thảy mọi

quyền dân chủ mà nhân dân Việt Nam ñã dành ñược trong thời kì

1936-1939.Chúng khủng bố Đảng Cộng Sản Đông Dương, giả tán các hội ái hữu, thủ

tiêu quyền tự do hội họp, tự do báo chí; tịch thu báo chí tiến bộ, bắt bớ hàng loạt

những người yêu nước Về mặt chính quyền, chúng ñã “quân nhân hoá” và “phát

xít hoá” Chúng chọn và ñưa những tên khát máu lên nắm chính quyền, do ñó

chúng ñã thi hành những chính sách ñàn áp dã man, ñã tắm nhân dân ta trong bể

máu

Về phía Nhật, bọn tư bản dồn vốn vào Đông Dương ngày càng nhiều, hòng

long ñoạn nền kinh tế của ta Chúng dùng sức mạnh của lưỡi lê, máy chémñể bắt

dân ta nhổ lúa trồng ñay, thầu dầu, bông, gai… ñể phục vụ cho chúng Chúng ñẩy

nhân dân ta vào cảnh khốn cùng, tạo nên bao cảnh bi ai, thống thiết :

“khóc ngô rồi lại khóc chồng khóc ngô bị nhổ, khóc chồng ñi phu”

Mục ñích cướp bóc cho thật nhiều nguyên liệu, thực phẩm ñể cung ứng cho

chiến tranh xâm lựoc của chúng không chỉ dừng lại ở ñó Phát xít Nhật còn cho bọn

tay chân ñi tuyên truyền bịp bợm thuyết “khối thịnh vượng chung ñại Đông á”

hòng lừa gạt dân ta, hướng dân ta ñi theo tư tưởng “võ sĩ ñạo” ñể ngoan ngoãn

phụng sự cho ñế quốc Tệ hại hơn nữa là bọn tay sai của phát xít Nhật còn ru ngủ

tinh thần ñấu tranh của quần chúng bằng giọng lưỡi: mượn Nhật ñuổi Pháp rồi sẽ

ñuổi Nhật.Nhưng thực chất bọn chúng chỉ muốn biến nhân dân ta trở thành những

“công cụ lao ñộng” vô tri, vô giác; muốn biến những thành quả lao ñộng vất vả của

người dân một nắng hai sương thành của cải riêng, phục vụ cho sự giàu có của ñế

quốc

Dưới hai tầng áp bức Nhật- Pháp, khắp nơi trên ñất nước ta không nơi nào

không bị bao trùm cảnh khủng bố, ñè nén, cướp ñoạt Không chỗ nào mà chỉ riêng

công nhân, nông dân, tiểu tư sản phải lâm vào tình trạng ñiêu ñứng, cực khổ mà

ngay cả giai cấp tư sản, ñịa chủ cũng ñã phải trải qua những ngày tháng khốn ñốn,

nguy ngập

Trong những ngày cả nước rơi vào tình trạng “ñói ăn, ñói mặc…” thì trừ một

số ñịa chủ ñược Nhật- Pháp che chở ñã cướp thêm ñược nhiều ruộng ñất ñể kinh

doanh trong nông nghiệp, công thương nghiệp với thực dân mà ngày càng trở nên

giàu có, còn ñại bộ phận ñịa chủ ñều rơi vào tình trạng sa sút chung của cả nước

Nguyên nhân là do ñịa chủ phải bán thóc lúa cho bọn thống trị với giá rẻ mạt, tiền

bán thóc không ñủ tiền vốn làm ra; kinh doanh bị thua lỗ; nhất là tầng lớp trung,

tiểu ñịa chủ bị chèn ép nặng nề, bị ngân khố cắm ruộng ñi ñến phá sản Ngay lúc

này, nội bộ giai cấp ñịa chủ ñã bị phân hoá một cách cao ñộ, hạng ñịa chủ nhỏ và

ñịa chủ vừa bị khinh rẻ Vì thế, lòng uất hận của trung và tiểu ñịa chủ ñối với Pháp-

Nhật tăng lên, tạo ñiều kiện cho họ có một tinh thần dân tộc,họ muốn ñánh Pháp

ñuổi Nhật ñể bảo vệ quyền lợi của họ.Từ ñó giúp cho giai cấp vô sản lôi kéo họ

ñứng về hàng ngũ cách mạng

Trước tình trạng hai “ông chủ’ ñang tranh nhau một miếng mồi thì bọn tay

sai cũng lục ñục gầm ghè nhau Tay sai Pháp muốn triệt hạ tay sai Nhật, tay sai

Nhật muốn tiêu diệt tay sai Pháp Điều ñó cũng rất có lợi cho cách mạng

Giai cấp ñịa chủ bị phân hoá, giai cấp tư sản cũng chảng thịnh vượng gì hơn

Theo thống kê của Pháp vào tháng 10-1940, bên cạnh 53.714 người Âu thì số

người tư sản Đông Dương có mức sống tương ñương chỉ có 3.511 người.Vốn của

họ bỏ vào kinh doanh trong các ngành: than, vận tải, chế tạo máy móc, ngân hàng

chỉ bằng 1% của thực dân Pháp Giai cấp tư sản nước ta sau ñại chiến thế giới lần

thứ nhất có vươn lên chút ít nhưng cũng chỉ ñóng vai trò rất phụ vì họ bị tư sản

Pháp chèn ép không sao ngóc ñầu lên ñược Thời gian trước kia ta ñã thấy những

sự chèn ép ra mặt ñến mức Bạch Thái Bưởi_ 1 người ñược phong là chúa sông Bắc

Kì cung ñã phải bỏ nghề kinh doanh vận tải ñường thuỷ; ñến giai ñoạn chiến tranh

thế giới lần thứ hai những trường hợp bị chèn ép tương tự cũng không phải là ít Và

cũng vì thế mà tư sản hạng nhỏ và hạng vừa họ có tinh thần dân tộc, họ cũng muốn

ñánh Pháp, ñuổi Nhật Nhưng khổ nỗi tư sản nước ta không có vai trò lãnh ñạo

ñánh ñuổi ñế quốc, họ chỉ có thể ñi theo công nhân và nông dân mới làm ñược ñiều

ñó Vì thực chất, mục ñích ñấu tranh của họ ñơn thuần chỉ vì quyền lợi cá nhân, vì

lợi ích kinh tế mà trước kia họ có ñược nay bị Nhật- Pháp tước ñoạt Còn tinh thần

dân tộc, tinh thần ñộc lập, tự chủ trong họ vẫn chưa cao, họ không muốn ñi ñến

cùng cuộc ñáu tranh mà chỉ muồn dừng lại khi lợi ích kinh tế cá nhân ñã ñược trao

trả, trong ñó chủ yếu vẫn là lợi ích kinh tế

Đối với tầng lớp tiểu tư sản, nhất là tầng lớp công chức, ñến lúc này , ñời

sống của họ ñã trở nên thiếu thốn ñặc biệt Cái ñích cuộc sống mà bọn thực dân, ñế

quốc ñã gieo rắc vào ñầu họ “tối rượu sâm banh, sáng sữa bò” thực chất chỉ là cái

bề ngoài hư ảo Còn bên trong lại là một sự thật bất công, sức lao ñộng và trí óc họ

bỏ ra trong công việc chẳng kém gì, thậm chí còn hơn rất nhiều người Pháp nhưng

thành quả lao ñộng_ở ñây chính là lương mà họ nhân ñược lại không bằng 1/10 so

với người Pháp Và ngay cả những trí thức làm ngề tự do như nhà văn, nhà báo…

cũng bị bạc ñãi nặng nề, hoạt ñộng tinh thần của họ không những bị bóp nghẹt mà

ñời sống vật chất của họ cũng thật nguy khốn: “Thần chết với lưỡi liềm ác nghiệt

ñang chờ sẵn trước ngưỡng cửa của nhà báo hàng ngày, hàng tuần Và các nhà xuất

bản, nhà văn ñã bị gieo rắc vào ñó sự khủng bố và ñe doạ cuộc sống của họ trong

từng giây, từng phút”

ở thành thị, những người tiểu thương, tiểu chủ dưới sự thống trị của bọn thực

dân Nhật- Pháp lại có cuộc sống kém hơn cả tầng lớp trên.Để chống ñỡ với nạn

khủng hoảng kinh tế, một bộ phận tiểu thương ñã chạy

sang sản xuất các ngành thủ công nhỏ ñể kiếm kế sinh nhai cho qua ngày

ñoạn tháng Nhưng tình trạng thiếu nguyên liệu, cung cấp nguyên liệu bấp bênh;

nguồn nguyên liệu ñược cung cấp từ nông dân bị phân hoá nặng trong ñó chế ñộ

thuế khoá lại quá khắc nghiệt mà người tiểu thương phải gánh chịu ñã ñẩy họ vào

tình cảnh ñóng cửa, không còn chỗ ñứng trong xã hội

Đó là một số lớp người ở thành thị, còn ở nông thôn thì giai cấp phú nông là

những người mà ai cũng cho là “gia hữu vật lực” nhưng trong chiến tranh thế giới

lần thứ hai này thì biến ñổi hẳn Riêng việc bán thóc cho Nhật- Pháp là ñã làm cho

họ phá sản một cách nhanh chóng Bọn Nhật thi hành chính sách ñộc quyền và

cưỡng bức thu mua sản phẩm lương thực làm cho phú nông ở nông thôn mới mọc

lên bị ngắt ngọn, thậm chí nhiều người làm nhiều nhưng không ñủ nộp cho Nhật-

Pháp phải chạy vạy chợ ñen ñể mua thóc nộp cho Nhật Năm 1943, bọn phát xít thu

mua 1450 ñồng/1tạ thóc mà giá thành sản xuất nơi ruộng xấu ñã phải mất từ 16 ñến

19 ñồng/1tạ, nơi ruộng tót cũng phải mất từ 12 ñến 15 ñồng/1tạ Như vậy người

phú nông lấy ñâu ra ñể tái sản xuất giản ñơn, chưa nói ñến ñể làm giàu; chưa nói

ñến họ còn phải chịu thiên tai hạn hán, sưu cao thuế nặng, phu phen tạp dịch ñủ

ñiều…Vì thế mà người phú nông ở nông thôn không còn là người ñủ ăn, ñủ mặc

nữa, phần nhiều họ bị phá sản nghiêm trọng, thậm chí có một số ít tụt xuống trung,

bần nông và trở thành lực lượng cách mạng

Những giai cấp có ñịa vị về chính trị, có ưu thế về kinh tế trong xã hội,

những tầng lớp có “máu mặt” còn phải sa sút phá sản vì chính sách của thực dân thì

giai cấp công nhân, nông dân phải chịu bao nhiêu sự khổ sở cùng cực dưới chế ñộ

thống trị của Nhật-Pháp

Giai cấp nông dân_ có thể nói là khốn khổ vô cùng Cuộc ñại chiến thế giới

thứ hai xảy ra, mặc dù Việt Nam không ở trong phạm vi tác chiến trực tiếp, nhưng

ñã phải chịu những hậu quả ghê gớm, kinh khủng Một trong những hậu quả tàn

nhẫn, bất hạnh ñó ñối với nông dân là vấn ñề lương thực; vấn ñề thóc gạo; lũ ñế

quốc khát máu dùng lưỡi lê và roi vọt chẳng những ñã bắt dân ta nhổ lúa trồng ñay

mà ngay cả số thóc còn thu ñựơc cũng buộc phải nộp cho nhà nứơc ñến 3/4, có khi

tất cả hoặc còn hơn thế nữa, nghĩa là người nông dân phải ngậm ñắng nuốt cay bán

cửa, bán nhà lấy tiền ñong thêm lúa ở ngoài với giá cắt cổ ñể nộp ñủ cho “nhà

nước” Riêng ở Bắc Bộ năm 1941, Nhật- Pháp ñã ăn cướp của nhân dân ta là

90.000 tấn thóc và lượng thóc mất vì bỏ lúa trồng cây công nghiệp là 64.000 tấn

thóc

Một cảnh tượng chưa từng có trong lịch sử là người nông dân chính tay mình

sản xuất ra lúa gạo mà phải nằm chết ñói bên cạnh những kho thóc ñầy ắp Cảnh

tượng bi thảm ñó, ñời sống trâu ngựa của nông dân trong thời ñó ñã ñược 1 ký giả

nêu lên một cách chua xót: “Trải hơn nửa thế kỉ Pháp thuộc, nhất là từ 4 năm gần

ñây, dân quê ñã bị hy sinh, bị bóc lột quá nhiều Hột gạo năm nắng, mười sương

mới kiếm ñược sắp ñể kề miệng ăn lại phải bấm bụng nhịn ñói ñem dâng cho kẻ

khác Lụa, vải họ dệt ñược mà vợ con họ phải mình trần chịu rét Dầu muối họ làm

ñược mà ngày ngày họ húp cháo cám nhạt và ñêm ñêm họ sống tối tăm trong

những túp lều không có một tia sáng Có lẽ trải qua các giai ñoạn trong lịch sử,

chưa có hồi nào nông dân hy sinh bằng hồi này”

Đối với công nhân và cả thợ thủ công, ñời sống của họ ñã bị ñẩy ñến những

giờ phút ñiêu linh, khốn quẫn nhất Những tháng ñầu năm chiến tranh thế giới thứ

hai nổ ra ñã có 6.000 công nhân mỏ bị sa thải vì xuất cảng bị ñình trệ Theo sự ñiều

tra của thực dân năm 1941, trong số 150.000 thợ dệt ở nông thôn Việt Nam thì chỉ

có 45.000 người ñược cung cấp vải sợi Nhà máythuỷ tinh Hà Nội năm 1940 sản

xuất ñược 5.900 tấn ñến năm 1941 chỉ sản xuất ñược có 3.000 tấn

Những số liệu trên ñã làm cho người ñọc ñáng giật mình vì một tình cảnh

thiếu việc làm của những người công nhân Việt Nam Tuy nhiên, những người có

việc làm trong các công xưởng của bọn ñế quốc, thực dân thì cũng không phải ñã

hoàn toàn ñược sung sướng Họ không chỉ bị áp lực nặng nề từ công việc mà còn

phải chịu những roi ñòn tàn bạo của bọn thống trị Vì thế “mỗi khi còi tầm, nếu ai

ñể ý nhìn người ở nnhà máy ñi ra thì thấy cả một cảnh thương tâm, những thân hình

tiều tuỵ, mặt mũi ñen nhọ nhưng vẫn không giấu nổi nước da vàng vàng, xám xám

và bì bì như sũng nước, biểu hiện sự ñói cơm Quần áo không những ñụp vá nhiều

chỗ, nhiều màu mà còn ñể lộ cả da thịt là khác Lũ người ấy bước ñi một cách uể

oải, hầu như mất hết sinh lực và buồn thui thủi”

Người sản xuất ra của cải vật chất, người nắm yết hầu của nền kinh tế mà

bây giờ lại bị ñói cực ñộ và không còn ñường sinh sống Vì thế, khắp nơi nơi trên

ñất Việt ñã ñồng thanh thét vang lên những tiếng oán hờn lũ giặc cướp nước:

“ác chi Nhật, Pháp bay ơi Của thời cướp mất, người thời lôi ñâu

Nhìn tổng quát lại ta thấy xã hội Việt Nam trong những năm chiến tranh thế

giới làn thứ hai, trừ bọn địa chủ lớn, bọn tư sản mại bản, tay sai phản động được đế

quơc che chở đã vươn lên giàu thêm Cịn giai cấp cơng nhân, nơng dân và đại đa

số các tầng lớp nhân dân khác trong xã hội đều vơ cùng khổ hạnh, khơng những thế

mà họ cịn phải chịu bao nhiêu tai bay hoạ gửi: máy bay ném bom bắn phá, bọn

phát xít Nhật giết chĩc tù đày họ mất nhà, mất cửa… Quyền lợi của các giai cấp

đều bị cướp giật, vận mạng dân tộc nguy vong khơng lúc nào bằng

Trong lúc tình hình dân- nước Việt Nam đang rơi vào cảnh nước sơi lửa

bỏng như thế thì may thay lúc này thái độ của các giai cấp trong xã hội cũng đã bắt

đầu thay đổi, khả năng đồn kết các giai cấp một cách rộng rãi đang mở ra một

triển vọng mới:

Giai cấp cơng nhân và nơng dân lúc này đã hồn tồn đối đầu với bọn cướp

nước và nghiêng hẳn về phía cách mạng Họ đã thể hiện tinh thần yêu nước bằng ý

chí quyết tâm chiến đấu, quyết tâm chiến thắng và hy sinh cho cách mạng đặc biệt

rõ nét nhất trong 2 cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn và Nam Kì

Binh lính thuộc địa_ lực lượng chủ yếu của đế quốc dùng để đàn áp cách

mạng, đàn áp phong trào yêu nước Việt Nam thì nay một số cũng đã ngã theo cách

mạng Tinh thần đĩ được biểu hiện rõ rệt trong cuộc khởi nghĩa Nam Kì và đặc biệt

là cuộc binh biến Đơ Lương(Nghệ An) do đội trưởng Nguyễn Văn Cung chỉ huy

Cĩ thể nĩi, 3 cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kì và binh biến Đơ Lương diễn

ra trong vịng hơn 3 tháng ở cả 3 miền Bắc, Trung, Nam đều thất bại nhưng “đĩ là

những tiếng súng báo hiệu cho cuộc khởi nghĩa tồn quốc, là bước đầu đấu tranh

bằng vũ lực của các dân tộc Đơng Dương”[1]

Bên cạnh ñó còn có giai cấp tư sản ñặc biệt là viên chức, tiểu chủ vì nạn bóc

lột của ñế quốc quá nặng nề, nên họ cũng hăng hái tham gia cách mạng hoặc tỏ cảm

tình với cách mạng Giai cấp ñịa chủ, phú nông, tư bản bản xứ trước kia có thái ñộ

ác cảm với cách mạng, tìm cách phá hoại hoặc thờ ơ với cách mạng thì nay chỉ trừ

một số ít làm tay sai cho Nhật- Pháp còn phần ñông ñã có cảm tình với cách mạng

hoặc giữ thái ñộ trung lập

Thái ñộ chính trị của các giai cấp thay ñổi, tất nhiên sẽ làm cho thái ñộ và lực

lượng của các ñảng phái cũng thay ñổi Lực lượng Đảng Cộng Sản ñược quần

chúng cách mạng tiếp sức nên càng vững mạnh thêm Các ñảng phái phản ñộng

cũng chuyển biến, trong số thân Pháp nay ñã ghét Pháp Từ khi bại trận, Pháp ñã

làm bại luôn cả lòng tin của bọn tay sai ñối với chúng Một số ảo tưởng tin ở Nhật,

sau khi “người chủ” của họ ñang tâm lúng túng cho thực dân Pháp vung gươm tàn

sát “Việt Nam phục quốc ñồng minh” trên ñất Lạng Sơn và nhiều nơi khác nữa ñã

làm cho họ chán ngán và phân hoá.Chỉ trừ những kẻ ñầu xỏ phản ñộng, ôm chân ñế

quốc Pháp hay phát xít Nhật Còn tất cả quần chúng lớp dưới của các ñảng phái ñó

ñều chán ghét ñế quốc, phát xít, họ có thể ngã theo cách mạng hoặc trung lập với

cách mạng Ngay cả những tổ chức tôn giáo trước có khuynh hướng thân Nhật như:

Cao Đài thì nay phần ñông quần chúng tín ñồ cũng ghét Pháp, chống Nhật

Trong tình hình ñó, Nguyễn ái Quốc quyết ñịnh về nước (28-1-1941), trực

tiếp lãnh ñạo phong trào cách mạng Việt Nam Ngày 8-2-1941, Người ñặt cơ quan

tại Pắc Bó (Cao Bằng) Sau một thời gian nắm tình hình và chuẩn bị, Nguyễn ái

Quốc ñã triệu tập và chủ trì Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung Ương Đảng ở

Pắc Bó từ ngày 10 ñến ngày 19-5-1941 Tham gia Hội nghị có các ñồng chí trong

Ban chấp hành Trung ưong, một số ñại biểu của xứ uỷ Bắc Kì, Trung Kì và một số

ñại biểu hoạt ñộng ở nước ngoài

Hội nghị ñã phân tích nguồn gốc, ñặc ñiểm tính chất của cuộc Chiến tranh

thế giới thứ hai Từ ñó nhận ñịnh phe phát xít nhất ñịnh sẽ thất bại, phe ñồng minh

chống phát xít chắc chắn sẽ giành được thắng lợi Chủ nghĩa đế quốc sẽ suy yếu và

phong trào cách mạng thế giới sẽ phát triển mạnh mẽ

Về tình hình Đơng Dương, Hội nghị nhận định từ khi bùng nổ chiến tranh,

các tầng lớp nhân dân Đơng Dương đều bị điêu đứng, quyền lợi tất cả các giai cấp

đều bị cướp giật Nhiệm vụ đánh Pháp đuổi Nhật khơng phải là nhiệm vụ riêng của

giai cấp cơng nhân và nơng dân mà là nhiệm vụ chung của tồn thể nhân dân Đơng

Dương

Về tính chất của cuộc cách mạng, “Cuộc cách mạng Đơng Dương hiện tại

khơng phải là cuộc cách mạng tư sản dân quyền, cuộc cách mạng phải giải quyết

hai vấn đề phản đế và điền địa nữa, mà là cuộc cách mạng chỉ giải quyết một vấn

đề cần kíp: “dân tộc giải phĩng”; vậy thì “cuộc cách mạng” Đơng Dương trong giai

đoạn hiện tại là một cuộc cách mạng dân tộc giải phĩng[2] Hội nghị tiếp tục chủ

trương tạm gác khẩu hiệu “đánh đổ địa chủ, chia ruộng đất cho dân cày” thay bằng

khẩu hiệu “tịch thu ruộng đất của bọn đế quốc và Việt gian chia cho dân cày

nghèo”; chia lại ruộng đất cơng cho cơng bằng; giảm địa tơ, giảm tức

Hội nghị chủ trương thành lập mặt trận dân tộc riêng cho mỗi nước Việt

Nam, Lào, Campuchia chứ Đảng khơng chủ trương lập mặt trận chung cho cả

Đơng Dương như hồi 30- 31; 36- 39 do tình hình chính trị lúc này đã co phần khác

trước

Như vậy, chấp hành nghị quyết Trung ương lần thứ 8 của Đảng, dưới sự chỉ

đạo của cụ Nguyễn ái Quốc, ngày 19-5-1941, Việt Nam độc lập đồng minh tức là

mặt trận Việt Minh ra đời Từ đây dân tộc Việt Nam đã cĩ 1 tổ chức thống nhất,

đồn kết được tất cả mọi lực lượng, mọi tầng lớp yêu nước dưới ngọn cờ đỏ sao

vàng, đã động viên được hết thảy mọi người dân hiến dâng mình đấu tranh cho nền

độc lập và tự do Mặt trận Việt Minh ra đời đã đáp ứng được nhu cầu của cách

mạng, phù hợp với nguyện vọng bức thiêt của nhân dân, nên chỉ trong một thời

gian ngắn, khắp tồn cõi Việt Nam từ nơng thơn đến thành thị, từ miền ngược đến

miền xuơi, khắp chốn chốn, nơi nơi tổ chức của Việt Minh bí mật mọc lên như

nấm_ uy phong của Việt Minh mạnh như vũ bão Cả một bầu khơng khí Việt Minh

rộn ràng, tràn ngập trong lịng mỗi người dân Việt Nam, dưới hình thức văn nghệ,

bằng câu đối hay thơ ca, nhân dân ta đã phản ánh lên được điều đĩ:

“Cái gì cĩ khắp Đơng Dương (Cách mạng) Cái gì nghe thấy dạ càng nơn nao (Chính quyền) Cái gì ta rủ nhau vào (Việt Minh) Cái gì trừ diệt, mưu cầu ấm no” (Nhật, Pháp) Hay như lời kêu gọi của Việt Minh:

“Sao cho từ Bắc chí Nam Việt Minh hội cĩ muơn vàn hội viên

…………

Chúng ta cĩ hội Việt Minh

Đủ tài lãnh đạo chúng mình đấu tranh”

2 Tổ chức của mặt trận Việt Minh

Đúng lúc cả dân tộc Việt Nam là “ 1 đống cỏ khơ”, chỉ cần 1 tia lửa cách

mạng châm vào là rực lên đốt cháy cả lũ giặc tham tan thì mặt trận Việt Minh trực

tiếp do Hồ Chí Minh lãnh đạo đã ra đời vào tháng 5/1941 Nhưng phải hơn 5 tháng

sau kể từ ngày thành lập (25-10-1941), Việt Minh mới cơng bố tuyên ngơn, chương

trình và điều lệ của mình Tuy nhiên sự chậm chễ này cũng khơng gây ảnh hương

tiêu cực đối với phong trào cách mạng lúc đĩ vì phương châm, đường lối tổ chức,

vận động xây dựng mặt trận Việt Minh đã đươc hướng dẫn cụ thể trong nghị quyết

của Hội nghị Trung ương lần thứ 8 của Đảng

Tháng 10/1941, Tổng bộ Việt Minh cơng bố Tuyên ngơn, Chương trình và

điều lệ, nĩi rõ tơn chỉ, mục đich của mình: “Liên hiệp tất cả các tàng lớp nhân dân,

các đảng phái cách mạng, các đồn thể dân chúng yêu nước, đang cùng nhau đánh

đuổi Nhật- Pháp, làm cho Việt Nam hồn tồn độc lập, dựng lên một nước Việt

Nam dân chủ cộng hồ”[3].Tơn chỉ đĩ đã quy định điều kiện gia nhập Việt Minh:

“Việt Minh kết nạp từng đồn thể, khơng cứ đảng phái, đồn thể nào của người

Việt Nam hay các dân tộc thiểu số trong nước Việt Nam, khơng phân biệt giai cấp,

tơn giáovà xu hướng chính trị, hễ thừa nhận mục đích, tơn chỉ và chương trình của

Việt Minh thơng qua, thời được gia nhập Việt Minh”[4] Về hệ thống tổ chức, trong

bản điều lệ của Việt Minh cĩ ghi rõ “Tổng, huyện (hay phủ, châu, quận) tỉnh,

thành, kì cấp nào cĩ ban chấp hành của Việt Minh cấp ấy Việt Minh tồn quốc cĩ

tổng bộ”[5] Như vậy, theo bản điều lệ thì tổng bộ là cơ quan lãnh đạo tồn quốc

cao nhất của mặt trận Việt Minh và cũng theo bản điều lệ này thì tổng bộ cĩ quyền

hạn thơng qua kết nạp các đồn thể hội viên của Việt Minh, thu nguyệt phí và “tổng

bộ cứ 8 tháng cử lại một lần”

Phương pháp tổ chức các hội quần chúng trong mặt trận rất mềm dẻo, thích

hợp từng lúc, từng nơi Ngồi những đồn thể cứu quốc cĩ tính chất chính trị, cách

mạng rõ rệt (như Hội nơng dân cứu quốc, Hội cơng nhân cứu quốc, Hội thanh niên

cứu quốc, Hội phụ nữ cứu quốc…), cịn cĩ những đồn thể khơng cĩ điều lệ, hoạt

động cơng khai, bán cơng khai như Hội cứu tế thất nghiệp, Hội tương tế, Hội hiếu

hỉ, phường ban, nhĩm học quốc ngữ, nhĩm đọc sách, xem báo v.v

Cùng với việc tuyên bố Tuyên ngơn, Điều lệ Việt Minh xác định cụ thể

chương trình cứu nước Chương trình cứu nước của Việt Minh “cốt thực hiện hai

điều mà tồn thể đồng bào mong ước:

4 Làm cho nước Việt Nam được hồn tồn độc lập;

5 Làm cho dân Việt Nam được sung sướng tự do”[6]

Chương trình gồm 44 điểm, là một hệ thống các chính sách về chính trị, kinh

tế, văn hố và những chính sách cụ thể đối với các tầng lớp cơng nhân, nơng dân,

binh lính, cơng chức, học sinh, phụ nữ, thiếu nhi, người già và kẻ tàn tật, tư sản, địa

chủ, nhà buơn Chương trình này sau được đúc kết lại thành 10 chính sách lớn đem

thực hiện ở khu giải phĩng Việt Bắc và được Đại hội quốc dân thơng qua tháng

8-1945 tại Tân Trào, trở thành chính sách cơ bản của nước Việt Nam Dân chủ Cộng

hồ sau cách mạng tháng 8-1945

Cĩ thể nĩi, mặt trận Việt Minh ra đời và phát triển, đảm đương sứ mệnh lịch

sử của mình trong giai đoạn cĩ tính chất bước ngoặt quyết định của lịch sử dân tộc

từ 1941 đến 1845 là nhờ nĩ được đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp và chặt chẽ của

Đảng Cộng Sản Đơng Dương Chính Ban chấp hành Trung ương Đảng đã đĩng vai

trị là cơ quan lãnh đạo tối cao của mặt ttrận Việt Minh thay cho cơ quan Tổng bộ

mà do tình hình thực tiễn khách quan đã khơng lập được Chính Trung ương Đảng,

dưới danh nghĩa Tổng bộ Việt Minh đã ra các chỉ thị, như “chỉ thị về sửa soạn khởi

nghĩa ngày 7-5-1941, lời hiệu triệu của Việt Nam độc lập Đồng minh ngày

8-6-1944 và lời kêu gọi của Việt Nam độc lập Đồng minh: Sắm sửa vũ khí! Đuổi thù

chung! vào ngày 10-8-1944 Và cĩ lẽ cũng chính Trung ương Đảng cộng sản Đơng

Dương đã soạn ra Tuyên ngơn, chương trình và điều lệ của mặt trận Việt

Minh, cơng bố vào tháng 10-1941 Điều này cho thấy vai trị của Đảng cộng sản

Đơng Dương nĩi chung và Đảng cộng sản Việt Nam nĩi riêng cĩ ý nghĩa vơ cùng

to lớn trong bộ máy tổ chức của mặt trận Việt Minh

II Phong trào đấu tranh giải phĩng dân tộc của nhân dân Việt Nam từ

tháng 5- 1941 đến tháng 2- 1945

1 Phong trào đấu tranh giải phĩng dân tộc của nhân dân Việt Nam từ

tháng 5- 1941 đến tháng 2- 1943

1.1 Chương trình cứu nước của mặt trận Việt Minh

Sau khi mặt trận Việt Minh được thành lập, đồng chí Nguyễn ái Quốc đã viết

thư kêu gọi đồng bào đặt quyền lợi dân tộc lên trên hết, hãy nêu cao truyền thống

cách mạng lên trên hết, hãy nêu cao truyền thống cách mạng của dân tộc, noi

gương các liệt sĩ tiền bối, cùng nhau đứng lên diệt giặc cứu nước Người viết:

“Trong lúc này, quyền lợi dân tộc giải phĩng cao hơn hết thảy Chúng ta phải đồn

kết lại đánh đổ bọn đế quốc và bọn Việt gian, đặng cứu giống nịi ra khỏi nước sơi

lửu bỏng… Việc cứu nước là việc chung, ai là người Việt Nam đều phải kề vai

gánh vác một phần trách nhiệm, người cĩ tiền gĩp tiền, người cĩ sức gĩp sức

Người cĩ tài năng gĩp tài năng Riêng về phần tơi xin đem hết tâm lực để cùng các