Giải pháp thu hút vốn đầu tư trên thị trường vốn của Việt Nam hiện nay

3 .Thu hút vốn đầu tư nước ngoài Hàng năm Việt Nam thu hút vốn một lượng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài rất lớn từ các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế của người nước ngoài thông qua v

Phần một : tình hình thu hút vốn đầu tư trên thị

trường vốn việt nam hiện nay.

I Vai trò của thị trường vốn

1 Vai trò tập trung và tích tụ vốn cho đầu tư

Thị trường vốn có một ý nghĩa vô cùng quan trọng trong sự phát triển

kinh tế của mỗi đất nước, đây là một kênh bổ sung vốn rất hiệu quả và nhanh

chóng cho các nhà đầu tư và các doanh nghiệp

Thông qua việc phát hành và mua bán các loại chứng khoán , các khoản

vốn nhỏ lẻ tồn tại trong dân cư được các tổ chức kinh tế huy động nhằm đáp

ứng nhu cầu về vốn cho công cuộc đầu tư và xây dựng của chủ đầu tư

Các doanh nghiệp phát hành cổ phiếu , trái phiếu để huy động vốn còn

chính phủ và các địa phương phát hành trái phiếu của chính phủ và trái phiếu

địa phương để bù đắp thiếu hụt ngân sách hoặc đầu tư xây dựng các dự án

lớn

Nếu đem so sánh với các phương thức huy động vốn khác thì thị trường

vốn có thể huy động một cách đa dạng hơn, rộng rãi hơn với một phương thức

linh hoạt hơn , từ đó có thể đáp ứng một cách nhanh chóng những nhu cầu

khác nhau của các nhà đầu tư, đảm bảo được tính hiệu quả và thời gian cho

nhà đầu tư và những người cần vốn

Ngoài ra , thông qua thị trường vốn thì chính phủ và địa phương có thể

huy động vốn cho ngân sách hoặc đầu tư vào các công trình bằng việc phát

hành trái phiếu , công trái Hơn nữa , nếu xét theo quan điểm kinh tế học thì

đây là hình thức có thể kiềm chế được lạm phát do không phải in thêm tiền

vào lưu thông để phục vụ cho chi tiêu của chính phủ

Ở Việt Nam hiện nay thì vai trò này đã bắt đầu phát huy tác dụng

nhưng vẫn chưa thoả mãn nhu cầu về vốn hiện nay Theo tính toán của các

nhà kinh tế thì tổng nhu cầu về vốn đầu tư của Việt Nam hiện nay : 258000 tỉ

đồng (năm 2004) , 300.000 tỉ đồng ( năm 2005) và khoảng từ

370.000 tỉ đồng ( năm 2006) trong khi đó thì đến tháng 8/2006 chúng ta chỉ

mới huy động được một lượng rất nhỏ khoảng 8.000 tỉ đồng so với quy mô

đầu tư

2 Thị trường vốn góp phần tạo lập cơ chế đầu tư hợp lý,

thúc đy quá trình sử dụng vốn một cách hợp lý

Thị trường vốn là kênh huy động vốn theo tín hiệu cơ chế thị trường , là

van điều tiết hữu hiệu các khoản vốn từ nơi thừa sang nơi thiếu vốn , từ nơi sử

dụng kém hiệu quả sang nơi sử dụng vốn hiệu quả hơn

Với tốc độ tăng trưởng kinh tế cao của Việt Nam hiện nay và liên tục

trong nhiều năm liền đã làm tăng khả năng thu hút vốn đầu tư của Việt Nam

lên một trang mới, một tầm cao hơn

Theo các chuyên gia, các nhà quản lý của các tổ chức quỹ đầu tư hàng

đầu thế giới nhận xét thì việc khả năng huy động vốn đầu tư của nước ngoài là

rất tốt và có triển vọng tăng cao hơn trong các năm tiếp theo

Bà Johanna Chua, Giám đốc phân tích kinh tế và thị trường các nước

đang phát triển ở châu Á thuộc Ban phụ trách thị trường toàn cầu châu Á của

Citigroup nói việc Việt Nam gia nhập WTO vào năm 2006 sẽ khuyến khích

thêm vốn đầu tư trực tiếp của nước ngoài vào châu Á nói chung và tăng khả

năng mở rộng thị trường của Việt Nam tại thị trường Mỹ và EU nói riêng

Cũng cần nói thêm rằng Citigroup hiện nay là tập đoàn cung cấp dịch vụ tài

chính và ngân hàng lớn nhất thế giới Tại Việt Nam, Citigroup đã 4 năm liền

được nhận giải thưởng Ngân hàng có dịch vụ tốt nhất

3 Thu hút vốn đầu tư nước ngoài

Hàng năm Việt Nam thu hút vốn một lượng vốn đầu tư gián tiếp nước

ngoài rất lớn từ các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế của người nước ngoài

thông qua việc đầu tư vào thị trường cổ phiếu trên thị trường chứng khoán

Dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) không chỉ mang lại vốn mà

còn có vai trò quan trọng thúc đNy thị trường tài chính phát triển theo hướng

nâng cao hiệu quả hoạt động, mở rộng qui mô và tăng tính minh bạch; nâng

cao chất lượng quản trị doanh nghiệp

Tuy nhiên, dòng vốn này cũng tiềm Nn những rủi ro hơn so với các

kênh huy động vốn nước ngoài khác Chính vì vậy, thúc đNy thu hút FII ổn

định và tương xứng với tiềm năng, góp phần tạo động lực phát triển thị trường

vốn và nền kinh tế Việt Nam đang là vấn đề được các cơ quan hoạch định

chính sách, các nhà đầu tư, các doanh nghiệp quan tâm

Theo Bà Nguyễn Thị Liên Hoa, Trưởng Ban phát triển thị trường thuộc

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thì :

"Trong hai năm 2004 và 2005, tốc độ cổ phần hoá các doanh nghiệp

Nhà nước đã được đNy mạnh hơn so với những năm trước rất nhiều lần Tới

cuối tháng 3 năm 2006, đã có 4.673 doanh nghiệp Nhà nước được tái cơ cấu,

trong đó có 3.298 doanh nghiệp được cổ phần hoá

Tuy nhiên, đây cũng chỉ là những công ty có quy mô trung bình và nhỏ,

vốn Nhà nước trong những công ty này chỉ chiếm 8% trong tổng số những

doanh nghiệp Nhà nước phải cơ cấu lại Vẫn còn nhiều các doanh nghiệp Nhà

nước cần phải cổ phần hoá trong những năm tới và đây là những doanh

nghiệp Nhà nước có số vốn khổng lồ và thực sự là cơ hội lớn cho các nhà đầu

tư trong nước cũng như ngoài nước

Một khu vực tiềm tàng nữa mà có thể thu hút được nguồn vốn đầu tư

gián tiếp nước ngoài, đó chính là khu vực các doanh nghiệp vừa và nhỏ tư

nhân Hiện nay, có tới 97% của hơn 230.000 doanh nghiệp đăng ký hoạt động

tại Việt Nam là các doanh nghiệp vừa và nhỏ Các doanh nghiệp tư nhân rất

năng động và phát triển mạnh mẽ và đã trở thành một bộ phận quan trọng của

nền kinh tế

Trong số đó, có một số không ít doanh nghiệp khẳng định được vị trí

của mình và đang trở thành những thương hiệu mạnh của Việt Nam Tương

lai phát triển của các doanh nghiệp này càng trở nên rõ ràng hơn sau khi

Chính phủ ban hành hai bộ luật mới, đó là Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư

Ngoài các doanh nghiệp tư nhân và thuộc sở hữu Nhà nước, những

công ty niêm yết trên Thị trường chứng khoán cũng đang là những đầu mối

hút vốn gián tiếp quan trọng thị trường chứng khoán Việt Nam cũng bắt đầu

có những sự khởi sắc nhất định trong giai đoạn vừa qua

Cho tới thời điểm hiện nay, đã có 41 công ty niêm yết tại Trung tâm

Giao dịch Chứng khoán Tp.HCM và 11 công ty đăng ký giao dịch tại Trung

tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội Dữ liệu thị trường vào trung tuần tháng

7/2006 cho thấy mức vốn hoá của Trung tâm Giao dịch Chứng khoán

Tp.HCM ước đạt 44.442 tỷ VND, và của Trung tâm Giao dịch Chứng khoán

Hà Nội là 15.000 tỷ VND

Tổng mức vốn hoá của toàn bộ thị trường tại thời điểm này ước chiếm

tỷ trọng 7,6% GDP (khoảng 3,8 tỷ USD) Trong thời gian sắp tới, sẽ có ít nhất

7 công ty nữa được cấp phép niêm yết và dự kiến thị trường sẽ chiếm tỷ trọng

ít nhất 8,5% GDP trong năm nay

Sự phát triển chung của cả nền kinh tế cùng những cải cách mạnh mẽ

về thể chế và khuôn khổ pháp lý trong nỗ lực gia nhập WTO đã được các nhà

đầu tư nước ngoài chú ý

4 Thị trường vốn tác động đến tăng trưởng tới nền kinh tế

của đất nước

Theo các lý thuyết về đầu tư như : lý thuyết về đầu tư , lý thuyết gia tốc

đầu tư , lý thuyết q về đầu tư thì vốn có tác động rất lớn tới sự phát triển kinh

tế

Như ta đã biết thì vốn được huy động từ rất nhiều nguồn khác nhau

trong đó có thị trường vốn Theo tính chất bắc cầu trong kinh tế thì thị trường

vốn cũng có một tác động rất lớn tới sự phát triển kinh tế của đất nước

Ta có thể thông qua hình vẽ dưới đây để có thể hiểu được tầm quan

trọng của vốn đầu tư với sự tăng trưởng của nền kinh tế

Tăng trưởng kinh tế

Từ bảng trên ta có thể thấy được tầm quan trọng của nguồn vốn đầu tư

tác động tới sự tăng trưởng kinh tế

Khi nguồn vốn đầu tư tăng thì khối lượng sản phNm sản xuất ra tăng ,

từ đó làm tăng tổng thu nhập quốc dân , làm cho GDP tăng từ đó làm cho nền

kinh tế tăng trưởng

Tuy nhiên khi nguồn vốn đầu tư tăng đến một mức nào đó thì kinh tế

không thể tăng trưởng thêm đựơc do nền kinh tế còn phụ thuộc rất nhiều yếu

tố khác nhau như : lao động , tài nguyên thiên nhiên, hay chính sách tài khoá

của chính phủ

Nước ta xuất phát từ một nước nghèo nàn và lạc hậu thì nguồn vốn lại

là một yếu tố vô cùng quan trọng trong sự phát triển kinh tế của đất nước

Không có tiền chúng ta không thể làm được gì , không có tiền chúng ta không

thể mọc thêm các nhà máy sản xuất , không thể tận dụng nguồn lao động dồi

dào của nước ta , không thể tận dụng những gì mà thiên nhiên đã ban tặng cho

chúng ta

Kể từ khi đất nước ta chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung bao cấp sang

nền kinh tế thị trường thì nguồn vốn là một điều rất quan trọng Chính phủ đã

cố gắng tạo ra những cơ chế chính sách hợp lý tuỳ thuộc vào từng hoàn cảnh

của đất nước ta, để có thể phát huy tối đa mọi khả năng và nguồn lực của đất

nước.Và, cũng từ đó thì thị trường vốn cũng dần dần mở cửa khi chúng ta hội

nhập kinh tế thế giới

Thị trường vốn của nước ta trong những năm qua có sự phát triển mạnh

mẽ vượt bậc so với các nước trong khu vực và trên thế giới Có thể thấy rất rõ

trên thị trường vốn quốc tế Mặc dù, thị trường vốn của ta còn non trẻ nhưng

bước đầu khi hội nhập kinh tế thế giới đã khẳng định được vai trò của mình

trên trường quốc tế

Hiếm thấy lần phát hành trái phiếu Chính phủ đầu tiên nào thu được

thành công như của Việt Nam" là nhận định được nhiều nhà đầu tư nước

ngoài đưa ra Bằng chứng là ngay ngày đầu tiên tại Hong Kong (19.10), số

lượng các nhà đầu tư đặt mua đã đạt khoảng 1 tỷ USD, gấp 2 lần số lượng trái

phiếu Chính phủ Việt Nam định phát hành Đến ngày 26.10, sau khi Chính

phủ quyết định tăng khối lượng phát hành thêm 250 triệu USD, số lượng các

nhà đầu tư đặt mua đã tăng lên tới hơn gấp 3 lần từ mức trên 1 tỷ USD lên

khoảng 3 tỷ USD Ngày định giá trái phiếu, 29/10, số lượng các nhà đầu tư

đặt mua đã lên tới con số kỷ lục 4,5 tỷ USD, tức là gấp 6 lần mức Chính phủ

Việt Nam phát hành trong đợt này Đặc biệt, có ngân hàng của Malaysia còn

dùng cả tiền dự trữ để tham gia mua 50 triệu USD Điều này chứng tỏ, sức hút

mạnh mẽ của trái phiếu Việt Nam trên thị trường vốn quốc tế

Ngoài ra thì cùng với tốc độ tăng trưởng khá cao của nền kinh tế Việt

Nam, tình hình hoạt động kinh doanh của phần lớn công ty niêm yết (CTNY)

đều đạt những kết quả khả quan Các công ty lớn trên thị trường như REE,

Gemadept, Sacom … đều hoàn thành kế hoạch lợi nhuận trong năm Một số

công ty như Khahomex, Hacisco… cũng đã thành công trong việc phát hành

thêm cổ phiếu để huy động vốn cho các dự án đầu tư mới Bên cạnh đó, nhờ

thị trường khởi sắc hơn và tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước diễn

ra mạnh mẽ hơn nên hoạt động của các công ty chứng khoán cũng đa dạng

hơn và phần lớn đều đạt hiệu quả cao hơn mọi năm

Qua đó chúng ta đã giải quyết được tình trạng thiếu vốn của các doanh

nghiệp trong nước hiện nay Và hiện nay thì chính phủ đang có đề án tiếp tục

phát hành trái phiếu thêm 500 triệu đôla để kịp thời đáp ứng nhu cầu sản xuất

của các doanh nghiệp trong vốn Vấn đề quan trọng nhất bây giờ là khi có

vốn thì làm sao có thể phát huy được tối đa những nguồn vốn đó

5 Thị trường vốn làm đa dạng hoá các cơ hội đầu tư cho các

chủ đầu tư

Trước kia khi chưa có thị trường vốn thì các nhà đầu tư thường không

có nhiều cơ hội đầu tư, nhất là những nhà đầu tư có quy mô vốn nhỏ , những

người có vốn nhàn rỗi

Hiện nay , khi thị trường vốn xuất hiện thì đã tạo ra rất , rất nhiều cơ

hội đầu tư cho các nhà đầu tư Chỉ tính riêng trên thị trường chứng khoán hiện

nay đã có trên 40 doanh nghiệp cổ phần được niêm yết trên thị trường chứng

khoán tập trung và còn rất nhiều doanh nghiệp khác trên thị trường OTC

Chính điều này đã làm tăng khả năng cạnh tranh nhau về vốn trên thị trường

vốn Chẳng hạn ,trên thị trường không chính thức, các hoạt động mua bán cổ

phiếu diễn ra hết sức sôi động với hơn 100 loại cổ phiếu được giao dịch khá

thường xuyên; trong đó có những tên tuổi nổi tiếng như Vinamilk, Giống Cây

trồng miền Nam, Dầu Tường An, Dược Hậu Giang, Bảo Minh, Sacombank,

ACB, Eximbank… Cùng với nỗ lực đNy mạnh tiến trình cổ phần hoá các

doanh nghiệp nhà nước và được khích lệ bởi sự tăng trưởng trở lại của thị

trường chứng khoán chính thức, các đợt đấu giá bán cổ phần ra công chúng

thật sự “bùng nổ” và đã thu hút sự quan tâm rất lớn của công chúng đầu tư

cũng như của toàn bộ người dân

Tuy nhiên thì số lượng nhà đầu tư tham gia trên thị trường chứng khoán

chưa nhiều như mong đợi, diễn biến giao dịch trên thị trường có những giai

đoạn trầm lắng, nhiều công ty vẫn còn tình trạng thiếu minh bạch trong công

bố thông tin khi đấu giá bán cổ phần lần đầu ra công chúng

Cho tới thời điểm hiện nay, đã có 41 công ty niêm yết tại Trung tâm

Giao dịch Chứng khoán Tp.HCM và 11 công ty đăng ký giao dịch tại Trung

tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội Dữ liệu thị trường vào trung tuần tháng

7/2006 cho thấy mức vốn hoá của Trung tâm Giao dịch Chứng khoán

Tp.HCM ước đạt 44.442 tỷ VND, và của Trung tâm Giao dịch Chứng khoán

Hà Nội là 15.000 tỷ VND

Tổng mức vốn hoá của toàn bộ thị trường tại thời điểm này ước chiếm

tỷ trọng 7,6% GDP (khoảng 3,8 tỷ USD) Trong thời gian sắp tới, sẽ có ít nhất

7 công ty nữa được cấp phép niêm yết và dự kiến thị trường sẽ chiếm tỷ trọng

ít nhất 8,5% GDP trong năm nay

6 Thị trường vốn tạo điều kiện để thực hiện các chính

sách kinh tế vi mô

Thị trường vốn có một ý nghĩa rất quan trọng trong sự phát triển kinh tế

của các nước có nền kinh tế thị trường Thị trường vốn mà cốt lõi là thị

trường chứng khoán như một trung tâm thu hút mọi nguồn vốn nhàn rỗi của

các doanh nghiệp, các tổ chức tài chính, của chính phủ và địa phương tạo

thành một nguồn vốn khổng lồ cho nền kinh tế

Thị trường vốn hoạt động dựa theo những tín hiệu của thị trường như

lãi suất , hệ số tín nhiệm, độ rủi ro Thị trường vốn như một cái van điều tiết

của nền kinh tế, điều tiết từ nơi sử dụng vốn không hiệu quả sang đến nơi sử

dụng vốn có hiệu quả hơn, từ nơi thừa vốn sang nơi thiếu vốn Do đó thị

trường vốn đã góp phần giúp chính phủ và các tổ chức tài chính điều tiết cho

nền kinh tế

Thông qua thị trường vốn, chính phủ và các địa phương có thể huy

động vốn cho các dự án đầu tư vào các công trình của mình hoặc huy động

vốn cho ngân sách bằng việc phát hành các loại công cụ nợ như trái phiếu,

công trái… nhìn từ thực tế ta thấy đây là hình thức huy động vốn rất tích cực,

nó góp phần vào việc kiềm chế lạm phát do không phải phát hành thêm tiền

vào lưu thông nhằm phục vụ cho nhu cầu chi tiêu

Thực tế đã chính minh điều đó rất rõ, từ khi xuất hiện thị trường vốn thì

thị trường tài chính của Việt Nam đã được ổn định rất nhiều , không còn

những biến động quá lớn trên thị trường tài chính, tạo điều kiện cho sự phát

triển kinh tế đất nước trên thị trường vốn thì bất cứ khoản vốn nào được sử

dụng đều phải trả giá do vậy mà người sử dụng vốn phải quan tâm rất nhiều

đến khả năng sinh lợi của mỗi đồng vốn bỏ ra

Khi đất nước ta chưa có cải cách kinh tế thì tình hình tài chính của Việt

Nam rất rối ren, và mang tính khó lường Tỉ lệ lạm phát tăng cao, có khi đến

hàng trăm phần trăm, người dân không dám cầm tiền mặt trong tay do sợ mất

giá đồng tiền , từ đó kinh tế chậm phát triển ,đời sống nhân dân gặp rất nhiều

khó khăn Nhưng còn hiện nay, do có những chính sách tài chính ổn định

cùng với sự xuất hiện của thị trường vốn thì thị trường tài chính của Việt Nam

đã ổn định đi rất nhiều , không còn những con số lạm phát cao như trước đây

nữa mà thay vào đó là tỉ lệ lạm phát luôn luôn nằm trong phạm vi được kiểm

soát

Thông qua thị trường vốn thì chính phủ đã điều tiết và thực hiện những

chính sách kinh tế của mình nhằm phục vụ cho nhu cầu chi tiêu của mình và

nhằm bình ổn giá cả , bình ổn thị trường tài chính , từ đó phục vụ cho nhu cầu

phát triển kinh tế của doanh nghiệp ,của đất nước

7 Thị trường vốn là công cụ đánh giá, dự báo chu kì kinh

doanh của các doanh nghiệp của nền kinh tế.

Đứng trên quan điểm của chính phủ và trên quan điểm của các doanh

nghiệp thì thị trường vốn thực sự là cầu nối giữa doanh nghiệp , nhà nước và

thị trường Thị trường vốn như cái van điều tiết hữu hiệu các nguồn huy động

vốn và sử dụng vốn

Do đó mà thông qua thị trường vốn mà các doanh nghiệp và chính phủ

thường lấy tín hiệu từ thị trường vốn làm căn cứ điều chỉnh những chính sách

và kế hoạch của mình cho phù hợp với điều kiện thực tế của thị trường

Với chính phủ thì phải ban hành những quy định và chính sách kinh tế

ngày càng hợp lý hơn, ngày càng đi sâu đi sát vào tình hình trên thị trường

vốn hơn Chẳng hạn như : Nghị định số 134/2005/NĐ-CP ngày 1/1/2005 của

Chính phủ về quy chế quản lý vay và trả nợ nước ngoài giúp Chính phủ xây

dựng một cơ chế quản lý nợ an toàn, hiệu quả, thống nhất, và mang tính

chuyên nghiệp; góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền trên cơ sở đảm bảo

sự nhất quán và đồng bộ trong hệ thống văn bản pháp lý hiện hành, đảm bảo

sự không phân biệt giữa các thành phần kinh tế trong việc tiếp cận nguồn vốn

của Chính phủ Đạt được mục tiêu giám sát có hiệu quả hơn các nghĩa vụ dự

phòng và rủi ro tiềm Nn đối với ngân sách Nhà nước và dự trữ ngoại tệ quốc

gia Đồng thời tiến dần tới áp dụng các thông lệ được quốc tế thừa nhận rộng

rãi, nhằm hỗ trợ quá trình hội nhập kinh tế-tài chính khu vực và quốc tế của

nước ta Môi trường đầu tư được cải thiện thông qua việc đổi mới chính sách

theo hướng tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, đặc biệt là việc ban hành Luật

Đầu tư chung và Luật Doanh nghiệp thống nhất tạo sân chơi bình đẳng cho tất

cả các doanh nghiệp Việc theo dõi, thu thập, xử lý thông tin quản lý đảm bảo

thường xuyên, kịp thời đối với mọi hoạt động thuộc lĩnh vực quản lý Quy

trình huy động, đàm phán ký kết các Hiệp định vay, thủ tục giải ngân, thanh

toán, thu hồi vốn, trả nợ từ nguồn vốn nước ngoài đã được cải tiến theo hướng

giảm bớt thủ tục, thời gian và từng bước hài hoà với thông lệ quốc tế Việc bố

trí sử dụng vốn đã được quy định một cách rõ ràng, trong đó xác định rõ

những loại dự án nào được ngân sách Nhà nước cấp, dự án phải vay lại, đồng

thời tăng thêm quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm trong việc vay vốn thương

mại nước ngoài của các doanh nghiệp, gắn trách nhiệm sử dụng vốn hiệu quả,

tạo ra khả năng trả nợ và góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay và

viện trợ nước ngoài

Đối với các doanh nghiệp thì thị trường vốn là một căn cứ rất quan

trọng trong sự phát triển kinh tế của doanh nghiệp, nhất là với các công ty cổ

phần , các công ty trách nhiệm hữu hạn có quy mô vốn hầu hết là vừa và nhỏ

Để tăng quy mô sản xuất thì các doanh nghiệp cần phải áp dụng nhiều biện

pháp khác nhau,và một trong những yếu tố là cần phải tăng quy mô vốn để

đáp ứng nhu cầu sản xuất của công ty Để có thể tăng quy mô vốn cho việc

sản xuất của mình thì có thể áp dụng nhiều phương thức huy động vốn khác

nhau như vay vốn của tổ chức tín dụng, tiền trợ cấp từ ngân sách nhà nước,

hay thế chấp tài sản của doanh nghiệp khi vay vốn của ngân hàng… nhưng

hầu hết các biện pháp trên đều gặp rất nhiều khó khăn khi huy động vốn do có

nhiều lý do khác nhau Chẳng hạn muốn vay vốn của ngân hàng thì các doanh

nghiệp phải có dự án cụ thể có khả năng thu hồi vốn cao, nếu không phải thế

chấp bằng tài sản hiện có của công ty, nếu doanh nghiệp muốn được nhận trợ

cấp từ chính phủ thì phải qua rất nhiều khâu, nhiều giai đoạn khác nhau mới

có thể nhận được nguồn vốn từ ngân sách Hiện nay thì nguồn vốn ngân sách

không còn nữa khi Việt Nam chính thức gia nhập WTO do đó các doanh

nghiệp sẽ phải huy động vốn trên thị trường vốn Chính thị trường vốn sẽ là

nơi huy động vốn một cách tốt nhất , đáp ứng một cách đầy đủ và nhanh

chóng về vốn cho các doanh nghiệp Và cũng chính thị trường vốn là căn cứ ,

là tín hiệu , là công cụ dự báo chu kì kinh doanh cho các doanh nghiệp khi đi

quyết định đi vay vốn

II Tình hình thu hút vốn trên thị trường vốn

1 Toàn cảnh thu hút vốn đầu tư trên thị trường vốn

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã được 6 năm hình thành và phát triển Trong đó, khi mở cửa để đón các nhà đầu tư nước ngoài, thị trường

chứng khoán bắt đầu có những chuyển biến tích cực Đa số các nhà đầu tư

nước ngoài đến Việt Nam đều đã nghiên cứu khá kỹ lưỡng thị trường này

Việt Nam được xem như là “một Trung Quốc Mới” như nhận định gần đây

của một số tờ báo

Tuy nhiên, khoảng cách của Việt Nam và các nước trong khu vực còn khá xa Đặc biệt về độ lớn của thị trường và số lượng chứng khoán niêm yết

Toàn bộ giá trị thị trường hiện nay nằm ở mức 5.3 tỷ USD Và với thói quen

đầu tư của người Việt hiện nay, số tiền còn “dự trữ dưới gối” là con số rất lớn

lên đến hàng chục tỉ đô la Mỹ, và số tiền này chưa được đưa vào đầu tư, tuy

nhiên vẫn không thể so với nguồn vốn dồi dào từ các nhà đầu tư nước ngoài

của quốc tế nằm ở mức hơn hàng trăm tỷ USD vẫn còn chờ nơi để đầu tư chủ

yếu thông qua các định chế tài chính (financial institutions) và công ty quản lý

quỹ (fund managers)

Thị trường của Việt Nam hiện nay chủ yếu là sân chơi của các nhà đầu

tư nhỏ lẻ, thiếu kinh nghiệm phân tích, mua bán nên thị trường thường xoay

chuyển theo “cảm xúc” và những tin đồn, nhưng khi các nhà đầu tư chuyên

nghiệp gồm các định chế tài chính và công ty quản lý quỹ bước vào, với các

công cụ phân tích chuyên nghiệp, thị trường sẽ hoạt động một cách bài bản

hơn, và có động lực mua bán nhiều hơn

Số lượng các công ty quản lý quỹ hiện nay tại Việt Nam còn ít và đa số

là các đại gia của nước ngoài, có khả năng khống chế lớn hoạt động mua bán

Vì sao? Hiện nay, thủ tục gia nhập thị trường vốn Việt Nam khá phức tạp, đặc

biệt là khâu xin Mã Giao Dịch (Trading Code) Đối với cá nhân thì công việc

này không có gì quá phức tạp, nhưng đối với các định chế tài chính thì tốn

khá nhiều thời gian Nhận thức được vấn đề này, chúng tôi đã làm công việc

này giúp cho các nhà đầu tư nhằm tạo điều kiện dễ dàng hơn cho họ khi đến

Việt Nam kinh doanh Thiết nghĩ, đây cũng là phương thức tốt để tạo môi

trường với nhiều người bán, người mua Và trên hết, tạo thuận lợi, cạnh tranh

công bằng cho các quỹ đầu tư hoạt động tại Việt Nam

2 Thị trường vốn đầu tư gián tiếp

Theo các chuyên gia về lĩnh vực đầu tư và tài chính nước ngoài thì thị

trường vốn đầu tư gián tiếp của Việt Nam là một thị trường đầy tiềm năng

Cùng với việc tăng trưởng GDP của Việt Nam và có thể duy trì ở mức

8%/năm trong năm năm tới, thậm chí còn có thể nhanh hơn nếu có chính sách

cởi mở, thông thoáng hơn Thì việc các nhà đầu tư nước ngoài chấp nhận trái

phiếu quốc tế VN cũng là một tín hiệu tốt cho lĩnh vực đầu tư gián tiếp vào

VN

Theo VinaCapital, sau cuộc khủng hoảng tài chính khu vực cuối thập

niên 1990, dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài vào VN đã tăng trở lại Tuy

nhiên, con số vẫn còn thấp so với đầu tư trực tiếp nước ngoài, chiếm khoảng

1,2% năm 2002 và tăng lên 3,7% năm 2004 Trong khi đó, tỉ lệ này ở Thái

Lan, Malaysia và Trung Quốc là 30-40% “Các quĩ đầu tư có mặt tại đây đang

nắm giữ một lượng vốn khoảng 100 tỉ USD Chỉ cần họ đồng ý chi 1% trong

số này vào VN là chúng ta đã có 1 tỉ USD” - ông Don Lam, tổng giám đốc

VinaCapital, nói

Ông Bill Vanperfelt một nhà đầu tư Bỉ lại cho rằng quy định của Chính

phủ cho phép nhà đầu tư nước ngoài mua 49% cổ phần trong các doanh

nghiệp VN là tín hiệu mở ra khả năng cho thấy sẽ có nhiều nhà đầu tư gián

tiếp khác “đổ” vào VN thời gian tới

Và thực tế đã chứng minh điều này khi Việt Nam mở cửa thị trường

vốn của mình với những chính sách thông thoáng hơn Các doanh nghiệp , các

tổ chức tài chính nước ngoài đã chính thức nhảy vào thị trường vốn của Việt

Nam một cách nhanh chóng với một tốc độ chóng mặt

Ngày càng có nhiều quỹ đầu tư nước ngoài công khai ý định đổ tiền

vào Việt Nam, nhất là sau khi Merrill Lynch tung ra báo cáo về sự tăng

trưởng khả quan của nền kinh tế Việt Nam và tin mới nhất được hãng thông

tấn Reuters phát đi

Giữa tháng 3/2006, Công ty Quản lý quỹ VinaCapital mới chính thức

khai trương Quỹ Bất động sản VinaLand, nhưng số tiền mà các nhà đầu tư

nước ngoài góp vào quỹ đã lên tới gần 65 triệu đô la Mỹ, vượt mức dự kiến

15 triệu Đôla Mỹ

Theo ngài Don Lam, Giám đốc VinaCapital, nói công ty đang chạy đua

với thời gian vì thời gian này chính là cơ hội: “Đầu tư tín dụng của ngân hàng

cho địa ốc đang chựng lại Một số ngân hàng không những không “bơm”

thêm vốn, mà còn cân nhắc rút bớt vốn khỏi lĩnh vực này Điều đó có khả

năng làm giá nhà đất trở nên dễ chịu hơn và tạo điều kiện cho các quỹ đầu tư

tham gia vào các dự án bất động sản”

Ngoài VinaLand, VinaCapital đang nỗ lực giải ngân nốt số tiền còn lại

chừng 50 triệu đô la Mỹ trong tổng số 171 triệu đô la Mỹ của Quỹ Vietnam

Opportunities Fund (VOF) Hướng đầu tư chính của VOF tiếp tục là cổ phiếu

OTC và địa ốc

VinaCapital không giấu tham vọng đặt chân vào các công trình giao

thông, cầu đường, bãi đậu xe bằng một quỹ chuyên đầu tư cho cơ sở hạ tầng

đang được gọi vốn Công ty cũng có ý định năm sau sẽ khai sinh một quỹ mới

là Technology Fund để đầu tư vào các dự án công nghệ cao

Không phải chỉ có VinaCapital nhận ra cơ hội đầu tư tài chính ở Việt

Nam đang bùng nổ Dragon Capital, công ty quản lý quỹ có thâm niên nhất ở

Việt Nam, vừa nhận quản lý thêm một quỹ mới, Vietnam Dragon Fund, với

số vốn 35 triệu Đôla Mỹ

Đây là quỹ thứ ba của Dragon Capital, cùng với hai quỹ khác là VEIL

(vốn 190 triệu đô la Mỹ) và Vietnam Growth Fund (90 triệu Đôla Mỹ) Công

ty Quản lý quỹ MekongCapital đã đầu tư gần hết số vốn 18,5 triệu Đôla Mỹ

của Mekong Enterprise Fund vào các doanh nghiệp cổ phần và tháng 5 này sẽ

ra mắt một quỹ mới với số tiền 40 triệu Đôla Mỹ

Indochina cũng không đứng ngoài cuộc đua đầu tư gián tiếp khi họ

đang có trong tay hai quỹ, một địa ốc với 42 triệu đô la Mỹ và một quỹ chứng

khoán với 50 triệu Đôla Mỹ Quỹ đầu tư Phan-xi-phăng (PXP) đã “đổ” 93%

của số tiền 25,8 triệu Đôla Mỹ vào 23 công ty niêm yết và chưa niêm yết,

đồng thời dự kiến phát hành thêm 3,5 triệu cổ phiếu để tăng vốn trong quí 2

năm nay

Quỹ Finansa vốn 18 triệu Đôla Mỹ với những cổ đông chính như

Propaco (Pháp) và DIG (Đức) mới hình thành từ tháng 8/2005, nhưng cũng đã

đầu tư thành công vào một số doanh nghiệp nhỏ và vừa Danh sách các quỹ

đầu tư nước ngoài sẽ dài thêm khi mà thời điểm họ gõ cửa Việt Nam được dự

báo là năm 2006 này Trong số này, đáng chú ý là sự quay trở lại của Quỹ

Templeton với số vốn khoảng 50 triệu Đôla Mỹ Vào những năm 1990,

Templeton đã từng đầu tư ở Việt Nam 105 triệu Đôla Mỹ, nhưng phần lớn các

dự án lúc bấy giờ, do nhiều nguyên nhân, đã không thành công

Bên cạnh Templeton, có thêm một quỹ của Cộng hòa Séc, một của

Thụy Sỹ và một của Nhật Hai quỹ khác là Pionneer Fund và Horison Fund

cũng đang rục rịch tham gia thị trường

Tuy nhiên nhiều nhà đầu tư cũng cảnh báo, chính sách mở cửa của

Chính phủ Việt Nam đã tạo thụân lợi cho các nhà đầu tư cả trong và ngoài

nước, thu hút được nhiều nguồn vốn, tốc độ phát triển nhanh, nhưng vấn đề là

cần phải có một khung pháp lý hoàn thiện để có thể kiểm soát được hoạt động

của các doanh nghịêp

Vấn đề tiếp theo mà Việt Nam cần lưu ý là xu hướng luân chuyển đồng

vốn trên thị trường thế giới quá nhanh, vì vậy, Việt Nam cần phải có qui chế,

cơ sở hạ tầng để điều chuyển nguồn vốn hịêu quả, là phải hoàn thiện hệ thống

tài chính, ngân hàng, kiểm toán

3.Thị trường vốn quốc tế

Việc phát hành trái phiếu Chính phủ ra thị trường quốc tế ngoài mục

tiêu huy động vốn còn nhằm tạo ra một hình ảnh của Việt Nam trên thị trường

vốn quốc tế Trong bối cảnh chúng ta đã tiến hành hội nhập về hoạt động

thương mại, đầu tư thì hội nhập tài chính không thể đứng ngoài cuộc TPCP

do Việt Nam phát hành trên thị trường quốc tế sẽ là thước đo cho các nhà đầu

tư khi quyết định đầu tư vào Việt Nam

Thứ trưởng Tài chính Lê Thị Băng Tâm cho biết: “Việc phát hành trái

phiếu lần này có ý nghĩa rất quan trọng vì đây là một trong những mục tiêu

của Việt Nam tham gia hội nhập vào thị trường tài chính quốc tế, đồng thời

việc phát hành trái phiếu quốc tế còn là một phương thức vay thương mại

trong chiến lược huy động vốn của Việt Nam, đảm bảo quyền tự chủ trong

việc sử dụng nguồn vốn huy động được không bị lệ thuộc vào điều kiện của

các nhà thầu như vay tín dụng xuất khNu Đồng thời việc phát hành trái phiếu

lần này đã mở đường cho các doanh nghiệp lớn của Việt Nam trực tiếp huy

động nguồn vốn trung và dài hạn bằng ngoại tệ nhằm đáp ứng nhu cầu đầu tư

phát triển kinh tế”

Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế trên thế giới thì số lượng các

nhà đầu tư quốc tế tham gia mua trái phiếu đạt mức kỷ lục trên thị trường vốn

trong nhiều năm lại đây (lên tới 255 nhà đầu tư lớn) Các nhà đầu tư tham gia

mua trái phiếu của Chính phủ Việt Nam đều là những nhà đầu tư lớn, có uy

tín trên thị trường tài chính quốc tế Điều đặc biệt là số trái phiếu này được

phát hành rộng khắp trên thế giới đó là Châu Á nắm 38%, Châu Âu nắm 32%

và Mỹ là 30%

Sự đón nhận nhiệt tình đến bất ngờ đó được nhận định là do nhiều

nguyên nhân từ chính Việt Nam Thứ nhất, các nhà đầu tư quốc tế tin tưởng

vào tương lai sáng sủa của nền kinh tế Việt Nam sau khi chứng kiến hơn 10

năm đổi mới vừa qua Đến nay, hầu như toàn thế giới biết đến công cuộc cải

cách đổi mới ở Việt Nam Ngoài ra Việt Nam là một trong những ví dụ thành

công nhất về chuyển đổi kinh tế trong lịch sử đương đại, đổi mới làm thay đổi

gần như tất cả mọi mặt của cuộc sống kinh tế.Với chính sách đổi mới mở ra

nhiều phương thức tổ chức và quản lý kinh tế mới mẻ, góp phần cải thiện đời

sống; tạo ra nguồn động lực sáng tạo cho hàng triệu người Việt Nam có dịp sử

dụng một cách hiệu quả tiềm năng của mình

Về cơ bản, kinh tế của Việt Nam đã được công nhận là đổi mới:

Chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền kinh tế thị trường định

hướng XHCN; Từng bước hình thành thể chế kinh tế thị trường định hướng

XHCN; Chuyển một nền kinh tế khép kín, nhập khNu là chủ yếu sang nền

kinh tế mở, chủ động hội nhập, hướng mạnh về xuất khNu đồng thời thay thế

nhập khNu những sản phNm mà Việt Nam có lợi thế và có hiệu quả

Thứ hai, các nhà đầu tư tỏ ra lạc quan với việc Việt Nam được coi là nền

kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao và ổn định thứ hai châu Á, chỉ sau Trung

Quốc Bên cạnh đó, phải kể đến việc sụt giảm lòng tin của nhà đầu tư đối với

trái phiếu cùng loại của Indonesia và Phillipines do tình hình kinh tế chính trị

các nước này thời gian qua không ổn định lắm Số tiền thu được sẽ được bơm

thêm vào nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh với tốc độ trung bình từ 7 - 8%

của Việt Nam, cùng với việc đầu tư nước ngoài đang tăng nhanh tại đây Việt Nam đã rút ra nhiều bài học từ kinh nghiệm của các nước trong khu

vực trong suốt 20 năm qua và đang có những chiến lược kinh tế tài chính

được đánh giá cao Chính phủ đã có kế hoạch 5 năm sắp tới (2006-2010) là

thời gian quyết định để thực hiện chiến lược đưa Việt Nam ra khỏi tình trạng

nước đang phát triển ở trình độ thấp và tạo nền tảng để đến năm 2020 cơ bản

trở thành một nước công nghiệp hiện đại

Các nhà đầu tư hy vọng chiến lược đó sẽ giúp họ hưởng lợi lớn trong

tương lai khi bỏ tiền vào Việt Nam để cùng Việt Nam bước vào công cuộc cải

cách mới

4 Căn cứ vào sự luân chuyển của nguồn vốn

4.1 Thị trường sơ cấp

Thị trường sơ cấp đảm bảo nguồn vốn được huy động thông qua phát

hành chứng khoán ra công chúng (POs - Public Oferrings hoặc lPOs - Initial

Public Oferring) Thị trường sơ cấp thực sự là kênh huy động vốn trung và dài

hạn cho nên kinh tế Thị trường thứ cấp là nơi thu hút các nhà đầu tư mua đi

bán lại chứng khoán, từ đó nâng cao tính thanh khoản cho các loại chứng

khoán được giao dịch

Trong khi đó tại Việt Nam thì tại thị trường sơ cấp chỉ mới huy động

một lượng vốn còn rất nhỏ so với quy mô đầu tư Năm 2000 và 2001, số huy

động vốn qua kênh này bằng 0, năm 2002 là 0,035 nghìn tỷ đồng Nếu so

sánh với dư nợ cho vay trung và dài hạn đa là con số không đáng kể, so với

tổng dư nợ cho vay của cả hệ thống ngân hàng thì con số là không có ý nghĩa

gì Hoạt động của thị trường sơ cấp rất mờ nhạt trong hai năm đầu đi vào hoạt

động có duy nhất Công ty cổ phần giấy Hải Phòng (HAPACO) phát hành

thêm 01 triệu cổ phiếu mới (tương dương với số vốn 35 tỷ đồng) để huy động

vốn cho dự án giấy kraf

Ngoài ra , khi nói đến thị trường sơ cấp không thể không nói đến vai trò

của các ngân hàng thương mại

các ngân hàng thương mại đảm nhiệm vai trò trong việc bảo lãnh phát

hành chứng khoán cho đơn vị phát hành Tuy nhiên tại Việt Nam, bảo lãnh

phát hành là phương thức phổ biến nhất đối với trái phiếu Chính phủ Với độ

tín nhiệm cao và tiềm lực tài chính mạnh, các ngân hàng thương mại có ưu

thế lớn khi tham gia bảo lãnh phát hành

Để phát triển thị trường sơ cấp nói riêng và thị trường chứng khoán nói

chung thì chính phủ đang có đề án phát triển thị trường sơ cấp thông qua việc

phát hành trái phiếu chính phủ Đến ngày 30/6/2003 nếu tính cả vốn huy động

ngân sách Nhà nước thông qua dấu thầu và bảo lãnh phát hành, đã có 5.400 tỷ

đồng trái phiếu Chính phủ, trái phiếu Quỹ hỗ trợ phát triển niêm yết trên thị

trường Có 5 Công ty niêm yết phát hành thêm cố phiếu mới để mở rộng sản

xuất kinh doanh, tăng vốn điều lệ với tổng vốn tăng thêm 155,4 tỷ đồng

Như vậy, ở thị trường chứng khoán của Việt Nam hiện nay chưa thực

sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, nó chỉ mới

đáp ứng một phần rất nhỏ trong tổng quy mô vốn đầu tư của cả nước

4.2 Thị trường thứ cấp

Nếu thị trường sơ cấp là nơi kênh huy động vốn trung và dài hạn cho

nền kinh tế thì thị trường thứ cấp là nơi thu hút các nhà đầu tư mua bán lại

chứng khoán đó từ đó nâng cao tính thanh khoản cho các loại chứng khoán

được giao dịch

Ở thị trường thứ cấp của Việt Nam thì Thị trường thứ cấp lại hoạt động

trầm lắng, kém sôi động, tính thanh khoản của thị trường không cao là nguyên

nhân sâu xa dẫn đến hoạt động yếu kém của thị trường sơ cấp trong thời gian

gần đây Nguyên nhân là do việc công bố thông tin của các doanh nghiệp

niêm yết trong một số trường hợp không trung thực, đánh mất lòng tin của

công chúng đầu tư đối với thị trường Có thể nêu vài ví dụ: Công ty đồ hộp

Hạ Long CANFOCO, tổng giám đốc bị truy tố đến sáu tháng mà các nhà đầu

tư trên thị trường chứng khoán không hề hay biết Công ty bánh kẹo Biên Hòa

đến 30/6/2003 vẫn tiếp tục trì hoãn không công bố thông tin về tình hình hoạt

động kinh doanh trong năm 2002

Tuy nhiên nếu tính đến việc vay vốn nước ngoài thông qua việc phát

hành trái phiếu chính phủ thì trên thị trường thứ cấp chúng ta lại thu được

những kết quả rất tích cực , hơn cả sự mong đợi của các nhà đầu tư và của

chính phủ

Khi chúng ta phát hành trái phiếu chính phủ trên thị trường quốc tế

Hồng Kông đã có rất nhiều nhà đầu tư muốn mua trái phiếu của Chính phủ

Việt Nam Bằng chứng là số lượng nhà đầu tư đặt mua trái phiếu lên tới trên

255 nhà đầu tư lớn (so với 150 nhà đầu tư mua trái phiếu của Chính phủ

Indonesia đầu tháng 10/2005) Tính trung bình, mỗi nhà đầu tư chỉ mua được

khoảng 20% lượng đặt mua, thậm chí có nhà đầu tư không mua được trái

phiếu Việc nhiều nhà đầu tư lớn tham gia mua trái phiếu Việt Nam sẽ là điều

kiện tốt để tăng tính thanh khoản cho trái phiếu khi giao dịch trên thị trường

thứ cấp, tạo thuận lợi cho những lần phát hành tiếp theo

Theo Thứ trưởng Băng Tâm cho biết, 30 giây sau khi được định giá

phát hành ở thị trường sơ cấp, trái phiếu Chính phủ Việt Nam đã được giao

dịch trên thị trường thứ cấp và giá trái phiếu đã tăng khoảng 5 điểm, sau 15

phút tăng lên 10 điểm và đến ngày 1/11 vẫn giữ ở mức tăng 10 điểm so với

lúc định giá phát hành

Qua đó chúng ta có thể thấy được tính thanh khoản cũng như việc mua

bán các công cụ trên thị trường thứ cấp Tại thị trường thứ cấp thì việc buôn

bán các công cụ tài chính hết sức linh hoạt và biến động một cách liên tục

Người ta có thể có hàng trăm cách để đầu tư, muốn chọn được cách tốt

nhất thì nhà đầu tư trước hết phải tìm được thông tin cơ bản về các công cụ tài

chính mà họ đang xem xét Trong thị trường chứng khoán thì cổ phiếu là công

cụ tài chính thường được sử dụng nhất , thường được buôn bán nhiều nhất do

tính đại chúng và lượng thông tin nhiều, được phổ biến rộng rãi

Đối với các doanh nghiệp ,các công ty thì việc phát hành cổ phiếu có

lợi hơn là việc phát hành các chứng chỉ nợ Vì công ty nắm giữ tiền mà không

phải trả lãi theo thời hạn định, đối với việc mua cổ phiếu các cổ đông được

nắm giữ cổ phiếu trong công ty, có nghĩa là các cổ đông mới sẽ được chia

quyền sở hữu đối với các cổ đông đầu tiên

Cổ phiếu là một chứng thư, chứng minh quyền sở hữu của một cổ đông

đối với một công ty cổ phần, hay cổ phiếu là một giấy chứng nhận việc đầu tư

vốn của một chủ thể vào một công ty cổ phần Các cổ đông không phải là chủ

nợ của công ty mà là người hùn vốn cùng công ty hoạt động , là người chủ sở

hữu một phần của công ty Cổ phiếu có thể có nhiều loại tuỳ thuộc vào đơn vị

phát hành như : cổ phiếu ưu đãi , cổ phiếu biểu quyết , cổ phiếu phổ thông …

Thứ nhất : Thị trường chứng khoán của Việt Nam mặc dù còn non trẻ

nhưng cũng đã góp phần rất lớn trong sự tăng trưởng kinh tế của Việt Nam

Và được các chuyên gia nước ngoài đánh giá rất cao và được coi là thị trường

đầy tiềm năng Bên cạnh đó thì chính phủ Việt Nam cũng đã và đang rất quan

tâm đến thị trường chứng khoán Việt Nam

Chính phủ đã có các nghị quyết và chủ trương liên quan đến chiến lược

phát triển của toàn ngành chứng khoán, đNy mạnh hơn nữa tiến trình cổ phần

hóa doanh nghiệp Nhà nước đi đôi với phát triển thị trường chứng khoán Uỷ

ban Chứng khoán Nhà nước được chuyển giao về Bộ Tài chính nhằm tạo điều

kiện thuận lợi cho việc thúc đNy thị trường chứng khoán phát triển

Những yếu tố trên đã khiến thị trường cổ phiếu sau một thời gian dài rơi

vào tình trạng trầm lắng đã có sự hồi phục và tăng trưởng mạnh mẽ Chỉ số

VNIndex từ mức 166,94 điểm vào cuối năm 2003 đã tăng lên đến gần 280

điểm (tăng 67,7%) vào đầu tháng 4-2004 và hiện nay khá ổn định ở mức 230

điểm

Với việc giá cổ phiếu tăng mạnh, giới đầu tư đã quan tâm hơn đến thị

trường chứng khoán khiến tình hình giao dịch cổ phiếu trên thị trường diễn ra

sôi động hơn Trong năm, Quỹ đầu tư chứng khoán đầu tiên đã được thành lập

và được niêm yết chứng chỉ VF1 trên thị trường chứng khoán tập trung

Thứ hai : Trên thị trường không chính thức, các hoạt động mua bán cổ

phiếu diễn ra hết sức sôi động với hơn 100 loại cổ phiếu được giao dịch khá

thường xuyên; trong đó có những tên tuổi nổi tiếng như Vinamilk, Giống Cây

trồng miền Nam, Dầu Tường An, Dược Hậu Giang, Bảo Minh, Sacombank,

ACB, Eximbank…

Bên cạnh đó, với nỗ lực đNy mạnh tiến trình cổ phần hoá các doanh nghiệp

nhà nước và được khích lệ bởi sự tăng trưởng trở lại của thị trường chứng

khoán chính thức, các đợt đấu giá bán cổ phần ra công chúng thật sự “bùng

nổ” và thu hút sự quan tâm rất lớn của công chúng đầu tư

Đặc biệt, năm 2004 chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của thị trường trái

phiếu Việt Nam Các đợt phát hành trái phiếu Chính phủ đã diễn ra đều đặn

và mức độ thành công cũng khá hơn so với năm trước

Trên thị trường giao dịch, nghiệp vụ mua bán trái phiếu có kỳ hạn đã giúp

tăng tính thanh khoản cho thị trường trái phiếu và thực sự đem lại lợi ích cho

các đối tượng tham gia mua bán trái phiếu Các đơn vị chiếm thị phần lớn trên

thị trường trái phiếu cũng thu được lợi nhuận đáng kể từ nghiệp vụ này, nổi

bật là Công ty Chứng khoán Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

Cùng với tốc độ tăng trưởng khá cao của nền kinh tế Việt Nam, tình hình

hoạt động kinh doanh của phần lớn công ty niêm yết đều đạt những kết quả

khả quan Các công ty lớn trên thị trường như REE, Gemadept, Sacom … đều

hoàn thành kế hoạch lợi nhuận trong năm

Một số công ty như Khahomex, Hacisco… cũng đã thành công trong việc

phát hành thêm cổ phiếu để huy động vốn cho các dự án đầu tư mới Bên cạnh

đó, nhờ thị trường khởi sắc hơn và tiến trình cổ phần hóa các doanh nghiệp

nhà nước diễn ra mạnh mẽ hơn nên hoạt động của các công ty chứng khoán

cũng đa dạng hơn và phần lớn đều đạt hiệu quả cao hơn mọi năm

Năm nay cũng chứng kiến sự tham gia mạnh mẽ hơn của các quỹ đầu tư

chứng khoán như VEIL, PXP Fund, VF1 và các tổ chức đầu tư khác vào thị

trường chứng khoán Việt Nam Nhờ sự tham gia của các tổ chức này mà thị

trường chứng khoán đã có sự ổn định cần thiết trong một số giai đoạn

Thứ ba : Làn sóng tăng vốn điều lệ của các ngân hàng thương mại cổ

phần Vấn đề tăng cường nội lực tài chính Sức mạnh từ nội lực sẽ là nguồn

gốc để tăng trưởng một cách bền vững chứ không dựa vào nguồn lực từ bên

ngoài Do đó để phát triển thị trường chứng khoán nói chung thì cần phải tăng

cường nội lực, củng cố năng lực tài chính một cách vững mạnh Hiện tại ,

theo ước tính cả nước ta có khoảng 34 ngân hàng thương mại cổ phần đang

hoạt động Hầu hết là những ngân hàng có tiềm lực tài chính vừa và nhỏ so

với quy mô của thế giới, cho nên hầu hết các ngân hàng này đang thực hiện

chính sách thắt lưng buộc bụng để tăng vốn điều lệ, nhất là trong hai năm gần

đây Nhờ có hệ số an toàn về vốn ngày càng tăng cao nên khả năng đáp ứng

những khoản vay lớn cũng như các dịch vụ hiện đại cho đông đảo khách

hàng Một số đơn vị đã thành công với chiến lược tăng vốn của mình và trở

thành những ngân hàng thương mại cổ phần hàng đầu, như: Sacombank hiện

có 505 tỷ đồng; ACB với 423,9 tỷ đồng Kế đến là NHCP Xuất Nhập khNu

với 300 tỷ đồng, ngân hàng quân đội 280 tỉ , ngân hàng VIB 180 tỉ Các ngân

hàng đã thực hiện tăng vốn, mở rộng quy mô hoạt động; chuNn bị cho thời kỳ

hội nhập với các tổ chức thương mại quốc tế và thực hiện cam kết Hiệp định

Tổng kết báo cáo hàng năm của các ngân hàng thương mại cổ phần cho

thấy, các ngân hàng có bình quân lợi nhuận đạt từ 15-30%, tỷ lệ chia cổ tức

đạt 15% Nợ quá hạn của các ngân hàng đã giảm hơn 7% trong năm vừa qua

và chỉ chiếm 6,35% trong toàn hệ thống Theo các chuyên gia về kinh doanh

tiền tệ, mặc dù số vốn điều lệ của các ngân hàng thương mại cổ phần còn hạn

chế nếu so với các ngân hàng liên doanh hay chi nhánh các ngân hàng nước

ngoài, nhưng nhờ kinh doanh có hiệu quả trong mấy năm gần đây nên đầu tư

vào các ngân hàng thương mại cổ phần đang có sự hấp dẫn hơn nhiều lĩnh

vực khác; cổ phiếu các ngân hàng đang được các nhà đầu tư tìm mua Điều đó

cho thấy có một triển vọng lớn khi cổ phiếu các ngân hàng thương mại cổ

phần được niêm yết trên thị trường chứng khoán

Trên thực tế, một số ngân hàng thương mại cổ phần khi tăng vốn điều

lệ đã bán được cổ phiếu của mình cao hơn mệnh giá nhiều lần Khi ACB có

được góp vốn của các cổ đông nước ngoài, lập tức giá cổ phiếu của cổ đông

trong nước tăng 1,5 lần so với mệnh giá và cổ phiếu dành cho người nước

ngoài đã tăng 2,1 lần Cổ phiếu Sacombank đã bán được gấp 1,8 lần so với

mệnh giá Điều đó cho thấy các nhà đầu tư đã đặt niềm tin lớn vào hoạt động

kinh doanh của các ngân hàng thương mại cổ phần

Tuy nhiên , khi vốn tăng thì lại đặt ra một vấn đề là vấn đề sử dụng vốn

như thế nào Theo bà Bùi Thị Mai, Tổng giám đốc Habubank, việc điều hành

một ngân hàng có số vốn điều lệ cả ngàn tỷ đồng hoàn toàn không giống việc

điều hành một ngân hàng chỉ vài trăm tỷ vốn điều lệ Vốn tăng vài trăm phần

trăm, song khối lượng công việc tăng có khi đến vài ngàn phần trăm, khả

năng bao quát, tầm nhìn, hệ thống thông tin - phản hồi đều phải tăng và đòi

hỏi tốt hơn trước là những áp lực đầu tiên

Khi cổ đông góp vốn, đồng tiền của họ phải được sử dụng hiệu quả

nhất Cũng theo bà Mai, huy động vốn thì rất nhanh nhưng ngân hàng này đã

phải chuNn bị kế hoạch sử dụng lượng vốn huy động này trong nhiều tháng

trời, đảm bảo sử dụng vốn hiệu quả và đem lại nhiều lợi nhuận cho các cổ

đông nhất Vấn đề là làm sao khi mở rộng quy mô phải đảm bảo chất lượng

nguồn nhân lực để không ảnh hưởng tới khả năng phục vụ khách hàng, đồng

thời bài toán duy trì tỷ lệ cổ tức cao cũng là yêu cầu không hề dễ đối với ban

điều hành

Thứ tư : Quá trình nhảy vào của các ngân hàng nước ngoài vào thị

trường vốn ở Việt Nam

Ngân hàng Nhà nước đã quyết định mức sở hữu tối đa của các nhà đầu

tư nước ngoài tại ngân hàng cổ phần trong nước là 30%, dự thảo Nghị định về

tổ chức tín dụng nước ngoài mua cổ phần của ngân hàng trong nước do

NHNN soạn thảo đã được trình Chính phủ Cho dù như vậy, các ngân hàng

nước ngoài dường như vẫn sẵn sàng cho một đợt tăng số tiền góp vốn trong

các ngân hàng Việt Nam, đặc biệt là các cổ đông chiến lược nước ngoài tới

đây sẽ được sở hữu tới 20% cổ phần tại một ngân hàng Việt Nam

Mới đây, một số hãng thông tấn nước ngoài đã đưa tin về việc HSBC

và ANZ đã sẵn sàng tăng thêm vốn tại Ngân hàng Kỹ thương Việt Nam

(Techcombank) và Ngân hàng Sài Gòn Thương tín (Sacombank) Cả hai ngân

hàng nước ngoài này đều là các cổ đông chiến lược tại các ngân hàng mà họ

đầu tư Trong năm 2005, HSBC (ngân hàng lớn nhất châu Âu) và ANZ (ngân

hàng cung cấp tín dụng lớn thứ 3 tại Australia) đã bỏ ra tương ứng 17,3 triệu

USD và 27 triệu USD để mua 10% cổ phần tại Techcombank và Sacombank

Theo tin đưa ra thì Đại hội cổ đông Techcombank đã thông qua Nghị

quyết có điểm cho phép bán thêm 10% cổ phần cho HSBC khi Nhà nước cho

phép mở room lên 20% đối với cổ đông chiến lược nước ngoài Trả lời Báo

Đầu tư Chứng khoán, ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng giám đốc Techcombank

đã xác nhận thông tin này Theo ông Vinh, việc bán thêm 10% cổ phần cho

HSBC đồng nghĩa với việc HSBC trở thành cổ đông lớn nhất tại

Techcombank Điều này cũng nằm trong kế hoạch tăng vốn lên mức khoảng

từ 1.500 đến hơn 1.600 tỷ đồng của Techcombank trong năm tới Việc tăng

vốn của Techcombank thông qua việc phát hành thêm cổ phiếu mới, gồm hai

phần dành cho cổ đông cũ và cổ đông chiến lược là HSBC

Đối với Techcombank, việc tăng vốn của cổ đông chiến lược tương đối dễ

dàng, bởi room dành cho các nhà đầu tư nước ngoài vẫn còn và HSBC mới là

nhà đầu tư nước ngoài duy nhất của ngân hàng này Nhưng đối với trường

hợp của Sacombank sẽ khác, bởi hiện tại ngân hàng này đã sử dụng hết room

30% dành cho cổ đông nước ngoài Hiện IFC, Dragon Capital và ANZ là 3

nhà đầu tư nước ngoài, mỗi nhà đầu tư nắm giữ 10% cổ phần của ngân hàng

này

Mặc dù vậy, không có nghĩa ANZ không thể tăng thêm phần vốn góp bởi khi

Sacombank phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn điều lệ, ANZ có thể mua

thêm và thay đổi tỷ lệ nắm giữ nếu các nhà đầu tư nước ngoài khác là IFC và

Dragon Capital không mua thêm Điều này không làm ảnh hưởng tới trần tối

đa 30% như đã nói trên

Hiện trong 4 ngân hàng cổ phần có nhà đầu tư chiến lược nước ngoài là

Techcombank, Sacombank, Ngân hàng Á Châu (ACB) và Ngân hàng Ngoài

quốc doanh (VPBank) thì ACB và Sacombank đã sử dụng hết room cho nhà

đầu tư nước ngoài, Techcombank là 10% và VPBank là 20%

Qua đó chúng ta có thể thấy được khả năng huy động vốn từ đầu tư

gián tiếp của nước ngoài thông qua thị trường chứng khoán mà cụ thể ở đây là

thông qua việc mua cổ phiếu để trở thành cổ đông Tuy nhiên ở đây chúng ta

phải lưu ý là việc huy động từ đầu tư nước ngoài phải hết sức phòng tránh

việc thôn tính của các ngân hàng nước ngoài đối với các ngân hàng trong

nước Từ đó có thể làm đảo lộn thị trường tài chính của Việt Nam , tránh một

cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng Hơn nữa, hầu hết các ngân hàng

của Việt Nam hầu hết còn non trẻ, chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc quản

lý và sử dụng vốn một cách có hiệu quả từ các nguồn vốn có thể huy động

được Từ đó mới thấy hết tầm quan trọng của nguồn vốn

5.2 Thị trường trái phiếu

Thị trường trái phiếu của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay chỉ là mới

giai đoạn đầu với sự tồn tại sơ khai của trái phiếu chính phủ Dư nợ của trái

phiếu còn rất thấp, chỉ mới chiếm khoảng 7% GDP so với các thị trường khác

trong khu vực như : Trung Quốc 21% , Thái Lan 33% và Malaxia 62% Thị

trường trái phiếu của Việt Nam chưa có sự đa dạng trong chủ thể phát hành,

chưa có hệ thống các nhà tạo lập thị trường và hệ thống giao dịch, khả năng

thanh toán còn nhiều hạn chế Hơn nữa, một thị trường để giúp hai đối tượng

rất quan trọng là doanh nghiệp và chính quyền địa phương huy động vốn lại

hầu như chưa tồn tại Do đó để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình

quân 7,5%/năm trong giai đoạn 2000 - 2010, nhu cầu vốn đầu tư của toàn bộ

nền kinh tế là rất lớn, khoảng 30 - 35% GDP/năm Do đó, hiện nay Việt Nam

đang triển khai hàng loạt các biện pháp nhằm phát triển thị trường trái phiếu

nội địa, đặc biệt là tạo kênh huy động vốn hữu hiệu cho các doanh nghiệp và

các chính quyền địa phương trong bối cảnh Việt Nam thực hiện cải cách kinh

tế theo hướng xoá bỏ bao cấp của nhà nước cho khu vực doanh nghiệp và

phân cấp ngân sách cho chính quyền địa phương

Một cách cụ thể , theo quan điểm của chính phủ trong việc phát triển thị

trường trái phiếu của Việt Nam hiện nay là phải nâng cao tỉ trọng trái phiếu

trên GDP , gắn việc phát hành trái phiếu với phát triển thị trường vốn và thị

trường chứng khoán; tăng cường khả năng quản lý, giám sát để thị trường

hoạt động an toàn, có hiệu quả; đáp ứng yêu cầu hội nhập của khu vực và

quốc tế: thị trường trái phiếu châu Á, liên kết thị trường vốn với Singapore

Tuy còn non trẻ về tuổi đời, ít đa dạng trong chủ thể phát hành nhưng

trong năm 2005 được coi là năm thành công của thị trường trái phiếu của Việt