Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Việt Nam trong tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Tài liêu tham khảo Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Việt Nam trong tiến trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Lời nói đầu

Nớc ta đang trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đồng thời

b-ớc đầu đang tiếp cận dần đến nền kinh tế tri thức, do đó nến kinh tế đang trongquá trình chuyển dịch mạnh mẽ

Sự chuyển dịch kép từ nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế côngnghiệp và nền kinh tế tri thức, đòi hỏi chung ta phải có một nguồn nhân lực

có đủ khả năng, đủ trình độ để đáp ứng những đòi hỏi khách quan của nó

Nhận thức đợc tầm quan trọng cấp thiết của vấn đề đào tạo phát triểnnguồn nhân lực, Đảng va Nhà nớc ta đã coi giáo dục-đào tạo là quốc sáchhàng đầu, đồng thời đã đa ra rất nhiều chính sách về giáo dục- đào tạo nhằmphát triển nguồn nhân lực phục vụ cho quá trình phát triển kinh tế xã hội của

đất nớc

Từ sự chú trọng đó, nguồn nhân lực nớc ta đã có những bớc tiến đáng

kể, góp phần không nhỏ trong sự phát triển của đất nớc Tuy nhiên, so với mặtbằng chung, nguồn nhân lực nớc ta vẫn còn nhiều yếu kém, một phần là dovấn đề đào tạo nguồn nhân lực còn nhiều bất cập và cha hợp lý Vì vậy em đã

chọn đề tài: “Đào tạo phát triển nguồn nhân lực việt nam trong tiến trình

chuyển dịch cơ cấu kinh tế”, để đánh giá, phân tích những mặt đợc và những

mặt còn hạn chế của vấn đề đào tạo Từ đó đa ra những giải pháp để nâng caochất lợng đào tạo

Nội dung của đề án gồm ba chơng chính:

Chơng I: Lý luận về đào tạo phát triển nguồn nhân lực trong tiến trìnhchuyển dịch cơ cấu kinh tế

Chơng II: Thực trạng về vấn đề đào tạo nguồn nhân lực ở Việt NamChơng III: Giải pháp cho vấn đề đào tạo nguồn nhân lực ở Việt Nam

Em xin chân thành cảm ơn thầy giáo TS Nguyễn Vĩnh Giang đã hớngdẫn và giúp đỡ em, để em có thể hoàn thành đề án này

Chơng I

Lý luận chung về đào tạo phát triển nguồn nhân lực trong tiến trình

chuyển dịch cơ cấu kinh tế

_Đào tạo nguồn nhân lực: là quá trình trang bị những kiến thức nhất

định về chuyên môn, nghiệp vụ cho ngời lao động, để họ có thể đảm nhận mộtnghề nào đó, hay để làm tốt hơn một công việc nào đó, hoặc để làm nhữngcông việc khác trong tơng lai

_Phát triển nguồn nhân lực: là toàn bộ những hoạt động tác động vào

ngời lao động, để ngời lao động có đủ khả năng phục vụ cho nhu cầu về lao

2 phân loại và các hình thức của đào tạo:

Nội dung nói chung của đào tạo gồm ba nội dung chính là:

_Đào tạo mới: tức là đào tạo cho những ngời cha có nghề, để họ có đợc

một nghề nào đó trong nền kinh tế

_Đào tạo lại: là đào tạo cho những ngời đã có nghề, nhng nghề đó hiện

không còn phù hợp nữa

_Đào tạo nâng cao trình độ lành nghề: là đào tạo cho những ngời đã

có nghề, để họ có thể làm những công viêc phức tạp hơn, có yêu cầu trình độcao hơn

Về phân loại đào tạo, thờng thì đào tạo đợc phân ra làm hai loại là đào

1.1 Đào tạo công nhân kỹ thuật:

Đào tạo công nhân kỹ thuật : là việc đào tạo trong các trờng dậy nghề,các trung tâm dậy nghề, các cơ sở dậy nghề hay các lớp dậy nghề…nhằm phát triển nguồn nhân lực trên mọi ph

Các phơng pháp đào tạo công nhân kỹ thuật:

_Đào tạo tại nơi làm việc: doanh nghiệp tổ chức đào tạo trực tiếp cho

ngời lao động ngay tại nơi làm việc, học viên đợc học lý thuyết và thực hànhngay tại đó

Phơng pháp này có hai hình thứclà một ngời đào tạo một ngời hoặc mộtngời đào tạo một nhóm ngời

Ưu điểm của phơng pháp này la rất đơn giản, đào tạo nhanh, với chiphí thấp Trong quá trình đào tạo, ngời lao động vẫn đóng góp vào kết quả sảnxuất kinh doanh của doanh nghiệp Đồng thời, do có sự kết hợp luân phiên và

đồng đều giữa lý thuyết và thực hành nên ngời lao động sẽ nắm bắt đợc rấtnhanh

Nhợc điểm của phơng pháp đào tạo này là kiến thức đào tạo không bàibản và không mang tính hệ thống, đồng thời, ngời lao động sẽ bị ảnh hởng rấtlớn bởi ngời hớng dẫn, trong đó có cả những nhợc điểm của họ Mặt khác, ng-

ời hớng dẫn còn hạn chế về phơng pháp giảng dậy và trình độ lành nghề

_Đào tạo trong các lớp cạnh doanh nghiệp: doanh nghiệp tổ chức các

lớp đào tạo cạnh doanh nghiệp, học viên sẽ đợc học lý thuyết ở trên lớp và đợcthực hành trong các phân xởng của doanh nghiệp Thờng dùng phơng phápnày để đào tạo cho công nhân mới vào nghề và công nhân có trình độ tay nghềcao

Ưu điểm của phơng pháp này là lý thuyết đào tạo một cách có hệ thống,chi phí đào tạo thấp và bộ máy quản lý gọn nhẹ hơn so với cử đi học chínhquy Đồng thời, do dụng đợc quy mô nên có thể giải quyết đợc nhu cầu cấpbách về số lơng công nhân

Nhợc điểm của phơng pháp này là chỉ có thể áp dụng trong các doanhnghiệp lớn để đáp ứng cho các doanh nghiệp cùng ngành có tổ chức khá giốngnhau

_Đào tạo tại các trờng chính quy: Nhà nớc hoặc t nhân tổ chức các

tr-ờng dậy nghề, trung tâm dậy nghề…nhằm phát triển nguồn nhân lực trên mọi ph để đào tạo một cách có hệ thống nhữngcông nhân có trình độ lành nghề cao, cung cấp cho thị trờng lao động

Ưu điểm của phơng pháp này là các học viên đợc đào tạo một cách có

hệ thống từ lý thuyết đến thực hành, giúp việc tiếp thu kiến thức đợc nhanh

chóng và dễ dàng hơn Tạo thuận lợi cho học viên đợc tiếp cận những vấn đềmới, chủ động trong việc giải quyết các vấn đề nảy sinh.

Nhợc điểm của phơng pháp này là thời gian đào tạo dài, chí phí đào tạolớn

1.2.Đào tạo cán bộ chuyên môn:

Đào tạo cán bộ chuyên môn: là đào tạo trong các trờng đại học, cao

đẳng và trung cấp chuyên nghiệp, để ngời lao động có khả năng lãnh đạo,quản lý, chỉ đạo một chuyên môn, nghiệp vụ nào đó

Căn cứ vào trình độ đào tạo có thể phân ra làm các loại đào tạo sau:

_Đào tạo trung cấp chuyên nghiệp: là đào tạo những lao động lành

nghề, biết cách sử dụng các công thức, biểu mẫu, quá trình hay các thao tác đã

đợc học ở nhà trờng để vận hành trong thực tế

_Đào tạo cao đẳng: là đào tạo cho học viên có trình độ gần nh tơng

đ-ơng với trình độ đại học, nhng thiên về thực hành (nh trung cấp chuyênnghiệp) hơn

_Đào tạo đại học: là đào tạo cho học viên có đợc năng lực nhận thức

quy luật nghiên cứu lý thuyết để có thể đa ra những giải pháp vận dụng trongthực tế

_Đào tạo sau đại học (thạc sĩ, tiến sĩ): là đào tạo ra những cán bộ

chuyên môn có khả năng độc lập nghiên cứu, phân tích đợc các quá trình, xuhớng vận động của lý thuyết để bổ xung hoặc thay đổi lý thuyết cho thích ứngvới sự phát triển mới của môi trờng

Các hình thức đào tạo cán bộ chuyên môn chủ yêulà đào tạo chính quy,

đào tạo tại chức và đào tạo từ xa Ngoài ra còn nhiều các hình thức đào tạokhác nh đào tạo phối hợp, đào tạo chuyên tu, đào tạo dới dạng hội thảo, hộinghị, hớng dẫn…nhằm phát triển nguồn nhân lực trên mọi ph

II chuyển dịch cơ cấu kinh tế:

1 khái niệm:

_Cơ cấu kinh tế: là tổng thể các ngành, lĩnh vực, bộ phận kinh tế với vị

trí, tỷ trọng tơng ứng của chúng và mối quan hệ hu cơ tơng đối ổn định hợpthành

_Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: thực chất là sự phát triển không đều

giữa các ngành, các lĩnh vực, bộ phận…nhằm phát triển nguồn nhân lực trên mọi ph Nơi nào có tốc độ phát triển cao hơntốc độ phát triển chung của nền kinh tế thì sẽ tăng tỷ trọng Ngợc lại nơi nào

có tốc độ phát triển chậm hơn tốc độ phát triển chung của nền kinh tế thì sẽgiảm tỷ trọng.

_Chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lý: là sự chuyển dịch sang một cơ

cấu kinh tế có khả năng tái sản xuất mở rông cao, phản ánh đợc năng lực khaithác, sử dụng các nguồn lựcvà phải phù hợp với các quy luật, các xu hớng củathời đại

2 phân loại cơ cấu kinh tế:

Thông thờng cơ cấu kinh tế đợc phân ra làm ba loại:

_Cơ cấu kinh tế ngành: là tổ hợp các ngành hợp thành các tơng quan

tỷ lệ, biểu hiện mối quan hệ giữa các ngành của nền kinh tế

Cơ cấu ngành là bộ phận cơ bản và quan trọng cấu thành nên nền kinh

tế, nó là nòng cốt của chiến lợc phát triển kinh tế theo hớng công nghiệp hoá,hiện đại hoá và từng bớc chuyển sang nền kinh tế tri thức Cơ cấu ngành thờngchia nền kinh tế ra làm ba khu vực: Khu vcI (nông_lâm_ng nghiệp), Khu vực

II (công nghiệp, xây dựng cơ bản), Khu vực III (dịch vụ)

Với nền kinh tế nớc ta, khu vực I là khu vực có lợ thế rất lớn, nhng khuvực II mới chính là khu vực tiềm năng, mang tính quyết định còn khu vực III

là khu vực mang tính chất cầu nối

_Cơ cấu kinh tế lãnh thổ: là cơ cấu đợc hình thành bởi việc bố trí sản

xuất theo không gian địa lý

Nớc ta, cơ cấu kinh tế theo lãnh thổ đợc chia thành tám vùng kinh tếchính là: Đồng bằng sông hồng, Đông bắc, Tây bắc, Bắc trung bộ, Duyên hảinam trung bộ, Tây nguyên, Đông nam bộ, Đồng bằng sông cửu long Trong

đó có hai vùng kinh tế lớn là Đồng bằng sông hồng, với vùng kinh tế trọng

điểm Bắc bộ và Miền đông nam bộ với vùng kinh tế trong điểm phía nam

_Cơ cấu kinh tế thành phần: là hệ thống tổ chức kinh tế với các chế

độ sở hữu khác nhau

Nớc ta hiện nay có sáu thành phần kinh tế là: Kinh tế nhà nớc, Kinh tếtập thể, Kinh tế cá thể, tiểu chủ, Kinh tế t bản t nhân, Kinh tế t bản nhà nớc vàKinh tế có vốn đầu t nớc ngoài Trong đó, thành phần kinh tế nhà nớc nắm vaitrò chủ đạo, đảm trách những ngành kinh tế quan trọng của đất nớc, giữ vai tròcầm lái cho nền kinh tế

III chuyển dịch cơ cấu lao động trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

1 sự chuyển dịch khách quan của cơ cấu lao động:

Sự chuyển dịch của cơ cấu kinh tế sẽ làm thay đổi quy mô, tỷ trọng vàtrình độ phát triển của các bộ phận cấu thành Bộ phận kinh tế nào phát triểnnhanh hơn sẽ lôi kéo và đòi hỏi cao hơn các nguồn lực phục vụ cho sự pháttriển của nó

Lực lợng sản xuất, mà trong đó con ngời là trọng tố cũng không nằmngoài quy luật này Nó cũng sẽ đòi hỏi và thu hút nhiều lao động hơn, đòi hỏitrình độ lao động cao hơn Nh vậy, sẽ làm thay đổi quy mô, tỷ trọng và trình

độ của lao động trong các bộ phận kinh tế cấu thành Điều đó tất yếu sẽ dẫn

đến sự chuyển dịch về cơ cấu lao động

Ngợc lại, sự chuyển dịch cơ cấu lao động cũng tác động vào sự chuyểndịch cơ cấu kinh tế Tỷ trọng và trình độ phát triển lao động trong bộ phậnkinh tế nào cao hơn sẽ là điều kiện thúc đẩy cho bộ phận kinh tế đó phát triểnnhanh hơn và ngợc lại Tức là sẽ tạo ra sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Tuy nhiên, nếu sự chuyển dịch cơ cấu lao động theo xu hớng không hợp

lý sẽ làm cản trở sự phát triển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lý, làm cảntrở sự phát triển của nền kinh tế quốc dân

Nh vậy, quy luật và xu hớng vận động của quy luật ở đây chính là: Sựchuyển dịch cơ cấu kinh tế kéo theo sự chuyển dịch cơ cấu lao động Còn sựchuyển dịch cơ cấu lao động sẽ tác động hai chiều, làm thúc đẩy hoặc cản trở

sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lý

Nắm bắt đợc quy luật này, chúng ta cần phải đào tạo nguồn nhân lực,tạo ra một cơ cấu lao động hợp lý, thúc đẩy sự chuyển dịch hợp lý của cơ cấukinh tế, nhằm thực hiện mục tiêu và phơng hớng phát triển của nền kinh tếquốc dân

2.phơng hớng đào tạo nguồn nhân lực việt nam:

Trớc tiên chúng ta hãy xem xét mô hình chuyển dịch của nền kinh tếthế giới

Khi nền kinh tế thế giới chuyển dịch từ nền kinh tế nông nghiệp sangnền kinh tế công nghiệp, sự lên ngôi của máy móc thiết bị trong sản xuất đãkéo theo một sự chuyển dịch lớn về lao động Lúc này nhu cầu về công nhân

kỹ thuật là rất lớn, nhằm phục vụ cho bộ máy khổng lổ của nền sản xuất công

nghiệp Chính vì vậy cơ cấu nhu cầu về lao động của nền kinh tế thế giới khi

đó đợc thể hiện qua mô hình “hình tháp nhân lực công nghiệp truyền thống”

Tức là nhu cầu về cán bộ chuyên

môn để quản lý nền kinh tế là khá ít,

còn nhu cầu về công nhân kỹ thuật cho

nền sản xuất máy móc là rất lớn

Còn khi nền kinh tế chuyển tiếp

từ nền kinh tế công nghiệp sang nền

kinh tế tri thức, lúc này trình độ khoa

học kỹ thuật phat triển ở mức cao, máy

móc thiết bị đã dần thay thế cho các

hoạt động sản xuất của con ngời, do đó,

nhu cầu về công nhân kỹ thuật đã dần

giảm xuống

Mặt khác, thu nhập và mức sống của con ngời trong nền kinh tế tri thức

đã ở mức cao, vì vậy, những đòi hỏi của họ cung lớn và đa dạng hơn trongnghỉ ngơi, giải trí, đòi hỏi các ngành công nghệ, dịch vụ phải đợc mở rộng vàphát triển hơn Do đó, tất yếu sẽ làm tăng nhu cầu về lao động trí thức có trình

độ chuyên môn, nghiệp vụ cao

Lúc này, cơ cấu nhu cầu về lao

kỹ thuật nhng giảm hơn so với nền kinh

tế công nghiệp, đồng thời đòi hỏi một

l-ợng lớn lao động có trình độ chuyên

môn, nghiệp vụ cao

Tiếp theo, chúng ta sẽ xem xét cách phân chia của Martin Trow, mộthọc giả ngời Hoa Kỳ (cách phân chia này đã đợc chấp nhận rộng rãi trên thếgiới)

Nếu ở một nớc có “tỷ lệ độ tuổi đại học”(tức là tỷ lệ sinh viên đại học

so với số thanh niên ở độ tuổi từ 18 đến 21) dới 15% thì đào tạo đại học ở nớc

đó còn trong giai đoạn “cho số ít ngời”, khi tỷ lệ đó vợt quá 15% thì nền đàotạo đại học bớc vào giai đoạn “đại chúng”, còn khi vợt quá 50% thì đào tạo

đại học đã ở giai đoạn “phổ cập”

Tơng ứng với cách phân chia trên, các chuyên gia kinh tế và đào tạo chorằng: Đào tạo đại học cho số ít ngời chỉ phù hợp với nền kinh tế nông nghiệp,

đào tạo đại học đại chúng sẽ tơng ứng với nền kinh tế công nghiệp, còn đàotạo đại học phổ cập tơng ứng với đòi hỏi của nền kinh tế tri thức

Thực tại nền kinh tế thế giới đã chứng minh mô hình này, theo báo cáocủa ngân hàng thế giới (năm 1994), chỉ số sinh viên đại học của khối các nớcphát triển OECD là 51%, tức là tơng ng với thực tế nền kinh tế tri thức của họ.Còn theo báo cáo của UNESCO (năm 1995), chỉ số này của Bắc mỹ là 82%,của các nớc có thu nhập trung bình là 21%, còn của các nớc có thu nhập thấpchỉ đạt 6% Tức là đã thể hiện rất rõ mối quan hệ giữa trình độ đào tạo đại họcvới trình độ phát triển của nền kinh tế.

Qua mô hình này ta có thể thấy, muốn nền kinh tế phát triển càng caothì tơng ứng với nó trình độ đào tạo đại học cũng phải càng cao, mà cụ thể ở

đây là tỷ lệ sinh viên đại học phải càng cao

Vậy để xác đình đợc phơng hớng đào tạo nguồn nhân lực, trớc hếtchúng ta phải xét xem nền kinh tế nớc ta đang ở đâu và chuyển dịch nh thếnào

Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc, với mục tiêu phấn đấu

đến năm 2020 nớc ta trở thành một nớc công nghiệp khá phát triển, đã đa nềnkinh tế nớc ta chuyển dịch từ nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu lên nền kinh tếcông nghiệp và hiện đang ở khoảng giữa của quá trình chuyển dịch

Mặt khác, tác động của quá trình toàn cầu hoá và xu hớng chuyển nềnkinh tế thế giới từ nền kinh tế công nghiệp sang nền kinh tế tri thức, đã làmphát triển một số ngành dịch vụ và công nghệ cao ở nớc ta nh ngân hàng, tàichính, công nghệ thông tin Điều đó chứng tỏ nớc ta cũng đang ở điểm khởi

đầu của quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế tri thức

Nh vậy, nền kinh tế của ta đang diễn ra quá trình chuyển dịch kép, mộtmặt, vừa chuyển dịch lên nền kinh tế công nghiệp và đang ở khoảng giữa,

đồng thời, lại vừa chuyển dịch lên nền kinh tế tri thức và đang ở điểm khởi

đầu của sự chuyển dịch

Chính đặc điểm này đã làm cho nền kinh tế có nhng đòi hỏi cao hơn vàphức tạp hơn về nguồn nhân lực nhằm phục vụ cho sự phát triển và chuyểndịch của nó.

Trớc tiên và chung nhất nó đòi hỏi nguồn nhân lực phải có một mặtbằng chung về trình độ cao hơn Khác với trớc kia trong nền kinh tế kế hoạchhoá tập trung, chỉ đòi hỏi ngời lao động phải có đức tính tốt, cần cù, trungthành, và có tinh thần trách nhiệm Với ngày nay, nền kinh tế đòi hỏi ngời lao

động phải có tính sáng tạo, có khả năng xử lý vấn đề, có khả năng phân tích,tinh thần đồng đội, rồi khả năng ăn nói, diễn đạt…nhằm phát triển nguồn nhân lực trên mọi ph Tức là phảI có một trình

độ, năng lực ở mức khá trở lên

Đấy là xét chung cho nguồn nhân lực, còn cụ thể, quá trình chuyển dịchlên nền kinh tế công nghiệp của nớc ta, nh đã phân tích ở mô hình lý thuyếttrên, sẽ đòi hỏi một nguồn nhân lực có cơ cấu theo mô hình “hình tháp nhânlực công nghiệp truyền thống” và trình độ đào tạo đại học đại chúng

Tức là phải có tỷ lệ độ tuổi đại học trên 15%, trong khi tỷ lệ này của n

-ớc ta hiện nay chỉ đạt khoảng 8% Nh vậy, cần phảI mở rộng quy mô đào tạo

đại học để tăng nhanh hơn nữa số lợng sinh viên, phục vụ cho nhu cầu của nềnkinh tế Mặt khác, cơ cấu trong “hình tháp nhân lực công nghiệp truyềnthống”, nh ở các nớc phát triển trớc kia đúc rút ra là khoảng: 1 đại học\ 4trungcấp chuyên nghiệp\ 10 công nhân kỹ thuật, nớc ta tỷ lệ này vào năm 2000 làkhoảng 1\ 1.31\ 4.8 Nh vậy, để phục vụ cho tiến trình công nghiệp hoá, hiện

đại hoá, chúng ta phải có nhiều hơn nữa lợng công nhân kỹ thuật và trung cấpchuyên nghiệp, đặc biệt là công nhân kỹ thuật

Thực tế nền kinh tế nớc ta đã chứng minh về nhu cầu cần sử dụng lao

động nh phân tích trên, thể hiên rất rõ trong biểu sau:

Biểu 1: Cở cấu sử dụng lao động theo trình độ chuyên môn kỹ thuật của

các loại hình doanh nghiệp (%)

Tuy nhiên, nền kinh tế nớc ta mới chỉ ở điểm khởi đầu của quá trìnhchuyển dịch này, nên đòi hỏi trên về nguồn nhân lực mới chỉ nằm trong một

số ngành dịch vụ và công nghệ cao, thể hiện nh trong biểu sau:

Biểu 2: Cơ cấu sử dụng lao động của một số ngành công nghệ cao và

CĐ, ĐH trởlênCông nghệ thông tin 0 28.22 20.4 51.38Chuyển giao KH,

CN…nhằm phát triển nguồn nhân lực trên mọi ph

Ngoài ra, sự chuyển dịch nền kinh tế theo vùng lãnh thổ cũng rất đángphải quan tâm, sự hình thành các trung tâm kinh tế, các vùng công nghiệp, cáckhu, cụm, điểm…nhằm phát triển nguồn nhân lực trên mọi ph công nghiệp đang diễn ra rất nhanh chóng trên toàn nềnkinh tế Cùng với sự chuyển dịch đó, chúng ta cũng cần phải đào tạo nguồnnhân lực cho các vùng kinh tế đó, đăc biệt là vấn đề đào tạo tại chính các vùngkinh tế đó

Tóm lại, để đáp ứng những đòi hỏi trên về nguồn nhân lực cuả nền kinh

tế, vấn đề đào tạo nguồn nhân lực của ta cần phải đặt ra những phơng hớng

Đồng thời phải chú trọng đào tạo một đội ngũ công nhân kỹ thuật vàcán bộ chuyên môn có trình độ thật sự cao trong các ngành công nghiệp tiềmnăng và mũi nhọn, các ngành dịch vụ và công nghệ cao, các trung tâm kinh tếlớn, các vùng, khu, cụm, điểm công nghiệp…nhằm phát triển nguồn nhân lực trên mọi ph

Và đặc biệt cần chú ý trong chính nội tại vấn đề, là phải mở rộng quymô và nâng cao chất lợng đào tạo đội ngũ quản lý, giáo viên, giảng viên để

tăng quy mô và chất lợng đào tạo nguồn nhân lực Đây chính là hớng đi gốc

rễ, lâu dài và đúng đắn nhất cho nền giáo dục, đào tạo nớc ta