Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT bắc kiến xương thái bình

LỜI CAM ĐOANTên tôi là: Đinh Thị Huỳnh Sinh viên lớp: K33 GDTC - GDQP Tôi xin cam đoan đề tài: “Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện t

LỜI CAM ĐOAN

Tên tôi là: Đinh Thị Huỳnh

Sinh viên lớp: K33 GDTC - GDQP

Tôi xin cam đoan đề tài: “Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập

nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình”

là công trình nghiên cứu của riêng tôi, đề tài không trùng với kết quả nghiên cứu của các tác giả khác Toàn bộ những vấn đề nêu ra trong đề tài là những vấn đề mang tính cấp thiết và đúng thực tế khách quan của trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình

Hà Nội, n g à y T h án g năm 2011

Sinh viên

Đinh Thị Huỳnh

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT VÀ CÁC ĐƠN VỊ ĐO LƯỜNG

DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG VÀ BIỂU Đ ổ

SỐ BIỂU

BẢNG

Bảng 3.1 Thực ừạng đội ngũ giáo viên trường THPT Bắc

Kiến xương - Thái Bình

23

Bảng 3.5

Kết quả phỏng vấn lựa chọn một số bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình

(n = 25)

25

Bảng 3.6

Kết quả phỏng vấn lựa chọn test đánh giá hiệu quả

kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình

31

Bảng 3.7

Kết quả kiểm tra đánh giá trước thực nghiệm

Bảng 3.8 Bảng tiên trình thực nghiệm (5 tuân) 35

Bảng 3.9 Kết quả kiểm tra đánh giá sau thực nghiệm

Biểu đồ

3.1

Biêu diên kêt quả test bật vói có đà của 2 nhóm

trước và sau thực nghiệm (cm)

37

Biêu đô

3.2

Biêu diên kêt quả test đập bóng chính diện vị trí

vào ô của 2 nhóm trước và sau thực nghiệm (số

quả)

38

Hình 3.1 Test đánh giá hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính

diện theo phương lấy đà vị trí số 4 vào ô

33

MỤC LỤC

TRANG

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VÂN ĐỂ NGHIÊN cứu 4

1.3 Các yếu tố ảnh hưỏng đến hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính

CHƯƠNG 2: NHIỆM v ụ , PHƯƠNG PHÁP VÀ T ổ CHỨC

3.1 Đánh giá thực trạng trình độ kỹ thuật đập bóng chính diện theo

phương lấy đà của đội tuyển nữ trường THPT Bắc Kiến Xương

3.2 Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả một số bài tập kỹ thuật

đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng

PHỤ LỤC

ĐẶT VẤN ĐỂ

Đất nước ta đang trong tiến trình đi lên Chủ Nghĩa Xã Hội cùng với sự phát triển không ngừng về kinh tế, chính trị, xã hội Trong thể dục thể thao, Việt Nam cũng đã có những bước tiến đáng ghi nhận, tạo cho mình chỗ đứng vững chắc trong khu vực và ngày càng vươn xa hơn với tầm châu lục và thế giới

Môn thể thao bóng chuyền xuất hiện lần đầu tiên ở Mỹ vào năm 1895

do một giáo viên thể dục, ở thành phố Geliok - Mastrusets có tên là Wiliam Morgan nghĩ ra Lúc đầu môn thể thao này chỉ chỉ là môn thể thao đơn giản, sau đó nó phát triển rất nhanh không chỉ ở Châu Âu, mà còn phát triển sang Châu Mỹ và Châu á

Bóng chuyền được du nhập vào nước ta năm 1922 Từ khi vào Việt Nam đến nay, đã trải qua những bước thăng trầm của lịch sử, nhưng bóng chuyền vẵn được duy trì và phát triển Giai đoạn đầu bóng chuyền nước ta không được phát triển do sự thống trị của thực dân Pháp, sau khi cách mạng tháng Tám thành công, ngoài một số thành phố lớn thì bóng chuyền đã được phát triển ở nông thôn Ngày nay ta đã tiến hành xây dựng được hệ thống thi đấu hàng năm từ các phong trào tại các huyện, thị đến các giải thi đấu đỉnh cao trong bóng chuyền như: Hạng A l, A2, B đội manh toàn quốc, đặc biệt đã

tổ chức một số giải quốc tế mở rộng, để có điều kiện học hỏi, trao đổi kinh nghiệm, nâng cao trình độ các VĐV

Với đặc thù là môn thể thao mang tính chất không có chu kỳ đối kháng gián tiếp, diễn biến trận đấu rất đa dạng, do đó VĐV bóng chuyền cần nắm vững các loại kỹ thuật thi đấu cá nhân một cách điêu luyện Dựa và đặc điểm

tổ chức hoạt động thì kỹ thuật bóng chuyền được chia làm 2 loại: Kỹ thuật tấn công và kỹ thuật phòng thủ Kỹ thuật tấn công bao gồm: Phát bóng, chuyền bóng, đập bóng Kỹ thuật phòng thủ bao gồm: Chắn bóng, yểm hộ, đỡ bóng và

đỡ đập bóng

Đập bóng là kỹ thuật tấn công chủ yếu trong thi đấu bóng chuyền Nó

là yếu tố chủ yêú quyết định đến thành tích thi đấu, là công cụ hữu hiệu nhất

để ghi điểm

Kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà là một kỹ thuật cơ bản, là tiền đề để thực hiện các kỹ thuật đập bóng biến dạng vận dụng trong chiến thuật thi đấu như: Đập bóng xoay tay, đập bóng nhanh, đập bóng kết hợp với các động tác giả Do vậy vai trò của nó vô cùng quan trọng Tuy nhiên trong công tác huấn luyện các đội tuyển bóng chuyền nữ, trong các trường THPT còn có những hạn chế nhất định về kỹ thuật bóng chuyền, đặc biệt là kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà, điều này đã làm ảnh hưởng không nhỏ tới thành tích thi đấu của các trường THPT cũng như của đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình Vì vậy chúng tôi đã tiến hành lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình

Trong bóng chuyền cần sự phối hợp của các yếu tố (sức nhanh, sức mạnh, sức bền, khéo léo và khả năng kết hợp vận động) Trong trường ĐHSP

Hà Nội 2, môn bóng chuyền cũng có một số tác giả nghiên cứu như: “Nghiên cứu lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật chuyền bóng thấp tay bằng hai tay trước mặt cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT

Mỹ Hào - Hưng Yên” của tác giả Lương Văn Tình, lớp k32 khoa GDTC - GDQP trường ĐHSP Hà Nội 2 “Lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Lý Thường Kiệt - Long Biên” của tác giả Lê Văn Thành lớp k32 khoa GDTC - GDQP trường ĐHSP Hà Nội 2 Hiện nay trong các trường THPT có những đội tuyển bóng chuyền, ở mỗi đội có hệ thống những bài tập khác nhau phù hợp với từng đối tượng để nâng cao hiệu quả kỹ thuật, và đội tuyển nữ tại trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình cũng vậy

có những hệ thống bài tập riêng, vì vậy để nâng cao thành tích thi đấu của đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài:

"Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền

nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình”.

* Mục đích nghiên cứu.

Trên cơ sở đánh giá thực trạng trình độ kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà, của các VĐV bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình, đề tài tiến hành lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình Từ đó tạo điều kiện cho các VĐV đạt thành tích cao ừong tập luyện và thi đấu

TỔNG QUAN CÁC VAN ĐỂ NGHIÊN c ứ u

1.1 Xu hướng phát triển của bóng chuyền hiện đại.

Bóng chuyền hiện đại là môn thể thao phát triển đến trình độ nghệ thuật thể thao Để vươn tới thành tích cao trong thi đấu bóng chuyền, thì trong quá trình tuyển chọn và huấn luyện VĐV đóng vai trò quyết định, điều đó đòi hỏi VĐV không những có chiều cao, sức bật tốt mà còn có tư duy chiến thuật tốt

và đa dạng cùng vói tâm lý vững vàng trong các cuộc thi đấu Ngày nay bóng chuyền đã có những thay đổi về nhiều mặt, đặc biệt là thay đổi về chất Bóng chuyền hiện đại đã xuất hiện nhiều xu hướng mới trong huấn luyện và thi đấu

Xu hướng chính là:

+ Xu hướng tuyển chọn VĐV có tố chất, có chiều cao và sức bật tốt, chú ý đến đặc điểm cá nhân Đặc biệt là những VĐV chuyền hai có kỹ thuật tốt, linh hoạt, có trình độ thể lực cao, dũng cảm, tâm lý, trí tuệ đảm bảo thi đấu tốt trong mọi điều kiện

+ Xu hướng trong huấn luyện các tố chất sức manh, sức mạnh tốc độ, sức manh bền, sức bền bật nhảy, sức bền chuyên môn, tăng dần lượng vận động và cường độ bài tập

+ Xu hướng chuyền hai chuyên môn hoá cao ở mọi vị trí, chuyền chính xác trong mọi điều kiện nhằm đảm bảo phối hợp chiến thuật tấn công, phản công nhanh và chuyền hai điều chỉnh phản công xa lưới

+ Xu hướng phòng thủ chuyên môn hoá cao ở mọi vị trí, phòng thủ hàng sau Sử dụng Libero một cách rộng rãi với tổng thòi gian huấn luyện phòng thủ chiếm khoảng 50% khối lượng huấn luyện

+ Xu hướng tấn công mở rộng, VĐV đập bóng ở trên cao, xa lưới để tránh tay chắn đối phương, đặc biệt là tấn công hàng sau đem lại hiệu quả cao bằng uy lực và sức manh phát huy tăh công đa dạng ở mọi vị trí trên sân

Trong thi đấu có rất nhiều tình huống xẩy ra bất ngờ và đặc biệt là trong xu hướng mới, sự đòi hỏi khả năng kỹ thuật ngày càng cao YĐV các đội đều được trang bị một cách đầy đủ như hàng rào chắn tầm cao, hàng thủ bền bỉ

Do đó đòi hỏi trong trận đấu VĐV chuyền hai phải phán đoán được tình thế, tạo được những yếu tố bất ngờ để tạo ra một tốc độ tấn công nhanh, rút ngắn thòi gian đánh bóng để tránh được hàng rào trên lưới của đối phương mang lại, đạt hiệu quả thi đấu cao

1.2 Đặc điểm về kỹ thụật.

Trong mỗi giai đoạn lịch sử nhất định, kỹ thuật là phương tiện hàng đầu

để tiến hành giả quyết các nhiệm vụ của thi đấu, mà nhiệm vụ cụ thể là các hành động chiến thuật trong những tình huống, diễn biến trên sân mà luật cho phép Bóng chuyền là môn thể thao mang tính chất đối kháng cao, do đó VĐV bóng chuyền cần nắm vững các kỹ thuật thi đấu cá nhân một cách điêu luyện,

và sử dụng chúng có hiệu quả cao trong quá trình thi đấu

Dưới góc độ chuyên môn, kỹ thuật bóng chuyền được hiểu là sự tổng hợp các biện pháp đã được lựa chọn để VĐV thực hiện một nhiệm vụ vận động đánh bóng có hiệu quả tốt nhất

Trong môn bóng chuyền kỹ thuật được chia làm 2 loại: Kỹ thuật tấn công và kỹ thuật phòng thủ [7]

+ Kỹ thuật tấn công trong bóng chuyền bao gồm: Phát bóng, chuyền bóng, đập bóng

+ Kỹ thuật phòng thủ trong bóng chuyền bao gồm: chắn bóng yểm hộ,

đỡ phát và đỡ đập bóng

Căn cứ vào đặc điểm tính chất hoạt động ữong quá trình thi đấu người

ta phân chia chúng thành hai nhóm:

+ Nhóm các hoạt động di chuyển không bóng bao gồm: Tư thế chuẩn

bị, chạy, nhảy

+ Nhóm các hoạt động với bóng bao gồm: Các kỹ thuật với bóng được các VĐV lựa chọn, ứng dụng trong quá trình thi đấu tuỳ thuộc vào những tình huống diễn biến của thi đấu để đạt hiểu quả cao

1.2.1 Đặc điểm kỹ thuật tấn công trong bóng chuyền.

Kỹ thuật tấn công là tổng hợp các động tác nhằm đưa bóng sang sân đối phương, là phương tiện chủ yếu của mặt tấn công, để đột phá qua mặt đối lập

đó chính là chắn bóng và phòng thủ hàng sau của đố phương, để giành được điểm, giành thắng lợi chận đấu

Kỹ thuật tấn công trong bóng chuyền bao gồm: Đập bóng, chuyền bóng, phát bóng Trong đó đập bóng là kỹ thuật tấn công chủ yếu, mang lại hiệu quả cao trong thi đấu bóng chuyền

Kỹ thuật chắn bóng tuy mang tính tấn công, nhưng lại là một hình thức phòng thủ tích cực nhất, được thực hiện mang tính đối kháng quyết liệt giữa các cầu thủ nhằm ngăn cản mọi hình thức tấn công của đối phương [7]

1.2.2 Đặc điểm kỹ thuật phòng thủ trong bóng chuyền.

Trong thi đấu bóng chuyền hiện đại, với uy lực tấn công nhanh, mạnh,

từ các quả phát và đập bóng của đối phương, thì kỹ thuật phòng thủ cũng rất

đa dạng, bao gồm: Chắn bóng, yểm hộ, đỡ phát và đỡ đập bóng Nhiệm vụ của phòng thủ là cố gắng đỡ bóng tấn công của đối phương, lên vị trí thuận lợi nhất để tổ chức chuyền hai cho cầu thủ tấn công của đội nhà, với các miếng phối hợp khác nhau, để đạt được mục đích là giành điểm Phần lớn khi đỡ phát bóng VĐV thường sử dụng kỹ thuật đệm bóng thấp tay bằng hai tay, trong một vài trường hợp có thể biến dạng thành chuyền bóng cao tay bằng hai tay, nếu quả phát bóng không manh lắm [7]

1.2.3 Đặc điểm kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà.

Kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà là một kỹ thuật cơ bản có vai trò vô cùng quan trọng, nó là tiền đề để thực hiện các kỹ thuật đập bóng biến dạng, vận dụng trong chiến thuật thi đấu như: Đập bóng xoay tay, đập bóng nhanh, tên bắn, đập bóng kết hợp với động tác giả

Kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà có thể chia thành 4 giai đoạn sau:

- Giai đoạn chuẩn bị.

Người tập đứng ở tư thế trung bình cao, hơi khuỵu ở khớp gối, hai chân rộng bằng vai, chân trước chân sau Mắt quan sát bóng do người chuyền hai đưa tới

- Giai đoạn chạy đà bật nhảy.

Sau khi quan sát, xác định tương đối chính xác bóng do người chuyền hai đưa tới, cầu thủ thực hiên các bước chạy đà Thông thường trong đập bóng cơ bản, cầu thủ thực hiện chạy 3 bước đà với cự ly 3m - 4m là chủ yếu

+ Bước một: Là bước ngắn nhất tạo tốc độ ban đầu và xác định hướng

chạy đà

+ Bứơc hai: Là bước điều chỉnh hướng chạy đà tạo điều kiện lựa chọn vị

trí giậm nhảy thích hợp nhất Độ dài và tốc độ bước thứ hai cũng được tăng lên

+ Bước ba: Là bước dài nhất quyết đinh vị trí giậm nhảy, ở bước 3 tốc

độ đạt tối đa và cũng là bước quan trọng nhất, để chuyển từ tốc độ nằm ngang sang thẳng đứng, qua động tác giậm bật tích cực bằng hai chân của người tập

Sở dĩ bước ba dài hơn hai bước kia mục đích chủ yếu, là để cầu thủ hạ thấp trọng tâm kết hợp với kéo chân sau lên, xoay mũi bàn chân vào trong để làm động tác ghìm đà, xoay ngưòi quanh trục đứng chuẩn bị bật nhảy [7]

Thông thường bước 3 cầu thủ sử dụng bước lướt, chân thuận (thường là chân phải) đưa ra trước tiếp xúc đất từ gót, sau đó là mép ngoài bàn chân Đồng thời chân trái kế tiếp kéo theo xoay vào trong đặt canh chân phải (hai chân cách nhau một khoảng nhỏ hơn vai) Tuỳ thuộc đặc điểm bước đà của từng cầu thủ, mà có thể đặt hai bàn chân gần như song song với nhau

Trong thực tế thi đấu cầu thủ có thể chỉ dùng hai bước đà, thậm chí chỉ sử dụng một bước đà Tuy nhiên bước đà cuối cùng phải sử dụng tương tự như 3 bước bật nhảy

Khi thực hiện bước lướt, đồng thời phải phối hợp hai tay vung manh ngang ra sau Phối hợp với động tác giậm bật, hai tay vung mạnh xuống dưới

ra trước lên cao Kết thúc giai đoạn chạy đà bật nhảy khi hai tay ở tầm ngang mặt, đồng thời chân duỗi manh gần như thẳng Qua nghiên cứu người ta thấy rằng: Độ cao của bật nhảy phụ thuộc vào sự phối hợp động tác vung tay và mức độ gập ở khớp gối hợp lý Thông thường góc độ gập này không nên nhỏ hơn 90.

- Giai đoạn trên không đánh bóng.

Khi hai chân rời khỏi mặt đất, cơ thể của cầu thủ chuyển động lên cao hơi chếch ra trước, để giảm tốc độ bay theo hướng nằm ngang, thân trên ngả

ra sau, kết hợp với động tác mở vai và đánh lăng của tay để cơ thể xoay quanh trục đứng tạo thành mô men quay Để tăng biên độ nhằm tạo xung lực khi đánh bóng, cẳng tay đưa ra sau ngang đầu, bàn tay hướng lên trên ra trước, khuỷu tay phải luôn cao hơn vai, tay trái kết hợp vung sang ngang, các nhóm

cơ ngực căng ra, thân ngưòi tạo thành hình cánh cung, hai chân hơi co tự nhiên ở khớp gối Động tác đánh bóng được thực hiện bằng việc vai tiếp tục đẩy lên cao, thân người xoay quanh trục đứng ra trước tạo nên vận tốc ban đầu của tay đánh bóng Tay phải duỗi manh ở khớp khuỷu, vươn lên cao ra trước đón đánh vào sau trên của bóng bằng một chuyển động vụt nhanh, manh (thông thường góc nghiêng của tay khi tiếp xúc bóng khoảng 75) Khi chạm bóng vai phải tiếp tục chuyển động ra trước theo đà, bàn tay nhanh chóng gập tích cực ở khớp cổ tay ra trước xuống dưới (người tập phải tạo cảm giác ôm chọn gọn bóng trong lòng, bàn tay khum và gập cổ tay nhanh) Tốc độ chuyển động của cánh tay tăng dần, tới khi tiếp xúc bóng là lúc đạt vận tốc cao nhất

Để tăng lực đánh bóng cầu thủ cần kết hợp gập thân tích cực, đầu hơi cúi xuống, tay phải duỗi hết [7]

- Kết thúc động tác.

Sau khi đánh bóng cầu thủ thực hiện giai đoạn tiếp đất bằng một chân, hoạc hai chân hơi khuỵu ở khớp gối, hai tay co lại để giảm biên độ chuyển động của cơ thể, tránh trường hợp qua đường giữa sân, hoặc chạm lưới khi làm động tác tiếp đất

Trong đập bóng chính diện, kỹ thuật thực hiện còn phụ thuộc nhiều vào đặc điểm và khả năng phối hợp giữa cầu thủ đập bóng và cầu thủ chuyền hai

Kỹ thuật đập bóng ba bước đà có thể thực hiện với tầm chuyền hai trung bình cao dãn biên Trong thực tế với tầm chuyền hai thấp và tốc độ nhanh, cầu thủ đập bóng đội khi chỉ cần thực hiện hai hoặc một bước đà cuối cùng Mặt khác biên độ hoạt động của tay và thân người, cũng có những biến đổi để phù hợp với các kiểu đập bóng khác nhau Tuy nhiên kỹ thuật đập bóng đòi hỏi ở cầu thủ thực hiện tính nhịp điệu và khả năng phối hợp vận động cao, do đó việc tập luyện và chuyên môn hoá giữa người đập bóng và người chuyền hai phải tạo ra sự hiểu biết và găn bó với nhau lâu dài, có như vậy mới đạt hiệu quả cao trong tập luyện và thi đấu [7]

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà.

Kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà là một kỹ thuật cơ bản, là tiền đề để thực hiện các kỹ thuật đập bóng biến dạng vận dụng trong chiến thuật thi đấu Để thực hiện được kỹ thuật này phải kết hợp với nhiều yếu

tố như: Sức nhanh, sức manh, sức bền, khéo léo và khả năng phối hợp vận động, trong điều kiện cơ thể không có điểm tựa, đập bóng phải đạt uy lực lớn, phá vỡ hàng phòng thủ của đối phương Vì vậy chúng tôi thấy rằng để đạt hiệu quả cao trong đập bóng đòi hỏi VĐV phải có kỹ thuật điêu luyện, thể lực xung mãn và tâm lý thi đấu vững vàng

1.3.2 Yếu tố chiến thuật.

Ngày nay trong bóng chuyền hiện đại hệ thống chiến thuật phòng thủ rất chắc chắn đó là chắn bóng quyết liệt và phòng thủ bọc lót kín Do đó nếu không có chiến thuật tấn công đa dạng thì khó có thể thoát khỏi sự bám chắn của đối phương Vì vậy để thực hiện đựơc chiến thuật một cách đa dạng đòi hỏi kỹ thuật điêu luyện kết hợp chiến thuật thi đấu hợp lý Đập bóng chính diện theo phương lấy đà là sự kết hợp chặt chẽ giữa ngưòi đập bóng với người chuyền hai, có như vậy mới tạo ra uy lực tấn công và đem lại hiệu quả đập bóng cao nhất

1.3.3 Yếu tố thể lực.

Trong tập luyện thi đấu bóng chuyền đòi hỏi VĐV phải có trình độ thể lực cao, như sức nhanh rất cần thiết để tạo nên bất ngờ cho đối phương, tố chất sức mạnh để tạo nên uy lực trong đập bóng và chắn bóng Ngoài ra đối với mỗi VĐV cần phải phát triển tất cả các tố chất thể lực: Sức nhanh, sức mạnh, sức bền, khéo léo và khả năng phối hợp vận động Do đó việc nâng cao kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà phải gắn liền với việc nâng cao các tố chất thể lực chuyên môn tương ứng cho từng VĐV[4]

1.3.4 Yếu tố tâm lý.

Trong tập luyện và thi đấu bóng chuyền thành tích của VĐV bóng chuyền không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố kỹ thuật, chiến thuật, thể lực, lứa tuổi, giới tính, điều kiên sống, mà còn phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố tâm lý

Yì vậy để nâng cao kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà ngoài việc huấh luyện kỹ thuật, thể lực cho VĐV thì cần giáo dục tâm lý cho VĐV một cách thường xuyên

1.4 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi THPT.

1.4.1 Đặc điểm sinh lý chung.

Ở lứa tuổi THPT, có thể đã phát triển tương đối hoàn chỉnh, các bộ phận của cơ thể vẫn tiếp tục lớn lên nhưng chậm dần, chức năng sinh lý tương đối

ổn định, khả năng hoạt động của cơ thể cũng nâng cao hơn Có ý nghĩa nhất đối với công tác giáo dục và huấn luyện, là sự phát triển mạnh mẽ của các hệ

cơ quan, cũng như thể lực tăng dần đạt tới hoàn thiện [3]

1.4.2 Hệ thần kinh.

Hệ thần kinh tiếp tục được phát triển và đi đến hoàn thiện, kỹ năng tư duy, phân tích tổng hợp và trìu tượng được phát triển tạo điều kiện cho việc hình thành phản xạ có điều kiện Do hoạt động manh của tuyến giáp, tuyến sinh dục, tuyến yên làm cho hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế, giữa hưng phấn và ức chế không cân bằng làm ảnh hưởng đến hoạt động thể lực

Do vậy, trong quá trình giảng dạy và huấn luyện người giáo viên, HLV cần sử dụng bài tập thích hợp và thường xuyên quan sát phản ứng của cơ thể ngưòi tập để có biện pháp giải quyết kịp thời [3]

1.4.3 Hệ yận động.

- Hệ xương: bắt đầu giảm tốc độ phát triển Mỗi năm nữ cao thêm 0,5 - lcm; nam 1 - 3cm, cột sống đã ổn định hình dáng vì vậy có thể sử dụng một cách rộng rãi các bài tập với khối lượng tăng dần để giúp cho VĐV thích nghi một cách từ từ

- Hệ cơ: Các tổ chức cơ phát triển muộn hơn xương nên cơ vãn tương đối yếu, các cơ lớn phát triển tương đối manh, cơ nhỏ phát triển chậm hơn, có

cơ phát triển nhanh hơn cơ duỗi, đặc biệt là các cơ duỗi của nữ lại càng yếu nên ảnh hưởng tới sự phát triển sức mạnh Vì vậy khi tập luyện những bài tập phát triển sức mạnh đối với nữ cần có những yêu cầu riêng biệt, tính chất động tác của nữ cần toàn diện mang tính nhịp điệu mềm dẻo và khéo léo [3]

1.4.4 Hệ tuần hoàn.

Hệ tuần hoàn đã phát triển và hoàn thiện, buồng tim phát triển tương đối hoàn chỉnh, mạch đập của nữ 70 - 80 lần/p; nam 75 - 85 lần/p, phản ứng của hệ tuần hoàn trong vận động tương đối rõ rệt, nhưng sau vận động mạch huyết áp hồi phục nhanh chóng Vì vậy ở lứa tuổi này có thể tập luyện những

bài tập có khối lượng và cường độ tương đối lớn nhưng vẫn phải thận ừọng và thường xuyên kiểm tra theo dõi trạng thái sức khỏe của các VĐV [3].

1.4.5 Hệ hô hấp.

Hệ hô hấp đã phát triển và tương đối hoàn thiện, dung lượng phổi tăng lên nhanh chóng lúc 16 - 18 tuổi là 3 - 4 lít, tần số hô hấp gần giống với người lớn, tuy nhiên các cơ hô hấp vẫn còn yếu nên sức co giãn của lồng ngực ít, chủ yếu là co giãn cơ hoành Yì vậy trong tập luyện cần thở sâu tập trung chú ý thở bằng ngực và các bài tập bơi, chạy cự ly trung bình, việt dã có tác dụng tốt đến phát triển hệ hô hấp [3]

1.4.6 Trao đổi năng lượng.

Đặc điểm chính là quá trình đồng hóa chiếm ưu thế so với quá trình dị hóa Nhu cầu phát triển và hình thành cơ thể, một phần đáng kể năng lượng ở lứa tuổi này được sử dụng nhằm thỏa mãn nhu cầu đó [3]

1.4.7 Đặc điểm sinh lý trong giảng dạy và huấn luyện thể thao thanh thiếu niên.

Đặc điểm quan trọng của công việc huấn luyện thể thao cho thanh thiếu niên, là quá trình huấn luyện diễn ra trên một cơ thể đang phát triển, điều đó làm cho công tác huấn luyện VĐV thêm phức tạp, và đòi hỏi phải nắm vững các đặc điểm lứa tuổi, cũng như áp dụng phù hợp với mục tiêu và nội dung huấn luyện

Cần lưu ý rằng trong huấn luyện thể thao đối với thanh thiếu niên, không chỉ cần quán triệt các đặc điểm sinh lý lứa tuổi mà, các đặc điểm tâm lý cũng đóng vai trò không kém phần quan ừọng Vì vậy trong khoa học TDTT thường tồn tại khái niêm tâm sinh lý lứa tuổi Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi được xem xét một cách hữu cơ, trong toàn bộ quá trình huấn luyện thể thao cho thanh thiếu niên

Trong huấn luyện thể thao thanh thiếu niên, cần phải đặc biệt lưu ý sự phù hợp giữa lượng vận động tập luyện và thi đấu, với mức độ phát triển tâm

sinh lý Lượng vận động cực đại không đảm bảo phát triển trình độ thể thao Ngược lại, Lượng vận động quá sức có thể làm cạn kiệt khả năng dự trữ của cơ thể dãn đến những hiện tượng rối loạn bệnh lý Đối với có thể thanh thiếu niên tập luyện nóng vội, rút ngắn giai đoạn sử dụng các bài tập chuyên môn hạn hẹp, cũng có thể gây ra ảnh hưởng xấu Vì vậy những bài tập phát triển toàn diện với số lượng vận động tối ưu, phải được ưu tiên sử dụng trong các chương trình huấn luyện thể thao thanh thiếu niên.

Khả năng vận động của cơ thể thanh thiếu niên, cũng tuân theo những đặc điểm lứa tuổi Giai đoạn thích nghi với vận động của thanh thiếu niên vẫn còn ngắn, tuy nhiên VĐV thanh thiếu niên cần phải được khỏi động đủ và kỹ,

để phòng chấn thương và đảm bảo phát huy hết chức năng dự trữ

Qúa trình mệt mởi của các VĐV thanh thiếu niên, cũng phụ thuộc vào đặc điểm lứa tuổi và được thể hiện ở 2 mặt:

- Thứ nhất: Trong giai đoạn mỏi mệt kỹ năng vận động nói chung cũng như chỉ số riêng (tần số động tác, sức manh, sức nhanh) giảm rõ rệt

- Thứ hai: Mỏi mệt ở thanh thiếu niên xuất hiện ngay cả khi môi trường trong của cơ thể mới chỉ có những biến đổi tương đối nhỏ

Lứa tuổi còn ảnh hưởng đến cả tính chất của quá trình hồi phục sau vận động Sau các bài tập yếm khí (tốc độ) thời gian ngắn, sự phục hổi khả năng vận động các chức năng sinh lý và dinh dưỡng xảy ra nhanh hơn Sau các bài tập kéo dài có tính chất phát triển sức bền, sự phục hồi diễn ra chậm hơn, điều này thể hiện đặc biệt rõ sau các bài tập lặp lại, tăng dẩn công suất hoặc rút ngắn dần thời gian nghỉ giữa quãng

CHƯƠNG 2 NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN c ứ u

2.1 Nhiêm vụ nghiên cứu.

Để đạt được mục đích nghiên cứu, đề tài tiến hành giải quyết 2 nhiệm

vụ sau:

2.1.1 Nhiệm yụ 1: Đánh giá thực trạng trình độ kỹ thuật đập bóng chính diện

theo phương lấy đà của đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình

2.1.2 Nhiệm vụ 2: Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả một số bài tập

kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền

nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình

2.2 Phương pháp nghiên cứu.

Trong quá trình nghiên cứu đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây:

2.2.1 Phương pháp đọc và phân tích, tổng hợp tài liệu.

Chúng tôi sử dụng phương pháp này trong quá trình nghiên cứu, với mục đích tìm hiểu lựa chọn tổng hợp các bài tập, nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình Trong các tài liệu chuyên môn, chúng tôi tìm hiểu tham khảo các bài tập, sử dụng trong huấn luyện ở một số

cơ sở khác nhau để có được những bài tập hợp lý, ưu tiên nhất trong huấn luyện đập bóng chính diện

2.2.2 Phương pháp quan sát sư phạm.

Trước thực nghiệm, chúng tôi sử dụng phương pháp này để điều tra thực trạng, cụ thể chúng tôi tiến hành theo dõi trực tiếp các buổi tập và thi đấu của một số đội, đặc biệt là 18 VĐV bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến

Xương - Thái Bình Thông qua phương pháp này, chúng tôi thu thập số liệu, xác định các yếu tố ảnh hưởng và đánh giá hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà của các VĐV Qua đó ứng dụng phương pháp, các bài tập chuyên môn sao cho phù hợp trong quá trình thực nghiệm Phương pháp này còn được sử dụng trong thực tiễn huấn luyện và kiểm tra đánh giá.

2.2.3 Phương pháp phỏng vấn.

Sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp và phỏng vấn gián tiếp:

- Phỏng vấn trực tiếp: Chúng tôi trao đổi trực tiếp với các chuyên gia,

HLV ở các trường có phong trào bóng chuyền manh

- Phỏng vấn gián tiếp: Thông qua phiếu phỏng vấn đề tài tiến hành

phỏng vấn các chuyên gia và HLV, để từ đó lựa chọn ra các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà

2.2.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm.

Sử dụng phương pháp này để kiểm tra đánh giá kết quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho VĐV, trước thực nghiệm và sau thực nghiệm, để từ đó có cơ sở xác định hiệu quả các bài tập đề tài đã lựa chọn và ứng dụng

2.2.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm.

Sự dụng phương pháp này trong quá tành nghiên cứu, nhằm mục đích ứng dụng các bài tập mà chúng tôi đã lựa chọn để thực nghiệm trong quá trình huấn luyện Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi tiến hành thực hiện so sánh với 18 học sinh đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình chia làm 2 nhóm ngẫu nhiên

- Nhóm thực nghiệm: Gồm 9 em tập theo các bài tập mà chúng tôi đã lựa chọn

- Nhóm đối chứng: Gồm 9 em tập theo các bài tập trong giáo án giảng dạy và kế hoạch cũ

2.2.6 Phương pháp toán học thống kê.

Là phương pháp mà chúng tôi sử dụng để xử lý các số liệu đã thu thập được trong quá trình nghiên cứu

- Tính giá trị trung bình cộng (ký hiệu x):

Trong đó: Xj: Là giá tri của từng cá thể

X: Là giá trị trung bình của tập hợp mẫu n: Là tổng số các cá thể

2.3 Tổ chức nghiên cứu.

2.3.1 Thòi gian nghiên cứu

Đề tài được tiến hành nghiên cứu từ tháng 11 năm 2010 đến tháng 5 năm 2011 được chia thành 3 giai đoạn sau:

Đề cương nghiên cứu khoa học

diện theo phương lấy đà

của đội tuyển bóng chuyền

- Tổng quan vấn đề và

hệ thống một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình

- Thông tin số liệu về đội tuyển bóng chuyền

nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình

- Thực trạng việc sử dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng

phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ

chuyền nữ trường THPT

Bắc Kiến Xương - Thái

Bình

trương THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình

3 Hoàn thiện đề tài

Từ tháng 3 năm

2011 đến tháng 5 năm 2011

Bảo vệ trước hội đồng khoa học

2.3.2 Địa điểm nghiên cứu.

- Trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình

- Trường ĐHSP Hà Nội 2

2.3.3 Đối tượng nghiên cứu.

Một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TRÌNH ĐỘ ĐẬP BÓNG CHÍNH DIỆN THEO

KIẾN XƯƠNG - THÁI BÌNH.

3.1.1 Đánh giá thực trạng công tác GDTC của trường THPT Bác Kiến Xuơng - Thái Bình.

Trường THPT Bắc Kiến Xương là một trong những trường hàng đầu của huyện Kiến Xương, môn TD có ngay từ ngày thành lập trường Với mục đích rèn luyện sức khỏe và giải ừ í sau những giờ học mệt mỏi, căng thẳng cho học sinh GDTC đã được nhà trường quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, sân bãi, dụng

cụ Ngoài ra, trường cũng tổ chức và phát động phong trào hoạt động TDTT ngoại khóa cho học sinh vào các buổi chiều trong tuần như: Thi đấu bóng đá, bóng chuyền, cầu lông, các môn điền kinh (chạy, nhảy cao, nhảy x a .)•

Nhiệm vụ chính của công tác GDTC trong nhà trường:

- Giảng dạy và hoàn thành chương trình môn học TD cho học sinh các khối trong trường theo đúng quy định của Bộ GD - ĐT

- Tổ chức và phát động phong trào hoạt động TDTT cho học sinh trong trường

- Tuyển chọn và phát hiện những tài năng thể thao để thành lập các đội tuyển thể thao tham gia các hoạt động thi đấu của địa phương và ngành giáo dục tổ chức

3.1.1.1 Thực trạng đội ngũ giáo viên TDTT trường THPT Bác Kiến Xương - Thái Bình.

Trong quá trình xây dựng và phát triển, trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình đã không ngừng phát triển về số lượng cũng như chất lượng, đội

ngũ giáo viên TDTT để đáp ứng nhu cầu mở rộng về quy mô và nâng cao chất lượng đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội Với số lượng đội ngũ giáo viên TDTT của trường là 7 giáo viên đều có trình độ đại học được đào tạo nhiều chuyên ngành khác nhau ở những trường đại học có danh tiếng trên toàn quốc Với kiến thức lý luận và thực tiễn về TDTT, năng động, sáng tạo đó đóng góp to lớn cho việc thực hiện nhiệm vụ GDTC trong nhà trường như: Giảng dạy, tổ chức tập luyện TDTT, chỉ đạo phát triển phong trào TDTT cho học sinh Người có thâm niên công tác cao nhất là 25 năm, người ít nhất là 3 năm Tuy nhiên, số lượng giáo viên trẻ chiếm khá lớn nên còn thiếu kinh nghiệm trong giảng dạy vì vậy chất lượng giảng dạy vẫn còn hạn chế (bảng 3.1).

Bảng 3.1: Thực trạng đội ngũ giáo viên TDTT trường THPT Bắc Kiến

3.I.I.2 Thực trạng cơ sở yật chất phục yụ cho công tác GDTC.

Mặc dù đã được nhà trường quan tâm đầu tư trang thiết bị, cơ sở vật chất phục vụ cho việc giảng dạy và huấn luyện GDTC, song vẫn còn hạn chế

về chất lượng và số lượng Vì vậy chưa đảm bảo tốt cho việc học tập nội khóa cũng như ngoại khóa của học sinh Đặc biệt đối với học sinh trong đội tuyển của trường thì yêu càu về sân bãi, dụng cụ để phục vụ cho huấn luyện phát triển thể lực là rất cần thiết Tuy nhiên với điều kiện hiện tại ngoài việc tiếp tục đề nghị nhà trường nâng cấp sân bãi, dụng cụ thì việc khắc phục bằng cách lựa chọn những phương pháp giảng dạy và huấn luyện, bài tập hợp lý, phù hợp với điều kiện thực tế là việc hết sức cấp bách (bảng 3.2)

Bảng 3.2: Thực trạng cơ sở vật chất phục yụ cho

giảng dạy và học tập môn GDTC.

TT Sân bãi, dụng cụ Khu giảng dạy Chât lượng Ghi chú

3.I.I.3 Thực trạng sử dụng một số bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bác Kiến Xương - Thái Bình.

Để đánh giá một cách khách quan, chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu kế hoạch cũng như thời gian biểu tập luyện của các VĐV Qua thu thập tài liệu chúng tôi có được một số bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình được trình bày ở bảng 3.3

Bảng 3.3: Thực trạng sử dụng một số bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ

trường THPT Bác Kiến Xương - Thái Bình.

Khối lượng

TT Nhóm bài tập Nội dung các bài tập

SỐ tổ

Quãng nghỉ (phút)

1 Xác định bước đà theo cá nhân 3 2 ’ - 3’

4 Nằm ngửa trên ghế đẩy tạ 15kg

Qua kết quả thu được về thực trạng sử dụng một số bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà, chúng tôi rút ra nhận xét sau: Thời gian sử dụng một số bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chưa hợp lý và đơn điệu, số lượng bài tập chưa đa dạng, thiếu tính hệ thống, bố trí lượng vận động và nghỉ ngơi chưa phù hợp, giáo viên huấn luyện chủ yếu dựa vào kinh nghiệm