SỐ BIÊU BẢNG Bảng 3.1 Thực trạng đội ngũ giáo viên TDTT trường THPT Giao Thực trạng việc sử dụng các bài tập bô trợ chuyên môn kỹ thuật chạy đà và giậm nhảy trong nhảy xa kiểu “ưỡn thân”
Trang 1ĐỖ THỊ LIÊN
CAO HIỆU QUẢ CHẠY ĐÀ VÀ GIẬM NHẢY TRONG
TRƯỜNG THPT GIAO THỦY - NAM ĐỊNH
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuy^ iigỊLinh: CNKHSP TDTT - GDQP
Hướng dẫn khoa học
TH.S v ũ TUẤN ANH
HÀ NỘI - 2011
Trang 2Tên tôi là: Đỗ Thị Liên
Sinh viên lớp: K33 GDTC - GDQP
Tôi xin cam đoan đề tài: “Lựa chọn bài tập bỗ trự chuyên môn nâng cao
hiệu quả chạy đà và giậm nhảy trong nhảy xa cho nữ đội tuyển Điền kinh trường
THPT Giao Thủy - Nam Định ” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, đề tài không
trùng với kết quả nghiên cứu của các tác giả khác Toàn bộ những vấn đề nêu ra trong đề tài là những vấn đề mang tính cấp thiết và đúng thực tế khách quan của trường THPT Giao Thủy - Nam Định
Hà Nội, ngày tháng năm 2011
Sinh viên
Đỗ Thị Liên
Trang 4SỐ BIÊU
BẢNG
Bảng 3.1 Thực trạng đội ngũ giáo viên TDTT trường THPT Giao
Thực trạng việc sử dụng các bài tập bô trợ chuyên môn kỹ
thuật chạy đà và giậm nhảy trong nhảy xa kiểu “ưỡn thân”
cho nữ đội tuyển Điền kinh trường THPT Giao Thủy -
Nam Định
23
Bảng 3.4
Kêt quả phỏng vân lựa chọn bài tập bô trợ chuyên môn
được sử dụng huấn luyện giai đoạn chạy đà và giậm nhảy
trong nhảy xa (n = 14)
25
Bảng 3.5
Kêt quả phỏng vân lựa chọn các test đánh giá bài tập bô
trợ chuyên môn giai đoạn chạy đà và giậm nhảy cho nữ
đội tuyển nhảy xa (n = 14)
28
Bảng 3.6 Kêt quả kiêm tra các test trước thực nghiệm của 2 nhóm
thực nghiệm và đối chứng (nA = nB = 8)
30
Bảng 3.8 Kêt quả kiêm tra các test sau thực nghiệm của 2 nhóm
thực nghiệm và đối chứng (nA = nB = 8)
33
Bảng 3.9 Kêt quả kiêm tra các test của nhóm thực nghiệm TTN và
STN bằng phương pháp tự đối chiếu (nA = 8)
35
Bảng 3.10 Kêt quả kiêm tra các test của nhóm đôi chứng TTN và
STN bằng phương pháp tự đối chiếu (nB = 8)
35
Trang 5Biểu đồ
3.2
Biêu diên kêt quả test chạy 30m xuât phát cao (s) của 2
nhóm trước và sau thực nghiệm
37
Biểu đồ
3.3
Biêu diên kêt quả test chạy lOm cuôi trước khi giậm nhảy
của 2 nhóm trước và sau thực nghiệm
37
Biêu đô
3.4
Biêu diên kêt quả test nhảy xa có đà (m) của 2 nhóm
trước và sau thực nghiệm
38
Trang 6ĐẶT VẤN ĐÈ 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐÈ NGHIÊN c ứ u 4
1.1 Những quan điểm huấn luyện kỹ thuật nhảy xa 4
1.2 Khái niệm, vai trò và tác dụng của bài tập bổ trợ chuyên môn 5
1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến giai đoạn chạy đà và giậm nhảy trong 10
nhảy xa
1.5 Đặc điểm kỹ thuật giai đoạn chạy đà và giậm nhảy trong nhảy xa 13
CHƯƠNG 2: NHIỆM v ụ , PHƯƠNG PHÁP VÀ TỎ CHỨC • «7 15
NGHIÊN CỨU
3.1 Đánh giá thực trạng công tác GDTC và việc sử dụng các bài tập 20
bổ trợ chuyên môn kỹ thuật chạy đà - giậm nhảy trong nhảy xa cho
nữ đội tuyển Điền kinh trường THPT Giao Thủy - Nam Định
3.2 Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả bài tập bổ trợ chuyên 25
môn giai đoạn chạy đà - giậm nhảy trong nhảy xa cho nữ đội tuyển
Điền kinh trường THPT Giao Thủy - Nam Định
Trang 7Họ và tên: Năm sinh:
Chức danh:
Năm công tác:
Trình độ chuyên môn:
Nơi công tác:
Đe giúp cho em hoàn thành đề tài nghiên cứu: “Lựa chọn bài tập bỗ trợ
chuyên môn nâng cao hiệu quả chạy đà và giậm nhảy trong nhảy xa cho nữ đội
tuyển trường THPT Giao Thủy - Nam Định ” kính mong các thầy (cô) nghiên cứu
và trả lời giúp em câu hỏi trong phiếu Những ý kiến đóng góp quý báu của các thầy (cô) là cơ sở để em lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hệ thống bài tập bổ trợ chuyên môn nâng cao hiệu quả chạy đà - giậm nhảy cho nữ đội tuyển Điền kinh của trường
Em xin chân thành cảm ơn!
Câu 1: Theo thầy (cô) các bài tập bổ trợ kỹ thuật nào dưới đây có tác dụng quan trọng nâng cao hiệu quả giai đoạn chạy đà và giậm nhảy trong nhảy xa cho nữ đội tuyển Điền kinh trường THPT Giao Thủy - Nam Định Nếu đồng ý với bài tập nào thì đánh dấu (x) vào ô trống
Bài tập 1: Tập đánh tay tại chỗ với tần số tăng tới mức tối đa 1^1 Bài tập 2: Thực hiện 1 -3 bước đà giậm nhảy liên tục 30m ngoài
đưừng chạy
Bài tập 3: Chạy 3 - 5 bước giậm nhảy kết họp động tác của tay, I— I chân
Bài tập 4: Chạy 3 - 5 bước giậm nhảy bước bộ rơi vào hố cát 1^1 Bài tập 5: Thực hiện chạy đà đánh dấu 4 - 6 bước cuối và giậm
□
Trang 8Bài tập 7: Chạy 15-20 bước có xuất phát thấp và tính thời gian |~ |Bài tập 8: Xác định lại cự ly đã lựa chọn theo kết quả chạy 100m |~ |Bài tập 9: Chạy ngoài đường chạy đánh dấu 4 - 6 bước cuối và
Bài tập 10: Xác định một tư thế chuẩn bị chạy đà phù hợp với
đặc điểm cá nhân thành thói quen trong thi đấu I I
Câu 2: Theo thầy (cô) các bài tập bổ trợ thể lực nào dưới đây có tác dụng quan trọng nâng cao hiệu quả giai đoạn chạy đà và giậm nhảy trong nhảy xa cho nữ đội tuyển Điền kinh trường THPT Giao Thủy - Nam Định Nếu đồng ý với bài tập nào thì đánh dấu (x) vào ô trống
Bài tập 1 : Chạy đà giậm nhảy qua vật chuẩn cao từ 50 - 75cm rơi vào hố cát
Bài tập 3: Nhảy lò cò 30m quay lại đổi chân 1^1
Bài tập 4: Bật cao thu gối trên hố cát 1^1
Bài tập 5: Bật cóc 30m ngoài đường chạy 1^1
Bài tập 6: Bật nhảy đổi chân trên bục cao 30cm |——I
Bài tập 7: Gánh tạ 15kg bật nhảy đổi chân I I
Câu 3: Theo thầy (cô) các test nào dưới đây đánh giá hiệu quả bài tập bổ trợ chuyên môn giai đoạn chạy đà và giậm nhảy trong nhảy xa cho nữ đội tuyển Điền kinh trường THPT Giao Thủy - Nam Định Nếu đồng ý với test nào thì đánh dấu (x) vào
ô trống
Trang 9Test 2: Chạy 30m xuất phát cao (s) □
Test 4: Chạy đà tốc độ lOm cuối trước khi giậm nhảy (s) □
Test 5: Bật nhảy đổi chân trên bục cao 30 cm □
Test 6: Kiểm tra toàn bộ kỹ thuật nhảy xa (m) □
Hà Nội, ngày tháng năm
Đỗ Thị Liên
Trang 10Trường ĐHSP Hà Nội 2 Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Hà Nội, ngày tháng năm 2011
Người điều tra
Đỗ Thị Liên
Trang 15ĐẢT VẤN ĐỀ•
Thể dục thể thao (TDTT) là một bộ phận của nền văn hóa xã hội, một loại hình hoạt động gắn liền với sự tồn tại của xã hội loài người Luyện tập TDTT có tác dụng phát triển toàn diện nhân cách, rèn luyện và nâng cao sức khỏe con người phục vụ đắc lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Ngay từ những ngày đầu cách mạng tháng Tám thành công, Bác Hồ đã nêu rõ tầm quan trọng của TDTT đối với
việc “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới"[6] Bản thân Người đã nêu gương “tự tôi ngày nào cũng tập”[6], tập đa dạng, thích hợp
với điều kiện sống và công tác trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng phong phú của mình
Ngày nay, cùng với sự tiến bộ của nhân loại nền TDTT nước ta cũng
có nhiều bước tiến mới Hoạt động TDTT vô cùng phong phú và đa dạng, mỗi môn thể thao mang đặc điểm riêng, thể hiện dưới nhiều hình thức, mang tính thẩm mỹ và thu hút được nhiều người tham gia tập luyện Đảng và Nhà nước
ta luôn quan tâm đến mục tiêu đào tạo con người toàn diện về: Đức, trí, thể,
mỹ cho thế hệ sau - thế hệ tương lai của đất nước Ngày 07/08/1995 Thủ tướng chính phủ đã ra chỉ thị 133/TTg, nêu rõ yêu cầu đối với Tổng cục
TDTT cũng là Ưỷ Ban TDTT các tỉnh thành, ngành có liên quan: “Ngành
TDTTphải xây dựng định hướng phát triển cỏ tính chất chiến lược, trong đó quy định rõ các môn thế thao và các hình thức hoạt động mang tỉnh phổ cập đối với mọi đổi tượng, lứa tuổi tạo thành phong trào tập luyện rộng rãi của quần chúng khỏe để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”[8] Nghị quyết đại hội
Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ VII đã nêu rõ: “Công tác TDTT cần được
coi trọng và nâng cao chất lượng giáo dục trong trường học, tổ chức hướng dẫn và vận động đông đảo nhân dân rèn luyện thân thể hàng ngày, nâng cao
Trang 16chất lượng các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng VĐV, nâng cao thành tích các môn thể thao ”[8] Vì vậy, chúng ta phải phấn đấu thực hiện kế hoạch củng cố, xây
dựng và phát triển phong trào TDTT trong những năm đầu của thế kỷ XXI, đưa thể thao Việt Nam hòa nhập, đua tranh với các nước trong khu vực và thế giới
TDTT có vai trò quan trọng trong giáo dục, bởi nó là hoạt động có tác dụng nhiều mặt tới thể chất và tinh thần của con người Nhận thức rõ được tàm quan trọng của TDTT, trong những năm gần đây Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến phong trào TDTT như: Đầu tư trang thiết bị, dụng cụ tập luyện và thi đấu thể thao Thành lập và huấn luyện các đội tuyển nhằm phát triển thể thao thành tích cao Dưới sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, hàu hết các môn thể thao đã được đưa vào các trường từ cấp phổ thông đến bậc đại học với nội dung và hình thức phong phú, đa dạng như: Bóng chuyền, Bóng rổ, Cầu lông, Điền kinh, Thể dục Trong đó, Điền kinh là môn thể thao
có tác dụng phát triển các tố chất thể lực cho con người như: Sức nhanh, sức mạnh, sức bền, khả năng phối hợp vận động; giáo dục năng lực thực hành, ý thức kỷ luật, tính tự giác tích cực và ý chí vươn lên cho người học Mặt khác, Điền kinh là một môn có tính chất hoạt động rất gần gũi với hoạt động tự nhiên của con người như: Chạy, nhảy, ném, đẩy và tập luyện điền kinh không đòi hỏi điều kiện và dụng cụ phức tạp
Nhảy xa là một môn quan trọng và cơ bản của điền kinh Nhảy xa gồm 3 kỹ thuật cơ bản: Kiểu ngồi, ưỡn thân, cắt kéo; dù ở kiểu nào thì nó cũng là một hoạt động phức tạp cần phải có sự phối hợp hợp lý qua từng giai đoạn để hình thành kỹ thuật Kỹ thuật nhảy xa chia làm 4 giai đoạn: Chạy đà, giậm nhảy, trên không và tiếp đất Bốn giai đoạn này có mối quan hệ chặt chẽ
và mật thiết với nhau, trong đó giai đoạn chạy đà và giậm nhảy là quan trọng nhất, quyết định đến thành tích người tập Vì mục đích của chạy đà là tạo ra
Trang 17tốc độ nằm ngang lớn nhất trước khi giậm nhảy và chuẩn bị tốt cho việc đặt chân giậm nhảy chính xác vào ván giậm nhảy; còn giậm nhảy tạo ra tốc độ thẳng đứng để có được tốc độ bay ban đàu lớn nhất và góc bay hợp lý Do đó,
để đạt được thành tích cao thì người tập cần có thể lực và nắm vững kỹ thuật
Vì vậy, để hoàn thiện kỹ thuật và nâng cao thành tích đòi hỏi người tập phải biết phối hợp giữa các yếu tố: Chiều dài đà, tốc độ chạy đà, điểm giậm nhảy
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:
“Lựa chọn bài tập bổ trợ chuyên môn nâng cao hiệu quả chạy đà và giậm nhảy trong nhảy xa cho nữ đội tuyển Điền kinh trường THPT Giao Thủy - Nam Định
* M ục đích nghiên cứu:
Chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài nhằm mục đích lựa chọn các bài tập bổ trợ chuyên môn bao gồm các bài tập bổ trợ kỹ thuật và bài tập bổ trợ thể lực nâng cao hiệu quả chạy đà và giậm nhảy trong nhảy xa kiểu “ưỡn thân” cho nữ đội tuyển Điền kinh trường THPT Giao Thủy - Nam Định
Trang 18CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN c ứ u
1.1 Những quan điểm huấn luyện kỹ th u ậ t nhảy xa
Có nhiều quan điểm khác nhau về huấn luyện kỹ thuật nhảy xa Một số tác giả nhận xét rằng, việc huấn luyện kỹ thuật động tác trong nhảy xa trước tiên phải phối hợp vận động đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành sớm kỹ thuật động tác Song thực tế nghiên cứu cho thấy việc hình thành và hoàn thiện kỹ thuật, kỹ năng, kỹ xảo trong môn điền kinh nào đó ngoài việc phát triển tố chất thể lực có liên quan cần phải chú trọng đến quá trình hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận động Bởi vì, kỹ năng, kỹ xảo là yếu tố cấu thành mức độ hoàn thiện kỹ thuật động tác
Kỹ năng vận động của tất cả các hoạt động thể thao nói chung và trong môn nhảy xa nói riêng được hình thành và phát triển do nhiều yếu tố, trong đó yếu tố kỹ thuật đóng vai trò quan trọng Quá trình này được chia làm 3 giai đoạn:
- Giai đoạn 1: Giai đoạn lan tỏa
Giai đoạn này người tập tiếp nhận những kiến thức của giáo viên để hình thành mối quan hệ giữa các cơ quan vận động YỚi Yỏ não, hưng phấn trên vỏ não sẽ lan rộng Do vậy, người tập chưa có được cảm giác về động tác đứng sai hay thừa Chính YÌ vậy người tập hay mắc những sai lầm dẫn đến sự định hình động tác sai
- Giai đoạn 2: Giai đoạn ức chế phân biệt
Hưng phấn trên Yỏ não tập trung vào những khu điểm, hoạt động nhiều người tập sẽ phân biệt được động tác đúng, sai, thừa, cần tập trung uốn nắn cho học sinh Nếu tập luyện thường xuyên đường dây liên lạc tạm thời trên vỏ não sẽ ngày càng ổn định
Trang 19- Giai đoạn 3: Giai đoạn tự động hóa.
Là giai đoạn người học có thể nắm vững và thực hiện động tác một cách thuần thục, chuẩn xác và không tốn sức Hưng phấn đã tập trung vào những vùng hẹp trên vỏ não nên chỉ có những cơ quan chính tham gia vận động Người tập nắm vững kỹ thuật động tác và biến kỹ thuật vận động thành kỹ xảo Họ thực hiện động tác theo ý muốn của mình một cách hoàn hảo, chính xác và có tính nhịp điệu cao [3]
1.2 Khái niệm, vai trò và tác dụng của bài tập bổ trợ chuyên môn.
1.2.1 Khái niệm.
Theo lý luận và phương pháp giáo dục TDTT: “Bài tập bổ trợ chuyên
môn là các bài tập phức hợp các yếu tố của đối tượng thỉ đẩu cùng các biến dạng của chúng, cũng như các bài tập dẫn dẳt tác động có chủ đích và có hiệu quả đến sự phát triển các tổ chất và các kỹ xảo của vận động ở chỉnh ngay môn thể thao đó ”[7].
Vậy khái niệm về bài tập bổ trợ chuyên môn là các bài tập mang tính chất chuẩn bị, tính dẫn dắt, tính chuyển đổi và tính thể lực, ngoài ra còn mang tính chuyên biệt cho từng kỹ thuật và từng môn thể thao khác
1.2.2 Vai trò, tác dụng của bài tập bỗ trợ chuyên môn.
Theo các nhà khoa học và các chuyên gia thể thao, các bài tập bổ trợ chuyên môn là một biện pháp quan trọng trong giảng dạy và huấn luyện kỹ thuật Các bài tập bổ trợ chuyên môn vừa là biện pháp để nắm vững kỹ thuật, vừa là khâu quan trọng để hoàn thiện và nâng cao kỹ thuật Và nó cũng là một khâu quan trọng để thúc đẩy nhanh quá trình hình thành các khả năng vận động
Một kỹ thuật thường cấu trúc các chuỗi động tác gắn kết có trình tự, có sự phối hợp, có liên quan, có tác động lẫn nhau Một kỹ thuật khó thường gồm nhiều khâu, nhiều giai đoạn, nhiều cử động nên cùng một lúc người học
Trang 20không thể hình thành ngay các kỹ năng cũng như các đường mòn liên hệ trên
vỏ đại não các cử động đó Do vậy, khi học kỹ thuật khó người ta thường dùng phương pháp phân chia để người học dễ tiếp thu Trong nhảy xa người
ta phân kỹ thuật làm 4 giai đoạn: Chạy đà, giậm nhảy, trên không, tiếp đất.Trên cơ sở đó người học nắm bắt từng phần nhỏ sau đó liên kết lại thành một kỹ thuật hoàn chinh Ở mỗi giai đoạn kỹ thuật để giúp người học hình thành kỹ thuật người ta sử dụng các bài tập:
- Mang tính chuẩn bị nhằm đưa người tập vào trạng thái tâm lý, sinh lý thích hợp với việc tiếp thu kỹ thuật
- Mang tính dẫn dắt làm cho người tập nắm được yếu lĩnh từ dễ đến khó,
từ đơn giản đến phức tạp, từ đơn lẻ đến liên hoàn của một kỹ thuật cần học
- Mang tính chuyển đổi từ động tác này sang động tác khác YỚi khônggian và thời gian khác nhau nhằm hình thành những khả năng mới và có thểđáp ứng cho người học thực hiện dễ dàng các kỹ năng đang học, cần áp dụng các bài tập bổ trợ thể lực chuyên môn cho người học
Để thực hiện được động tác giậm nhảy đạt hiệu quả nâng cao thành tích thì người tập phải có tốc độ chạy đà, xác định điểm giậm nhảy chính xác và góc độ đặt chân hợp lý, đồng thời phải có sức bật của hai chân Thành tích nhảy xa là tổng hòa của mối quan hệ giữa các yếu tố, là chỉ số thể hiện cácnăng lực phẩm chất của VĐV như: Kỹ thuật, thể lực, tâm lý
1.3 Đặc điểm tâm, sinh lý học sinh THPT
1.3.1 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh THPT
v ề mặt tâm lý, các em thích chứng tỏ mình là người lớn, muốn để mọi người tôn trọng mình, đã có trình độ hiểu biết nhất định, có khả năng phân tích, tổng hợp, muốn hiểu biết nhiều, có nhiều hoài bão nhưng còn nhiều nhược điểm và thiếu kinh nghiệm trong cuộc sống [10]
Trang 21Tuổi này chủ yếu là tuổi hình thành thế giới quan, tự ý thức, hình thành tính cách và hướng về tương lai Đó cũng là tuổi lãng mạn, mơ ước độc đáo mong cho cuộc sống tốt đẹp hơn Nhu càu sáng tạo, nảy nở những tình cảm mới, trong đó mối tình đầu thường để lại dấu vết trong sáng trong suốt cuộc đời Thế giới quan không phải là một niềm tin lạnh nhạt, khô khan mà nó là
sự say mê, ước vọng khát khao [10]
Hứng thú: Các em đã có thái độ tự giác tích cực trong học tập xuất phát
từ động cơ học tập đúng đắn và hướng tới việc lựa chọn nghề phù hợp với mình sau khi đã học xong THPT Song hứng thú học tập cũng còn do nhiều động cơ khác nhau: Giữ lời hứa YỚi bạn bè, đôi khi do tự ái, hiếu danh Vì vậy, giáo viên cần định hướng cho các em xây dựng động cơ đúng đắn để các
em có được hứng thú bền vững trong học tập nói chung và trong GDTC nói riêng [10]
Tình cảm: So với học sinh cấp tiểu học và THCS, học sinh THPT biểu
lộ rõ rệt tình cảm gắn bó và yêu quý mái trường mà các em sắp chia tay, đặc biệt đối với những giáo viên giảng dạy các em (yêu, ghét rõ ràng) Việc giáo viên gây được thiện cảm và sự tôn trọng là một trong những thành công trong
sự nghiệp trồng người Điều đó giúp giáo viên thuận lợi trong quá trình giảng dạy, nó thúc đẩy các em tự giác tích cực trong tập luyện và ham thích môn thể thao Nên giáo viên phải là người mẫu mực, công bằng, biết động viên kịp thời và quan tâm đúng mức tới học sinh, tôn trọng kết quả học tập cũng như tình cảm của học sinh [10]
Trí nhớ: Lứa tuổi này hầu như không còn tồn tại việc ghi nhớ máy móc
do các em đã biết cách ghi nhớ có hệ thống, đảm bảo tính logic, tư duy chặt chẽ hơn và lĩnh hội được bản chất của vấn đề cần học tập Do đặc điểm trí nhớ của các em học sinh THPT khá tốt nên giáo viên có thể sử dụng phương pháp trực quan kết hợp YỚi phương pháp giảng giải, phân tích sâu sắc các chi
Trang 22tiết kỹ thuật động tác và vai trò, ý nghĩa cũng như cách sử dụng các phương tiện, phương pháp trong GDTC để các em có thể tự lập một cách độc lập trong thời gian rảnh rỗi [10].
Các phẩm chất ý chí đã rõ ràng hơn và mạnh mẽ hơn so với các lứa tuổi trước đó các em có thể hoàn thành được những bài tập khó và đòi hỏi sự khắc phục khó khăn lớn trong tập luyện Mặc dù vậy ở lứa tuổi này các em rất cần
sự hướng dẫn chỉ bảo của giáo viên để các em có thể tiếp tục hoàn thiện mình
1.3.2 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh THPT.
1.3.2.1 Đặc điểm sinh lý chung
Đối với học sinh lứa tuổi THPT, cơ thể các em đã phát triển tương đối hoàn chỉnh, các bộ phận của cơ thể vẫn tiếp tục lớn lên nhưng chậm dàn Các
hệ cơ quan trong cơ thể đã đi vào ổn định, khả năng hoạt động và tập luyện TDTT được nâng lên rõ rệt Lứa tuổi này các em có thể áp dụng các bài tập để phát triển sức mạnh, sức nhanh, sức bền, sự khéo léo và khả năng phối hợp vận động một cách có hiệu quả Đây là giai đoạn hoàn thiện kỹ thuật của nhiều môn thể thao mà các em tập luyện và đạt đến trình độ cao [4]
Ngoài ra, sự hoạt động mạnh của tuyến giáp, tuyến sinh dục, tuyến yên làm cho tính hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế, giữa hưng phấn và ức
Trang 23chế không cân bằng đã ảnh hưởng đến hoạt động thể lực Vì vậy, GV và HLV càn chú ý tới đặc điểm cơ thể của từng học sinh để có thể đưa ra các bài tập, cách tập luyện phù hợp và đem lại hiệu quả cao.
Hệ cơ: Các tổ chức cơ phát triển chậm hơn xương và sự phát triển của
cơ phụ thuộc vào mức độ phát triển của xương nên sức co cơ vẫn còn yếu Các bắp cơ lớn phát triển tương đối nhanh (cơ đùi, cơ cánh tay), các cơ nhỏ phát triển chậm hơn, các cơ co phát triển sớm hơn các cơ duỗi Do vậy cần phải tập luyện các bài tập kết hợp giữa treo và chống cùng YỚi những bài tập khắc phục lực đối kháng [4]
1.3.2.4 Hê tuần hoàn
Hệ tuần hoàn đang phát triển và đi đến hoàn thiện Buồng tim phát triển tương đối hoàn chỉnh, mạch đập của nam 70 - 80 lần /phút, của nữ 75 - 85 lần /phút Khả năng hồi phục sau những hoạt động thể lực nặng nhanh hơn lứa tuổi trước đó Sau vận động mạch đập và huyết áp phục hồi tương đối nhanh Lứa tuổi này có thể áp dụng các bài tập đòi hỏi sự dẻo dai và những bài tập có
Trang 24khối lượng và cường độ vận động tương đối lớn Vì vậy, GV cần đưa ra các bài tập phù hợp, cần có thời khóa biểu hợp lý để không gây ra sự nguy hiểm vượt sức đối với học sinh, càn thường xuyên kiểm tra, theo dõi sức khỏe của học sinh định kỳ [4].
1.З.2.5 Hệ hô hấp
Hệ hô hấp đã phát triển tương đối hoàn thiện, tần số hô hấp giảm so với tuổi trước, khả năng hấp thụ oxi lớn, dung tích sống và thông khí phổi tăng lên Vòng ngực trung bình của nam từ 67 - 72cm, của nữ từ 69 - 75cm Tuy nhiên, các cơ hô hấp vẫn còn yếu, sự co giãn của lồng ngực nhỏ, chủ yếu là co giãn cơ hoành Trong tập luyện TDTT cần thở sâu và tập trung chú ý thở bằng lồng ngực, các bài tập bơi, chạy cự ly trung bình, việt dã đã có tác dụng tốt đến sự phát triển của hệ hô hấp [4]
1.4 Các yếu tổ ảnh hưởng đến giai đoạn chạy đà và giậm nhảy trong nhảy xa.
g _ Vg sin 2a
g
Trong đó: S: Là độ xa của 1 lần nhảy
V: Tốc độ bay ban đầu
Trang 25g: Là gia tốc rơi tự do (g=9,8m/s)
a : Là góc độ bayNhư vậy xét về mặt lý thuyết: Thành tích nhảy xa phụ thuộc vào độ lớn, tốc độ bay ban đầu, góc bay và độ cao khi bay ra của trọng tâm cơ thể Tính hiệu quả của chạy đà được xác định bằng khả năng tạo ra tốc độ cao nhất ở 2 -
4 bước cuối và biết cách duy trì khả năng đó đến khi giậm nhảy Tốc độ chạy
đà có ảnh hưởng quyết định đến thành tích Trong giậm nhảy tính hiệu quả của kỹ thuật được đặc trưng bởi khả năng thay đổi hướng chuyển động của cơ thể lên góc độ nhất định (trong giới hạn 20 - 22 độ) mà vẫn giữ được tốc độ bay ban đàu [3]
Qua quá trình phân tích tổng hợp các tài liệu chuyên môn kết hợp với quan sát thực tế huấn luyện giảng dạy cho thấy, khi VĐV chưa hoàn thiện kỹ thuật chạy đà và giậm nhảy thường có những biểu hiện sau:
- Nhịp điệu chạy đà bị phá YỠ
- Độ ngả thân trên không hợp lý
- Góc độ đặt chân giậm nhảy không hợp lý
Hiệu quả khắc phục những biểu hiện sai làm trên phụ thuộc nhiều vào trình độ chuyên môn của người giáo viên, HLV trong việc lựa chọn sử dụng các bài tập và phương pháp huấn luyện kỹ thuật nhảy xa
1.4.2 Yếu tố thể lực.
Thành tích nhảy xa dựa trên sự hoàn thiện kỹ thuật và thể lực đó là yếu
tố góp phần thực hiện động tác chính xác và đạt thành tích cao trong nhảy xa.Mục đích của chạy đà là tạo ra tốc độ tối ưu theo phương nằm ngang trước khi giậm nhảy, chuẩn bị tốt cho việc đặt chân chính xác vào ván giậm nhảy và phát huy sức mạnh tối đa của giậm nhảy để đưa cơ thể về phía trước[3]
Trang 26Muốn đạt được mục đích trên thì thể lực là một trong những yếu tố góp phần quan trọng nhất Sức nhanh, sức mạnh, khéo léo đều chi phối và ảnh hưởng đến thành tích nhảy xa Trong đó, yếu tố sức mạnh tốc độ có tầm quan trọng đặc biệt, sức mạnh tốc độ là sự kết họp của sức mạnh và sức nhanh.
- Sức nhanh là một tổ hợp thuộc tính chức năng của con người nó quy định chủ yếu và trực tiếp tính tốc độ cũng như thời gian phản ứng vận động
- Sức mạnh là khả năng khắc phục lực đối kháng bên ngoài bằng sự nỗ lực của cơ bắp
Qua quá trình quan sát các buổi tập luyện của các VĐV và tham khảo các tài liệu có liên quan, chúng tôi nhận thấy một số lai lầm khi chạy đà, giậm nhảy của nhảy xa do yếu tố thể lực là:
- Tốc độ chạy đà tốt nhưng các bước chạy đà rất cứng và gò bó nên bước giậm nhảy không phát huy được hiệu quả
- Tốc độ chạy đà ở những bước cuối không ổn định
- Đà quá dài nên tốc độ bị gián đoạn ở nhũng bước đà cuối
- Chân giậm khụy nhiều, thời gian giậm nhảy dài
1.4.3 Yếu tố tâm lý.
Thành tích thi đấu nhảy xa không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố kĩ - chiến thuật, thể lực mà còn phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố tâm lí Cảm xúc tâm lí luôn xuất hiện trong các tình huống thi đấu phức tạp, căng thẳng, cảm xúc tốt làm xuất hiện trạng thái thi đấu tốt, cảm xúc xấu làm xuất hiện trạng thái bất lợi ảnh hưởng tới kết quả thi đấu
Trong thi đấu các môn thể thao nói chung và nhảy xa nói riêng, sự căng thẳng thể chất, trí tuệ, thần kinh cũng như tâm lý luôn ở mức cao Sự căng thẳng đó nhiều khi tới mức giới hạn sức chịu đựng của cơ thể Điều này đôi khi làm cho nguời tập không thể làm chủ được các hành vi của mình, hoặc
cố gắng tự chủ vượt qua hàng rào tâm lý đó
Trang 27Kết ỉuân:
Nhảy xa là một hoạt động khá phức tạp thể hiện qua 4 giai đoạn: Chạy đà, giậm nhảy, trên không và tiếp đất Nếu không có sự phối hợp nhịp nhàng và hợp lý thì rất khó cho việc hình thành kỹ thuật chuẩn xác Cùng với
sự nâng cao không ngừng của thành tích nhảy xa cũng như việc duy trì trình
độ chuyên môn thì trong mỗi giai đoạn kỹ thuật khác nhau sẽ xuất hiện các yếu tố đa dạng và phức tạp như: Di truyền, thể lực, tâm lý, kỹ thuật, điều kiện
tự nhiên Trong đó, yếu tố kỹ thuật và thể lực ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả giai đoạn chạy đà và giậm nhảy Những sai lầm trong trong giai đoạn này
là do kỹ thuật và thể lực chưa đáp ứng Do vậy, để nâng cao hiệu quả chạy đà
và giậm nhảy cần khắc phục nguyên nhân dẫn đến sai lầm đó
1.5 Đặc điểm kỹ thuật giai đoạn chạy đà và giậm nhảy trong nhảy xa.
Các kết quả nghiên cứu khoa học TDTT nói chung và nhảy xa nói riêng
có ý nghĩa và tác dụng to lớn, kỹ thuật chủ yếu khi thực hiện nhảy xa là giai đoạn giậm nhảy có hiệu quả khi đang chạy đà với tốc độ lớn Chạy đà và giậm nhảy quyết định chủ yếu đến hiệu quả của lần nhảy và kỹ thuật giậm nhảy đạt hiệu quả dựa trên cơ sở giải quyết tốt giai đoạn chạy đà và khả năng phối hợp trong giai đoạn giậm nhảy
Nhiệm vụ của chạy đà là tạo ra tốc độ nằm ngang lớn nhất, chuẩn bị tích cực cho giai đoạn giậm nhảy Cự ly chạy đà tùy thuộc vào đặc điểm của người nhảy như khả năng bắt tốc độ nhanh hay chậm khi chạy đà, trình độ kỹ thuật, thể lực Song thông thường với nam khoảng 40 - 45m (20 - 24 bước chạy), nữ 30 - 35m ( 1 8 - 2 0 bước chạy) Để thực hiện chạy đà được ổn định, chính xác, hiệu quả càn thiết phải có tư thế chuẩn bị phù hợp, ổn định và đạt được tốc độ cao nhất ở giai đoạn cuối trước lúc giậm nhảy [3]
Giậm nhảy được thực hiện trong thời gian ngắn Giai đoạn giậm nhảy bắt đàu khi đặt chân giậm nhảy vào ván giậm nhảy Lúc này chân giậm nhảy
