ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG tác GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN sử DỤNG đất, QUYỀN sở hữu NHÀ ở và tài sản KHÁC gắn LIỀN với đất TRÊN địa bàn HUYỆN yên CHÂU TỈNH sơn LA

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI KHOA QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, QUYỀN SỞ HỮU NHÀ Ở VÀ TÀI SẢN KHÁC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIẤY CHỨNG NHẬN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, QUYỀN SỞ HỮU NHÀ Ở VÀ TÀI SẢN KHÁC GẮN LIỀN VỚI ĐẤT TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN YÊN CHÂU TỈNH SƠN LA

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Tốt

Giáo viên hướng dẫn: TS Trịnh Hữu Liên

Hà Nội, năm 2014

LỜI CẢM ƠN

Em xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Khoa quản lý đất đai – Trường Đại học Tài nguyên và môi trường Hà Nội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giảng dạy, hướng dẫn em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu đồ

án này

Đặc biệt, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới thầy giáo - T.S Trịnh Hữu Liên là người trực tiếp hướng dẫn đồ án, đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn em hoàn thành

đồ án này

Em xin trân trọng cảm ơn Ủy ban nhân dân huyện Yên Châu, phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Yên Châu, Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và cung cấp đầy đủ các thông tin, số liệu, tư liệu trong quá trình nghiên cứu đồ án này

Cuối cùng, em xin trân trọng cám ơn các bạn sinh viên cùng lớp, những người thân trong gia đình và bạn bè đã giúp đỡ và động viên em trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành đồ án này

Sinh viên

Nguyễn Thị Tốt

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC HÌNH vi

DANH MỤC BIỂU ĐỒ vi

DANH MỤC SƠ ĐỒ vi

DANH MỤC CÁC BẢNG vi

MỞ ĐẦU 1

1.Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích, yêu cầu 2

2.1 Mục đích 2

2.2 Yêu cầu 2

2.3 Ý nghĩa 3

Chương 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

1.1 Cơ sở lý luận của công tác cấp giấy chứng nhận 4

1.1.1 Những hiểu biết chung về công tác quản lý nhà nước về đất đai 4

1.1.2 Những vấn đề về quyền sử dụng đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất 4

1.2 Cơ sở pháp lý của công tác cấp giấy chứng nhận 9

1.2.1 Các nội dung quản lý nhà nước về đất đai 9

1.2.2 Cơ sở lý luận về cấp giấy chứng nhận, lập hồ sơ địa chính 10

1.2.3 Cơ sở pháp lý về cấp giấy chứng nhận 11

1.3 Cơ sở thực tiễn 14

1.3.1 Tình hình cấp GCN trên thế giới 14

1.3.3 Tình hình cấp GCN trên địa bàn tỉnh Sơn La 25

Chương 2 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU 27

2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 27

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 27

2.1.2 Phạm vi nghiên cứu 27

2.2 Nội dung nghiên cứu 27

2.3 Phương pháp nghiên cứu 27

2.3.1 Phương pháp điều tra, thu thập số liệu 27

2.3.2 Phương pháp thống kê số liệu 27

2.3.3 Phương pháp so sánh 28

2.3.4 Phương pháp kế thừa 28

2.3.5 Phương pháp tổng hợp phân tích tài liệu số liệu 28

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 29

3.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội của huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La 29

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 29

3.1.2 Điều kiện kinh tế- xã hội 31

3.2 Đánh giá tình hình quản lý và sử dụng đất đai trên địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La 35

3.2.1 Đánh giá tình hình quản lý đất đai 35

3.2.2 Đánh giá tình hình sử dụng đất đai 38

3.3 Thực trạng công tác cấp giấy chứng nhận trên địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La tính đến ngày 31/12/2013 49

3.3.1 Quy trình cấp giấy chứng nhận 49

3.3.2 Đánh giá quy trình công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trên địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La 51

3.3.3 Kết quả cấp giấy chứng nhận trên địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La 53

3.4 Đánh giá những thuận lợi, khó khăn trong quá trình cấp GCN trên địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La 70

3.4.1 Thuận lợi 70

3.4.2 Khó khăn 70

3.5 Đề xuất một số giải pháp nhằm đẩy mạnh công tác đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, công tác thống kê đất đai huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La 71

3.5.1 Về đầu tư cho con người và cơ sở vật chất 72

3.5.2 Về tổ chức tổ chức quản lý hoạt động cấp giấy chứng nhận 72

3.5.3 Công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật về đất đai 73

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 74

1 Kết luận 74

2 Kiến nghị 75

TÀI LIỆU THAM KHẢO 76

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CHDCND Cộng hòa dân chủ nhân dân

GCN Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu

nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

DANH MỤC HÌNH

1 Vị trí địa lý huyện Yên Châu – tỉnh Sơn La 37

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

DANH MỤC SƠ ĐỒ

1 Trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đối với hộ gia đình,

cá nhân đang sử dụng đất

57

2 Trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đối với người trúng

đấu giá quyền sử dụng đất

59

DANH MỤC CÁC BẢNG

1 Bảng hiện trạng sử dụng đất huyện Yên Châu năm 2013 46

2 Biến động của nhóm đất nông nghiệp tính đến ngày

31/12/2013

52

3 Biến động của nhóm đất phi nông nghiệp tính đến ngày

31/12/2013

54

4 Biến động của nhóm đất chưa sử dụng tính đến ngày

31/12/2013

56

5 Kết quả cấp GCN đất sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng

thủy sản

64

6 Nguyên nhân chưa đủ điều kiện cấp GCN đất sản xuất

nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản trên địa bàn huyện Yên Châu tính đến ngày 31/12/2013

66

7 Kết quả cấp GCN sử dụng đất ở trên địa bàn huyện Yên

Châu tính đến ngày 31/12/2013

69

8 Nguyên nhân chưa đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận

quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trên địa bàn huyện Yên Châu tính đến ngày 31/12/2013

71

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hóa xã hội an ninh quốc phòng Do là nguồn tài nguyên có hạn về mặt số lượng, cố định về vị trí do vậy việc sử dụng đất phải theo các quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Nước ta xuất phát từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, đang phấn đấu xây dựng một xã hội công nghiệp hiện đại trong thời

kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội Sản xuất nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân bởi hiện đa phần dân số nước ta là sản xuất nông nghiệp, chính vì lý do này mà vai trò của đất đai đặc biệt quan trọng

Quá trình công nghiệp hóa cùng với sự bùng nổ về dân số dẫn đến nhu cầu về đất đai ngày càng tăng và tạo ra những biến động lớn trong quá trình sử dụng đất Đồng thời gây sức ép đối với đất đai, đặc biệt là đất ở và đất nông nghiệp Tình trạng sử dụng quỹ đất không hợp lý, không đúng mục đích đã gây nhiều khó khăn trong công tác quản lý đất đai Hơn nữa mặt trái của nền kinh tế thị trường đã làm cho quản lý đất đai của nước ta còn lỏng lẻo, chưa có hệ thống dẫn đến sử dụng tài nguyên đất không bền vững nảy sinh nhiều tiêu cực trong xã hội như: mua bán quyền sử dụng đất trái phép, lấn chiếm đất tập thể, cấp đất trái thẩm quyền, sử dụng đất không theo quy hoạch và kế hoạch của Nhà nước.Vì vậy việc ban hành và đổi mới các chính sách về đất đai thực sự cấp thiết và quan trọng hơn bao giờ hết Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là chứng thư pháp lý xác nhận quyền sử dụng hợp pháp cho người sử dụng, nâng cao ý thức trách nhiệm bảo vệ, cải tạo đất để đem lại hiệu quả cao nhất trong sản xuất, đồng thời thực hiện các quyền và nghĩa vụ đối với đất đai theo quy định của Nhà nước Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước Công việc này đã nhanh chóng được triển khai tại tất cả các địa phương trong cả nước Do tình hình sử dụng đất còn có những thay đổi, phức tạp nên công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất còn gặp nhiều khó khăn cần giải quyết

Yên Châu là một huyện miền núi, biên giới của tỉnh Sơn La; nằm dọc trục quốc lộ 6, trung tâm huyện lỵ cách thị xã Sơn La 64 km, cách Thủ đô Hà Nội

256 km; có 47 km đường biên giới với nước CHDCND Lào Tổng diện tích tự nhiên 857,75 km2 Trong những năm gần đây cùng với quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước thì nền kinh tế - xã hội của huyện đang từng ngày phát triển Quá trình phát triển này đã làm thay đổi các nhu cầu của con người, trong đó có nhu cầu sử dụng đất đai

Nhận thấy được tầm quan trọng và sự cần thiết của việc đăng ký đất đai và cấp

giấy chứng nhận vì vậy tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Đánh giá thực trạng công

tác giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trên địa bàn huyện Yên Châu tỉnh Sơn La”

2 Mục đích, yêu cầu

2.1 Mục đích

- Đánh giá thực trạng công tác đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất đai, thống kê đất đai tại địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La

- Nghiên cứu những quy định của pháp luật về công tác quản lý của Nhà nước

về công tác đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất: đăng ký thực hiện đúng thủ tục, đúng đối tượng, đúng quyền và nghĩa vụ sử dụng đất; kết quả điều tra, đo đạc là cơ sở khoa học cho việc xác định vị trí, hình thể, kích thước, diện tích, loại đất và tên chủ đang thực tế sử dụng đất để phục vụ yêu cầu tổ chức kê khai đăng ký

- So sánh giữa lý luận và thực tiễn để rút ra những việc làm được và chưa làm được trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác đăng

ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất

2.2 Yêu cầu

- Nắm vững các văn bản quy định về công tác đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, thống

kê đất đai của Nhà nước nói chung và của tỉnh Sơn La nói riêng

- Số liệu điều tra thu thập phải khách quan, trung thực và chính xác

- Thu thập đầy đủ tài liệu và số liệu về việc tác thống kê, kiểm kê đất đai trên địa bàn huyện

- Tiếp cận thực tế công việc để nắm được quy trình, trình tự công tác đăng ký, thống kê, kiểm kê đất đai

- Phân tích đầy đủ, chính xác tiến độ, hiệu quả công tác đăng ký, thống kê, kiểm kê đất đai của các xã, thị trấn trên địa bàn huyện

- Đề xuất một số biện pháp có tính khả thi giúp cho việc thống kê đất đai một cách hiệu quả, nhanh chóng, chính xác hơn

2.3 Ý nghĩa

- Nắm chắc quỹ đất của địa phương để đưa vào khai thác và sử dụng đất đúng quy định của pháp luật;

- Thống kê đầy đủ và phân tích đánh giá tình hình hiện trạng sử dụng đất ở địa bàn huyện Yên Châu;

- Làm cơ sở phục vụ công tác quy hoạch sử dụng đất, lập kế hoạch sử dụng đất

và kiểm tra thực hiện kế hoạch và quy hoạch hằng năm;

- Thiết lập cơ sở dữ liệu đất đai của đơn vị hành chính làm tài liệu phục vụ cho công tác quản lý nhà nước về đất đai và tài liệu tham khảo có giá trị cho nhiều ngành và lĩnh vực

Chương 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Cơ sở lý luận của công tác cấp giấy chứng nhận

1.1.1 Những hiểu biết chung về công tác quản lý nhà nước về đất đai

Quản lý nhà nước về đất đai là tổng hợp các hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để thực hiện và bảo vệ quyền sở hữu của Nhà nước đối với đất đai; đó là các hoạt động trong việc nắm chắc tình hình sử dụng đất; trong việc phân phối và phân phối lại quỹ đất đai theo quy hoạch, kế hoạch; trong việc kiểm tra, giám sát quá trình quản lý và sử dụng đất; trong việc điều tiết các nguồn lợi từ đất đai

Quản lý nhà nước về đất đai nhằm bảo vệ quyền sở hữu nhà nước đối với đất đai, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất; đảm bảo sử dụng hợp

lý quỹ đất đai của đất nước; tăng cường hiệu quả sử dụng đất; đồng thời bảo vệ đất, cải tạo đất và bảo vệ môi trường (Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2008)

Các phương pháp quản lý nhà nước về đất đai có vai trò quan trọng trong hệ thống quản lý và được hình thành từ những phương pháp quản lý nhà nước nói chung Có thể chia thành 2 nhóm phương pháp sau:

+ Các phương pháp thu thập thông tin về đất đai như: phương pháp thống kê, phương pháp toán học, phương pháp điều tra xã hội học

+ Các phương pháp tác động đến con người trong quản lý đất đai như: phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế, phương pháp tuyên truyền, giáo dục (Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007)

Hệ thống các công cụ quản lý nhà nước về đất đai đa dạng và hoạt động có hiệu quả đã góp phần quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về đất đai trong những năm qua đạt kết quả cao Đó là:

+ Công cụ pháp luật

+ Công cụ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

+ Công cụ tài chính (Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2008)

1.1.2 Những vấn đề về quyền sử dụng đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

1.1.2.1 Khái niệm về quyền sử dụng đất

Quyền sử dụng đất là quyền của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, được nhà nước giao đất, cho thuê đất, đấu giá quyền sử dụng đất để sử dụng vào các mục đích theo quy định của pháp luật

1.1.2.2 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

- Khái niệm: GCN QSD đất là giấy chứng nhận do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho người sử dụng đất để bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất

- Mẫu giấy chứng nhận:

Hiện nay tồn tại 4 loại GCN sau:

Loại thứ nhất: GCN đang được cấp theo Luật Đất đai 1998 do Tổng cục địa chính (nay là Bộ Tài nguyên và Môi trường) ban hành theo mẫu quy định tại Quyết định 201/QĐ/ĐK ngày 14/07/1989 của Tổng cục Quản lý ruộng đất cấp cho đất nông nghiệp, lâm nghiệp và đất ở có màu đỏ

Loại thứ hai: GCN quyền sở hữu nhà ở tại đô thị do Bộ Xây Dựng phát hành theo mẫu quy định tại Nghị định số 60/CP ngày 05/07/1994 của Chính phủ và theo Luật Đất đai 1993 GCN có hai mầu: Màu hồng giao cho sử dụng đất và màu trắng lưu tại Sở Địa chính (nay là Sở Tài nguyên và Môi trường)

Loại thứ ba: GCN được lập theo quy định của Luật Đất đai 2003, mẫu giấy chứng nhận theo Quyết định số 24/2004/BTNMT ngày 1/11/2004 và Quyết định số 08/2006/QĐ – BTNMT ngày 21/07/2006 sửa đổi quyết định số 24/2004/BTNMT Giấy có hai mầu: Màu đỏ giao cho chủ sử dụng đất và mầu trắng lưu tại cơ quan Tài nguyên và Môi trường cấp huyện, tỉnh

Loại thứ tư: GCN được cấp theo Nghị định số 88/2009/NĐ – CP ngày 19/10/2009 và Thông tư 17/2009/TT – BTNMT ngày 21/10/2009 quy định mẫu giấy chứng nhận, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất Giấy chứng nhận là một tờ có bốn trang, mỗi trang có kích thước 190mm x 265mm, có nền hoa văn trống đồng màu hồng cánh sen

- Trang 1 gồm Quốc hiệu, Quốc huy và dòng chữ “ Giấy chứng nhận quyền

sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất” in màu mực đỏ; mục “I Tên người sử dụng đất, chủ sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất”

và số phát hành giấy chứng nhận gồm 2 chữ cái tiếng việt và 6 chữ số, bắt đầu từ