Kinh nghiệm bán hàng giá rẻ của Trung Quốc và bài học kinh nghiệm với Việt Nam

Ngày nay thương mại đã trở thành một phần tất yếu của nền kinh tế hiện đại. Ra đời hàng ngàn năm trước dưới hình thái hàng đổi hàng đơn thuần, thương mại đã có những bước tiến vĩ đại, đưa nền kinh tế của những quốc gia khác nhau ngày càng xích lại gần nhau hơn.

LỜI NÓI ĐẦU

1/Tính cấp thiết của đề tài

Ngày nay thương mại đã trở thành một phần tất yếu của nền kinh tế hiện đại

Ra đời hàng ngàn năm trước dưới hình thái hàng đổi hàng đơn thuần, thương mại

đã có những bước tiến vĩ đại, đưa nền kinh tế của những quốc gia khác nhau ngày càng xích lại gần nhau hơn Đặc biệt là trong thời kỳ toàn cầu hóa hiện nay, khi khoảng cách về không gian và thời gian ngày càng gắn lại, thương mại làm đã có những phát triển bước phát triển vượt bậc, làm cho nền kinh tế toàn cầu ngày càng lớn mạnh và thống nhất Thương mại tựa như đôi cánh vĩ đại cho sự vươn lên mạnh mẽ của nền kinh tế toàn cầu

Đối với các nước đang phát triển, khi trình đô ̣ phát triển kinh tế còn kém xa các nước tiên tiến, thì quá trình toàn cầu hóa thực sự mang la ̣i mô ̣t cơ hô ̣i vàng cho sự vươn lên Nhiều bài ho ̣c của các nước như Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan và gần đây là Trung Quốc đã chứng minh rằng mô ̣t quốc gia la ̣c hâ ̣u hoàn toàn có thể vươn lên ngang tầm các quốc gia phát triển nếu biết tâ ̣n du ̣ng thời cơ của toàn cầu hóa, đă ̣c biê ̣t là tâ ̣n du ̣ng những cơ hô ̣i do tự do Thương ma ̣i mang la ̣i

Trước năm 1978, Trung Quốc thi hành những chính sách ha ̣n chế thông Thương, nhất là với thế giới bên ngoài Khi đó, người ta vẫn biết Trung Quốc là

mô ̣t nước lớn nhưng chỉ là lớn về lãnh thổ và quy mô dân số Nền kinh tế Trung Quốc quá nhỏ bé so với nền kinh tế thế giới Tuy nhiên từ khi tiến hành cải cách

mở cửa năm 1978 tới nay, Trung Quốc đã có những bước tiến mạnh mẽ và dần vươn lên trở thành một siêu cường mới của thế giới Sức mạnh Trung Quốc chỉ có thể giải thích được bằng sự phát triển thần kỳ của nền kinh tế trong suốt hơn 30

năm cải cách Đi sâu nghiên cứu sự phát triển của nền kinh tế nước này, nhiều nhà kinh tế đã khẳng định rằng chính sự phát triển của thương mại đã chắp cánh cho sự vươn lên của nền kinh tế Trung Quốc Khi nghiên cứu sâu hơn về những nguyên nhân tạo nên thành công của nền thương mại Trung Quốc, một trong những nhân

tố cơ bản rút ra chính là sự thành công trong bán hàng giá rẻ Đây là một trong những điểm đặc biệt của quá trình phát triển kinh tế Trung Quốc so với các quốc gia khác trên thế giới và cũng là bài ho ̣c mà nhiều nước đang phát triển hiê ̣n nay cần ho ̣c tâ ̣p từ quốc gia này

Việt Nam và Trung Quốc là hai quốc gia có cùng chung nhiều điều kiện lịch

sử, văn hóa, xã hô ̣i, chính tri ̣ và nhất là đi ̣nh hướng phát triển Hiê ̣n nay cả hai nước đều đang ra sức nỗ lực phát triển kinh tế, nhằm vươn lên hàng ngũ các nước phát triển Trong cuô ̣c cha ̣y đua này, Viê ̣t Nam là quốc gia không chỉ la ̣c hâ ̣u hàng trăm năm so với quốc tế mà so sánh với Trung Quốc chúng ta cũng đi sau tới hàng chu ̣c năm Do đó nghiên cứu ho ̣c hỏi kinh nghiê ̣m phát triển của Trung Quốc là hết sức quan tro ̣ng với nước ta Bên ca ̣nh đó Viê ̣t Nam đang bước vào quá trình công nghiê ̣p hóa hiê ̣n đa ̣i hóa, trình đô ̣ phát triển của lực lượng sản xuất và quan hê ̣ sản xuất đều chưa hoàn thiê ̣n Nếu xét về lợi thế tuyê ̣t đối và lợi thế so sánh nước ta nên tâ ̣p trung sản xuất các mă ̣t hàng với hàm lượng vốn, hàm lượng lao đô ̣ng cao Đây là điểm tương đồng với nền sản xuất Trung Quốc hiê ̣n nay Tuy nhiên, nhiều

mă ̣t hàng mà cả hai quốc gia cùng sản xuất thì mă ̣t hàng của Trung Quốc luôn có tính ca ̣nh tranh cao hơn của Viê ̣t Nam, đă ̣c biê ̣t là ca ̣nh tranh về giá Kinh nghiê ̣m thành công của Trung Quốc trong lĩnh vực bán hàng giá rẻ thực sự rất có giá tri ̣ thực tiễn trong quá trình phát triển kinh tế của Viê ̣t Nam Đó là lý do em chon đề tài “Kinh nghiê ̣m bán hàng giá rẻ của Trung Quốc và bài ho ̣c kinh nghiê ̣m với Viê ̣t Nam” làm đối tượng nghiên cứu của mình

2/Mục đích nghiên cứu đề tài

- Tìm hiểu và xác đi ̣nh các nguyên nhân mà Trung Quốc có thể sản xuất hàng hóa giá rẻ

- Tìm hiểu các kinh nghiê ̣m và biê ̣n pháp mà Trung Quốc áp du ̣ng để bán hàng giá rẻ ra thi ̣ trường nô ̣i đi ̣a và quốc tế

- Rút ra những kinh nghiê ̣m và bài ho ̣c với phía chính phủ và doanh nghiê ̣p Viê ̣t Nam cũng như mô ̣t số điều kiê ̣n áp du ̣ng

3/Đối tươ ̣ng pha ̣m vi nghiên cứu

Đề tài tâ ̣p chung nghiên cứu nền sản xuất Trung Quốc trên cơ sở vâ ̣n du ̣ng những những quan điểm của lý thuyết Lợi thế ca ̣nh tranh Quốc gia của M.Porter

Tâ ̣p chung đi sâu vào phân tích nền sản xuất Trung Quốc dưới góc đô ̣ chi phí sản xuất, các kinh nghiê ̣m bán hàng của các doanh nghiê ̣p Trung Quốc cũng như các biê ̣n pháp chính phủ nước này áp du ̣ng để hỗ trợ khối các nhà sản xuất và khối các doanh nghiê ̣p xuất khẩu

4/Phương pháp nghiên cứu

Bài viết sử du ̣ng phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp phân tích kinh tế lươ ̣ng Ngoài ra phương pháp so sánh đối chiếu cũng được sử du ̣ng ở các phân tích đi ̣nh lượng và đi ̣nh tính trong bài

5/Kết cấu bài viết

Ngoài lời mở đầu và kết luâ ̣n, phần nô ̣i dung chính của bài nghiên cứu này gồm bốn phần nô ̣i dung chủ đa ̣o sau đây:

- Chương I: Tổng quan về thương ma ̣i quốc tế và lý thuyết ca ̣nh lơi thế

ca ̣nh tranh quốc gia

Chương này sẽ trình bày cơ sở lý thuyết chung nhất về thương ma ̣i quốc tế, môi trường thương ma ̣i hiê ̣n nay và mô ̣t số vấn đề cơ bản của lý thuyết lơ ̣i thế ca ̣nh tranh quốc gia Mu ̣c tiêu của chương này là nhằm làm

sáng tỏ tầm quan tro ̣ng của thương ma ̣i nhất là đối các quốc gia đang phát triển trong đó có Trung Quốc, đồng thời cách thức chung nhất để xây dựng lơ ̣i thế ca ̣nh tranh quốc gia theo lý thuyết của M.Porter Ở Trung Quôc, các lợi thế ca ̣nh tranh đó được biểu hiê ̣n ra ở ngay yếu tố giá rẻ của hàng hóa – điều mà chúng ta sẽ làm rõ ở các phần tiếp theo

- Chương II: Nguyên nhân giá rẻ của hàng hóa Trung Quốc

Chương này sẽ tâ ̣p chung đi sâu vào lý giải các nguyên nhân làm hàng hóa Trung Quốc, đă ̣c biê ̣t là hàng hóa phu ̣c vu ̣ cho xuất khẩu, la ̣i có giá thấp hơn rất nhiều so với các hàng hóa ca ̣nh tranh cùng loa ̣i Nô ̣i dung kết cấu phần này sẽ được trình bày theo các khâu của quá trình xuất để cuối cùng tính ra các chi phí bô ̣ phâ ̣n làm nên giá thành và sau này là giá bán sản phẩm Cuối phần này, ta sẽ có được những thông tương đối cu ̣ thể về các biê ̣n pháp liên hoàn mà chính phủ và các công ty Trung Quốc đã tiến hành để làm giảm giá bán sản phẩm

- Chương III: Mô ̣t số kinh nghiê ̣m bán hàng giá rẻ của Trung Quốc trên trường nô ̣i đi ̣a và quốc tế

Chương này sẽ làm rõ các biê ̣n pháp mà Trung Quốc đã áp du ̣ng để đẩy

ma ̣nh đầu ra cho các sản phẩm giá rẻ, đưa hàng hóa của mình ra chiếm lĩnh các thi ̣ trường Các biê ̣n pháp của chính phủ và doanh nghiê ̣p sẽ đươ ̣c trình bày cu ̣ thể ở từng mu ̣c mô ̣t

- Chương IV: Mô ̣t số bài ho ̣c kinh nghiê ̣m đối với Viê ̣t Nam

Chương này sẽ tổng kết những bài ho ̣c đối của Trung Quốc đối với Viê ̣t Nam Bên ca ̣nh đó, chương cuối cũng đề ra các cách thức nhằm áp du ̣ng

mô ̣t cách có hiê ̣u quả những bài ho ̣c đó trong tình hình thực tiễn

NỘI DUNG CHÍNH

I Tổng quan về thương mại quốc tế và lý thuyết lợi thế cạnh tranh quốc gia

1.1 Tổng quan về thương mại quốc tế

1.1.1 Khái quát chung về thương mại quốc tế

Thương ma ̣i quốc tế đươ ̣c hiểu theo nghĩa chung là các hoa ̣t đô ̣ng trao đổi luân chuyển hàng hóa di ̣ch vu ̣ giữa các quốc gia vùng lãnh thổ với nhau Các chủ thể của thương ma ̣i hiê ̣n nay đang ngày càng đa da ̣ng Các chủ thể lớn có thể từ các chủ thể là các quốc gia, các vùng lãnh thổ tới các tổ chức đa quốc gia, các công ty các tâ ̣p đoàn đa quốc gia Các chủ thể nhỏ hơn nằm trong lãnh thổ mô ̣t quốc gia có thể là các tổ chức kinh tế trong nước như các công ty, các xí nghiê ̣p… Đối tượng của thương ma ̣i cũng ngày càng đa da ̣ng và phức ta ̣p, có thể là các hàng hóa hữu hình hoă ̣c các hàng hóa vô hình Về mă ̣t pháp lý, các hiê ̣p ước,các công ước, các điều lê ̣ về thương ma ̣i nhanh chóng được soa ̣n thảo nhằm ta ̣o ra khuôn khổ pháp lý chung cho các hoa ̣t đô ̣ng thương ma ̣i quốc tế Chúng ta có thể nêu tên mô ̣t số sự kiê ̣n pháp lý quan tro ̣ng với nền thương ma ̣i toàn cầu như sự ra đời của hiê ̣p ước chung về thuế quan và thương ma ̣i GATT năm 1948, sự thành lâ ̣p tổ chức Thương

ma ̣i Quốc tế WTO năm 1995 Các khu vực mâ ̣u di ̣ch tự do cũng nhanh chóng ra đời như EEC ( nay là EU ) ở châu Âu, khối NAFTA ở bắc Mỹ, khối ASEAN ở đông nam Á… đã góp phần ta ̣o điều kiê ̣n cho trao đổi thương ma ̣i giữa các quốc gia ngày càng thuâ ̣n lợi Theo cùng những diễn biến đó, về mă ̣t lượng, tổng giá tri ̣ trao đổi thương ma ̣i của giữa các quốc gia trên thế giới cũng tăng lên nhanh chóng Chỉ tính riêng trong thời gian từ năm 1970 tới 1999, tổng giá tri ̣ hàng hóa di ̣ch vu ̣ trao đổi của các quốc gia tăng lên 21 lần, từ 643 tỷ USD lên 11.400 tỷ USD ( gấp

21 lần trong vòng 30 năm ), bất chấp nhưng khó khăn chồng chất với nền kinh tế thế giới như cuô ̣c khủng hoảng kinh tế thế giới năm 1973 hay tình tra ̣ng chiến tranh la ̣nh căng thẳng giữa Liên Xô và Hoa Kỳ…Tốc đô ̣ tăng trưởng của trao đổi thương ma ̣i quốc tế cũng thường xuyên cao hơn tốc đô ̣ tăng trưởng nền kinh tế thế

giới Trong giai đoa ̣n 2000 tới 2007, trong khi tốc đô ̣ tăng trưởng kinh tế thế giới chỉ giao đô ̣ng quanh khoảng 2,5% tới 4% thì tốc đô ̣ tăng trưởng của thương ma ̣i thế giới thường trên 7%

Bên ca ̣nh đó, nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng, mô ̣t trong những đô ̣ng lực quan tro ̣ng nhất thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thế giới chính là sự phát triển

ma ̣nh mẽ của nền thương ma ̣i quốc tế Không thể phủ nhâ ̣n mô ̣t thực tế rằng, nền sản xuất của các quốc gia trên thế giới hiê ̣n nay hoa ̣t đô ̣ng không chỉ đề phu ̣c vu ̣ nhu cầu nô ̣i đi ̣a mà mô ̣t phần vô cùng quan tro ̣ng chính là phu ̣c vu ̣ cho nhu cầu của thế giới, đă ̣c biê ̣t là đối với các nền kinh tế có đô ̣ mở cửa cao Mô ̣t ví du ̣ điển hình là Hoa Kỳ Biểu đồ sau cho ta biết bao nhiêu phần trăm giá tri ̣ sản lượng của Hoa Kỳ và thế giới là trực tiếp phu ̣c vu ̣ cho xuất khẩu

Hình 1.1.1.1: Tỷ lê ̣ phần trăm hàng hóa xuất khẩu trong GNP của Hoa kỳ và Thế giới

Không có số liê ̣u dự báo cho thương mại thế giới năm 2025

Nguồn: World Bank, World Development Indicators 1999 and WEFA Forecast, 2000 Số liê ̣u từ: World and US forecast GDP source info.

Mô ̣t ví du ̣ khác là Trung Quốc, quốc gia xuất khẩu lớn nhất thế giới hiê ̣n nay Theo số liê ̣u thống kê của chính phủ nước này, tỷ lê ̣ giá tri ̣ xuất nhâ ̣p khẩu trong GDP đã không ngừng tăng lên từ 1978 tới nay Ta cùng xem xét biểu đồ sau

Hình1.1.1.2:Tương quan giũa kim ngach xuất nhâ ̣p khẩu so với GDP Trung Quốc

giai đoa ̣n 1978 tới 2006

Nguồn số liê ̣u: Tổng cục thống kê Trung Quốc

Rõ ràng, thương ma ̣i quốc tế đang ngày càng phát triển hơn và ngày cang quan tro ̣ng hơn.Chính nhờ nhu cầu về hàng hóa của thế giới ngày càng tăng nên nền sản xuất của các quốc gia mới được có cơ hô ̣i mở rô ̣ng và tăng sản lượng, ta ̣o công ăn viê ̣c làm cho người dân, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Có thể nói, thương ma ̣i chính là mô ̣t trong những đô ̣ng lực quan tro ̣ng nhất cho tăng trưởng kinh tế, cũng như thúc đẩy tiến bô ̣ xã hô ̣i

Xét về các chủ thể trong nền thương ma ̣i thế giới, không thể không nhắc tới Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhâ ̣t Bản và Eu – những chủ thể lớn nhất trong nền thương

ma ̣i toàn cầu Các chủ thể trên cũng là nơi phát sinh phần lớn nhu cầu hàng hóa và phần lớn nguồn cung cho hoa ̣t đô ̣ng thương ma ̣i Hay nói mô ̣t cách khác, các chủ thể trên chính là các cực đẩy và cực hút trong nền thương ma ̣i quốc tế Biểu đồ sau

cho thấy vai trò to lớn của các chủ thể này trong nền thương ma ̣i toàn cầu thông qua tỷ tro ̣ng thương ma ̣i trong cơ cấu thương ma ̣i của thế giới

Hình 1.1.1.3: Tỷ trọng tổng kim ngạch thương mại một số quốc gia trong thương

mại thế giới

Nguồn: Ngân hàng thế giới ADB 2008

Qua đồ thi ̣ trên, ta thấy tổng giá tri ̣ thương ma ̣i của Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhâ ̣t Bản và mô ̣t số nước trong liên minh châu Âu EU đã chiếm tới gần 80% tổng giá tri ̣ của thương ma ̣i toàn cầu Trong khi đó, xét về quy mô dân số, các quốc gia trên chỉ chiếm khoảng 30% dân số thế giới Rõ ràng, thương ma ̣i quốc tế cũng có những đầu tàu của riêng nó và cũng dựa trên đồ thi ̣ trên, ta thấy rõ ràng mô ̣t xu thế đó là đóng góp vào thương ma ̣i toàn cầu của các nướcphát triển đang có xu hướng giảm dần về mă ̣t tương đối, điển hình là Hoa Kỳ Trong khi đó vai trò của Trung Quốc đang nổi lên rõ rê ̣t, Năm 2009, Trung Quốc đã vượt Đức vương lên trở thành quốc

gia xuất khẩu lớn nhất thế giới với tổng giá tri ̣ xuất khẩu đa ̣t trên 1200 tỷ USD, Cũng cùng năm này, Trung Quốc trở thành quốc gia đứng thứ 2 thế giới về tổng kim nga ̣ch thương ma ̣i Rõ ràng, đang có sự đổi ngôi trong top những nước có nền thương ma ̣i phát triển nhất thế giới và sự vươn lên của Trung Quốc dường như là không có gì ngăn cản nổi

1.1.2 Thương mại đối với các nước đang phát triển

Gần đây, bô ̣ phâ ̣n không nhỏ người dân trên thế giới đang phản đối những

mă ̣t trái của xu thế toàn cầu hóa và nhất thể hóa nền kinh tế thế giới Ho ̣ cho rằng chính sự tự do thương ma ̣i bi ̣ chi phối bởi các nước giàu là mô ̣t trong những nhân tố chính gây nên mă ̣t trái của toàn cầu hóa và do đó cực lực phản đối quá trình tự

do hóa thương ma ̣i hiê ̣n nay Điển hình là ta ̣i diễn đàn kinh tế thế giới Davos tháng

1 năm 2009 ta ̣i Geneve, những người biểu tình từ khắp nới trên thế giới đã liên tu ̣c mít tinh phản đối tự do hóa thương ma ̣i và cho rằng: tự do hóa thương ma ̣i chỉ mang la ̣i lơ ̣i ích cho những nước giàu, phần thua thiê ̣t và nghèo đói sẽ thuô ̣c về những nước đang phát triển Thực tế, không chỉ những người biểu tình mà còn rất nhiều người khác phản đối mô ̣t nền thương ma ̣i “tự do” bi ̣ các nước lớn chi phối

Bi quan hơn, mô ̣t bô ̣ phâ ̣n người dân thế giới thâ ̣m chí phản đối cả tự do hóa thương ma ̣i Quan điểm của ho ̣ liê ̣u có hoàn toàn đúng?

Đầu tiên, chúng ta phải khẳng đi ̣nh rằng, tham gia thương ma ̣i quốc tế là con đường đi lên đúng đắn cho các nước đang phát triển

Chúng ta đều biết rằng các nước đang và châ ̣m phát triển là những quốc gia nghèo trên thế giới và dễ tổn thương nhất trong khi tham gia thương ma ̣i Sự bất hợp lý về

cơ cấu ngành kinh tế, sự la ̣c hâ ̣u về trình đô ̣ khoa ho ̣c công nghê ̣ chính là những yếu tố chính ta ̣o nên tính dễ tổn thương của các nền kinh tế trên Tuy nhiên, sâu xa hơn mà nói, chính sự thiếu quyết đoán của các nước đó khi tham gia vào sân chơi