HĐ2: Tổ chức tình huống học tập: 2’ - Từ mạch điện phần trên Giáo viên nối dây đồng, vỏ bút bi ðcho học sinh quan sát ð có dòng điện chạy trong mạch không?. Vậy nên cho ta một vật thật V
Trang 1Bài 20 -CHẤT DẪN ĐIỆN VÀ CHẤT CÁCH ĐIỆN-DÒNG
ĐIỆN TRONG KIM LOẠI
A Mục tiêu:
1 Kiến thức: - Nhận biết trên thực tế chất dẫn điện là chất cho dòng điện truyền
qua,chất chất cách điện là chất không cho dòng điện truyền qua
- Nêu được dòng điện trong kim loại là dòng các êlectrôn dịch chuyển có hướng
2 Kỹ năng: - Kể tên một số vật dẫn điện( hoặc vật liệu dẫn điện), Vật cách điện
(hoặc vật liệu cách điện) thường dùng
3 Thái độ: - Cẩn thận, nghiêm túc, tích cực trong quá trình học tập
- Có ý thức tìm hiểu các hiện tượng vật lý
B Chuẩn bị:
*Cho cả lớp: Bóng đèn,công tắc, ổ lấy điện, dây nối các loại, quạt điện hình 20.1 và 20.3
*Cho mỗi nhóm h/s: -1 bóng đèn, phích cắm điện có dây nối
-bộ pin,bóng đèn pin, dây nối,một số vật cách điện và vật cách điện
C Tổ chức hoạt động dạy và học:
HĐ1 Kiểm tra bài cũ.(5’)
HS1: Giáo viên đưa mạch điện gồm pin, khoá K, bóng đèn và dây dẫn (2
mỏ chưa kẹp với nhau)
- Hỏi:
+ Trong mạch điện đã có dòng điện chạy qua không?
+ Muốn có dòng điện chạy trong mạch em phải kiểm tra và mắc lại mạch điện như thế nào?
+ Dấu hiệu nào giúp em nhận biết được có dòng điện trong mạch?
HĐ2: Tổ chức tình huống học tập: (2’)
- Từ mạch điện phần trên Giáo viên nối dây đồng, vỏ bút bi ðcho học sinh quan sát ð có dòng điện chạy trong mạch không?
Ta nói: Đồng là chất dẫn điện, nhựa là chất cách điện Vậy chất dẫn điện là
gì, chất cách điện là gì? ð T22
Hoạt động của GV Hoạt động của HS
HĐ3: Tìm hiểu thế nào là chất dẫn điện, chất cách điện (7’)
- Y/c học sinh đọc I SGK
- Chất dẫn điện là gì? Khi nào nó
đợc gọi là vật dẫn điện
- Chất cách điện là gì? Khi nào nó
đợc gọi là vật cách điện
I/ Chất dẫn điện & chất cách điện
- Học sinh đọc
- Chất dẫn điện là chất cho dòng
Trang 2- Y/c HS quan sát h20.1 và vật thật
để trả lời C1
- Hãy nói rõ mỗi bộ phận vừa chỉ ra
làm bằng chất gì? Vật liệu gì?
điện đi qua
- Chất cách điện là chất không cho dòng điện đi qua
C 1:
1 Các bộ phận dẫn điện là: dây
tóc, dây trục, 2 đầu dây đèn, lõi dây, 2 chốt cắm
2 Các bộ phận cách điện là: trục
thuỷ tinh, thuỷ tinh đen, vở dây,
vỏ nhựa của phích cắm
HĐ4: Xác định bằng thí nghiệm vật dẫn điện và cách điện.(12’)
- ở C1 ta mới chỉ dự đoán nên 1 số
em bị sai khi ghi tên các bộ phận
dẫn điện và cách điện Vậy nên cho
ta một vật thật VD như dây đồng
vậy thì phải kiểm tra như thế nào để
biết nó dẫn điện hay cách điện
- Yêu cầu các nhóm thảo luận ð
cách làm thí nghiệm (vẽ ra giấy hình
bố trí thí nghiệm, ghi rõ cần dùng
dụng cụ gì trong thí nghiệm)
+ Gợi ý:
• Làm thế nào để biết có dòng điện
chạy qua một bóng đèn?
• Nếu có một chỗ hở trong mạch ð
dòng điện có chạy qua không ð nối
chỗ hở đó bằng vật dẫn điện ð
K/quả … vật không dẫn điện
• Vì sao nối 2 đầu dây với dây đồng
thì đèn sáng, bỏ dây đồng ð đèn
không sáng
• Yêu cầu học sinh làm thí nghiệm
kiểm tra các vật dẫn điện, không dẫn
điện theo nhóm và ghi vào vở
• Cho làm C2, C3 (không khí là chất
dẫn điện hay cách điện? Vì sao?)
* Thí nghiệm
- Phương pháp làm thí nghiệm
- Đèn sáng khi có dòng điện chạy qua
- Học sinh thảo luận ð Hình vẽ 20.2 SGK
D/cụ: Bóng đèn, pin, dây điện
- Nối hai đầu dây với dây đồng
ð mạch kín (dây đồng dẫn điện) không nối dây đồng mạch hở
C2: Vật liệu thường dùng làm
vật dẫn điện: đồng, nhôm, chì (các KL)
Vật liệu thờng dùng làm vật cách
Trang 3điện: Nhựa, sứ, tt.
C3: Khi mạch hở K2 nối hai đầu dây nhng vẫn không có dòng điện ð đèn không sáng
HĐ5: Tìm hiểu dòng điện trong Kim Loại.(12’)
- Các nhà bác học phát hiện và
khẳng định trong kim loại có các (e)
tự do ð 1) (đây là điểm khác với vật
cách điện)
- Yêu cầu trả lời C4
- Yêu cầu đọc phần b
- Vì sao gọi là các (e) tự do trong
KL?
- Yêu cầu quan sát hình 20.3 trả lời
câu 3 và chỉ trên hình vẽ
- Trong điều kiện bình thờng cha nối
dây KL với nguồn điện thì các (e) tự
do chuyển động theo hớng nào?
- Yêu cầu trả lời câu 6: Lu ý các mũi
tên dùng để chỉ hớng chuyển động
của các (e) tự do và cực (+) có tác
dụng nh mang điện dơng (+), cực (-)
có tác dụng nh mang điện (-)
- Yêu cầu học sinh tìm từ thích hợp
hoàn chỉnh kết luận
- Vậy dòng điện trong KL là dòng
các hạt nào dịch chuyển có hớng
(theo một chiều xác định)
- Khi nối một dây KL với 2 cực của
nguồn điện thì (e) tự do dịch chuyển
từ cực nào tới cực nào?
- Vậy các hạt nhân nguyên tử mang
điện (+) có dịch chuyển không và
dịch chuyển từ cực nào sang cực
nào? Vì sao? Các hạt mang điện (+)
có dịch chuyển không?
II/ Dòng điện trong kim loại.
1 Êlectron tự do trong kim loại
a Các kim loại là các chất dẫn điện, KL nào cũng đợc tạo từ các nguyên tử
C 4:Trong ntử (e) mang điện (-) Hạt nhân mang điện (+)
b Trong KL có các (e) thoát ra khỏi nhóm và chuyển động tự do chúng đợc gọi là (e) tự do
C5: Ký hiệu biểu diễn (e) tự do:
- Ký hiệu biểu diễn phần còn lại: chúng mang điện tích dơng và nguyên tử lúc đó bị mất bớt (e)
C 6: Các (e) tự do bị cực (+) của pin đẩy, cực (-) của pin hút
- Học sinh vẽ mũi tên trên hình
KL: Các (e) tự do ….dịch
chuyển có hướng…
Dòng của các (e) tự do
- Các (e) tự do dịch chuyển từ cực (-) đến cực (+) của nguồn qua dây dẫn
- Các hạt mang điện tích (+) nên
bị cực (+) đẩy, cực (-) hút ð chuyển động từ (+) sang (-)
Trang 4HĐ6 Củng cố.(6’)
- Yêu cầu học sinh trả lời C7- 8
- Yêu cầu học sinh trả lời C 9
- Vì sao biết đợc điều đó?
- Y/cầu học sinh đọc phần ghi nhớ
ð trả lời các câu hỏi theo hưíng
dÉn
C7: C
C8: C
C9: C
- ChØ cã KL míi cã (e) tù do vËt c¸ch ®iÖn kh«ng cã dßng ®iÖn ch¹y qua ð chøng tá kh«ng cã c¸c (e) dÞch chuyÓn