nghiên cứu khoa học sử dụng trò chơi môn vật lý để phát huy hiệu quả giảng dạy ở trường trung học cơ sở

Nghiên cứu các hình thức dạy học vật lí , tôi nhận thấy rằng hình thức dạy học thông quatrò chơi có thể góp phần thực hiện tốt mục đích của quá trình dạy học, đáp ứng yêu cầu thựct

TRƯỜNG THCS QUANG TRUNG



NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM

ỨNG DỤNG:

SỬ DỤNG TRÒ CHƠI MÔN VẬT LÝ ĐỂ PHÁT HUY HIỆU QUẢ GIẢNG DẠY Ở

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

THỰC HIỆN : NGUYỄN XUÂN ĐẠI

Tổ: Toán - Vật Lý – Hóa – Sinh – Công Nghệ - Tin

TÓM TẮT

GIỚI THIỆU

2/ Vấn đề nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu 2

PHƯƠNG PHÁP

V/ Phân tích dữ liệu và bình luận kết quả 12,13

TÓM TẮT

1 Mục đích nghiên cứu:

- Về lý thuyết: Đưa ra nguyên tắc thiết kế một số trò chơi vật lí, qui trình thiết kế và hướngdẫn sử dụng một số lệnh trong Powerpoint để hỗ trợ cho thiết kế

- Về thực nghiệm: Tổ chức được ít nhất 4 tiết dạy trên một lớp trong một học kì có lồng ghéptrò chơi vào bài giảng

2 Quy trình nghiên cứu:

2.1 Nghiên cứu lý thuyết:

- Nghiên cứu các trò chơi qua tài liệu, trên internet và trên truyền hình

- Tổng hợp và lựa chọn trò chơi phù hợp với đặc thù của môn học

- Xây dựng nguyên tắc trò chơi dựa trên lý thuyết đã nghiên cứu

- Nghiên cứu một số công cụ hỗ trợ cho việc thiết kế trò chơi trên phầm mềm powerpoint2007

2.2 Nghiên cứu thực nghiệm:

- Thiết kế trên phần mềm powerpoint một số trò chơi vật lý (Một số công cụ hỗ trợ thiết kế

trò chơi trong Powerpoint 2007, xem phần phụ lục ).

- Bước đầu lồng ghép tổ chức trong các tiết bài tập và sau một số bài học ở các lớp mà tôi đang giảng dạy

3 Kết quả:

Vận dụng lí thuyết nêu trên vào thực tế, tôi đã tổ chức được các trò chơi ở các lớp như7A1, 7A3, 7A4, 7A5, 7A6 và 9A5 với trò chơi đã nêu ở trên Kết quả là tất cả học sinh đềuhứng thú tham gia, kiến thức bài học nhớ lâu hơn Hôm nào có trò chơi là các em rất hứngthú học tập, tâm lí thoải mái và tham gia tích cực cho các hoạt động giữa giáo viên và họcsinh

GIỚI THIỆU

1 Lý do thực hiện nghiên cứu :

Mục đích dạy học ngày nay ở nước ta và trên thế giới không chỉ dừng lại ở việc truyềnthụ cho học sinh những tri thức, kỹ năng mà loài người đã tích lũy được trước đây, mà cònđặc biệt quan tâm đến việc bồi dưỡng cho học sinh năng lực sáng tạo ra những tri thức mới,phương pháp mới, cách giải quyết vấn đề mới phù hợp với hoàn cảnh của mỗi đất nước, mỗidân tộc Vì lẽ đó, người giáo viên cần phải nghiên cứu cải thiện chất lượng dạy học vàphương pháp giảng dạy

2 Vấn đề nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu:

Nghiên cứu tâm lý học sinh lứa tuổi trung học cơ sở, chúng ta thấy học sinh phổ thông rấtcó ý thức trong học tập, thích nghiên cứu, tự học và thích tìm tòi nhưng các em cũng rất dễ sa

đà nếu nhà trường và gia đình không quan tâm đúng mức đến tâm tư, nguyện vọng của các

em Do đó, cần có hình thức dạy học vui vẻ, cuốn hút để thực hiện thắng lợi mục đích củaquá trình dạy học Thực tế cuộc sống luôn tác động đến các em, làm hình thành ở các emđộng cơ học tập có thể tích cực hoặc ngược lại Vì lẽ đó, chúng ta cần làm cho các em thêmyêu môn học hơn để phát huy tối đa những yếu tố tích cực và hạn chế những động cơ tiêucực không có lợi cho quá trình dạy học

Nghiên cứu các quan điểm của quá trình dạy học, tôi thấy đa số các tiết dạy thường làthầy chỉ đạo, học trò có hoạt động tích cực và biết tự điều chỉnh để học tốt hơn Như vậy, yếutố này tạo điều kiện thuận lợi cho việc tìm kiếm một hình thức dạy học mới phù hợp hơn.Nghiên cứu về các nhiệm vụ của người giáo viên vật lí, tôi thấy cần phải chú ý tới việcvừa dạy học, vừa phát triển tư duy nhận thức của học sinh

Nghiên cứu các hình thức dạy học vật lí , tôi nhận thấy rằng hình thức dạy học thông quatrò chơi có thể góp phần thực hiện tốt mục đích của quá trình dạy học, đáp ứng yêu cầu thựctiễn ở các trường trung học cơ sở giai đoạn hiện nay

Vì tất cả những lí do nêu trên mà tôi đã lựa chọn hình thức dạy học thông qua

trò chơi để tăng cường tri thức, kỹ năng vật lí cho học sinh Với nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng : “ Sử dụng trò chơi môn vật lý để phát huy hiệu quả giảng dạy ở trường THCS“, tôi mong muốn sẽ đem đến nhiều kiến thức và kinh nghiệm thực tế đóng góp vào

việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh, tạo tiền đề để học sinh được vững bước vào

PHƯƠNG PHÁP

I Khách thể nghiên cứu :

1 Trường THCS Quang Trung – Quy Nhơn có cơ sở vật chất phục vụ cho việc giảng dạy

tốt, phòng học và phòng thực hành vật lý kiên cố, sạch sẽ, được trang bị đèn chiếu, máy tính phục vụ cho các tiết dạy ứng dụng công nghệ thông tin, thiết bị dạy học tương đối đầy đủ cho các khối lớp

- Đội ngủ giáo viên giảng dạy môn vật lý ở trường có 3 giáo viên có kinh nghiệm giảng dạy

và có tay nghề

- Học sinh trường THCS Quang Trung đa phần là các em ngoan, chịu khó trong học tập, hoạt động nhóm sôi nổi Cha mẹ luôn quan tâm đầu tư để các em có đầy đủ sách giáo khoa, sách bài tập vật lý, vở bài tập vật lý

2 Thực trạng của việc tổ chức hoạt động trò chơi môn vật lý trong giảng dạy ở Trường THCS Quang Trung – Quy Nhơn :

Những năm gần đây ở Trường THCS Quang Trung, tổ chức hoạt động trò chơi

trong giờ vật lý đã trở thành một yêu cầu cần thiết

Nhà trường xác định môn vật lí ở trường THCS góp phần hoàn chỉnh học vấn phổ thông và làm phát triển nhân cách của học sinh , chuẩn bị cho học sinh bước vào cuộc sống lao động, sản xuất, bảo vệ tổ quốc, hoặc tiếp tục học lên Vật lí phải tạo cho học sinh tiếp cận với thực tiễn kĩ thuật ở trong nước và xây dựng lực lượng để tiếp thu được các kĩ thuật hiện đại của thế giới

Mặt khác theo đánh giá của các nhà chuyên môn thì việc học tập của học sinh Việt Nam còn mang tính đối phó Chính vì vậy việc dạy học các tiết có nội dung phức tạp , nhiều kiến thức khó phải được quan tâm, tạo cho học sinh có hứng thú học tập

Trò chơi được tổ chức ở các lớp như 7A1, 7A3, 7A4, 7A5, 7A6 và 9A5 Trong đó tôi chọn lớp 7A3 làm lớp thực nghiệm và lớp 7A2 làm lớp đối chứng

- Lớp 7A3 có 39 học sinh,trong đó có 19 nữ Đa số các em có trình độ học tập môn vật

lý ở mức độ trung bình, có một số em học hơi yếu môn vật lý như : Nhơn; Phú; Sơn;

Bá Thiện; Văn Tiến; Trình; Vũ; Vỹ Một số em có thái độ học tập chưa tốt như : Phi; Tài; Thương Thương; Xuân Tùng

- Lớp 7A2 có 38 học sinh , trong đó có 14 nữ Đa số các em có trình độ học tập môn vật

lý ở mức độ trung bình, có một số em học hơi yếu môn vật lý như : Bảo; Thành Đạt;

Tấn Huy; Đoàn Lộc; Nam; Nghĩa; Toàn Một số em có thái độ học tập chưa tốt như: Hiếu; Ngọc; Nhân; Pháp; Trọng Quý

II Thiết kế :

1 Sử dụng loại hình kiểm tra :

Là các bài kiểm tra thường xuyên và định kỳ theo chương trình chuẩn kiến thức

và kỹ năng của Bộ Giáo Dục và Đào Tạo quy định

Chọn một bài kiểm tra tương ứng về nội dung, hình thức, thời gian để tính kết

quả ( xem phần phụ lục )

Bảng 1: So sánh điểm trung bình bài kiểm tra trước và sau tác động

Số

họcsinh

Điểm TB kiểm tratrước khi tổ chứctrò chơi

Tác động Điểm TB kiểm

tra sau khi tổchức trò chơiLớp thực nghiệm

Phép kiểm chứng t-test độc lập ( Xem phần phụ lục )

III Quy trình nghiên cứu :

1 Mô tả tác động :Bản chất của phương pháp sử dụng trò chơi học tập là dạy học thông qua việc tổ chức hoạt động cho học sinh Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh được hoạt động bằng cách tự chơi trò chơi trong đó mục đích của trò chơi chuyển tải mục tiêu của bài học Luật chơi (cách chơi) thể hiện nội dung và phương pháp học, đặc biệt là phương pháp học tập có sự hợp tác và sự tự đánh giá

Xuất phát từ thực tế giảng dạy, từ khả năng vận dụng của học sinh và khả năng xử lítình huống của học sinh, tôi thấy cần phải lồng ghép vào một phương pháp dạy học mới đểgiúp học sinh hiểu sâu hơn kiến thức bài học trong sách giáo khoa Vì vậy, tôi đã lựa chọntừng trò chơi và lồng ghép phù hợp vào từng nội dung bài giảng Thời gian lồng ghép thường

là đầu tiết học với mục đích kiểm tra bài cũ và cuối tiết học để củng cố bài Thời gian tối đacho việc tổ chức trò chơi dạng này thường là khoảng 5-10 phút Ngoài ra, tôi còn lồng ghépvào tiết ôn tập cuối chương để rèn luyện cho học sinh biết tổng hợp kiến thức đã học, pháthiện ra mối tương quan của toàn chương trình học để khắc sâu hơn nữa kiến thức vật lí Thời

gian có thể khoảng 15 phút Trong trường hợp này nên phối hợp nhiều trò chơi để tăng sứchấp dẫn và thu hút được học sinh tham gia.

2 Khi sử dụng tác động này, giáo viên cần chú ý một số điểm sau:

- Lựa chọn hoặc tự thiết kế trò chơi đảm bảo những yêu cầu:

+ Mục đích của trò chơi phải thể hiện mục tiêu của bài học hoặc một phần của chương trình

+ Nội dung câu hỏi phải phân loại được các đối tượng học sinh : Giỏi, khá, trung bình, yếu Câu hỏi ở mức độ : Nhận biết, thông hiểu, vận dụng

+ Hình thức chơi đa dạng giúp học sinh được thay đổi các hoạt động học tập trên lớp, giúp học sinh phối hợp các hoạt động trí tuệ với các hoạt động vận động

+ Luật chơi đơn giản để học sinh dễ nhớ, dễ thực hiện Cần đưa ra các cách chơi có nhiều học sinh tham gia để tăng cường kỹ năng học tập hợp tác

+ Các dụng cụ chơi cần đơn giản, dễ làm hoặc dễ tìm kiếm tại chỗ

- Chọn quản trò chơi có năng lực phù hợp với yêu cầu của trò chơi

- Tổ chức trò chơi vào thời gian thích hợp của bài học để vừa làm cho học sinh hứng thú học tập vừa hướng cho học sinh tiếp tục tập trung các nội dung khác của bài học một cách có hiệuquả

- Khó củng cố kiến thức, kỹ năng một cách có hệ thống

- Học sinh dễ sa đà vào việc chơi mà ít chú ý đến tính chất học tập của các trò chơi

3 Để thực hiện một trò chơi vật lí, người dạy cần phải thực hiện theo một qui trình cụ thể như sau:

- Bước 1: Xây dựng thể lệ trò chơi Thể lệ có thể dựa trên nguyên tắc đã nêu, cũng có thể bỏbớt hay bổ sung thêm tùy điều kiện thực tế.

- Bước 2: Lựa chọn nội dung, chủ đề cần tuyên truyền

- Bước 3: Xây dựng hình thức và kết cấu câu hỏi

- Bước 4: Thiết kế trò chơi trên phần mềm Lựa chọn phần mềm thích hợp, sao cho đảm bảo

dễ thiết kế, dễ sửa chữa, hiệu chỉnh, giao diện đẹp Phải thiết kế sao cho thí sinh lựa chọn từcâu hỏi một cách ngẫu nhiên Mỗi lần thí sinh chọn câu hỏi nào thì câu đó đổi màu hoặc nhấpnháy đồng thời xuất hiện nội dung gợi ý Nếu học sinh trả lời đúng, đáp án sẽ được mở ra,ngược lại, câu hỏi đó vẫn là bí mật nhưng màu sắc phải khác để thông báo với người chơirằng câu hỏi này đã được chọn Nên thiết kế trên một trang màn hình Cần thiết lập hiệu ứngthời gian, chuông đồng hồ, chấm điểm để trò chơi thêm sinh động, gay cấn và hấp dẫn hơn

- Bước 5: Tổ chức trò chơi

- Bước 6: Tổng kết và rút kinh nghiệm

4 Sử dụng một số trò chơi vật lí để tác động trước khi đo lường :

+ Giúp học sinh ôn tập bài :” Chất dẫn điện và chất cách điện” Vật lý 7.

+ Cung cấp thêm nhiều thông tin bổ ích của bài :” Chất dẫn điện và chất cách điện”

Vật lý 7., thông qua các câu hỏi

+ Giúp học sinh nhớ lại kiến thức chương “Cơ học “ vật lý 6

+ Cung cấp thêm thông tin về nhà Vật lí nổi tiếng ISAAC NEWTON

4 3: ĐỐ VUI Ô CHỮ VẬT LÍ

- Thể lệ: Xem phần 5.3

- Nội dung cần ôn tập: Sử dụng sau khi học bài “ Định luật phản xạ ánh sáng” vật lý lớp 7.

- Số lượng câu hỏi : 8 câu ( có thể tăng giảm theo tình huống ), 1 câu hỏi từ khóa

- Mục đích giáo dục:

+ Ôn tập kiến thức bài học “ Định luật phản xạ ánh sáng”.

+ Tạo cho học sinh khả nảng phản ứng linh hoạt trước các câu hỏi mình gặp phải

CÂU 5 CÂU 7 CÂU 9

CÂU 4 CÂU 6 CÂU 8 CÂU 10

4.4: ĐỐ VUI BA DỮ KIỆN VẬT LÍ

- Thể lệ: Xem phần 5.4

- Nội dung ôn tập: Sử dụng để ôn tập “ Chương trình vật lý lớp 7.”

- Số lượng câu hỏi : 5 câu ( có thể tăng giảm theo tình huống ), mỗi câu có 3 gợi ý.

- Mục đích giáo dục:

+ Giúp học sinh ôn tập “ Chương trình vật lý lớp 7.”

+ Cung cấp thêm nhiều thông tin bổ ích của các nhà khoa học, cũng như các hiện tượng vật lý, thông qua các câu hỏi

4.5: TRÒ CHƠI MÔ TẢ VẬT LÝ

- Thể lệ: Xem phần 5.5

- Nội dung cần ôn tập: Sử dụng để ôn tập chương 3 : “ điện học “, vật lý 7.

- Số lượng câu hỏi : 14 câu ( có thể tăng giảm theo tình huống ) , mỗi câu có thể dùng nhiều gợi ý miêu tả ( có thể tăng hay giảm theo tình huống thực tế ).

- Mục đích giáo dục:

+ Ôn tập kiến thức bài học : Chương 3 : “ điện học ‘ vật lý 7

+ Tạo cho học sinh khả nảng phản ứng linh hoạt trước các câu hỏi mình gặp phải

4.6 : TRÒ CHƠI HOA THƠM TẶNG THẦY

- Thể lệ: Xem phần 5.6

- Nội dung cần ôn tập: Sử dụng để ôn tập : Chương 2 “ Âm học “, vật lý 7.

- Số lượng câu hỏi : 7 câu hỏi ứng với 7 loài hoa ( Có thể tăng giảm theo thực tế ).

- Mục đích giáo dục:

+ Ôn tập kiến thức bài học : Chương 2 “ Âm học “ vật lý 7.

+ Tạo cho học sinh khả nảng phản ứng linh hoạt trước các câu hỏi mình gặp phải

5 Quy trình đánh giá tác động :

5.1 Trắc nghiệm vật lí :

- Nguyên tắc: Các câu trắc nghiệm được lựa chọn trong chương trình học sách giáo khoa,mỗi câu có một lựa chọn đúng nhất trong 4 lựa chọn A, B, C, D Các đội sẽ được chuẩn bịtrước các bảng trả lời với các chữ cái “A, B, C, D” Mỗi đội sẽ thảo luận trong thời gian quiđịnh và đưa ra đáp án đúng nhất bằng cách giơ đáp án trả lời theo yêu cầu của ban tổ chức

(có thể là 10 giây sau khi nghe ban tổ chức đọc xong câu hỏi) Đội nào có số câu trả đúng

nhiều hơn sẽ chiến thắng ( xem phần phụ lục 5.1)

- Phương tiện tổ chức: Thiết kế các câu trắc nghiệm, quy định thời gian trả lời câu hỏitrên powerpoint và trình chiếu trên máy tính

- Hình thức chơi: Chia theo tổ, nhóm

5.2 Trò chơi lật hình:

- Nguyên tắc: Khuất sau các câu hỏi là một bức tranh của nhà Khoa học hoặc nội dung

mà chúng ta cần truyền tải kiến thức tới học sinh Chia bức tranh thành nhiều mảnh nhỏ tùytheo số câu hỏi, mỗi mảnh sẽ mang nội dung của một câu hỏi đố vui Nếu học sinh trả lờiđúng thì phần khuất sau câu hỏi đó sẽ hiện ra và các em có thể đoán nội dung của bức tranh

Khi đã đoán đúng nội dung bức ảnh thì trò chơi kết thúc (xem phụ lục 5.2)

- Phương tiện tổ chức: Thiết kế trò chơi trên powerpoint và trình chiếu trên máy tínhhoặc in trên giấy khổ lớn, hay có thể sử dụng bảng dính

- Hình thức chơi: Chia đội Các đội chọn câu hỏi và trả lời theo lượt Đội nào không trảlời được sẽ chuyển câu hỏi cho khán giả Đội nào có nhiều câu trả lời đúng sẽ chiến thắng

5.3 Đố vui ô chữ vật lí:

- Nguyên tắc:

+ Cách tạo ô chữ thường: Để có ô chữ vật lý có ý nghĩa và hay thì chúng ta nên chọn chủ đềcho ô chữ Chủ đề đó chính là nội dung của ô chữ hàng dọc Từ ô chữ hàng dọc này, chúng tađặt từ khóa cho các ô hàng ngang Dựa vào từ khóa để đặt câu hỏi cho từng hàng ngang.+ Ô chữ ở mức độ khó hơn: Tương tự như trên nhưng chủ đề của ô chữ không nhất thiết phảiđặt trong ô hàng dọc mà đặt trong từng ô riêng rẽ của ô hàng ngang Mỗi câu hỏi trả lời đúng

ở ô hàng ngang sẽ cung cấp một từ khóa cho chủ đề Khi các từ khóa từ từ hiện ra thì chúngđược xếp theo trình tự giải đáp, sau đó người chơi phải sắp xếp lại tất cả các từ khóa và dựđoán chủ đề của ô chữ Chú ý, người chơi không nhất thiết phải trả lời hết các câu hỏi, khiđoán đúng chủ đề thì trò chơi kết thúc Đội nào có số câu trả lời đúng nhiều nhất sẽ chiến

5.4 Đố vui ba dữ kiện vật lí:

- Nguyên tắc: Đầu tiên ta đưa ra câu hỏi ở dạng khái niệm hoặc về lịch sử vật lí, kiếnthức vật lí, hiện tượng vật lí, Ví dụ như: Ông là ai? Đại lượng nào? Hiện tượng gì? Sau đóđưa ra từng dữ kiện (thông thường là ba dữ kiện) gợi ý dần dần cho câu trả lời đúng Dữ kiệnthứ nhất ở mức độ khó nhất (hầu như chưa gợi ý gì), dữ kiện thứ hai ở mức độ trung bình (có

gợi ý) và dữ kiện thứ ba ở mức độ dễ nhất (gợi ý gần tới câu trả lời đúng) (xem phụ lục 5.4 ).

Nếu học sinh trả lời đúng ở dữ kiện thứ nhất sẽ được 30 điểm/câu, dữ kiện thứ hai là 20điểm/câu, dữ kiện thứ ba là 10 điểm/câu Mỗi dữ kiện cách nhau 10 giây

- Phương tiện tổ chức: Dùng phần mềm powerpoint để thiết kế trò chơi và trình chiếu trênmáy tính và học sinh dành quyền ưu tiên trả lời bằng cách giơ tay hoặc bấm chuông (nếu có).Hoặc đơn giản hơn là viết các câu hỏi theo thứ tự rồi cho học sinh bốc thăm, khi bốc được sốnào thì ban giảm khảo đọc từng dữ kiện theo thời gian qui định Thực hiện theo cách này dễlàm và không mất nhiều thời gian cho việc thiết kế trên máy tính

- Hình thức chơi: Chia đội Thực hiện ngay trên lớp học hoặc vào các buổi sinh hoạt dướicờ

5.5 Trò chơi miêu tả vật lí:

-Nguyên tắc: Người chơi sẽ cầm trên tay danh sách từ (hay khái niệm vật lí) mà ban tổchức yêu cầu miêu tả Khi đó, người miêu tả có nhiệm vụ dùng bất kì từ ngữ hoặc hành độngnào (có thể là dùng định nghĩa, từ đồng nghĩa, trái nghĩa, …, liệt kê các từ cùng nhóm hoặccó liên quan đến từ trong danh sách) để diễn đạt cho đồng đội mình đoán đúng từ trong danhsách Người miêu tả không được nói bất kì từ nào trong danh sách với đồng đội của mình

Đội nào đoán đúng nhiều từ hơn trong khoảng thời gian qui định sẽ chiến thắng (xem phụ lục 5.5).

-Phương tiện tổ chức: Viết các từ cần miêu tả vào các tờ giấy và xếp lại để người chơibốc thăm ngẫu nhiên

-Hình thức chơi: Chia đội Có thể chia mỗi lớp học thành 2 đội

5.6 Trò chơi hoa thơm tặng thầy:

- Nguyên tắc: Sử dụng một cây (hay nhánh cây) có nhiều cành, chuẩn bị một số bônghoa (số loại hoa phụ thuộc vào số đội tham gia trò chơi) Mỗi đội lần lượt lên hái hoa, ẩndưới mỗi búp hoa là một câu hỏi, nếu trả lời đúng thì hoa sẽ nở và dùng để tặng thầy cô Trả

lời sai thì bỏ qua câu hỏi đó và nhường quyền hái hoa cho đội còn lại (xem phụ lục 5.6).

- Phương tiện tổ chức: Dùng cành cây trong tự nhiên hoặc tự làm theo ý thích nhưngphải có thẩm mỹ Hoặc có thể thiết kế trên powerpoint.

- Hình thức chơi: Chia đội Mỗi đội sẽ chọn một loài hoa mà ban tổ chức đưa ra Độinào trả lời nhiều câu hỏi nhất ứng với nhiều hoa nở trên cành sẽ chiến thắng

IV/ Đo lường :

1 Mô tả công cụ đo :

1.1 Mô tả một bài kiểm tra trước tác động cho lớp thực nghiệm và lớp đối chứng :

1.1.1 Nội dung: Kiểm tra bài :

- Nhận biết ánh sáng- ngồn sáng và vật sáng

- Sự truyền ánh sáng

1.1.2 Sử dụng câu hỏi trắc nghiệm khách quan và tự luận

1.1.3 Số lượng câu hỏi :

- Trắc nghiệm : 5 câu ( 5 điểm )

- Tự luận : 2 câu ( 5 điểm )

1.2 Mô tả một bài kiểm tra sau tác động cho lớp thực nghiệm và lớp đối chứng :

1.2.1 Nội dung : Kiểm tra chương I : “ Quang học “, vật lý 7

1.2.2 Sử dụng câu hỏi trắc nghiệm khách quan và tự luận

1.2.3 Số lượng câu hỏi :

- Trắc nghiệm : 8 câu ( 5 điểm )

- Tự luận : 3 câu ( 5 điểm )

2 Mô tả quy trình đánh giá :

2.1 Bài kiểm tra trước tác động cho lớp thực nghiệm và lớp đối chứng : ( Nội dung xem phần phụ lục ).

- Phần trắc nghiệm : Có 5 câu hỏi điền khuyết, mỗi câu điền đúng được 1 điểm

- Phần tự luận : Câu 1 : Trả lời đúng được 2 điểm

Câu 2 : Trả lời đúng được 3 điểm 2.2 Bài kiểm tra sau tác động cho lớp thực nghiệm và lớp đối chứng : ( Nội dung

- Phần trắc nghiệm :

+ Có 6 câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn, mỗi câu chọn đúng được 0,5 điểm

+ Có 2 câu hỏi điền khuyết, mỗi ý điền đúng được 0,25 điểm

+ Có 1 câu hỏi ghép đôi, mỗi ý ghép đúng được 0,25 điểm

- Phần tự luận : Câu 1 : Trả lời đúng được 2 điểm

Câu 2 : Trả lời đúng được 1,5 điểm

Câu 3 : Trả lời đúng được 1,5 điểm

V Phân tích dữ liệu và bình luận kết quả :

1 Phân tích dữ liệu :

1.1 Mô tả dữ liệu: ( Xem phần phụ lục: Kết quả bài kiểm tra của lớp thực nghiệm

và lớp đối chứng trước tác động và sau tác động ).

1.2. Bảng 2 : So sánh điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động.

Số học sinh Giá trị trung bình Độ lệch chuẩn

kiểm chứng t-test độc lập với các kết quả trên tính được giá trị p là 0,02 Kết luận

chênh lệch giá trị trung bình giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng là có ý nghĩa(thay đổi không phải do ngẫu nhiên )

2 Bình luận kết quả :

Vật lí học là khoa học thực nghiệm, vì vậy giáo viên cần thiết phải thực hiện thànhthạo các hành động vật lí như: thiết kế, chế tạo dụng cụ thí nghiệm, mô hình hóa một hiệntượng hoặc một thực thể vật lí cho đến các hoạt động cụ thể như lắp ráp thực hiện thí nghiệm,

sử dụng thông thạo các máy đo, lấy số liệu, phán đoán kết quả,… Như vậy, muốn học tốt vật

lí thì phải luôn thực hiện tốt các hành động vật lí

Hành động vật lí còn là cách suy nghĩ, cách làm bên những sự việc cụ thể hàngngày có tính chất vật lí Khi tiếp xúc với những hiện tượng vật lí, quá trình vật lí, học sinhbiết đặt câu hỏi đúng chỗ, có khả năng giải thích các hiện tượng và các quá trình ấy,…

Để học sinh có nhiều cơ hội thực thi những hành động vật lí thì chúng ta nên lồngghép nhiều phương pháp và phương tiện dạy học, nhằm thu hút học sinh cả lớp tham gia hoạtđộng, trong đó có hình thức dạy học thông qua trò chơi vật lí Tức là từ trò chơi mà lồngghép kiến thức vật lí vào, làm cho học sinh có những giây phút thoải mái hoạt động, làmgiảm bớt căng thẳng nhưng vẫn đảm bảo học tốt Muốn trò chơi đem đến hiệu quả giáo dụccao thì cần phải thiết kế trò chơi với các yêu cầu như sau:

- Trò chơi phải có mục đích giáo dục rõ rệt

- Trò chơi phải có nội dung phong phú, dựa trên kiến thức chuyên môn, mang tính khoahọc và phải gắn liền với các yêu cầu giáo dục trong trường và ngoài xã hội ở từng thời điểm

- Trong trò chơi, người làm chủ là học sinh Song giáo viên có vai trò rất quan trọng, làngười hướng dẫn học sinh tổ chức trò chơi, khéo léo dẫn dắt các em học sinh tự giác thamgia

VI Kết luận và kiến nghị :

1 Kết luận : Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng tôi trình bày trên đây đã thực hiện

trên một số lớp ở trường THCS Quang Trung Quy Nhơn và tôi đã thấy được những hiệu quảnhất định, trong quá trình thực hiện có thể có những điểm chưa thực sự hiệu quả cao hoặccần chỉnh sửa thêm để hoàn chỉnh, rất mong quý thầy cô đồng nghiệp xem tham khảo, ápdụng , và đóng góp thiện hơn, nhằm một mục đích chung là nâng cao chất lượng dạy học,phát huy tính tích cực trong dạy và học

2 Kiến nghị : Các trò chơi này không chỉ được áp dụng trong tiết học, trong những buổi ôn

tập mà còn có thể mở rộng thành những buổi thi đua sinh hoạt dưới cờ Trường THCS có thểnghiên cứu và ứng dụng, đưa ra kế hoạch với từng chủ đề hoạt động theo tháng hoặc tổ chức