Nếu có đầy đủ những nhận thức về bảo vệ môi trường, thì từ khi đang học trong nhà trường và đến khi ra đời, dù làm việc gì, ở bất kì nơi đâu, bất kì cương vị hoạt động nào, đều có thể th
Trang 1NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC MÔN HÓA HỌC
THPT(GDTX) THÔNG QUA VIỆC LỒNG GHÉP CÁC CÂU HỎI CÓ VẤN
ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN MÔI TRƯỜNG.
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong sự nghiệp bảo vệ môi trường, giáo dục môi trường được xem là một trong những biện pháp hàng đầu để bảo vệ môi trường có hiệu quả cao Giáo dục môi trường (GDMT) sẽ giúp con người có được những nhận thức đúng đắn về môi trường (MT), về việc khai thác, sử dụng hợp lí các nguồn tài nguyên và có ý thức thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường Việc giáo dục bảo vệ môi trường có thể thực hiện bằng nhiều hình thức và cho nhiều đối tượng khác nhau, trong đó việc giảng dạy ở các trường học, nhất là ở các trường sư phạm , các trường phổ thông chiếm vị trí đặc biệt Nhà trường là nơi đào tạo thế hệ trẻ, những người chủ của tương lai đất nước, những người sẽ làm nhiệm vụ tuyên truyền giáo dục, khai thác,
sử dụng và bảo vệ các nguồn tài nguyên và môi trường đất nước Nếu có đầy đủ những nhận thức về bảo vệ môi trường, thì từ khi đang học trong nhà trường và đến khi ra đời, dù làm việc gì, ở bất kì nơi đâu, bất kì cương vị hoạt động nào, đều
có thể thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường (BVMT) một cách hiệu quả
Việc giáo dục bảo vệ môi trường không chỉ đóng khung ở các hoạt động ngoài giờ mà còn có thể lồng ghép ở các môn văn hóa trong đó bộ môn hóa học cũng đã giúp cho học sinh tìm hiểu và nhận thức sâu sắc hơn việc bảo vệ môi trường qua các hiện tượng, phản ứng hóa học mà các em thấy luôn xảy ra trong thực tế đời sống
Vì thế tôi đã thực hiện chuyên đề "Lồng ghép giáo dục môi trường vào bộ môn hóa học trung học phổ thông" (giáo dục thường xuyên) nhằm giúp cho hoạt động của cơ quan có hiệu quả
II TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1 Cơ sở lí luận
Bảo vệ môi trường đất, môi trường nước, môi trường không khí trong sạch là nhiệm vụ của mỗi người, của mỗi quốc gia trên hành tinh của chúng ta Chính vì vậy chúng ta giáo dục cho học sinh ý thức trách nhiệm, bảo vệ môi trường
Hóa học là một bộ môn có nhiều lợi thế để kết hợp giảng dạy với việc giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh, vì hóa học là khoa học thực nghiệm có lập luận có vai trò giải thích được bản chất, hiện tượng của ô nhiễm môi trường và cả những phương hướng khắc phục
Có nhiều cách đưa kiến thức giáo dục môi trường vào môn hóa học như: Tích hợp, lồng ghép, bài tập qua đó lí giải các hiện tượng mà các em gặp trong thực tế đời sống; phân tích được bản chất hóa học của sự ô nhiễm không khí, nước, đất; bản chất hóa học của hiệu ứng nhà kính, lổ thủng tầng ozon; khói quang hóa, mưa axit; vận dụng các nguyên tắc, phương pháp hóa học để xử lí các loại ô nhiễm Phần GDMT qua môn hóa học ở trường học phải vận dụng các nguyên tắc và phương pháp sư phạm để chuyển tải, biến tri thức của thầy thành tri thức của học sinh
Với đặc điểm đa ngành của hệ thống kiến thức GDMT như trên, việc đưa kiến thức GDMT vào môn học thuận lợi và hiệu quả nhất vẫn là hình thức tích hợp
và lồng ghép như nhiều nước đã làm
Trang 22 Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài.
Sau đây là một số nội dung câu hỏi được tích hợp và lồng ghép vào bài thông qua hệ thống câu hỏi trắc nghiệm, hệ thống câu hỏi phát huy tính tích cực của học viên, ở trường THPT
2.1 Hệ thống câu hỏi liên quan đến môi trường
2.1.a Ô nhiễm môi trường đất và cách xử lí
Bài 12: Phân bón hóa học Lớp 11.
Câu 1 Cây trồng hấp thụ hiệu quả lượng chất dinh dưỡng từ phân bón thì tránh được sự dư thừa trong đất gây ô nhiễm Bón phân đúng thời điểm làm tăng hiệu quả hấp thụ của cây trồng Thời điểm nào sau đây là thích hợp để bón phân ure cho lúa ?
a Buổi sáng sớm, sương còn đọng trên lá lúa b Buổi trưa
c buổi chiều vẫn còn ánh nắng d Buổi chiều tối, mặt trời vừa lặn.
Câu 2 : Phương án nào sau đây dùng để diệt rêu và làm cho lúa tốt hơn ?
a Bón vôi bột trước một lát rồi bón đạm
b Trộn đều vôi bột với đạm rồi bón cùng một lúc
c Bón đạm trước một lát rồi bón vôi
d Bón vôi bột trước, vài ngày sau mới bón đạm
Câu 3: Loại phân bón có tác dụng kích thích cây cối sinh trưởng, ra nhiều lá, nhiều hoa :
a NH 4 NO 3 b Ca(NO3)2 c Ca(H2PO4)2 d KCl
Câu 4 Khi bón loại phân đạm NH4NO3, (NH4)2SO4, độ chua của đất tăng lên vì
a NO3-, SO4 2-, là gốc của axit mạnh
b Ion NH 4 + bị thủy phân cho H + hoặc H 3 O +
c Ion NH4 + rất dễ phản ứng với kiềm cho NH3
d Lượng đạm trong các loại phân này cao nhất
Câu 5 Khử đất chua bằng vôi và bón đạm cho lúa đúng cách được thực hiện theo cách nào sau đây ?
a Bón đạm cùng một lúc với bón vôi
b Bón đạm trước rồi vài ngày sau bón vôi khử chua
c Bón vôi khử chua trước rồi vài ngày sau mới bón đạm
d Cách nào cũng được
Câu 6 Khi bón phân vô cơ hoặc phân chuồng có thể gây ô nhiễm môi trường vì
a Tích lũy các chất độc hại, thậm chí gây nguy hiểm cho đất do phân để lại
b Tăng lượng dung dịch ở lớp nước trên mặt có tác dụng xấu đến việc cung cấp oxi (gây hại cho cá và các loài động vật thủy sinh khác)
c Tích lũy nitrat trong nước ngầm làm giảm chất lượng của nước uống
d Làm tăng lượng NH3 không mong muốn trong khí quyển và lượng N2O do quá trình nitrat phân đạm dư hoặc bón không đúng chổ
e Tất cả các trường hợp trên
Câu 7: Khi đốt phân bò chúng ta dễ bị ngộ độc bởi :
a asen b phot pho c xô đa d rượu
Bài 18: Tính chất của kim loại dãy điện hóa của kim loại Lớp 12
Hoặc Bài 30: Lưu Huỳnh Lớp 10
Trang 3Câu 8: Thủy ngân rất độc, nếu không may nhiệt kế thủy ngân bị vỡ thì có thể dùng chất nào sau đây khử độc thủy ngân ?
a Nước b Natri c Bột Lưu huỳnh d Bột sắt.
Bài 9: Axit nitric và muối nitrat Lớp 11
Câu 9: Cho các phương trình hóa học sau:
N2 + O2 2NO
2NO + O2 2 NO2
4NO2 + 2H2O + O2 4 HNO3
các phản ứng trên giải thích:
a Quá trình điều chế HNO3 trong công nghiệp
b Hiện tượng mưa axit của tự nhiên
c Hiện tượng cung cấp năng lượng đạm tự nhiên cho cây trồng
d Chu trình biến đổi nitơ trong tự nhiên
Bài 10: Photpho Lớp 11
Câu 10: Khi làm thí nghiệm với photpho xong, trước khi rửa ống nghiệm, người ta ngâm ống nghiệm vào:
a CuSO4 b Pb(NO3)2 c AgNO3 d cả a,b,c
Câu 11: Sự thối rữa của các xác chết động thực vật cũng gây ô nhiễm môi trường
vì nó tạo ra một số chất khí có mùi SO2, NH3, H2S, PH3… Hiện tượng “ ma trơi” cũng tạo ra chất khí có mùi Hiện tượng xảy ra ở các nghĩa địa khi có mưa và gió nhẹ, hiện tượng được giải thích như thế nào?
a Xác chết bị thối rữa do vi sinh vật hoạt động làm giải phóng một lượng
photpho trắng bị oxi không khí oxi hóa từ từ qua hai giai đoạn:
4P + 3 O2 P2O3 (1)
4P + 5 O2 P2O5 (2)
Giai đoạn 2 phản ứng giải phóng năng lượng ở dạng ánh sáng nên có hiện tượng phát lân quang gọi là “ma trơi”
b Khi xác chết bị thối rữa, ở não người chứa một lượng photpho được giải phóng dưới dạng photphin PH 3 có lẫn đi photphin P 2 H 4
c Khi xác chết bị thối rữa, giải phóng ra một lượng axit photphoric H3PO4 Axit này tự bốc cháy ngoài không khí gây ra hiện tượng “ma trơi”
d Khi xác chết thối rữa, giải phóng một lượng NH3 Amoniac bốc cháy ngoài không khí gây ra hiện tượng “ma trơi”
Câu 12 Sau khi làm thí nghiệm với photpho trắng, các dụng cụ đã tiếp xúc hóa chất này cần được ngâm trong dung dịch nào để khử độc?
a Dung dịch HCl b Dung dịch NaOH
c Dung dịch CuSO 4 d Dung dịch Na2CO3
Câu 13 Thành phần của thuốc diệt chuột là Zn3P2 Nếu không quản lí được thuốc khi sử dụng, để lâu ngày trong không khí ẩm sẽ gây ảnh hưởng đến môi trường do phản ứng thủy phân sinh ra PH3 là chất khí, mùi trứng thối Thuốc diệt chuột loại này thường có lẫn tạp chất là kẽm kim loại Hòa tan một ít thuốc bằng dung dịch HCl dư thì thu được hỗn hợp khí có tỷ khối so với H2 bằng 15,435 Tính % khối lượng Zn tạp chất có trong thuốc
a % khối lượng Zn có trong thuốc là: 4,2%
b % khối lượng Zn có trong thuốc là: 4,5%
Trang 4c % khối lượng Zn có trong thuốc là: 5,2%
d Kết quả khác
Câu 14 Thuốc diệt chuột là hóa chất độc hại, gây tử vong nếu rơi vào thực phẩm Thành phần thuốc diệt chuột có chứa:
a Ba3P2 b ZnSO4 c PH3 d Zn 3 P 2
Câu 15 Photpho đỏ được lựa chọn để sản xuất diêm an toàn thay cho photpho trắng vì lí do nào sau đây?
a Photpho đỏ không độc hại đối với con người
b Photpho trắng là hóa chất độc hại
c photpho đỏ không dễ gây hỏa hoạn như photpho trắng
d cả a,b,c
Bài 7: Nitơ Lớp 11 hoặc Bài 26: Kim loại kiềm thổ và hợp chất quan trọng của kim loại kiềm thổ Lớp 12
Câu 16 Khí NO2 có tác hại rõ rệt đối với sức khỏe vì khi nó ở phổi sẽ chuyển hóa thành các nitrosamin, một trong số các chất này có khả năng gây ung thư Ngoài ra
NO2 có thể được chuyển vào máu tạo ra hợp chất methemoglobin có hại cho sức khỏe con người Để loại bỏ khí NO2 trong công nghiệp người ta dùng hóa chất nào trong các hóa chất sau:
a Dung dịch NaOH b Dung dịch Ca(OH) 2
c Dung dịch H2SO4 d Cả a,b
Bài 8: Amoniac và muối amoni Lớp 11
Câu 17 Một loại chất có mùi khó chịu, độc hại đối với người và động vật, nồng độ cao làm lá cây trắng bạch, làm đốm lá và hoa, làm giảm rễ cây, làm cây thấp đi, quả bị thâm tím, giảm tỷ lệ hạt giống nảy mầm Công thức hóa học của chất này là:
a H2S b Cl2 c NH 3 d NO2
Bài 9 : Axit nitric và muối nitrat Lớp 11
Câu 18 Khi nhiệt phân các muối: Hg(NO3)2, NaNO3, Fe(NO3)3, Ba(NO3)2 muối tạo thành sản phẩm không tốt đối với môi trường và con người đó là:
a Hg(NO3)2, NaNO3, Fe(NO3) 3 b Hg(NO3)2, Fe(NO3)3
c Hg(NO 3 ) 2 , Fe(NO 3 ) 3 , Ba(NO 3 ) 2 d Hg(NO3)2, NaNO3, Fe(NO3)2
Bài 22: Clo Lớp 10
Câu 19 Dẫn xuất halogen có tác dụng diệt sâu bọ và cũng là nguyên nhân gây nhiễm độc thực phẩm (trước đây được dùng nhiều trong nông nghiệp) là
a ClBrCH-CF3 b Cl2CH-CF2-O-CH3
c CH3C6H2(NO2)3 d C 6 H 6 Cl 6
Câu 20: Công dụng nào sau đây không phải của NaCl:
a Làm thức ăn cho người và gia súc b Điều chế Cl2, HCl Nước gia –ven
c Làm dịch truyền trong bệnh viện d khử chua cho đất
Bài 25: Kim loại kiềm và hợp chất quan trọng của kim loại kiềm Lớp 12 hoặc Bài 16: Hợp chất của cacbon Lớp 11
Câu 21 Để xử lí lượng một khí CO2, người ta dẫn khí CO2 qua A để hấp thụ hết
CO2 được dung dịch B Sau đó axit hóa dung dịch B tái tạo lại CO2 Vậy A là:
a Dung dịch Ca(OH)2 b Dung dịch NaOH
c Dung dịch Ba(OH)2 d Cả a,b,c
Trang 5Câu 22: Trong công nghệ xử lí chất thải do quá trình hô hấp của các nhà du hành
vũ trụ hay thủy thủ trong tàu ngầm người ta thường dùng hóa chất nào sau đây:
a Na 2 O 2 rắn b NaOH rắn c KClO3 rắn d Than đá
2.1.b Ô nhiễm môi trường nước và cách xử lí
Bài 31: Hợp chất của sắt Lớp 12
Câu 1: Trong nước ngầm, sắt thường tồn tại ở dạng ion sắt(II) hydrocacbonat và sắt (III) sufat Hàm lượng sắt trong nước cao làm cho nước có mùi tanh, để lâu có màu vàng gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe và sinh hoạt của con người Phương pháp được dùng để loại bỏ sắt ra khỏi nước sinh hoạt là :
a Dùng giàn phun mưa hoặc bể tràn để cho nước ngầm được tiếp xúc với nhiều không khí rồi lắng, lọc.
b Sục khí nitơ vào bể nước ngầm với liều lượng thích hợp
c Sục không khí giàu oxi vào bể nước ngầm
d Sục khí amoniac vào bể nước ngầm
Bài 18: Tính chất của kim loại Dãy điện hóa của kim loại Lớp 12
Câu 2:Các chất gây ô nhiễm nguồn nước là:
a Các ion : Cl-, NO3-, PO43-, SO4
2-b Các kim loại nặng: Pb 2+ , Cd 2+, As 3 +, NH 4 + , Mn 2+ , NO 3
-c Các hợp chất hữu cơ: DDT Tanin, ligmin, xiprofloxaxin
d Cả a, b, c
Bài 11: Axit photphoric và muối photphat Lớp 11
Câu 3 Nồng độ tối đa cho phép của PO43- theo tiêu chuẩn nước ăn uống của tổ chức sức khỏe thế giới là 0,4mg/lit Để đánh giá sự nhiễm bẩn của nước máy sinh hoạt ở một thành phố người ta lấy 2 lit nước đó cho tác dụng với dung dịch AgNO3 dư thì thấy tạo 2,646.10-3 gam kết tủa xác định nồng độ PO4 3- trong nước máy và xem xét có vượt quá giới hạn cho phép không ?
a 0,6mg/ lit, vượt quá giới hạn cho phép
b 0,3mg/lit, nằm trong giới hạn cho phép
c 0,2 mg/ lit, nằm trong giới hạn cho phép
d Tất cả đều sai
Bài 26 :Kim loại kiềm thổ và hợp chất quan trọng của kim loại kiềm thổ Lớp
12
Câu 4: Chất nào sau đây có thể dùng để làm mềm nước cứng có tính cứng vĩnh cửu?
a NaCl b H2SO4 c Na 2 CO 3 d HCl
Câu 5: Sau bài thực hành hóa học, một trong số chất thải ở dạng dung dịch có chứa các ion: Cu2+, Fe3+, Hg2+, Zn2+, Pb2+ Dùng chất nào sau đây có thể loại bỏ các ion trên:
a Giấm ăn b Dung dịch nước muối c Nước vôi dư d axit nitric
Câu 6: Hóa chất thường dùng (rẻ tiền) để loại bỏ các chất: SO2, NO2, HF trong khí thải công nghiệp và cation Pb2+, Cu2+ trong nước thải nhà máy là
a Ca(OH)2 b NaOH c NH3 d HCl
2.1 c Ô nhiễm môi trường không khí và cách xử lí
Trang 6Bài 16: Hợp chất của cacbon Lớp 11
Câu 1: Cacbon vô định hình được điều chế từ than gỗ hay gáo dừa gọi là than hoạt tính Tính chất nào sau đây của than hoạt tính giúp con người chế tạo các thiết bị phòng độc, lọc nước :
a Đốt cháy than sinh ra khí cacbonic
b Hấp thụ tốt các chất khí, chất tan trong nước
c Khử các chất khí độc, các chất tan trong nước
d Không độc hại
Câu 2: Chất khí cacbonmonoxit có trong thành phần loại khí nào sau đây :
a Không khí b Khí tự nhiên c khí mỏ dầu d khí lò cao.
Câu 3: Khí CO2 thải ra nhiều được coi là ảnh hưởng xấu đến môi trường vì
a Rất độc b Tạo bụi cho môi trường
c gây mưa axit d gây hiệu ứng nhà kính
Câu 3: Tác hại của ô nhiễm không khí là:
a Gây hiệu ứng nhà kính b Gây mưa axit
c Ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe con người, đến sự sinh trưởng và phát triển của thực vật
d Cả a,b,c
Bài 32: “Hidrosunfua- Lưu huỳnh đi oxit- Lưu huỳnh tri oxit” lớp 10
Câu 4 : Khí SO2 do các nhà máy thải ra là nguyên nhân chính gây ra ô nhiễm môi trường Tiêu chuẩn quốc tế qui định nêu lượng SO2 vượt quá 30.10-6 mol/m3 thì coi
là không khí bị ô nhiễm
Người ta lấy 50 lít không khí ở một thành phố và phân tích thấy có 0,012 mg SO2 Lượng SO2 có trong 1 m3 không khí này là :
a 1,57.10-6 mol/m3 b 2,57.10-6 mol / m3
c 3,57.10 -6 mol/ m 3 d 4,57.10 -6 mol/ m3
Câu 5 : Khí nào sau đây gây ra hiện tượng mưa axit:
a CH4 b NH3 c SO 2 d H2
Câu 7: Trong khi làm thí nghiệm tại lớp hoặc trong các giờ thực hành hóa học, có một số khí thải gây độc hại cho sức khỏe như : Cl2, H2S, SO2, NO2, HCl Có thể giảm thiểu các khí thải đó bằng cách nào sau đây:
a Nút bông tẩm nước vôi trong hoặc sục ống dẫn khí vào chậu đựng nước vôi
b Nút bông tẩm ancol etylic hoặc sục ống dẫn khí vào chậu đựng ancol etylic
c Nút bông tẩm giấm ăn hoặc sục ống dẫn khí vào chậu đựng giấm ăn
d Nút bông tẩm nước muối hoặc sục ống dẫn khí vào chậu đựng nước muối
Bài 29: Oxi- Ozon lớp 10
Câu 8: Oxi từ không khí vào túi phổi là do :
a Phản ứng với CO2 trong phổi
b Áp suất riêng phần của nó trong không khí lớn hơn trong túi phổi
c Áp suất riêng phần của nó trong không khí nhỏ hơn trong túi phổi
d Trong túi phổi nhiệt độ và tốc độ khuếch tán lớn hơn
Câu 9: Nhận xét nào sau đây không đúng :
a Nhiên liệu cháy ở tầng khí quyển trên cao nhanh hơn khi cháy ở mặt đất.
b Nước giải khát được nén khí CO2 ở áp suất cao hơn có độ chua lớn hơn
c Thực phẩm được bảo quản ở nhiệt độ thấp hơn sẽ giữ được lâu hơn
Trang 7d Than cháy trong oxi nguyên chất nhanh hơn khi cháy trong không khí.
Bài 22: Clo Lớp 10, Bài 8: Amoniac và muối amoni Lớp 11
Câu 10: Hóa chất có thể dùng khử khí Clo làm nhiễm bẩn không khí của phòng thí nghiệm là:
a O2 b O3 c NH 3 d H2
Câu 9 Người ta dùng NH3 dư để phun vào không khí bị nhiễm Cl2 vì sau phản ứng thu được sản phẩm không độc hại đến môi trường, đâu là sản phẩm quá trình trên:
a N2, HCl b N2, HCl, NH4Cl c HCl,NH4Cl d NH 4 Cl, N 2
Câu 11 Khí NH3 khi tiếp xúc làm hại đường hô hấp, làm ô nhiễm môi trường Khi điều chế khí NH3 trong phòng thí nghiệm, có thể thu NH3 bằng cách nào trong các cách sau :
a Thu bằng phương pháp đẩy không khí ra khỏi bình để ngửa
b Thu bằng phương pháp đẩy không khí ra khỏi bình để sấp
c Thu bằng phương pháp đẩy nước
d Cách nào cũng được
Bài 9: Axitnitric và muối nitrat Lớp 11
Câu 12: Sau thí nghiệm Cu tác dụng với HNO3 đặc, biện pháp tốt nhất để khí tạo
ra thành thoát ra ngoài gây ô nhiễm môi trường thấp nhất là:
a Nút ống nghiệm bằng bông tẩm nước
b Nút ống nghiệm bằng bông tẩm cồn
c Nút ống nghiệm bằng bông tẩm giấm
d Nút ống nghiệm bằng bông tẩm dd kiềm
Bài 7: Nitơ Lớp 11
Câu 13: Sấm sét trong khí quyển sinh ra chất nào sau đây ?
a NH3 b H2O c NO d NO 2
Câu 14: Sự có mặt của NO2 trong không khí gây ra một số tác động:
a Làm cho không khí bị ô nhiễm b Gây ảnh hưởng đền tầm nhìn
c Góp phần gây ra hiện tượng mưa axit d cả a,b,c
Câu 15: Khi xử lí CO, NOx mục đích chính là biến đổi hai khí này thành:
a N2O, muối cacbonat b NO2, CO2 c N 2 , CO 2 d NH3, CO2
Bài 25: Flo- Brom- Iot Lớp 10, Bài 8: Amoniac và muối amoni Lớp11
Câu 16 Hơi Brom rất độc, brom rơi vào da sẽ gây bỏng nặng Vì vậy nếu hít phải hơi brom có thể cho người đó hít một trong các dung dịch nào sau đây :
a NaOH đậm đặc b NH 3 loãng c HCl d NaOH loãng
2.2 Một số câu hỏi phát huy tính tích cực của học sinh.
Bài 29: Oxi- Ozon Lớp 10
Câu 1: Vai trò của ozon trong đời sống và công nghiệp như thế nào?
Trả lời: Ozon có khả năng “cải tạo” nước thải, có thể khử các chất độc như:
phenol, hợp chất xianua, nông dược, chất trừ cỏ, các hợp chất hữu cơ gây bệnh…
có trong nước thải và ozon có thể tác dụng với ion kim loại (sắt, thiếc, chì, mangan…) biến nước thải thành nước sạch vô hại
Trên tầng cao khí quyển 10-30km quanh trái đất, ozon tồn tại thành một tầng khí quyển riêng, có khả năng hấp thụ tia tử ngoại phát ra từ mặt trời Vì các tia tử
Trang 8ngoại làm cho con người, động thực vật bị đột biến gen, gây bệnh nan y , gần đây
do công nghiệp phát triển, các nhà máy xuất hiện khí thải, động cơ phản lực… thải vào khí quyển một lượng bụi và khí ô nhiễm, thì ozon lại góp phần oxi hóa chất gây ô nhiễm, cũng chính vì vậy tầng ozon bị mỏng dần Trong vòng 50 năm gần đây, lượng ozon mỏng đi khoảng 1% có một số nơi tầng ozon bị thủng và gây ra không ít hiện tượng như: bão, lũ lụt, cháy rừng, bệnh nan y…
Câu 2: Tại sao sau cơn mưa người ta thường cảm thấy không khí trong lành hơn
Trả lời: Sau cơn mưa không khí trở nên trong lành hơn do nhiều nguyên nhân.
+ Nước mưa đã gột rửa bụi bẩn làm bầu không khí được trong sạch hơn
+ Sau khi mưa, nhiệt độ không khí thường thấp hơn một chút nên chúng ta cảm thất dễ chịu hơn
Câu 3: Tại sao ở các bệnh viện người ta thường trồng cây thông ?
Trả lời: Cây thông có khả năng tạo ra khí ozon với hàm lượng thấp trong không
khí Khí ozon có tác dụng làm trong lành không khí, tạo cảm giác thoải mái, dễ chịu cho con người đồng thời cung cấp thêm oxi trong không khí, tốt cho sức khỏe Nhựa cây thông bị oxi không khí oxi hóa tạo thành hợp chất trong đó có liên kết kiểu peoxit ( giống nước oxi già H2O2 ) Các hợp chất này không bền khi bị phân hủy tạo thành ozon (O3) có tính sát trùng rất tốt trong môi trường bệnh viện
Bài 16: Hợp chất của cacbon Hoặc bài 25: Ankan Lớp 11
Câu 4: Làm thế nào để biết dưới giếng có khí độc (CO ) hoặc nhiều khí thiên nhiên (CH4 ) và không có oxi, để tránh khi xuống giếng không bị ngạt?
Trả lời: Trong các giếng đào đặc biệt nhiều ở vùng đồng bằng thường có khí độc
CO, CH4 và không có oxi, mà người dân chúng ta hay có thói quen xuống giếng lấy vật bị rơi ( gầu múc nước, thau, ) Đã có nhiều trường hợp bị tử vong một lúc nhiều mạng người vì gặp phải giếng có khí độc (CO) gây đong máu, CH4 … và không có khí O2 gây ngạt trong tích tắc, làm người xuống cũng chết Để tránh, tốt nhất không nên xuống các giếng đào, nếu có xuống phải đeo bình oxi, còn muốn biết có khí độc (CO), hoặc nhiều khí thiên nhiên (CH4 ) và không có oxi chỉ cần lấy dây buộc một con gà, vịt thả xuống nếu nó chết thì chứng tỏ có khí độc
Bài 30: " Lưu Huỳnh "lớp 10
Câu 5: Tại sao khi đánh rơi nhiệt kế thủy ngân thì không được dùng chổi quét mà nên rắc bột S lên trên?
Trả lời: Thủy ngân (Hg) là kim loại ở dạng lỏng, dễ bay hơi và hơi thủy ngân là
một chất độc Vì vậy, khi làm rơi nhiệt kế thủy ngân nếu như ta dùng chổi quét thì thủy ngân sẽ bị phân tán nhỏ, làm tăng quá trình bay hơi và làm cho quá trình thu gom khó khăn hơn Ta phải dùng bột S rắc lên những chỗ có thủy ngân, vì S có thể tác dụng với thủy ngân tạo thành HgS dạng rắn và không bay hơi
Hg + S HgS
Quá trình thu gom thủy ngân cũng đơn giản hơn
Bài 26: Kim loại kiềm thổ và hợp chất quan trọng của kim loại kiềm thổ Lớp 12
Câu 6: Tại sao khi nấu nước giếng ở một số vùng lại có lớp cặn ở dưới đáy ấm? Cách tẩy lớp cặn này?
Trả lời :Trong tự nhiên nước ở một số vùng là nước cứng tạm thời, là nước có
chứa muối Ca(HCO3)2, Mg(HCO3)2 Khi nấu sôi sẽ xảy ra phản ứng hóa học
t 0
Trang 9Ca(HCO3)2 CaCO3 + CO2 + H2O
Mg(HCO3)2 MgCO3 + CO2 + H2O
CaCO3, MgCO3 sinh ra đóng cặn
Cách tẩy cặn ở ấm: Cho vào ấm một lượng giấm ( CH3COOH 5%) và rượu, đun sôi rồi để nguội qua đêm thì tạo thành một lớp cháo đặc chỉ hớt ra và lau mạnh là sạch
Bài 27: Nhôm và hợp chất của nhôm Lớp 12
Câu 7: Vì sao phèn chua có thể làm trong nước?
Trả lời: Phèn chua là muối sunfat kép của nhôm và kali ở dạng tinh thể, ngậm
nước: [K2SO4.Al2(SO4)3.24H2O] phèn chua không độc, có vị chát, ít tan trong nước lạnh nhưng tan nhiều trong nước nóng Khi tan trong nước, phèn chua sẽ bị thủy phân và tạo thành Al(OH)3 ở dạng kết tủa keo lơ lửng trong nước
Chính những hạt Al(OH)3 kết tủa dạng keo lơ lửng ở trong nước này đã kết dính với các hạt bụi bẩn, các hạt đất nhỏ để trở thành hạt đất to hơn, nặng hơn và lắng xuống Vì vậy, mà nước trở nên trong hơn
Bài 22: Clo Lớp 10
Câu 8: Cloramin là chất gì mà sát trùng được nguồn nước?
Trả lời : Cloramin là chất Ar- SO2NHCl và Ar-SO2NCl2 ( Ar là gốc aryl) Khi hòa tan cloramin vào nước sẽ giải phóng cho ra khí clo Clo tác dụng với nước tạo ra HClO
H2O + Cl2 HCl + HClO
HClO có tính oxi hóa rất mạnh nên phá hoại hoạt tính một số emzim trong vi sinh vất, làm cho vi sinh vật chết Cloramin không gây độc hại cho người dùng nước đã được khử trùng bằng chất này
Bài 8: Amoniac và muối amoni Lớp 11
Câu 9: Tại sao khi đi gần các sông, hồ bẩn vào ngày nắng nóng, người ta thường ngửi thấy mùi khai?
Trả lời: Khi nước sông, hồ bị nhiễm nặng bởi các chất hữu cơ giàu chất đạm, như:
nước tiểu, phân hữu cơ, rác thải hữu cơ lượng ure trong các chất hữu cơ sinh ra nhiều Dưới tác dụng của men ureaza của các vi sinh vật, ure bị thủy phân thành
CO2 và NH3
(NH2)2CO + 2H2O CO2 + 2NH3
lượng NH3 sinh ra hòa tan trong nước dưới dạng một cân bằng động:
NH3 + H2O NH4+ + OH – (H < O)
Như vậy, khi trời nắng ( nhiệt độ tăng), cân bằng trên sẽ chuyển dịch theo chiều nghịch, tức là NH3 sinh ra do phản ứng phân hủy ure không bị hòa tan trong nước
mà bị tách ra, bay vào không khí làm cho không khí xung quanh sông, hồ có mùi khai khó chịu
t 0
Trang 10III HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Thế giới xung quanh rất phong phú, muôn hình muôn vẻ Có nhiều hiện tượng, sự việc khiến các em không khỏi tò mò, thắc mắc Biết được điều này, các
em lại muốn biết điều khác, từ đó kích thích sự ham hiểu biết của các em Để khám phá điều kỳ thú trong thiên nhiên các em sẽ phải chinh phục kiến thức, từ đó càng yêu thích môn học hơn
Qua quá trình giảng dạy ở các khối lớp trung học phổ thông trước và sau khi thực hiện phương pháp này các em có ý thức hơn và nhận thức được tầm quan trọng của môi trường, hiểu được như thế nào là tốt cho môi trường, đặc biệt là các
em nhận thức được những chất có hại cho sức khỏe thông qua bộ môn hóa học và
từ đó có những phương hướng, biện pháp học tập ngày càng tốt hơn Kết quả thu được ở các khối lớp như sau:
Số lượng Hv
trước khi
thực hiện nội
dung tích hợp
và lồng ghép
Sau khi thực hiện nội dung tích hợp và lồng ghép câu hỏi vào bộ môn
Số lượng
Hv sau khi
thực hiện
nội dung
tích hợp và
lồng ghép
Qua các bài tập trên sẽ giúp các em biết vận dụng kiến thức hóa học để nhận biết và xác định được các vấn đề môi trường Biết cách bảo vệ môi trường bằng những viêc làm thiết thực hằng ngày và hạn chế những chất có hại cho sức khỏe
Từ đó có khả năng đề xuất các giải pháp bảo vệ môi trường Với nguyên tắc thiết kế như trên, chúng ta có thể biên soạn các bài tập tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường, cho các nội dung khác trong chương trình hóa học phổ thông