Tình hình thu hút FDI trên địa bàn tình bình dương

Như Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã khẳng định “thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài là chủ trương quan trọng, góp phần khai thác các nguồn lực trong nước, mở

Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước, Luật Đầu tư

nước ngoài tại Việt Nam được ban hành lần đầu tiên vào tháng 12/1987 Qua

hơn 15 năm kể từ khi ban hành Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, hoạt

động đầu tư trực tiếp nước ngoài ở nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan

trọng, góp phần tích cực vào việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế xã

hội của đất nước

Như Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã

khẳng định “thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài là chủ trương quan trọng, góp

phần khai thác các nguồn lực trong nước, mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế,

tạo nên sức mạnh tổng hợp phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa,

phát triển đất nước” Thật vậy, đầu tư trực tiếp nước ngoài đã trở thành một

trong những nguồn vốn quan trọng cho đầu tư phát triển; có tác dụng thúc

đẩy sự chuyển dịch cơ cấu theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa; mở ra

nhiều ngành nghề, sản phẩm mới; nâng cao năng lực quản lý và trình độ

công nghệ, mở rộng thị trường xuất khẩu; tạo thêm nhiều việc làm mới, góp

phần mở rộng quan hệ đối ngoại và chủ động hội nhập kinh tế thế giới

Là tỉnh nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, trong những

năm qua Bình Dương đã tích cực thực hiện công tác thu hút vốn đầu tư nước

ngoài và đã đạt được một số thành tựu quan trọng Trong giai đoạn 5 năm

(1997-2002), GDP của tỉnh tăng bình quân 15,58% hàng năm, cao hơn gấp 2

lần so với năm 1997 Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng dần tỷ

trọng công nghiệp, nông nghiệp tuy tăng khá nhưng giảm dần tỷ trọng (do

công nghiệp tăng rất nhanh) Đến năm 2002, cơ cấu kinh tế của tỉnh là: công

nghiệp dịch vụ nông nghiệp với tỷ trọng tương ứng 60,6% 25,94%

-13,46%

Riêng về lĩnh vực thu hút vốn đầu tư nước ngoài, tính đến hết tháng

06/2003 tổng số dự án đầu tư nước ngoài trên địa bàn tỉnh Bình Dương là 694

dự án, với tổng số vốn đầu tư là 3 tỷ 292 triệu đô la Mỹ Nhận thức rõ tầm

quan trọng của khu vực kinh tế có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong sự

phát triển kinh tế xã hội của đất nước nói chung và của Bình Dương nói

riêng, tỉnh cần có những giải pháp thiết thực trong việc thực hiện mời gọi, thu

hút các nhà đầu tư nước ngoài bỏ vốn ra đầu tư trên địa bàn tỉnh trong thời

gian tới

Từ những lý do trên, tôi xin chọn đề tài "Một số giải pháp nhằm tăng

cường thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trên địa bàn tỉnh Bình

Dương giai đoạn từ nay - 2010" làm luận văn tốt nghiệp cao học kinh tế

ngành quản trị kinh doanh năm 2003

Mục đích của luận văn:

Luận văn này nhằm nghiên cứu những vấn đề sau:

1/ Đánh giá khái quát tình hình thu hút FDI ở nước ta nói chung và

thực trạng ở tỉnh Bình Dương nói riêng Đặc biệt là đánh giá những tác động

của nó đối với sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh trong thời gian qua

2/ Qua đó đề xuất một số các giải pháp nhằm tăng cường thu hút vốn

đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Bình Dương giai đoạn từ nay đến

2010

Phạm vi và phương pháp nghiên cứu:

Đề tài không nhằm nghiên cứu hoạt động đầu tư nước ngoài nói

chung cũng như hoạt động thực tiễn kinh doanh của các doanh nghiệp có vốn

đầu tư trực tiếp nước ngoài mà chỉ đi sâu nghiên cứu hoạt động thu hút vốn

đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Bình Dương giai đoạn từ nay đến

2010

Hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài có liên quan đến nhiều lĩnh vực

khác nhau và đã đạt được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm tìm hiểu, nghiên

cứu Do đó, ngoài các phương pháp cơ bản được sử dụng trong nghiên cứu

kinh tế như phương pháp thống kê, phương pháp so sánh, phân tích tác giả

còn sử dụng một số kết quả nghiên cứu của các nhà nghiên cứu trước đây

Kết cấu luận văn:

Ngoài các phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và các

phụ lục luận văn gồm có 3 chương

Chương 1: Tổng quan về hoạt động đầu tư nước ngoài

Chương 2: Thực trạng tình hình thu hút FDI trên địa bàn tỉnh Bình

Dương trong thời gian qua (1997-2002)

Chương 3: Một số giải pháp nhằm tăng cường thu hút FDI trên địa bàn

tỉnh Bình Dương giai đoạn từ nay đến 2010

1.1 Giới thiệu khái quát về hoạt động đầu tư nước ngoài

1.1.1 Một số khái niệm và đặc điểm cơ bản về đầu tư nước ngoài

Để hiểu được bản chất của đầu tư quốc tế và các hình thức hoạt động

của nó, trước hết ta cần làm rõ khái niệm về đầu tư Mặc dù còn khá nhiều

quan điểm khác nhau về vấn đề này, nhưng có thể đưa ra một khái niệm cơ

bản về đầu tư được nhiều người thừa nhận, đó là "đầu tư là việc sử dụng một

lượng tài sản nhất định như vốn, công nghệ, đất đai vào một hoạt động kinh

tế cụ thể nhằm tạo ra một hoặc nhiều sản phẩm cho xã hội để thu lợi nhuận"

Ngày nay, hoạt động đầu tư quốc tế diễn ra ngày càng phổ biến và có

vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế của các nước, kể cả nước

đầu tư lẫn nước nhận đầu tư Đầu tư quốc tế được thực hiện chủ yếu dưới ba

hình thức cơ bản là: đầu tư trực tiếp, đầu tư gián tiếp và tín dụng quốc tế

1.1.1.1 Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI): là hình thức đầu tư quốc

tế mà chủ đầu tư nước ngoài đóng góp một số vốn đủ lớn vào lĩnh vực sản

xuất hoặc dịch vụ, cho phép họ trực tiếp tham gia điều hành đối tượng mà họ

tự bỏ vốn đầu tư Theo luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, đầu tư trực tiếp

nước ngoài được hiểu là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn

bằng tiền hoặc bất kỳ tài sản nào để tiến hành các hoạt động đầu tư theo quy

định của luật pháp Việt Nam Đặc điểm của hình thức đầu tư trực tiếp:

− Các chủ đầu tư nước ngoài phải góp một số vốn tối thiểu, tùy

theo quy định của luật đầu tư từng nước, thí dụ như Luật Đầu tư của Việt

Nam quy định " số vốn đóng góp tối thiểu của phía nước ngoài phải bằng

30% vốn pháp định của dự án"

− Quyền hành quản lý phụ thuộc vào mức độ góp vốn, nếu đóng

góp 100% vốn thì toàn bộ do chủ đầu tư nước ngoài điều hành

− Lợi nhuận của các chủ đầu tư nước ngoài thu được phụ thuộc

vào kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của xí nghiệp Lời, lỗ được chia

theo tỷ lệ góp vốn trong vốn pháp định sau khi đã nộp thuế lợi tức (nay là

thuế thu nhập doanh nghiệp) cho nước chủ nhà

− Đầu tư trực tiếp được thực hiện dưới các hình thức:

+ Đóng góp vốn để xây dựng xí nghiệp mới

+ Mua lại toàn bộ hoặc từng phần xí nghiệp đang hoạt động

+ Mua cổ phiếu để thôn tín hoặc sát nhập

1.1.1.2 Đầu tư gián tiếp: là hình thức đầu tư mà chủ tư bản chuyển

vốn vào một quốc gia khác để mua cổ phần hoặc chứng khoán trên thị trường

tài chính nhằm thu lợi nhuận dưới hình thức cổ tức hoặc thu nhập chứng

khoán Đặc điểm của hình thức đầu tư gián tiếp:

− Tùy theo quy định của từng nước mà mỗi chủ đầu tư nước ngoài

bị khống chế mức độ góp vốn, thuờng là dưới 10-25% vốn pháp định

− Các chủ đầu tư nước ngoài kiếm lời qua cổ tức hoặc thu nhập

chứng khoán

− Chủ đầu tư nước ngoài không được phép trực tiếp điều hành

hoạt động của xí nghiệp mà họ bỏ vốn mua cổ phiếu hoặc chứng khoán

− Nhà đầu tư bỏ vốn ra kinh doanh thông qua thị trường tài chính

1.1.1.3 Hình thức tín dụng quốc tế: là hình thức đầu tư dưới dạng cho

vay và kiếm lời thông qua lãi suất tiền vay Về thực chất đây cũng là một

hình thức đầu tư gián tiếp, nhưng do có những đặc thù riêng nên trong thực tế

hình thức này vẫn được phân loại như một hình thức độc lập Trong đó, ODA

(Official Development Assistance - Hỗ trợ phát triển chính thức) được xem là

hình thức tín dụng quốc tế đặc biệt Đây là hình thức viện trợ không hoàn lại

hoặc cho vay vốn với những điều kiện đặc biệt ưu đãi: cho vay dài hạn, lãi

suất thấp, phương thức trả nợ thuận lợi nhằm giúp các nước chậm và đang

phát triển đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế và phúc lợi xã hội

Nhìn chung, FDI là hình thức đầu tư chủ yếu so với các hình thức đầu

tư quốc tế khác Nếu ODA và hình thức đầu tư gián tiếp có những hạn chế

nhất định thì FDI lại tỏ ra là hình thức đầu tư có hiệu quả Vay thương mại

với lãi suất cao sẽ dể trở thành gánh nặng về nợ nước ngoài đối với nước vay

nợ trong tương lai Đầu tư gián tiếp tuy không trở thành nợ, nhưng sự thay đổi

đột ngột dòng vốn đầu tư nước ngoài ảnh hưởng mạnh đến thị trường vốn, tác

động tiêu cực đến sự ổn định kinh tế vĩ mô của nước nhận đầu tư Trong khi

đó, hình thức FDI hầu như khắc phục được những bất lợi đã nêu

FDI được đánh giá là hình thức đầu tư không trở thành gánh nặng về

nợ cho nước tiếp nhận đầu tư và nhà đầu tư nước ngoài cũng không dễ dàng

rút vốn trong thời gian ngắn Trái lại, FDI còn tạo điều kiện cho nước nhận

đầu tư khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực trong nước Bên cạnh

đó, FDI không chỉ đưa vốn vào nước tiếp nhận đầu tư, mà thông qua đó còn

giúp tiếp thu được kỹ thuật công nghệ tiên tiến và kinh nghiệm quản lý kinh

doanh của các nhà đầu tư nước ngoài Từ đó, tác động tích cực đến việc nâng

cao năng lực của các ngành sản xuất và dịch vụ trong nước, thúc đẩy tăng

trưởng và phát triển kinh tế

Mặt khác, FDI còn góp phần làm thay đổi cơ cấu nền kinh tế theo

hướng công nghiệp và dịch vụ, làm cho tính hiệu quả của sự phát triển kinh

tế được nâng lên Góp phần nâng cao mức sống của nước tiếp nhận đầu tư

thông qua giải quyết việc làm, tăng thu nhập, tạo đội ngũ lao động có trình

độ và tay nghề Ngoài ra, FDI còn giúp đẩy nhanh tiến trình hội nhập của

quốc gia với nền kinh tế thế giới vì đầu tư trực tiếp là nhân tố tác động mạnh

tới tiến trình hoàn thiện thể chế, chính sách đến môi trường đầu tư

1.1.2 Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam

Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam ra đời đến nay đã hơn 15 năm

(từ 12/1987), kể từ đó tới nay đã qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung và hiện nay

luật thừa nhận có 4 hình thức FDI cơ bản và một số hình thức đầu tư đặc biệt

khác:

1.1.2.1 Hợp đồng hợp tác kinh doanh (A business co-operation

contract)

Hợp đồng hợp tác kinh doanh là văn bản ký kết giữa hai bên hoặc

nhiều bên (gọi tắt là các bên hợp doanh) quy định trách nhiệm và phân chia

kết quả kinh doanh cho mỗi bên (nước ngoài và sở tại) để tiến hành đầu tư

kinh doanh ở Việt Nam mà không thành lập pháp nhân Đặc điểm của hình

thức này là:

− Các bên Việt Nam và nước ngoài hợp tác với nhau để tiến hành

kinh doanh tại Việt nam trên cơ sở văn bản hợp đồng đã ký giữa hai hoặc

nhiều bên, trong hợp đồng quy định rõ nghĩa vụ, quyền lợi và trách nhiệm

của mỗi bên tham gia

− Các bên tiến hành hoạt động kinh doanh mà không cần lập ra

một pháp nhân mới, tức không cho ra đời công ty, xí nghiệp mới

− Thời hạn của hợp đồng hợp tác kinh doanh do các bên tự thỏa

thuận, phù hợp với tính chất hoạt động kinh doanh và sự cần thiết để hoàn

thành mục tiêu của hợp đồng

− Mỗi bên làm nghĩa vụ tài chính đối với nước chủ nhà theo những

quy định riêng

1.1.2.2 Doanh nghiệp liên doanh (A Joint Venture Enterprise)

Là doanh nghiệp mới được thành lập trên cơ sở góp vốn hai bên hoặc

nhiều bên Việt Nam và nước ngoài Đặc điểm của hình thức này là:

− Doanh nghiệp được thành lập theo hình thức công ty trách nhiệm

hữu hạn, mang tư cách pháp nhân Việt Nam

− Vốn pháp định của liên doanh ít nhất bằng 30% vốn đầu tư, đối

với những dự án đầu tư vào hạ tầng cơ sở, trồng rừng, đầu tư vào các vùng

kinh tế khó khăn có thể chấp nhận vốn pháp định thấp đến 20% nhưng phải

được cơ quan cấp giấy phép chấp thuận

− Phần vốn đóng góp của bên phía nước ngoài không thấp hơn

30% vốn pháp định trừ trường hợp đặc biệt có thể cho phép thấp đến 20%

− Thời gian đầu tư cho phép không quá 50 năm, trong trường hợp

đặc biệt có thể kéo dài đến 70 năm

Tùy vào quy mô của vốn đầu tư và lĩnh vực đầu tư mà nhà nước quy

định thời hạn đầu tư khác nhau

− Tổng giám đốc điều hành liên doanh có thể là người nước ngoài,

trong trường hợp đó phó tổng giám đốc thứ nhất là người Việt Nam, thường

trú tại Việt Nam

− Hội đồng quản trị là cơ quan lãnh đạo của doanh nghiệp liên

doanh Số thành viên của hội đồng quản trị do các bên quyết định, mỗi bên

cử người của mình tham gia hội đồng quản trị ứng với phần vốn đóng góp

trong vốn pháp định Bên ít nhất là hai người

− Lời, lỗ được chia cho mỗi bên căn cứ vào tỷ lệ góp vốn trong vốn

pháp định (trừ trường hợp các bên thỏa thuận khác đi)

1.1.2.3 Doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài (Enterprise with

one hundred (100) percent Foreign owned capital)

Đây là doanh nghiệp thuộc quyền sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài

lập tại Việt Nam, tự tổ chức quản lý và chịu trách nhiệm về kết quả hoạt

động kinh doanh của mình Đặc điểm của hình thức này là:

− Doanh nghiệp được lập theo hình thức công ty trách nhiệm hữu

hạn, mang tư cách pháp nhân Việt Nam

− Vốn pháp định của doanh nghiệp ít nhất phải bằng 30% vốn đầu

tư, trừ trường hợp đầu tư vào những vùng kinh tế khó khăn thì tỷ lệ này có

thể thấp đến 20% vốn pháp định

− Trong quá trình hoạt động không được giảm vốn pháp định, tăng

vốn pháp định phải xin phép

1.1.2.4 Doanh nghiệp cổ phần

Căn cứ Nghị định số 38/2003 của Thủ tướng chính phủ ban hành ngày

15/04/2003 về việc chuyển đổi một số doanh nghiệp có vốn đầu tư nước

ngoài sang hoạt động công ty cổ phần thì hình thức này được hiểu là "Doanh

nghiệp cổ phần là doanh nghiệp có vốn điều lệ được chia làm nhiều phần

bằng nhau gọi là cổ phần, trong đó các cổ đông sáng lập nước ngoài nắm giử

ít nhất 30% vốn điều lệ; được tổ chức hoạt động theo hình thức công ty cổ

phần được hưởng các đảm bảo của nhà nước Việt Nam và ưu đãi theo Luật

Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam"

Có ba điều kiện để một doanh nghiệp nước ngoài từ hình thức công ty

trách nhiệm hữu hạn chuyển sang công ty cổ phần:

− Doanh nghiệp đã góp đủ vốn pháp định theo quy định tại giấy

phép đầu tư

− Đã chính thức hoạt động ít nhất ba năm trong đó năm cuối trước

khi chuyển đổi phải có lãi

− Có hồ sơ đề nghị chuyển đổi

Ngoài ra tại Việt Nam, còn có các hình thức đầu tư đặc thù khác là:

Hình thức xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (BOT -

Build-Operate-Transfer): là văn bản ký kết giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền

của Việt Nam và nhà đầu tư nước ngoài để xây dựng, kinh doanh công trình

kết cấu hạ tầng trong một thời hạn nhất định; hết thời hạn, nhà đầu tư nước

ngoài chuyển giao không bồi hoàn công trình đó cho nhà nước Việt Nam

Cần phân biệt với hình thức BTO và BT:

Hình thức xây dựng - chuyển giao - kinh doanh (BTO): là văn bản ký

kết giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam và nhà đầu tư nước

ngoài để xây dựng công trình kết cấu hạ tầng; sau khi xây dựng xong nhà

đầu tư nước ngoài chuyển giao công trình đó cho nhà nước Việt Nam, chính

phủ Việt Nam dành cho nhà đầu tư quyền kinh doanh công trình đó trong một

thời hạn nhất định để thu hồi vốn đầu tư và lợi nhuận hợp lý

Hình thức xây dựng - chuyển giao (BT): là văn bản ký kết giữa cơ

quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam và nhà đầu tư nước ngoài để

xây dựng công trình kết cấu hạ tầng; sau khi xây dựng xong nhà đầu tư nước

ngoài chuyển giao công trình đó cho nhà nước Việt Nam

Hình thức khu chế xuất (Export Processing Zone): đây là một khu

vực lãnh thổ được nhà nước quy hoạch riêng nhằm thu hút các nhà đầu tư

trong nước và nước ngoài vào hoạt động để chế biến ra hàng công nghiệp

phục vụ xuất khẩu

Hình thức phát triển KCN (Industrial Zone, Industrial Park): ngày

24/4/1997, chính phủ đã ban hành quy chế khu chế xuất, khu công nghiệp,

khu công nghệ cao gọi chung là khu công nghiệp thay thế cho hai Nghị định

là Nghị định sốâ 322-NĐ/HĐBT ngày 18/10/1991 và Nghị định sốâ 192-NĐ/CP

ngày 28/12/1994 Như vậy, KCN tại Việt Nam được hiểu là: "KCN là khu tập

trung các doanh nghiệp KCN, chuyên sản xuất công nghiệp và thực hiện các

dịch vụ hổ trợ sản xuất công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, không có

dân cư sinh sống và do Chính phủ quyết định thành lập"

1.2 Vị trí, vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đối với

tăng trưởng và phát triển kinh tế đất nước

1.2.1 Vị trí:

Đầu tư nước ngoài chiếm vị trí khá quan trọng trong nền kinh tế Việt

Nam Đầu tư trực tiếp nước ngoài đã trở thành một trong những nguồn vốn

quan trọng cho đầu tư phát triển, có tác dụng thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu

theo hướng CNH-HĐH; mở ra nhiều ngành nghề, sản phẩm mới; nâng cao

năng lực quản lý và trình độ công nghệ, mở rộng thị trường xuất khẩu; tạo

thêm nhiều việc làm mới, góp phần mở rộng quan hệ đối ngoại và chủ động

hội nhập kinh tế thế giới

Như Nghị quyết đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã

khẳng định kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận cấu thành quan

trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, được

khuyến khích phát triển lâu dài, bình đẳng với các thành phần kinh tế khác

Thu hút vốn FDI là chủ trương quan trọng, góp phần khai thác các nguồn lực

trong nước, mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế, tạo nên sức mạnh tổng hợp phục

vụ sự nghiệp CNH-HĐH, phát triển đất nước

1.2.2 Vai trò của đầu tư quốc tế:

Có thể nói, hoạt động đầu tư quốc tế ngày càng thể hiện rõ vai trò to

lớn trong việc thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế và thương mại ở các nước

(nuớc đầu tư lẫn nước tiếp nhận đầu tư)

1.2.2.1 Đối với nước đầu tư:

Giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư thông qua việc tận dụng

những lợi thế sản xuất của nơi tiếp nhận đầu tư như nguồn tài nguyên, vật

liệu rẻ tiền, giúp hạ giá thành sản phẩm và nâng cao tỷ suất lợi nhuận của

vốn đầu tư Đồng thời có thể tạo ra nguồn cung cấp nguyên vật liệu đầu vào

ổn định với giá phải chăng cho nước đầu tư

Bên cạnh đó, đầu tư quốc tế còn là phương tiện để các nhà đầu tư có

thể tiếp cận và mở rộng thị trường tiêu thụ ra bên ngoài, tạo lập được mối

quan hệ với khách hàng và các kênh phân phối hàng hóa tại địa phương,

tránh được hàng rào bảo hộ mậu dịch của các nước thông qua việc xây dựng

các nhà máy sản xuất và thị trường ở bên ngoài Ngoài ra, đầu tư vốn ra nước

ngoài giúp các chủ đầu tư phân tán bớt rủi ro khi tình hình trong nước bất ổn

hay khi thị trường trong nước có dấu hiệu suy thoái, bão hòa

1.2.2.2 Đối với nước tiếp nhận đầu tư:

Có thể khái quát luồng vốn đầu tư quốc tế hiện nay chảy vào hai khu

vực: các nước tư bản phát triển và các nước chậm và đang phát triển Nhìn

chung, đầu tư quốc tế đều có vai trò quan trọng đặc biệt, nhưng vai trò này

được thể hiện khác nhau giữa hai khu vực này:

a/ Đối với các nước tư bản phát triển (như Mỹ, EU, Nhật bản ) đầu

tư của nước ngoài có ý nghĩa quan trọng, nó giúp giải quyết khó khăn về các

vấn đề kinh tế xã hội trong nước như: thất nghiệp, lạm phát Và cũng qua

đó, các nhà đầu tư nước ngoài có thể mua lại những công ty, xí nghiệp làm

ăn thua lỗ có nguy cơ bị phá sản, giúp cải thiện tình hình thanh toán, tạo công

ăn việc làm mới cho người lao động

Mặt khác đầu tư nước ngoài còn góp phần tăng thu ngân sách quốc

gia, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh để thúc đẩy sự phát triển kinh tế và

thương mại trong nước Ngoài ra, nó còn giúp các nhà quản lý trong nước có

thể học hỏi được kinh nghiệm quản lý tiên tiến từ các nước khác

b/ Đối với các nước chậm và đang phát triển

Đầu tư quốc tế giúp các nước này đẩy mạnh tốc độ phát triển nên

kinh tế thông qua việc tạo ra các xí nghiệp, các nhà máy mới hoặc tăng quy

mô của các đơn vị kinh tế Qua đó góp phần phát triển những ngành nghề

mới, phát triển nguồn nhân lực và tạo công ăn việc làm mới, thu hút thêm

nhiều lao động, từ đó tăng thu nhập cho người lao động, tạo điều kiện tăng

tích lũy trong nước

Thông qua tiếp nhận đầu tư quốc tế các nước chậm và đang phát triển

có điều kiện tiếp nhận được kỹ thuật, công nghệ và kinh nghiệm quản lý tiên

tiến của nước ngoài Từ đó, tạo động lực thúc đẩy sự đổi mới công nghệ của

các nước, góp phần tăng năng suất lao động và hạ giá thành sản phẩm

Đầu tư nước ngoài là một trong những nguồn vốn quan trọng bù đắp

cho sự thiếu hụt về vốn của các nước Đặc biệt đối với các nước chậm và

đang phát triển thì đầu tư nước ngoài đã góp phần bổ sung nguồn vốn đầu tư

trong nước và cải thiện cán cân thanh toán quốc tế Đầu tư trực tiếp nước

ngoài được đánh giá là có ưu thế nổi bật hơn so với các nguồn vốn đầu tư

nước ngoài khác như vay nợ, viện trợ do không gây nợ cho nước nhận đầu

tư

Đầu tư nước ngoài tác động mạnh đến cạnh tranh và độc quyền trong

nước, từ đó thúc đẩy cạnh tranh, làm cho nền kinh tế hoạt động có hiệu quả

hơn, đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế Ngoài ra, nhờ có đầu tư

nước ngoài cơ cấu nền kinh tế của các nước này chuyển dịch nhanh chóng

theo chiều hướng tăng nhanh tỷ trọng các ngành công nghiệp và dịch vụ,

giảm tỷ trọng các ngành nông nghiệp, khai thác trong GDP, đẩy mạnh sự

nghiệp CNH-HĐH đất nước

Vai trò của các MNC đối với dòng đầu tư trực tiếp nước ngoài: Ngày

nay, các MNC đã trở thành lực lượng chủ yếu, nòng cốt thúc đẩy quá trình

toàn cầu hóa, khu vực hóa nền kinh tế thế giới, thông qua tác động to lớn của

các MNC trong việc phân bố nguồn lực của nền kinh tế thế giới, thúc đẩy

quá trình chuyển biến cơ cấu kinh tế ở các quốc gia Phần lớn các hoạt động

FDI được thực hiện bởi các MNC, nên việc tăng trưởng nhanh của các công

ty này đã thúc đẩy mạnh dòng lưu chuyển vốn đầu tư giữa các nước

Các MNC cũng đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển tải kỹ

thuật, công nghệ, thúc đẩy quá trình CNH-HĐH ở các nước đang phát triển

Ơû các nước đang phát triển, hầu hết các công nghệ hiện đại trong các ngành

kinh tế quan trọng như dầu khí, điện tử, viễn thông, ô tô được chuyển giao

thông qua con đường FDI Mặt khác, công nghệ của các nhà đầu tư nước

ngoài là các MNC có vai trò đặc biệt quan trọng trong thực hiện chiến lược

“đi tắt đón đầu” để CNH-HĐH nền kinh tế

Thông qua FDI, các MNC không chỉ bổ sung vốn đầu tư, chuyển giao

công nghệ, kiến thức quản lý cho các nước đang phát triển mà còn xây dựng

các cơ sở nghiên cứu và phát triển, đào tạo kỹ thuật cho đội ngũ lao động ở

nước chủ nhà để phục vụ cho các dự án đầu tư của họ Nhờ đó, góp phần

nâng cao năng suất lao động trong quá trình công nghiệp hóa ở các nước

nhận đầu tư Do đó, chiến lược đầu tư phát triển của các MNC có tác động

rất lớn đến dòng đầu tư và xu hướng vận động của FDI

Bên cạnh đó, nó còn tạo ra các liên kết với các công ty nội địa thông

qua mối quan hệ cung cấp nguyên vật liệu đầu vào và các dịch vụ, thúc đẩy

đầu tư nội địa, gắn kết các công ty trong nước với thị trường thế giới, tạo ra

thị trường cho các nước đang phát triển Ngoài ra, nhờ quá trình quốc tế hóa

sản xuất (chủ yếu do các MNC thực hiện) mà các nước đang phát triển khai

thác được có hiệu quả các nguồn lực sản xuất của mình, đặc biệt là nguồn tài

nguyên thiên nhiên phong phú và lao động dồi dào

Ơû Việt Nam, nếu không có FDI thì các nguồn lực có lợi thế sẽ không

được khai thác có hiệu quả, trong khi đó lại rất cần các yếu tố như vốn, công

nghệ, kiến thức, kinh nghiệm quản lý tiên tiến và mạng lưới phân phối toàn

cầu của các MNC để thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Và

nhờ có các hoạt động xúc tiến thương mại của các MNC, các doanh nghiệp

trong nước có thể nắm bắt được nhu cầu và tình hình của thị trường thế giới

Từ đó, có cơ sở thực tế để điều chỉnh chiến lược kinh doanh của mình cho

phù hợp với nhu cầu của thị trường hơn

1.2.3 Vai trò của đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đối với tăng

trưởng và phát triển kinh tế đất nước:

Qua hơn 15 năm kể từ khi ban hành Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt

Nam (1987), hoạt động FDI ở nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan

trọng, góp phần tích cực vào việc thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội của

đất nước trong thời gian qua Sự đóng góp to lớn của FDI trong quá trình tăng

trưởng và phát triển kinh tế thể hiện qua các mặt sau:

 Trước hết, FDI đã bổ sung nguồn vốn quan trọng cho đầu tư phát

triển, góp phần khai thác và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực trong

nước Có thể nói, vốn là yếu tố có tính quyết định đối với tăng trưởng kinh tế

của một quốc gia Ơû Việt Nam, khi tích lũy nội bộ từ nền kinh tế còn thấp,

nguồn thu ngân sách còn hạn chế thì tốc độ tăng trưởng sẽ phụ thuộc quan

trọng vào nguồn vốn từ bên ngoài

Đầu tư nước ngoài là kênh vốn quan trọng góp phần thúc đẩy sự tăng

trưởng và phát triển kinh tế ở nước ta, giai đoạn 1991-1995 vốn đầu tư nước

ngoài chiếm trên 25% tổng vốn đầu tư toàn xã hội; giai đoạn 1996-2000 số

vốn đầu tư nước ngoài tăng lên 1,8 lần so với giai đoạn trước đó, và chiếm

24% tổng vốn đầu tư toàn xã hội

 Các dự án đầu tư nước ngoài đã góp phần tăng thu ngân sách, cải

thiện cán cân thanh toán và cán cân vãng lai của quốc gia Với hàng ngàn dự

án được cấp phép hoạt động, tỷ lệ đóng góp vào GDP của Việt Nam trong

một số năm qua của khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài cũng tăng lên

đáng kể: năm 1993 chiếm 3,6%, đến năm 1997 là 9,1%, năm 1998:10%, năm

1999: 12,2% và từ năm 2000-2002 mỗi năm đều chiếm trên 13% GDP

Biểu số 1: Đóng góp của các dự án FDI đối với sự phát triển kinh tế Việt

Nguồn: http:/www.vneconomy.com.vn/số liệu thống kê

Tốc độ tăng trưởng GDP của khu vực này hơn hẳn tốc độ tăng trưởng

của khu vực trong nước Đồng thời nguồn thu ngân sách nhà nước (NSNN) từ

khu vực này cũng tăng lên đáng kể Năm 1994 nộp NSNN: 128 triệu USD,

năm 1998: 370 triệu USD và năm 2002: 459 triệu USD Ơû Việt Nam, đầu tư

nước ngoài đã tác động tích cực đến cán cân thương mại và cán cân thanh

toán quốc tế thông qua việc tiếp nhận khá lớn nguồn vốn FDI (tổng vốn thực

hiện là 24,63 tỷ USD tính đến 3/2003)

Bên cạnh đó, khu vực kinh tế có vốn FDI cũng đã góp phần tích cực

trong việc mở rộng thị trường trong nước cũng như thị trường xuất khẩu Nếu

không kể dầu khí thì kim ngạch xuất khẩu của khu vực kinh tế có vốn đầu tư

nước ngoài giai đoạn 1991-1995 đạt trên 1,12 tỷ USD; giai đoạn 1996-2000

đạt trên 10,4 tỷ USD; năm 2001 đạt 3,67 tỷ USD và năm 2002 là 4,5 tỷ USD

Biểu số 2: Tình hình xuất khẩu của khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

Đơn vị tính: triệu USD

 Các dự án đầu tư nước ngoài có vai trò quan trọng trong chuyển

dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH-HĐH, phát triển lực lượng sản xuất, góp

phần đáng kể trong tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp cả nước, nâng

cao trình độ kỹ thuật và năng lực công nghệ cho nền kinh tế

Thông qua các dự án đầu tư nước ngoài, nhiều công nghệ mới, hiện

đại đã được đưa vào sử dụng ở nước ta như trong các ngành thăm dò và khai

thác dầu khí, bưu chính viễn thông, sản xuất vi mạch điện tử, sản xuất máy

tính, ô tô Các dự án này đã đóng góp đáng kể trong việc gia tăng khả năng

cạnh tranh của công nghệ Việt Nam với các nước trong khu vực và trên thế

giới Trong thời kỳ đầu, đầu tư nước ngoài chủ yếu thực hiện trong các lĩnh

vực kinh doanh bất động sản như xây dựng khách sạn, văn phòng cho thuê,

KCN, KCX trong giai đoạn từ 1997-1998 trở lại đây, đầu tư trực tiếp nước

ngoài có xu hướng thực hiện nhiều hơn vào các ngành sản xuất công nghiệp

và dịch vụ Hiện đầu tư nước ngoài chiếm gần 35% sản lượng công nghiệp

của cả nước với tốc độ tăng trưởng hàng năm trên 20%

Biểu số 3: Đóng góp của khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đối với sự

phát triển kinh tế của Việt Nam

Tốc độ tăng giá trị sản

xuất công nghiệp (%)

45,6 40,4 13,6 12,8 8,8 21,7

Tốc độ tăng giá trị sản

xuất công nghiệp (%)

Nguồn: http:/www.vneconomy.com.vn/số liệu thống kê

Ngoài ra, việc áp dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại ở các doanh

nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cũng đã tạo ra động lực kích thích các

doanh nghiệp nội địa đầu tư đổi mới công nghệ, góp phần tạo ra những sản

phẩm có chất lượng với giá thành thấp, cạnh tranh được với các doanh nghiệp

khác trên thị trường nội địa và xuất khẩu

 Đầu tư nước ngoài có vai trò quan trọng trong vấn đề giải quyết

việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp, nâng cao trình độ cho người lao động Khu

vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài cũng đã đem lại một bộ phận đáng kể

thu nhập cho người lao động và tăng sức mua cho thị trường

Số lao động làm việc trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước

ngoài ngày càng gia tăng Một số lượng đáng kể các nhà quản lý và công

nhân lao động được đào tạo trong và ngoài nước đã góp phần nâng cao chất

lượng nguồn nhân lực trong nước Đây là nhân tố quan trọng góp phần làm

cho môi trường đầu tư của Việt Nam nâng cao hơn nữa khả năng cạnh tranh

với các nước khu vực và trên thế giới

Biểu số 4: Số lượng việc làm do khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

Ghi chú: (*) tính tới cuối năm báo cáo, không kể lao động gián tiếp

Nguồn: http:/www.vneconomy.com.vn/số liệu thống kê

Ngoài ra các dự án có vốn đầu tư nước ngoài đã góp phần thúc đẩy sự

phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam, đưa nền kinh tế nước ta hội nhập

nhanh với nền kinh tế khu vực và thế giới Cho đến nay đã có trên 74 quốc

gia và vùng lãnh thổ có dự án đầu tư ở nước ta, trong đó có hơn 80 công ty đa

quốc gia đầu tư vào Việt Nam Chính những dự án này có tác động không

nhỏ tới việc thay đổi cơ chế chính sách quản lý kinh tế của Việt Nam theo

hướng hội nhập quốc tế

Như vậy, có thể nói những gì mà FDI mang lại cho kinh tế xã hội Việt

Nam là điều không thể phủ nhận, đã góp phần đưa nền kinh tế nước ta lên

một tầm cao mới, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho Việt Nam trong phát triển

và hội nhập kinh tế khu vực và thế giới

1.3 Các điều kiện cơ bản thu hút FDI:

1.3.1 Tình hình chính trị xã hội ổn định:

Có thể nói môi trường chính trị xã hội ổn định là yếu tố hấp dẫn hàng

đầu đối với các nhà đầu tư, là điều kiện thuận lợi cho các hoạt động kinh

doanh quốc tế, có tác động lớn đến việc thu hút đầu tư từ bên ngoài và là

điều kiện đầu tiên, cơ bản nhất để các nhà đầu tư quyết định có nên bỏ vốn

ra đầu tư hay không Bởi vì tình hình chính trị không ổn định thường dẫn tới

đường lối phát triển không nhất quán Và khi có những bất ổn về tình hình

chính trị xã hội như sự mất ổn định trong nước, sự xung đột với bên ngoài,

hay có những xu hướng thay đổi trong nội các Chính phủ thì sẽ ảnh hưởng

đến sự an toàn về sở hữu tài sản của các nhà đầu tư

Do đó, trong hầu hết luật pháp về đầu tư nước ngoài của các nước đều

quy định rất rõ sẽ đảm bảo không quốc hữu hóa tài sản hợp pháp của các nhà

đầu tư Và việc đảm bảo an toàn tài sản cho các nhà đầu tư nước ngoài luôn

chiếm vị trí quan trọng hàng đầu trong các chính sách về đầu tư nước ngoài

của nước chủ nhà Chính sách này nhằm tạo lòng tin cho các nhà đầu tư nước

ngoài, để họ có thể yên tâm tập trung vào hoạt động kinh doanh của mình

nhằm khai thác hiệu quả dự án đầu tư

Ngay trong điều đầu tiên của Luật Đầu tư nước ngoài Việt Nam cũng

đã thể hiện "nhà nước bảo hộ quyền sở hữu đối với vốn đầu tư và các quyền

lợi hợp pháp khác của các nhà đầu tư nước ngoài" Để thực hiện chính sách

trên, nước chủ nhà thường ký các Hiệp định đảm bảo đầu tư với các nước đầu

tư Trong đó thường bao gồm các nội dung cơ bản về việc không quốc hữu

hóa, tịch thu tài sản của các nhà đầu tư nước ngoài; bồi thường những thiệt

hại về tài sản cho các nhà đầu tư trong trường hợp tài sản của họ bị trưng

dụng vào mục đích công; cho phép các nhà đầu tư nước ngoài được chuyển

lợi nhuận, vốn đầu tư và các tài sản hợp pháp khác ra khỏi biên giới

Tình hình chính trị ổn định là điều kiện tiên quyết để đảm bảo các

cam kết của chính phủ đối với các nhà đầu tư về sở hữu vốn đầu tư, các chính

sách ưu tiên đầu tư và định hướng phát triển (cơ cấu đầu tư) của nước nhận

đầu tư Đồng thời nó còn là điều kiện thiết yếu để duy trì sự ổn định về tình

hình kinh tế xã hội Đây là nhân tố quan trọng tác động đến tính rủi ro của

các hoạt động đầu tư và là mối quan tâm hàng đầu của các nhà đầu tư nước

ngoài

1.3.2 Các chính sách kinh tế vĩ mô ổn định

Các chính sách kinh tế vĩ mô ổn định cũng là một trong những điều

kiện cơ bản và quan trọng nhất để thu hút vốn đầu tư từ bên ngoài Trình độ

quản lý kinh tế vĩ mô có ảnh hưởng lớn đến sự ổn định kinh tế vĩ mô trong

nước Duy trì sự ổn định các chính sách kinh tế vĩ mô nhằm giảm bớt những

biến động ngắn hạn trong nền kinh tế và khuyến khích tăng trưởng kinh tế,

góp phần tạo nên môi trường đầu tư hấp dẫn cho các nhà đầu tư

Các hoạt động đầu tư nước ngoài chịu tác động bởi nhiều chính sách

của nước chủ nhà, trong đó có các chính sách tác động trực tiếp như quy định

về lĩnh vực được đầu tư, mức sở hữu của nước ngoài, miễn giảm thuế đầu tư,

quy định tỷ lệ xuất nhập khẩu, tư nhân hóa, cạnh tranh, bảo hộ và các chính

sách có ảnh hưởng gián tiếp như chính sách về tài chính tiền tệ, thương mại,

văn hóa-xã hội, đối ngoại

Việc duy trì sự ổn định các chính sách, mức độ đầy đủ và hợp lý của

các chính sách này có ảnh hưởng mạnh đến việc thu hút dòng vốn đầu tư trực

tiếp từ bên ngoài Ngoài ra, sự ổn định các chính sách kinh tế vĩ mô trong

nước giúp cho các nhà đầu tư có thể giảm bớt các yếu tố không lường trước

được trong quá trình đầu tư và dự tính khá chính xác kết quả đầu tư của mình

1.3.3 Cơ sở hạ tầng đảm bảo cho đầu tư phát triển

Cơ sở hạ tầng là tổng thể các cơ sở vật chất kỹ thuật, các công trình,

các phương tiện tồn tại trên một lãnh thổ nhất định được dùng làm điều kiện

sản xuất và điều kiện sinh hoạt nói chung, bảo đảm sự vận hành liên tục,

thông suốt các luồng của cải vật chất, các luồng thông tin và dịch vụ nhằm

đáp ứng nhu cầu có tính phổ biến của sản xuất và đời sống Sự phát triển của

cơ sở hạ tầng và dịch vị sẽ tạo ra những điều kiện thuận lợi và giảm những

chi phí phát sinh cho các hoạt động đầu tư

Để thu hút vốn đầu tư, các quốc gia cần thiết phải có được cơ sở hạ

tầng tương đối hoàn chỉnh, đảm bảo đáp ứng cho các hoạt động kinh tế xã hội

diễn ra liên tục và thông suốt Và để tiếp nhận được càng nhiều vốn đầu tư

nước ngoài, các nước đã không ngừng đầu tư, hoàn thiện cơ sở hạ tầng bên

trong của mình từ hệ thống giao thông, điện, nước, thông tin liên lạc đến hệ

thống các dịch vụ hỗ trợ có liên quan đến hoạt động của các nhà đầu tư nhằm

tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho các nhà đầu tư Đây là các yếu tố

ảnh hương trực tiếp đến việc vận hành các hoạt động kinh doanh và điều

kiện sống của các nhà đầu tư nước ngoài

Ngoài ra, chất lượng các dịch vụ về lao động, tài chính, công nghệ,

điều kiện sinh hoạt cho các nhà đầu tư nước ngoài hay như sự sẵn có của

những đối tác tin cậy, những nhà cung ứng hàng hóa và dịch vụ, những đối

tượng tiêu thụ, sự khuyến khích cạnh tranh của nhà nước cũng không kém

phần quan trọng và luôn là các yếu tố được cân nhắc kỹ trước khi quyết định

đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài

1.3.4 Có chính sách khuyến khích và hỗ trợ đầu tư

Để thu hút vốn đầu tư nước ngoài, các quốc gia thường có nhiều chính

sách khuyến khích và hỗ trợ đầu tư khác nhau như các chính sách khuyến

khích về thuế, bảo hộ thị trường trong nước, chính sách không phân biệt đối

xử, tỷ lệ sở hữu, hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng và các trợ cấp ưu đãi khác

Trong các chính sách khuyến khích thu hút đầu tư nước ngoài của các nước,

các khuyến khích về tài chính luôn chiếm vị trí quan trọng và được coi là

điểm mấu chốt để hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài Các khuyến khích về

tài chính thường bao gồm các mức thuế ưu đãi, thời hạn miễn giảm thuế,

hoàn thuế, ưu đãi tín dụng, lệ phí, quy định thời gian khấu hao Đây là

những công cụ quan trọng không chỉ tạo nên sự hấp dẫn đối với các nhà đầu

tư nước ngoài mà còn hướng hoạt động đầu tư của họ theo đúng định hướng

phát triển kinh tế xã hội của nước nhận đầu tư

Mức độ hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài phụ thuộc rất lớn vào việc

quy định các mức thuế đối với hoạt động đầu tư nước ngoài Nếu các mức

thuế đầu tư này thấp và hợp lý sẽ góp phần giảm được chi phí đầu tư, nhờ đó

tăng cơ hội thu được lợi nhuận cao Do đó, để khuyến khích đầu tư nước

ngoài theo định hướng phát triển của nước chủ nhà thì các lĩnh vực, các địa

bàn, các hình thức đầu tư ưu tiên thường được áp dụng với mức thuế suất

thấp

Thời hạn miễn, giảm thuế đầu tư cũng được quốc gia áp dụng để hấp

dẫn các nhà đầu tư nước ngoài, và để tăng sức hấp dẫn của môi trường đầu

tư, nước chủ nhà thường kéo dài thời gian miễn giảm thuế cho các nhà đầu tư

nước ngoài Cùng với những ưu đãi trên, nhiều nước còn áp dụng chính sách

miễn, giảm thuế xuất nhập khẩu đối với các máy móc, thiết bị và nguyên vật

liệu cho các dự án xuất khẩu, dự án công nghệ cao hoặc dự án đầu tư vào các

lĩnh vực, địa bàn được khuyến khích đầu tư Ngoài ra, nước chủ nhà còn sử

dụng nhiều ưu đãi tài chính khác để khuyến khích đầu tư nước ngoài như

giảm thuế thu nhập, chuyển lợi nhuận ra nước ngoài, tái đầu tư

1.4 Kinh nghiệm thu hút FDI của một số nước khu vực châu Á

1.4.1 Đối với một số nước ASEAN

Có thể nói, một trong những nguyên nhân chính làm gia tăng tốc độ

phát triển kinh tế và ngoại thương của các nước ASEAN là do các nước này

rất chú trọng đến công tác thu hút vốn đầu tư nước ngoài Ngay từ khi thành

lập (8/1967), các nước này đã lần lượt xây dựng khung pháp lý làm cơ sở cho

việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài Tuy nhiên, do những điều kiện và đặc

điểm riêng của mỗi nước nên cách thức thu hút vốn đầu tư nước ngoài cũng

khác nhau Do đó, nghiên cứu kinh nghiệm của họ có thể giúp cho Việt Nam

có những bước đi thích hợp trong việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài

Thái Lan: là một nước có các điều kiện kinh tế gần giống với Việt

Nam, từ một nước dựa vào nông nghiệp là chủ yếu đang dần trở thành nước

công nghiệp mới nhờ vào chính sách "mở cửa" nền kinh tế Từ thời điểm "mở

cửa" nền kinh tế, nền kinh tế Thái Lan phát triển qua 3 giai đoạn Qua từng

giai đoạn đó, chính sách đầu tư của Thái Lan cũng được sửa đổi phù hợp với

các kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của đất nước Luật Đầu tư nước ngoài

của Thái Lan có một số điểm cơ bản cần lưu ý:

− Chính phủ Thái Lan tiếp tục không quy định mức lương lao động

tối thiểu

− Cho phép bán đất cho các công ty liên doanh giữa doanh nghiệp

Thái và các nhà đầu tư nước ngoài Tuy nhiên, nếu các liên doanh mà số vốn

đóng góp của bên nước ngoài trên 50% vốn pháp định thì việc mua đất của

các liên doanh này sẽ gặp khó khăn

− Chính phủ khuyến khích các doanh nghiệp Thái Lan đầu tư ra

nước ngoài

Tuy nhiên, trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài ở Thái Lan cũng còn một

số tồn tại cần xem xét rút kinh nghiệm:

− Phiền hà về trình tự, thủ tục đăng ký cấp giấy phép đầu tư, thời

gian xét duyệt cấp giấy phép khá chậm (từ 56-90 ngày)

− Sử dụng các dịch vụ công cộng khó khăn (điện, nước, thông tin

liên lac )

− Văn bản hướng dẫn không rõ ràng, chế độ thuế khóa thiếu ổn

định

− Khó khăn khi xin giấy phép chuyển ngoại tệ ra nước ngoài

− Cơ sở hạ tầng tuy phát triển khá mạnh nhưng vẫn chưa theo kịp

nhu cầu phát triển

Indonesia: là nước có diện tích và dân số lớn nhất trong khối ASEAN

Thực hiện chính sách mở cửa từ năm 1967, Luật Đầu tư nước ngoài của

Indonesia ra đời nhằm thu hút vốn đầu tư nước ngoài phục vụ cho phát triển

kinh tế

Sau đó, năm 1970 Luật Đầu tư nước ngoài của Indonesia có sự sửa

đổi theo hướng khuyến khích các nhà đầu tư trong nước tham gia góp vốn

trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Và đến tháng 06/1994,

Luật Đầu tư nước ngoài của Indonesia thay đổi theo hướng nới lỏng những

hạn chế về lĩnh vực được nhận vốn đầu tư nước ngoài Cụ thể, cho phép các

công ty nước ngoài tham gia vào các lĩnh vực mà trước đây không được phép

như: cảng biển, viễn thông, tàu biển, hàng không dân dụng, cung cấp nước

uống, điện nguyên tử

Các biện pháp khuyến khích đầu tư nước ngoài được đưa ra:

− Miễn thuế nhập khẩu và thuế doanh thu đối với các loại máy móc,

trang thiết bị, nguyên vật liệu và các hàng hóa khác đưa vào góp vốn trong xí

nghiệp liên doanh

− Miễn thuế giá trị gia tăng trong 5 năm kể từ sản xuất có tính

thương mại đối với các ngành kinh doanh dịch vụ khách sạn, văn phòng, hoạt

động của các trung tâm thương mại

− Miễn thuế giá trị gia tăng đối với các ngành sản xuất và dịch vụ

hàng xuất khẩu

− Được nhập khẩu hàng hóa, nguyên vật liệu dùng để sản xuất hàng

xuất khẩu nều như giá của những hàng nhập này thấp hơn giá nội địa, nhằm

giúp các nhà sản xuất hàng xuất khẩu hạ giá thành sản phẩm, tăng sức cạnh

tranh của sản phẩm xuất khẩu trên thị trường quốc tế

Kinh nghiệm trong lĩnh vực thu hút vốn đầu tư nước ngoài của

Indonesia được rút ra là muốn tăng cường thu hút vốn đầu tư nước ngoài phải

cố gắng tạo ra được những điều kiện cơ bản sau:

− Oån định về chính trị và kinh tế

− Hệ thống pháp luật đầy đủ, dễ hiểu và nghiêm minh

− Chính phủ đầu tư thích đáng để cải thiện cơ sở hạ tầng hấp dẫn

các nhà đầu tư nước ngoài

− Nâng đỡ các nhà đầu tư trong nước để họ đủ sức cạnh tranh với

bên ngoài

Malaysia: trước thời kỳ thực hiện mở cửa kinh tế, Malaysia vốn là

một quốc gia nông nghiệp, có trình độ phát triển thấp Nhờ chính sách mở

cửa, thu hút vốn đầu tư nước ngoài hiệu quả, đến nay Malaysia đã trở thành

một trong những nhà xuất khẩu linh kiện điển tử hàng đầu thế giới

Trong chính sách đầu tư nước ngoài của Malaysia có một số điểm cơ

bản cần lưu ý:

− Thủ tục và chính sách ưu đãi trong đầu tư nước ngoài của

Malaysia rất rõ ràng, nhất quán và ổn định

− Khuyến khích phát triển tất cả các loại hình đầu tư, từ hình thức

100% vốn đầu tư nước ngoài đến hình thức liên doanh

− Chính phủ lên quy hoạch phát triển 158 khu công nghiệp để giúp

các nhà đầu tư nước ngoài có thể lựa chọn và định hướng phát triển kinh

doanh lâu dài

− Ngoài mức giá thuê đất được quy định, các nhà đầu tư còn được

giảm một tỷ lệ nhất định trong các trường hợp đầu tư nhanh đưa vào hoạt

động, đầu tư sớm, đầu tư vào các ngành ưu tiên phát triển

Các biện pháp khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài trong trường

hợp:

− Giảm thuế hoặc miễn thuế lợi tức trong 5 năm kể từ khi có lãi đối

với các công ty, xí nghiệp xuất khẩu 50% tổng giá trị sản phẩm sản xuất và

trong sản phẩm sản xuất sử dụng trên 50% nguyên liệu của Malaysia

− Cho phép tính tăng 2-4% với giá thành sản xuất nếu doanh nghiệp

sử dụng chi phí này để bảo vệ môi trường, xử lý chất thải

− Trong giá thành sản phẩm, khoản mục chi phí nghiên cứu đào tạo

được phép nhân hệ số 2 để khuyến khích các công ty có vốn đầu tư nước

ngoài quan tâm đến việc nâng cao tay nghề, đào tạo cán bộ quản lý và công

nhân trong nước

Kinh nghiệm của Malaysia rút ra trong thu hút vốn đầu tư nước ngoài:

− Xây dựng một hệ thống chính trị ổn định và đoàn kết dân tộc

− Hệ thống giáo dục vững mạnh, khuyến khích đào tạo và nâng cao

tay nghề

− Đầu tư xây dựng hạ tầng cơ sở hiện đại

− Có chính sách khuyến khích xuất khẩu

− Đẩy mạnh phát triển đi đôi với bảo vệ môi trường

Singapore: là quốc gia có diện tích nhỏ nhất trong khối, dân số chỉ

khoảng 5 triệu người, tài nguyên lại ít nhưng lại là nước thu hút vốn đầu tư

nước ngoài lớn nhất trong khối ASEAN Bí quyết thành công của Singapore

trong chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài thể hiện qua một số điểm sau:

− Cơ sở pháp lý để thực hiện đầu tư mang tính rõ ràng và thông suốt

bằng luật đầu tư nước ngoài

− Singapore có một kế hoạch định hướng để lái các luồng đầu tư

nước ngoài cũng như trong nước vào phục vụ cho công cuộc phát triển đất

nước theo hướng công nghiệp hóa và hiện đại hóa cao Chẳng hạn, việc ban

hành quy chế của ngành "công nghiệp tiên phong" cho phép miễn giảm thuế

lợi tức từ 5-10 năm đối với các dự án đầu tư vào các ngành kỹ nghệ cao cấp

như: ngành chế tạo máy, công nghiệp vũ trụ, hóa dầu, sản xuất thiết bị quang

học, điện tử tin học

− Tạo ra môi trường kinh tế - xã hội - tài chính ổn định để khuyến

khích các chủ đầu tư nước ngoài yên tâm bỏ vốn đầu tư

− Cơ sở hạ tầng phát triển tốt, hiện đại cũng là nguyên nhân hấp

dẫn các nhà đầu tư nước ngoài bỏ vốn đầu tư

− Chính phủ hạn chế tối đa việc chỉnh luật có liên quan đến đầu tư

nước ngoài để tạo môi trường pháp lý ổn định, giúp các nhà đầu tư nước

ngoài hoạch định các chiến lược kinh doanh dài hạn của mình Việc đối xử

bình đẳng giữa đầu tư nước ngoài và đầu tư trong nước là nét đặc thù trong

chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài của đất nước này và đã mang lại

kết quả khả quan

− Các xí nghiệp nước ngoài được tự do chuyển vốn, lãi cổ phần về

nước có sự bảo đảm cho công cuộc đầu tư bởi chính phủ

− Để hỗ trợ cho hoạt động đầu tư, chính phủ Singapore đặc biệt chú

ý đầu tư phát triển nguồn nhân lực Chính vì thế mặc dù lương nhân công ở

đây cao hơn so với các nước trong khu vực, nhưng vẫn hấp dẫn các nhà đầu

tư đến phát triển các ngành công nghệ kỹ thuật cao

1.4.2 Đối với Trung Quốc:

Là nước ở châu Á thu hút lượng vốn FDI trên 50 tỷ USD (năm 2002),

Trung Quốc đã trở thành nước đứng đầu thế giới về tiếp nhận vốn đầu tư

nước ngoài Để đạt được thành tựu này, chính phủ Trung quốc đã áp dụng rất

nhiều các biện pháp nhằm cải thiện và nâng cao sức cạnh tranh của môi

− Thường xuyên rà soát để hoàn thiện, xây dựng mới luật và các

văn bản có liên quan để tạo hành lang pháp lý cho hoạt động đầu tư nước

ngoài Đồng thời mạnh dạn bãi bỏ những luật, văn bản cản trở việc thu hút

vốn đầu tư Môi trường chính sách và luật pháp lành mạnh là điều then chốt

thu hút đầu tư nước ngoài

− Mở cửa môi trường đầu tư thông qua việc nới rộng danh mục

khuyến khích đầu tư và giảm danh mục hạn chế đầu tư, tạo những điều kiện

thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài đi vào

− Xây dựng chính sách ưu đãi đầu tư: giảm thuế, khung giá thuê đất,

hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng và di dời cho các dự án đầu tư

− Kích thích phát triển kinh tế trong nước, ổn định đồng tiền, xây

dựng môi trường tài chính lành mạnh để tạo ra môi trường kinh doanh hấp

dẫn đối với các nhà đầu tư

− Chú trọng đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng trong nước: giao thông,

điện, nước, thông tin liên lạc là yếu tố rất quan trọng tăng cường thu hút

vốn đầu tư nước ngoài vào Trung Quốc

− Tích cực hợp tác với các nước khu vực và hội nhập nhanh vào nền

kinh tế thế giới (gia nhập WTO năm 2001) để mở thị trường thuận lợi cho các

nhà đầu tư

− Huy động tối đa các nguồn lực phục vụ cho sự phát triển, kể cả

việc huy động lực lượng người Hoa ở hải ngoại trở về đầu tư Chính phủ

Trung Quốc có chính sách hỗ trợ cho thị trường chứng khoán phát triển, cho

phép các nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần của hầu hết các doanh nghiệp

Trung Quốc (trừ một số liên quan đến an ninh quốc gia và có ý nghĩa đặc biệt

về mặt kinh tế) nhằm tạo vốn cho nhu cầu phát triển kinh tế đất nước

Chương 2: Thực trạng tình hình thu hút FDI trên

địa bàn tỉnh Bình Dương trong thời gian qua

2.1 Giới thiệu khái quát về đặc điểm, tiềm năng của tỉnh

2.1.1 Về điều kiện tự nhiên

ª Vị trí địa lý:

Bình Dương là một tỉnh thuộc khu vực miền Đông Nam bộ, được tách

ra từ tỉnh Sông Bé (cũ) từ ngày 1/1/1997, có diện tích tự nhiên 2.681,01 km2

(chiếm 0,83% diện tích cả nước) Phía Bắc giáp tỉnh Bình Phước, phía Nam

giáp thành phố Hồ Chí Minh, phía Đông giáp tỉnh Đồng Nai, phía Tây giáp

tỉnh Tây Ninh và thành phố Hồ Chí Minh

Bình Dương có một thị xã, 6 huyện với 79 đơn vị hành chính cấp xã

phường, thị trấn Tỉnh lỵ là thị xã Thủ Dầu Một, trung tâm hành chính - kinh

tế - văn hóa của tỉnh Bình Dương Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu

và thành phố Hồ Chí Minh tạo thành trung tâm phát triển vùng kinh tế trọng

điểm phía Nam; đầu mối giao lưu quốc tế lớn của cả nước; nơi có tốc độ tăng

trưởng kinh tế cao

ª Địa hình:

Bình Dương là tỉnh có địa hình tương đối bằng phẳng, nền địa chất ổn

định, vững chắc, phổ biến là những dãy đồi phù sa cổ nối tiếp nhau với độ

dốc không quá 3-15O

Với địa hình cao trung bình từ 6-60 m, nên trừ một vài thung lũng dọc

sông Sài Gòn và sông Đồng Nai, đất đai ở Bình Dương ít bị lũ lụt, ngập úng,

thuận lợi cho việc mở mang hệ thống giao thông, xây dựng cơ sở hạ tầng, xây

dựng các khu, cụm công nghiệp, khu dân cư

ª Khí hậu:

Khí hậu mang đặc điểm nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm với 2 mùa rõ rệt:

mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11, mùa khô từ khoảng tháng 12 năm trước

đến tháng 4 năm sau Lượng mưa trung bình hàng năm từ 1800-2000 mm với

số ngày có mưa là 120 ngày

Nhiệt độ trung bình hàng năm là 26,5OC nhiệt độ trung bình tháng cao

nhất 29OC (tháng 4), tháng thấp nhất 24OC (tháng 1) Chế độ gió tương đối ổn

định, không chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão và áp thấp nhiệt đới Chế độ

không khí ẩm tương đối cao, trung bình 80-90% và biến đổi theo mùa Nói

chung, Bình Dương có khí hậu tương đối hiền hòa, ít bị ảnh hưởng bởi thiên

tai như bão, lũ lụt

2.1.2 Về tiềm năng và nguồn lực

ª Dân số và lao động:

Theo số liệu báo cáo đến hết năm 2002, dân số tỉnh Bình Dương là

810.190 người Trong đó, nam có 384.734 người, nữ có 425.456 người; số dân

thành thị có 239.849 người, chiếm 29,6%, nông thôn có 570.341 người, chiếm

70.4% Số người trong độ tuổi lao động có khả năng lao động là 504.784

người, chiếm 62,3% dân số

Cơ cấu lao động đến năm 2002 được phân chia như sau:

− Lao động công nghiệp, xây dựng chiếm khoảng 43,95%

− Lao động nông, lâm, ngư nghiệp chiếm khoảng 35,67%

− Lao động trong các ngành dịch vụ khoảng 20,38%

Hàng năm có khoảng 15-20 nghìn lao động trẻ tham gia lực lượng lao

động Đó là nguồn nhân lực dồi dào phục vụ cho sự nghiệp CNH-HĐH, phát

triển kinh tế xã hội của tỉnh

ª Về tài nguyên thiên nhiên:

Tài nguyên đất: Bình Dương có cơ cấu đất khá phong phú, thích hợp

với nhiều loại cây công nghiệp dài và ngắn ngày, xây dựng dân dụng và

công nghiệp

Tài nguyên nước: về nước mặt, có 3 sông chính thuộc hệ thống sông

Sài Gòn - Đồng Nai chảy qua địa phận tỉnh Bình Dương đó là sông Bé, sông

Đồng Nai và sông Sài Gòn Ngoài 3 sông chính, còn có sông Thị Tính (chi

lưu của sông Sài Gòn), rạch Bà Lô, Bà Hiệp, Vĩnh Bình, rạch cầu Ông Cộ

Về nước ngầm, nước ngầm của tỉnh Bình Dương tương đối phong phú, được

tồn tại dưới 2 dạng là lổ hổng và khe nứt và được chia làm 3 khu vực nước

ngầm:

Khu vực giàu nước ngầm: phân bố ở phía Tây huyện Bến Cát đến

sông Sài Gòn, khả năng tàng trữ và vận động nước tốt, tầng chứa nước dày từ

15-20 m

Khu vực giàu nước trung bình: phân bố ở huyện Thuận An (trừ vùng

trũng phèn), tầng chứa nước dày từ 10-12 m

Khu vực nghèo nước : phân bố ở vùng Đông và Đông Bắc Thủ Dầu

Một hoặc rải rác các thung lũng ven sông Sài Gòn, Đồng Nai thuộc trầm tích

đệ tứ

Tài nguyên khoáng sản: Bình Dương có nguồn tài nguyên khoáng

sản tương đối đa dạng, nhất là khoáng sản phi kim loại có nguồn gốc magma,

trầm tích và phong hóa đặc thù Đây là nguồn cung cấp nguyên liệu cho

những ngành công nghiệp truyền thống và thế mạnh của tỉnh như gốm sứ, vật

liệu xây dựng, khai khoáng Qua kết quả thăm dò địa chất ở 82 vùng mỏ lớn

nhỏ cho thấy Bình Dương có các loại khoáng sản chủ yếu, bao gồm: kaolin;

sét; các loại đá xây dựng, cát xây dựng; cuội sỏi; laterit và than bùn

ª Về cơ sở hạ tầng:

Giao thông: tỉnh Bình Dương nằm cạnh thành phố Hồ Chí Minh, Bình

Dương có thuận lợi là sử dụng các công trình hạ tầng của thành phố như sân

bay, bến cảng, đường giao thông Trung tâm tỉnh cách sân bay Tân Sơn

Nhất, cảng Sài Gòn khoảng 30 km, cách cảng biển Vũng Tàu (Thị Vãi, Bến

Đình, Sao Mai) khoảng từ 110-115 km đường bộ Hệ thống giao thông của

tỉnh nối liền với các đường giao thông quốc gia, các trục giao thông chính của

vùng như quốc lộ 1A, quốc lộ 13, 14, 22, 51, đường cao tốc Biên Hòa-Tân

Uyên-quốc lộ 13

Bên cạnh đó, hệ thống đường nội tỉnh cũng đã và đang được mở rộng,

nâng cấp khá hoàn chỉnh trong những năm gần đây như ĐT741, ĐT743,

ĐT745, ĐT746, ĐT747, các đường liên huyện Tân Uyên-Thuận An-Dĩ An

Ga xe lửa Sóng Thần cũng là trung tâm vận tải hàng hóa bằng đường sắt

quan trọng của tỉnh Ngoài ra, sông Sài Gòn và sông Đồng Nai là 2 tuyến vận

tải đường sông quan trọng của tỉnh, hiện có 2 cảng sông Bà Lụa, Bình An và

bến Lái Thiêu

Hệ thống cấp điện: Bình Dương có nhiều tuyến lưới điện quốc gia đi

qua từ Nam đến Bắc: tuyến 66 KV Thủ Đức - Lái Thiêu - Thủ Dầu Một,

tuyến 500 KV điện lưới quốc gia Bắc - Nam, tuyến 220 KV Trị An - Hóc

Môn, tuyến 110 KV Thác Mơ chạy qua địa bàn tỉnh là điều kiện rất thuận lợi

đối với việc quy hoạch xây dựng trạm nguồn, đảm bảo đáp ứng đủ cho sản

xuất với chất lượng ổn định

Hiện đã đầu tư xây dựng mới trạm Sóng Thần công suất 40 MVA,

trạm Tân Định công suất 40 MVA, đường dây Đồng Xoài -Phước Hòa và

trạm Phước Hòa tổng công suất 140 MVA; đầu tư xây dựng nhà máy nhiệt

điện 150 MVA của khu công nghiệp Việt Nam-Singapore Xây dựng nhà

máy nhiệt điện cung cấp khoảng 150-200 MVA cho các khu công nghiệp

Dự kiến đến 2010, toàn tỉnh có 11 trạm nguồn với tổng công suất cấp

điện lưới quốc gia 1.250 MVA, đảm bảo đáp ứng đủ điện cho vùng động lực

phát triển công nghiệp - dịch vụ và phát triển các đô thị trong tỉnh

Hệ thống cấp thoát nước: tỉnh đã huy động đầu tư xây dựng bằng

nhiều nguồn vốn khác nhau nhằm nâng cao năng lực khai thác nước mặt cung

cấp cho các KCN và đô thị, nhất là khu vực thị xã Thủ Dầu Một và Nam

Bình Dương Hiện đã đầu tư nâng công suất nhà máy nước thị xã Thủ Dầu

Một, xây dựng mới các nhà máy nước mặt Dĩ An (giai đoạn 1), Tân Ba, Uyên

Hưng, Dầu Tiếng, Phước Vĩnh và các hệ cấp nước tập trung ở các khu trung

tâm, các thị trấn, đô thị Về thoát nước, hiện đã đầu tư xây dựng hệ thống

thoát nước đô thị và các KCN (hệ thống thoát nước thị xã Thủ Dầu Một, kênh

tiêu nước Bình Hòa, Sóng Thần-Đồng An, khu công nghiệp Việt

Nam-Singapore, rạch Chòm Sao )

Dự kiến đến năm 2010, khoảng 80-85% nhu cầu sản suất ở các KCN

và đô thị được cấp nước mặt, trên 95% dân số đô thị và 90-95% dân nông

thôn được cung cấp nước sạch

Thông tin liên lạc: hiện tỉnh có 100% cơ sở thông tin với kỹ thuật số

hóa và tổng đài kỹ thuật số; các dịch vụ điện thoại, fax, telex, gentex, truyền

dẫn số liệu tự động hóa hai chiều đạt tiêu chuẩn quốc tế Hệ thống cáp quang

đã được đầu tư xây dựng ở thị xã Thủ Dầu Một, huyện Thuận An và các

KCN, cụm công nghiệp Đến hết năm 2002, toàn tỉnh có 112.927 máy, đạt

13,9 máy điện thoại/100 dân và dự kiến đến năm 2010 đạt 20 máy điện

thoại/100 dân

Cơ sở hạ tầng KCN:

Trên địa bàn tỉnh Sông Bé trước đây đã quy hoạch tổng thể 15 KCN

tập trung trên diện tích 6.200 ha, và sau khi tái lập tỉnh Bình Dương điều

chỉnh còn lại 13 KCN, chủ yếu tập trung trên địa bàn huyện Thuận An, Dĩ

An, Thị xã Thủ Dầu Một và Bến Cát Đến nay, trên địa bàn tỉnh Bình Dương

có 9 KCN được cấp phép hoạt động, với diện tích quy hoạch chi tiết 1.779,8

ha; chiếm 31% tổng diện tích của 13 KCN được quy hoạch đến năm 2010 Cụ

thể KCN Sóng Thần 1 (180,3ha), Sóng Thần 2 (319ha), Bình Đường (24ha),

Việt Hương (46ha), Đồng An (122,5ha), Việt Nam-Singapore (500ha), Tân

Đông Hiệp A (47ha), Tân Đông Hiệp B (164ha) và Mỹ Phước (377ha)

Trong đó, tổng diện tích đất công nghiệp được đầu tư phát triển hạ tầng là

1.124 ha, chiếm 63,4% diện tích quy hoạch chi tiết được duyệt và đến tháng

3/2003 đã cho thuê lại được 634 ha, đạt 56,4%

Về đầu tư và phát triển các KCN, tỉnh đang tiếp tục chỉ đạo triển khai

thực hiện các thủ tục đầu tư Khu liên hợp Công nghiệp - Dịch vụ - Đô thị

Bình Dương, giai đoạn 3 KCN Việt Nam-Singapore và mở rộng KCN Mỹ

Phước Chấp thuận chủ trương quy hoạch đầu tư 3 KCN vừa và nhỏ với tổng

diện tích là 725 ha tại Tân Uyên và Bến Cát Thực hiện rà soát để điều chỉnh

quy hoạch phát triển các KCN tập trung và cụm công nghiệp (KCN vừa và

nhỏ) trên địa bàn tỉnh

Nhìn chung, cơ sở hạ tầng bên trong các KCN được chủ đầu tư đầu tư

xây dựng khá hoàn chỉnh, bao gồm: hệ thống đường giao thông nội khu, hệ

thống cung cấp điện, hệ thống cấp thoát nước, thông tin liên lạc, xử lý chất

thải Bên cạnh đó, hệ thống các dịch vụ đi kèm như các chi nhánh ngân

hàng, chi cục hải quan trong các khu công nghiệp, bưu điện, bảo hiểm, doanh

nghiệp vận tải, hệ thống kho bãi cũng đảm bảo cung cấp các dịch vụ khá

tốt cho các nhà đầu tư

Về phát triển các dự án nhà ở - khu dân cư: toàn tỉnh hiện có 122 khu

dân cư, khu nhà ở bao gồm: 55 dự án khu dân cư mới, 7 dự án nhà ở dạng

biệt thự, 13 dự án nhà ở cho công nhân và người có thu nhập thấp, 11 khu tái

định cư cho các hộ phải giải tỏa, di dời và 36 khu, nhóm nhà ở cán bộ công

nhân viên các đơn vị đã hình thành từ trước

Với điều kiện tự nhiên và cơ sở hạ tầng thuận lợi, tiềm năng và nguồn

lực dồi dào, gần thành phố Hồ Chí Minh - trung tâm kinh tế lớn của cả nước,

gần sân bay, bến cảng, nhà ga giao thông vận tải thuận tiện, dễ dàng đã

tạo ra lợi thế cạnh tranh của tỉnh Bình Dương so với các tỉnh, các khu vực,

các vùng lân cận trong việc kêu gọi, thu hút vốn FDI

Có thể nói, sự phát triển bước đầu về cơ sở hạ tầng và việc quy hoạch

phát triển các KCN tập trung, các cụm quy hoạch công nghiệp đã tạo điều

kiện thuận lợïi trong việc thu hút một lượng đáng kể các nhà đầu tư nước

ngoài vào đầu tư trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua

2.2 Thực trạng tình hình thu hút FDI trên địa bàn tỉnh Bình Dương trong

thời gian qua

2.2.1 Tổng quan tình hình thu hút FDI ở Việt Nam

Theo số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, kể từ khi ban hành Luật

Đầu tư nước ngoài (12/1987) đến hết tháng 12/2002, trên địa bàn cả nước đã

thu hút được 3.669 dự án đầu tư nước ngoài (chỉ tính dự án còn hiệu lực), với

tổng vốn đầu tư đạt trên 39,1 tỷ USD

@ Về tốc độ thu hút vốn đầu tư: (xin xem chi tiết phụ biểu 1)

Theo số liệu tổng hợp tình hình thực hiện đầu tư trực tiếp nước ngoài

của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy, thời kỳ 1988-1990 nước ta chỉ thu hút

được 214 dự án với tổng vốn đăng ký là 1,582 tỷ USD Do đây là giai đoạn

khởi đầu nên số dự án trong thời gian này chưa nhiều, mức tăng trưởng vốn

đầu tư còn chậm

Nếu như thời kỳ 1988-1990 được coi là giai đoạn khởi đầu thì thời kỳ

1991-1995 được đánh giá là giai đoạn tăng trưởng nhanh và thay đổi về chất

lượng đầu tư nước ngoài Tổng số dự án cấp mới giai đoạn này là 1.397 dự án

với tổng vốn đăng ký là 16,244 tỷ USD, tăng 6,53 lần về số dự án và hơn

10,26 lần về vốn đăng ký so với thời kỳ trước Các dự án trong thời kỳ này

được phân bố hợp lý trong nhiều lĩnh vực, nhiều ngành công nghiệp mới đã

ra đời như công nghiệp điện tử, chế tạo ô tô, xe máy nhiều dự án có quy

mô lớn được triển khai, một số KCN, KCX bắt đầu được đầu tư xây dựng

Và trong giai đoạn 1996-2000, cả nước thu hút được 1.676 dự án với

tổng vốn đăng ký là 20,768 tỷ USD, chỉ tăng 1,28 lần so với tổng vốn đăng

ký thời kỳ trước (một phần do chịu ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng tài

chính tiền tệ châu Á giai đoạn 1997-1999) Riêng năm 2001 đã cấp mới 523

dự án với vốn đăng ký là 2,536 tỷ USD và năm 2002 là 694 dự án với vốn

đăng ký là 1,379 tỷ USD Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, nhiều chỉ tiêu cơ bản

về đầu tư nước ngoài năm 2002 đã cao hơn mức thực hiện năm trước: vốn

thực hiện đạt 2,345 tỷ USD, nộp ngân sách nhà nước 459 triệu USD, tăng

23% so với năm trước, giải quyết việc làm cho 472.000 lao động, tăng 7,5%

so với năm 2001

Tuy nhiên, tổng số vốn đăng ký cấp mới và bổ sung tăng vốn của các

dự án đầu tư nước ngoài trong năm 2002 chỉ đạt 2,298 tỷ USD, giảm 27% so

với năm 2001 Nguyên nhân một phần là do đầu tư nước ngoài trên thế giới

năm 2002 giảm Một lý do khác là những lĩnh vực có khả năng thu hút FDI

lớn của nền kinh tế nước ta như sản xuất xi măng, sắt thép, điện, ô tô, xe

máy, nhà máy nước sạch hoặc do nhu cầu đã tạm bão hòa, hoặc trong nước

đã tự đầu tư nên khả năng cấp phép cho các dự án đầu tư nước ngoài bị hạn

chế

Mặt khác, tuy Việt Nam đã cố gắng cải thiện môi trường đầu tư,

nhưng vẫn còn hạn chế và còn chậm so với một số nước trong khu vực nhất

là chi phí đầu vào cao, luật pháp chính sách còn đang hoàn thiện và đôi khi

chưa nhất quán, thủ tục còn phiền hà, dịch vụ hành chính công chưa hiệu

quả đã làm cho môi trường đầu tư của ta trở nên kém hấp dẫn Ngoài ra,

đây còn là hệ quả của việc cạnh tranh mạnh mẽ nhằm thu hút vốn đầu tư

nước ngoài của các nước xung quanh trong khu vực, nhất là Trung Quốc sau

khi đã gia nhập WTO Như vậy, tổng vốn còn hiệu lực tính đến cuối năm

2002 ở nước ta là trên 39 tỷ USD

@ Về ngành nghề thu hút đầu tư: (xin xem chi tiết phụ biểu 2)

Nhìn chung, các dự án đầu tư nước ngoài tập trung đầu tư vào lĩnh vực

công nghiệp chiếm tỷ trọng cao nhất với tổng số 2.431 dự án và trên 22,16 tỷ

USD (chiếm 66,26% về số dự án đầu tư và trên 56,67% về vốn đầu tư đăng

ký) Trong đó, công nghiệp nặng là 995 dự án, công nghiệp nhẹ là 975 dự án,

xây dựng là 242 dự án, công nghiệp thực phẩm là 190 dự án và công nghiệp

dầu khí là 29 dự án Kế đến là lĩnh vực dịch vụ với 754 dự án đầu tư, thu hút

trên 14,52 tỷ USD vốn đầu tư (chiếm 20,55% số dự án và trên 37,14% số vốn

đăng ký đầu tư) Lĩnh vực nông - lâm - nghiệp thu hút ít dự án đầu tư nhất,

chỉ có 484 dự án với số vốn 2,42 tỷ USD (chiếm 13,19% số dự án và chỉ

chiếm 6,19% tổng vốn đăng ký)

@ Về hình thức đầu tư:

Các dự án đầu tư nước ngoài tập trung nhiều vào hình thức 100% vốn

đầu tư nước ngoài với 2.417 dự án, vốn đăng ký là 14,2 tỷ USD (chiếm

65,88% tổng số dự án đầu tư và 36,32% tổng vốn đăng ký đầu tư) Trong khi

đó, hình thức liên doanh có 1.089 dự án, chiếm 29,68% số dự án nhưng số

vốn đăng ký đạt cao nhất là 19,699 tỷ USD, chiếm trên 50,37% tổng vốn đầu

tư Còn lại hình thức BOT và hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh chỉ có

Biểu số 5: Tình hình đầu tư nước ngoài phân theo hình thức đầu tư

(tính đến ngày 20/12/2002, chỉ tính các dự án còn hiệu lực)

1.332.975.000 3.870.280.224 14.202.336.482 19.699.154.173

411.385.000 3.300.363.330 6.298.792.863 8.013.237.517

216.941.200 3.761.554.376 6.725.903.405 10.034.903.814 Tổng số 3.669 39.104.745.879 18.023.678.710 20.739.302.795

Nguồn: Vụ Quản lý dự án - Bộ Kế hoạch và Đầu tư

@ Về tình hình thu hút vốn đầu tư theo địa phương: (xin xem chi

tiết phụ biểu 3)

Đến thời điểm cuối tháng 12/2002 đã có 60 trên 61 tỉnh, thành phố có

dự án đầu tư nước ngoài Tuy nhiên, hầu hết các dự án đều tập trung vào

những vùng kinh tế phát triển nhất cả nước, nơi có cơ sở hạ tầng và hệ thống

dịch vụ phát triển tốt Theo số liệu báo cáo cho thấy, riêng Vùng kinh tế

trọng điểm phía Nam (Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Bà

Rịa-Vũng Tàu) đã chiếm đến 63,5% tổng số dự án đầu tư nước ngoài vào

Việt Nam và chiếm trên 52,93% tổng số vốn đầu tư của cả nước

Riêng năm 2002, Bình Dương là địa phương đứng đầu cả nước trong

việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài với 154 dự án và 300,65 triệu USD vốn

đăng ký, kế đó là Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội

@ Về tình hình thu hút vốn đầu tư theo đối tác nước ngoài: (xin

xem chi tiết phụ biểu 4)

Theo số liệu thống kê của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đến hết tháng

4/2003 đã có 74 nước và khu vực lãnh thổ tham gia đầu tư vào Việt Nam

Trong đó có 13 nước và khu vực lãnh thổ có số vốn đăng ký trên 1 tỷ USD

mỗi nước Nhìn chung, các nước đầu tư vào Việt Nam nhiều nhất đều nằm ở

khu vực châu Á

Singapore hiện là nước ở châu Á đầu tư vào Việt Nam nhiều nhất, với

tổng vốn đăng ký đầu tư đạt trên 7,242 tỷ USD với 263 dự án, tiếp theo là

Đài Loan đạt 927 dự án với trên 5,136 tỷ USD vốn đầu tư, kế đến là Nhật

Bản, Hàn Quốc, Hồng Kông, Pháp Hoa kỳ đang xếp thứ 13 trong bảng với

153 dự án và tổng vốn đầu tư là 1,1 tỷ USD Nếu chỉ tính riêng 15 nước đầu

tư nhiều nhất vào Việt Nam thì tổng số dự án đầu tư của các nước này là