xây dựng hệ thống lý thuyết và bài tập dùng cho học sinh trung bình, yếu lớp 10 trung học phổ thông

DANH M ỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Bài tập Bài tập hóa học Dung dịch Đối chứng Điều kiện tiêu chuẩn Giáo viên Giỏi Học sinh Khá Phương pháp Phương pháp dạy học Phương trình hóa học Phản ứng hóa

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TR ƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH

Nguyễn Thị Hoài Hương

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TR ƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH

Nguyễn Thị Hoài Hương

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2012

L ỜI CẢM ƠN

Luận văn này là một công trình nghiên cứu khoa học rất quan trọng đối với bản thân tôi Bởi trong quá trình thực hiện, tôi có điều kiện tổng hợp, củng cố kiến thức và đúc kết lại các kinh nghiệm mà tôi và các đồng nghiệp của mình đã tích l ũy được trong quá trình công tác

Để hoàn thành luận văn, ngoài sự cố gắng và nỗ lực của bản thân, tôi đã

n hận được sự giúp đỡ tận tình của các thầy cô giáo, các đồng nghiệp, các HS và

ng ười thân Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến:

- PGS TS.Trần Lê Quan đã cho tôi những góp ý chuyên môn vô cùng quý báu, cũng như luôn quan tâm và động viên tôi trước những khó khăn khi thực hiện đề tài

suốt thời gian học tập và nghiên cứu

- Tất cả các thầy cô đã giảng dạy tôi trong quá trình học tập, đã cung cấp kiến thức và tư liệu để tôi có thể hoàn thành luận văn

- Cuối cùng, xin bày tỏ lòng biết ơn đối với gia đình, những người đã thường xuyên động viên, tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi có thể hoàn thành luận văn này

Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2012

Nguyễn Thị Hoài Hương

M ỤC LỤC

L ỜI CẢM ƠN 3

MỤC LỤC 4

DANH M ỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 9

DANH M ỤC CÁC BẢNG 10

DANH M ỤC CÁC HÌNH 12

M Ở ĐẦU 1

1.Lý do ch ọn đề tài 1

2.M ục đích nghiên cứu 2

3.Đối tượng và khách thể nghiên cứu 2

4.Nhiệm vụ của đề tài 2

5.Ph ạm vi nghiên cứu 3

6.Gi ả thuyết khoa học 3

7.Phương pháp nghiên cứu 3

8.Điểm mới của đề tài 4

CH ƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 5

1.1 T ỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5

1.2.BÀI TẬP HÓA HỌC 6

1.2.1.Tác dụng của bài tập hóa học [18, tr 93] 6

1.2.2.Điều kiện để học sinh giải bài tập được tốt [18, tr 96] 7

1.2.3.Bài toán hóa học 8

1.2.4.Những chú ý khi ra bài tập hóa học [18, 26] 9

1.2.4.Nguyên tắc xây dựng bài tập hóa học mới [48, tr 23] 10

1.2.5.Phương pháp xây dựng bài tập hóa học [22, 40] 11

1.2.6.Các xu hướng hiện nay trong việc xây dựng bài tập hóa học [40, 78] 13

1.3.D ẠY HỌC PHÂN HÓA [46] 13

1.3.1.Tư tưởng chủ đạo về dạy học phân hóa 13

1.3.2.Dạy học phân hóa nội tại 14

1.3.3.Những hình thức dạy học phân hoá 16

1.4.H Ệ THỐNG KIẾN THỨC 21

1.4.1.Khái niệm 21

1.4.2.Vai trò của hệ thống kiến thức 21

1.4.3.Nhiệm vụ của hệ thống kiến thức 22

1.4.4.Một số phương pháp hệ thống kiến thức 22

1.4.5.Một số lưu ý khi hệ thống kiến thức 24

1.5.CHUẨN GIÁO DỤC [25, tr 32-35] 24

1.5.1.Khái niệm 24

1.5.2.Các loại chuẩn 25

1.6.M ỘT VÀI VẤN ĐỀ VỀ HỌC SINH TRUNG BÌNH, YẾU MÔN HÓA 26

1.7.THỰC TRẠNG DẠY VÀ HỌC HÓA HỌC ĐỐI VỚI HỌC SINH TRUNG BÌNH, YẾU TẠI MỘT SỐ TRƯỜNG THPT 31

Tóm t ắt chương 1 40

CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG HỆ THỐNG LÝ THUYẾT VÀ BÀI

BÌNH - Y ẾU 41

2.1.CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG CHƯƠNG “NHÓM HALOGEN” VÀ “OXI – LƯU HUỲNH” LỚP 10 CƠ BẢN [7] 41

2.2.M ỘT SỐ CHÚ Ý ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC CHO T ỪNG DẠNG BÀI CỤ THỂ 48

2.2.1.Dạng bài truyền thụ kiến thức mới 48

2.2.2.Dạng bài ôn tập, luyện tập nhằm củng cố và hoàn thiện kiến thức 49

2.2.3.Dạng bài thực hành hóa học 50

2.2.4.Dạng bài kiểm tra đánh giá kiến thức 51

2.3.XÂY D ỰNG HỆ THỐNG LÝ THUYẾT CHƯƠNG “NHÓM HALOGEN” VÀ “OXI – LƯU HUỲNH” DÙNG CHO HỌC SINH TRUNG BÌNH, Y ẾU 52

2.3.1.Nguyên tắc xây dựng 52

2.3.2.Quy trình xây dựng hệ thống lý thuyết 54

2.3.3.Hệ thống lý thuyết hóa học lớp 8, 9 có liên quan với lớp 10 dùng cho học sinh trung bình yếu 55

2.3.4.Hệ thống lý thuyết chương “Nhóm halogen” 59

2.3.5.Hệ thống lý thuyết chương “Oxi – lưu huỳnh 67

2.4.XÂY D ỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP CHƯƠNG “NHÓM HALOGEN” VÀ “OXI – LƯU HUỲNH” DÙNG CHO HỌC SINH TRUNG BÌNH, Y ẾU 75

2.4.1.Nguyên tắc xây dựng 75

2.4.2.Quy trình xây dựng hệ thống bài tập hóa học dùng cho học sinh trung bình, yếu 78

2.4.3.Các dạng bài tập hóa học cơ bản chương “Nhóm halogen” và “Oxi – lưu huỳnh” 80

2.4.4.Giới thiệu hệ thống bài tập chương “Nhóm halogen” và “Oxi – lưu huỳnh” dùng cho học sinh trung bình, yếu 81

2.4.5.Hệ thống bài tập chương “Nhóm halogen” dùng cho học sinh trung bình, yếu 81

2.4.6.Hệ thống bài tập chương “Oxi – lưu huỳnh” dùng cho học sinh trung bình, yếu 97

2.5.M ỘT SỐ HƯỚNG SỬ DỤNG HỆ THỐNG LÝ THUYẾT VÀ BÀI T ẬP CHƯƠNG “NHÓM HALOGEN” VÀ CHƯƠNG “OXI – LƯU HU ỲNH” DÙNG CHO HỌC SINH TRUNG BÌNH, YẾU 110

2.5.1.Sử dụng hệ thống lý thuyết và bài tập trong các bài truyền thụ kiến thức mới 110

2.5.2.Sử dụng hệ thống lý thuyết và bài tập để hình thành và rèn luyện kĩ năng 111

2.5.3.Sử dụng hệ thống lý thuyết và bài tập trong các bài ôn tập, luyện tập 112

2.5.4.Sử dụng hệ thống lý thuyết và bài tập trong các buổi phụ đạo 112

2.5.5.Sử dụng hệ thống lý thuyết và bài tập hỗ trợ việc tự học của học sinh 113

2.5.6.Một số giáo án sử dụng hệ thống lý thuyết và bài tập hóa học dùng cho học sinh trung bình, yếu 113

Tóm t ắt chương 2 126

CH ƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 127

3.1.M ục đích thực nghiệm 127

3.2.Đối tượng và thời gian thực nghiệm 127

3.3.Nhi ệm vụ thực nghiệm 127

3.4.Tiến hành thực nghiệm 128

3.5.K ết quả thực nghiệm 132

3.6.Phân tích k ết quả thực nghiệm sư phạm 140

3.6.1 Phân tích định lượng kết quả thực nghiệm 140

3.6.2 Phân tích định tính kết quả thực nghiệm 141

Tóm t ắt chương 3 142

K ẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 143

1 K ết luận 143

2 Ki ến nghị 144

TÀI LI ỆU THAM KHẢO 146

PH Ụ LỤC 151

DANH M ỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Bài tập Bài tập hóa học Dung dịch Đối chứng Điều kiện tiêu chuẩn Giáo viên

Giỏi Học sinh Khá Phương pháp Phương pháp dạy học Phương trình hóa học Phản ứng hóa học Sách giáo khoa Sách bài tập Thực nghiệm Thực nghiệm sư phạm Thí nghiệm hóa học Tính chất vật lý Tính chất hóa học Trung bình

Trung học phổ thông Yếu kém

BT BTHH

DD

ĐC đktc

TN TNSP TNHH TCVL TCHH

TB THPT

YK

DANH M ỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.4 Khó khăn thường gặp khi dạy lý thuyết cho học sinh trung

Bảng 1.6 Những khó khăn thường gặp ở học sinh trung bình, yếu khi

Bảng 1.8 Giải pháp nâng cao hiệu quả giải bài tập cho học sinh trung

Bảng 1.9 Những khó khăn thường gặp khi dạy phụ đạo cho HS trung

Bảng 3.3 Phân phối kết quả bài kiểm tra 15’ 129

Bảng 3.5 Kết quả bài kiểm tra 15’ phân loại yếu-kém, trung bình,

Bảng 3.9 Kết quả bài kiểm tra 1 tiết phân loại yếu-kém, trung bình,

DANH M ỤC CÁC HÌNH

Hình 2.4 Sơ đồ hệ thống lý thuyết bài Hiđro clorua Axit clohiđric và

Hình 2.9 Sơ đồ hệ thống lý thuyết bài Hiđro sunfua Lưu huỳnh

Hình 3.5 Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 15’ lớp TN5-ĐC5 132

Hình 3.8 Biểu đồ so sánh kết quả học tập bài kiểm tra 15’ các lớp

Hình 3.16 Biểu đồ so sánh kết quả học tập bài kiểm tra 1 tiết các lớp

MỞ ĐẦU

1.Lý do ch ọn đề tài

Kể từ sau đợt vận động “Ba không” của Bộ Giáo dục, tỷ lệ học sinh khá giỏi giảm xuống đáng kể, hàng loạt trường hợp học sinh ngồi nhầm lớp được đưa ra Nguyên nhân của thực trạng này là gì? “Bệnh thành tích”, chương trình sách giáo khoa quá nặng nề, hay phương pháp dạy học không hiệu quả…? Tuy nhiên, chúng

ta mãi tìm kiếm nguyên nhân mà lại không chú ý đến biện pháp giáo dục, giúp đỡ cho hàng loạt học sinh yếu kém hiện tại

Có thể xem tình trạng học sinh yếu kém hiện nay là một dạng “suy… kiến thức” trầm trọng Các em không còn khả năng tiếp thu và “tiêu hóa” những kiến thức mới Nguy hiểm hơn cả hiện nay đã có biến chứng tâm lý khiến các em… chán học và buông xuôi tất cả! Một trong những nguyên nhân sư phạm của hiện tượng này là "Chủ nghĩa bình quân" trong cách đối xử với học sinh, không tính đến sự khác nhau của học sinh về tư chất, thiên hướng, trình độ phát triển, điều kiện tự

Dạy học đối với học sinh khá, giỏi đòi hỏi người giáo viên phải có trình độ tri thức sâu rộng Nhưng dạy học đối với học sinh trung bình, yếu lại đòi hỏi người giáo viên nhiều hơn về năng lực sư phạm trong việc khéo léo lôi cuốn học sinh, giúp học sinh nắm bắt được “cái lõi” của bài học, giáo viên cần có hệ thống lý thuyết và bài tập phù hợp kết hợp khả năng nắm bắt tâm lý, tìm hiểu hoàn cảnh của từng học

yêu thích và tích cực học tốt bộ môn

Xuất phát từ việc dạy và học hóa học ở các trường bán công, dân lập… – nơi

có số lượng học sinh trung bình, yếu nhiều – giáo viên còn gặp một số khó khăn sau:

trung bình, yếu Đa số là dạy học dựa trên kinh nghiệm, trách nhiệm và cả lương tâm của nhà giáo

dạy khi “lỗ hỏng” kiến thức của các em ở các lớp trước đã quá nhiều, khả năng tư

duy hạn chế, tâm lý chán nản, lười học… Tìm được phương pháp dạy học phù hợp cho đa số học sinh trung bình, yếu, theo tôi là rất khó, vì mỗi học sinh có một “lỗ hỏng” kiến thức khác nhau, khả năng tiếp thu khác nhau Điều này càng gây khó khăn và lúng túng hơn đối với giáo viên trẻ khi mà kinh nghiệm dạy học còn hạn chế

chưa xây dựng được hệ thống lý thuyết và bài tập phù hợp với khả năng tư duy của đối tượng học sinh này

Do đó, đề tài này hướng đến việc xây dựng hệ thống lý thuyết và bài tập phù hợp với đối tượng học sinh trung bình, yếu, hỗ trợ giáo viên có tài liệu tham khảo để lựa chọn các nội dung phù hợp giảng dạy, phụ đạo cho đối tượng học sinh này Đồng thời, đây cũng là tài liệu giúp học sinh có thể tự ôn tập, củng cố lại những kiến thức còn yếu, làm các em thêm tự tin, yêu thích với bộ môn hóa hơn

2 Mục đích nghiên cứu

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

thông

4 Nhiệm vụ của đề tài

- Tìm hiểu những khó khăn và kinh nghiệm của giáo viên khi dạy đối tượng

5 Phạm vi nghiên cứu

chương trình cơ bản, trung học phổ thông

+ Điều tra thực trạng: một số trường THPT ở các tỉnh miền Nam

6 Giả thuyết khoa học

Nếu có một hệ thống lý thuyết và bài tập cơ bản phù hợp, kết hợp với phương pháp giảng dạy đúng hướng của giáo viên thì sẽ giúp học sinh trung bình, yếu yêu thích và tích cực học tập bộ môn, nâng cao hiệu quả dạy và học

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí thuyết

7.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phát phiếu điều tra các giáo viên phổ thông về việc dạy và học đối tượng

7.3 Phương pháp toán học: xử lý số liệu bằng thống kê toán học

8 Điểm mới của đề tài

đối với học sinh trung bình, yếu

CH ƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

chương trình lớp 10 nói riêng là đề tài quen thuộc, như:

và phát tri ển tư duy sáng tạo cho học sinh, Luận văn Thạc sĩ (2009) của Trần Thị

Trà Hương (ĐHSP TP.HCM)

gi ỏi lớp 10, Luận văn Thạc sĩ (2006) của Đặng Thị Thanh Bình (ĐHSP Vinh)

bài t ập hoá học lớp 10 PTTH chuyên ban, Luận văn Thạc sĩ (1998) của Nguyễn Thị

tượng HS trung bình yếu chỉ mới được quan tâm nhiều từ năm 2011:

lo ại lớp 12 cơ bản trung học phổ thông, luận văn tốt nghiệp (2011) của Lương Thị

Hương (ĐHSP TP.HCM)

thông luận văn tốt nghiệp (2011) của Nguyễn Anh Duy (ĐHSP TP.HCM)

− M ột số biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học chương “Sự điện li” lớp 11 với đối tượng học sinh trung bình – yếu, luận văn tốt nghiệp (2011) của Đặng Thị

Duyên (ĐHSP TP.HCM)

này, nhưng lại không còn phù hợp với chương trình hiện hành, thiếu nhiều về cơ sở

− Phương pháp bồi dưỡng HS học yếu môn hóa học lấy lại căn bản, khóa

luận tốt nghiệp (1996) của Trần Thị Hoài Phương (ĐHSP TP.HCM)

nêu ra hàng năm, là vấn đề gây nhiều trăn trở do vẫn chưa có nhiều nguồn tài liệu được biên soạn khoa học và đầy đủ, chủ yếu còn dựa vào kinh nghiệm dạy học của giáo viên

Đề tài “Xây dựng hệ thống lý thuyết và bài tập hóa học dùng cho học sinh trung

bình, y ếu lớp 10” hướng đến việc bổ sung thêm về cơ sở lý luận, đồng thời đa dạng

hơn trong hình thức hệ thống lý thuyết và bài tập cho phù hợp với đối tượng học sinh này

1.2.BÀI TẬP HÓA HỌC

vui sướng của sự phát hiện (tìm ra đáp số)

động qua lại với nhau, đó là những điều kiện và những yêu cầu

+ Người giải (hệ giải) bao gồm 2 thành tố là cách giải và phương tiện giải ( các

sau:

3 Hệ thống hóa các kiến thức đã học : một số đáng kể bài tập đòi hỏi học sinh phải vận dụng tổng hợp kiến thức của nhiều nội dung trong bài, trong chương Dạng bài tổng hợp HS phải huy động vốn hiểu biết trong nhiều chương, nhiều bộ môn

thực tiễn đời sống và sản xuất hóa học

tổng hợp, so sánh, quy nạp, diễn dịch…

cũng tự kiểm tra biết được những lỗ hổng kiến thức để kịp thời bổ sung

các em yêu thích bộ môn, say mê khoa học (những bài tập gây hứng thú nhận thức)

hóa học của các chất…

thuộc dạng bài tập nào

nói riêng

và hệ phương trình bậc 1,2…

1.2.3 Bài toán hóa học

1.2.3.1.C ấu trúc của một bài toán hóa học [26, 78]

Ở nước ta trong những năm gần đây, do yêu cầu của công tác tuyển sinh đại học,

như hệ phương trình bậc nhất nhiều ẩn số, phương trình vô định, cấp số nhân Một

bài có nhược điểm là mặt toán học quá rắc rối, quá cồng kềnh làm lấn át mất bản

1.2.3.2.B ản chất của việc giải một bài toán hóa học [26, 52, 78]

hay thu được đều quy về đktc

đổi các chất từ gam sang mol, từ thể tích khí ở điều kiện thường sang đktc, tính lượng chất có trong dung dịch ra mol ) Sau khi dùng các giả thiết cơ bản để tính

cơ bản sang dạng không cơ bản theo yêu cầu của đề bài

Lượng chất tham gia hay thu được của các phản ứng được tính theo phương trình, còn đáp số của bài toán nhiều khi phải phối hợp các phép tính theo phương trình và

+ Bước 1: Viết tất cả các phương trình phản ứng có thể xảy ra

+ Bước 2: Đổi các giả thiết không cơ bản sang giả thiết cơ bản

+ Bước 3: Đặt ẩn số cho lượng các chất tham gia hay thu được trong các phản ứng cần phải tìm Dựa vào mối tương quan giữa các ẩn đó trong phương trình phản ứng để tìm ra các phương trình đại số

+ Bước 4: Giải phương trình hay hệ phương trình và biện luận kết quả nếu cần,

lượng hay thể tích dung dịch

− Các dữ kiện cho trước và kết quả tính toán được của bài tập thực nghiệm phải phù hợp với thực tế

đại học) để từng bước nâng cao khả năng giải bài tập của cả lớp

để tiện cho sử dụng:

cung cấp cho HS Tránh bỏ sót, trùng lặp, phần thì qua loa, phần thì quá kỹ

Đảm bảo tính phân hóa, tính vừa sức với 3 loại trình độ học sinh

lam bắt học sinh làm bài tập quá nhiều ảnh hưởng đến các môn học khác

và ở nhà của học sinh

Hi ện nay số lượng bài tập hóa học nằm trong các sách bài tập, sách tham khảo

là vô cùng l ớn Vậy nó được tạo ra như thế nào? Đó là do các nhà viết sách xây

d ựng từ những dạng bài tập sẵn có là chủ yếu, chỉ một lượng rất nhỏ là được viết

m ới Nhưng xây dựng các bài tập này theo phương pháp nào?

1.2.5.1 Phương pháp tương tự

đktc Xác định khối lượng mỗi kim loại trong hh ban đầu

► Tương tự loại 1: Giữ nguyên hiện tượng và chất tham gia phản ứng, chỉ thay

đktc Xác định khối lượng mỗi kim loại trong hh ban đầu

► Tương tự loại 2: Giữ nguyên hiện tượng và thay đổi chất tham gia phản ứng

Lúc này lượng chất thay đổi nên sản phẩm cũng thay đổi theo:

m = 11,5 - 0,1.64 + 0,2.108 = 26,7 gam

►Tương tự loại 3: Thay đổi cả hiện tượng phản ứng và chất phản ứng, chỉ giữ

Vd: Cho a gam hợp kim Ca, Mg tác dụng với dd HCl dư thu được 5,6 lít một khí

1.2.5.2 Phương pháp đảo cách hỏi

lượng, số mol, thể tích sẽ tạo ra nhiều bài tập mới có mức khó tương đương

tư duy

1.2.5.3 Phương pháp tổng quát

tượng cao nên khó hơn các bài tập có số liệu cụ thể

b, c, d, m

1.2.5.4 Phương pháp phối hợp

Vd2: Điện phân dung dịch KCl có màng ngăn một thời gian, dung dịch thu được

phân

nhàng

1.3.DẠY HỌC PHÂN HÓA [46]

1.3.1.1 L ấy trình độ phát triển chung của học sinh trong lớp làm nền tảng

Người giáo viên phải biết lấy trình độ phát triển chung và điều kiện chung của

trình độ và điều kiện chung đó Chúng ta phải tinh giảm nội dung, lược bỏ những nội dung chưa sát thực, chưa phù hợp với yêu cầu thật cơ bản

1.3.1.2 Sử dụng những biện pháp phân hóa đưa diện học sinh yếu kém lên trình độ trên trung bình

đề cần thiết để có thể hòa nhập vào học tập đồng loạt theo trình độ chung

1.3.1.3 Có những nội dung bổ sung và biện pháp phân hoá giúp học sinh khá, giỏi đạt được những yêu cầu nâng cao trên cơ sở đã đạt được những yêu cầu cơ bản

giáo khoa

1.3.2.1 Quan điểm chung của dạy học phân hoá nội tại

- Dạy học phân hóa cần được xây dựng thành một kế hoạch lâu dài, có hệ

1.3.2.2 N hững biện pháp dạy học phân hóa

- Đối xử cá biệt ngay trong những pha dạy học đồng loạt

cầu đối với học sinh yếu kém

- T ổ chức những pha phân hóa ngay trên lớp:

bằng sơ đồ sau:

Hình 1.1 Sơ đồ tổ chức những pha phân hóa trên lớp

- Phân hóa bài t ập về nhà:

+ Phân hóa về nội dung bài tập: Bài tập mang tính vừa sức, tránh đòi hỏi quá

1.3.3.1.D ạy học ngoại khóa

đào sâu mở rộng kiến thức nội khóa, tạo điều kiện gắn liền nhà trường với đời

Điều khiển phân hóa

độ hoạt động độc lập

sống, lý thuyết với thực hành Rèn luyện cách thức làm việc tập thể phân hóa phát

1.3.3.2 Dạy học bồi dưỡng học sinh giỏi

1.3.3.3 Dạy học giúp đỡ học sinh yếu kém [46, 79]

giá năng lực của học sinh dựa vào điểm số có thể không chính xác Do đặc điểm học sinh lớp 9 chỉ phải xét tốt nghiệp và thi vào lớp 10 học sinh chỉ phải thi 3 môn: toán, văn, anh, nên không thể tránh khỏi sự buông lỏng, dễ dãi trong cách đánh giá của giáo viên đối với môn môn không thi, trong đó có môn hóa học sinh yếu hóa

có thể định nghĩa như sau: là những học sinh bằng kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm

+ Luyện những bài tập vừa sức: Do tính vững chắc của kiến thức cần được coi trọng, dành thời gian để học sinh tăng cường luyện tập vừa sức mình

về phương pháp học hóa

1.3.3.4 Tổ chức dạy phụ đạo cho học sinh trung bình, yếu

Bước 1: Xác định đối tượng: giáo viên tiến hành kiểm tra khảo sát lựa chọn

chính xác đối tượng: Cần chú ý có hai loại đối tượng là: Đối tượng mở rộng và đốitượng tập trung

giáo viên quan tâm giúp đỡ trong thời gian dài và xuyên suốt trong quá trình dạy

Bước 2: Tìm nguyên nhân: Từ việc đã xác định được đối tượng giáo viên

để có thể lựa chọn đúng giải pháp giúp các em học tiến bộ hơn Một số nguyên nhân

− Do không thích thầy cô

nhưng đó chính là điều kiện không thể thiếu để lựa chọn giải pháp giáo dục phù hợp

Bước 3: Lựa chọn và ứng dụng các kinh nghiệm, giải pháp giáo dục HS

hình thức hệ thống hiệu quả, phù hợp, gây hứng thú cho HS

hơn Cụ thể:

+ Trong nhà trường: giáo viên phải thường xuyên liên hệ và báo cáo với ban

đỡ HS có hoàn cảnh khó khăn, động viên các em an tâm học tập, tránh trường hợp

Bước 4: Kiểm tra đánh giá và rút kinh nghiệm:

giáo viên xác định đúng đối tượng HS yếu và tìm ra được nguyên nhân để giáo dục

1.4 HỆ THỐNG KIẾN THỨC

năng, có quan hệ hoặc liên hệ với nhau chặt chẽ, làm thành một thể thống nhất

hóa)

thu trên cơ sở mối quan hệ chặt chẽ để làm thành một thể thống nhất

 Hệ thống là một hình thức của tư duy

được hệ thống để hiểu rõ bản chất

− Hệ thống hóa tốt giúp học sinh ôn tập hiệu quả, nhanh chóng cho các kì thi,

năng tự học

1.4.3 Nhiệm vụ của hệ thống kiến thức

logic)

1.4.4.1.S ử dụng bảng biểu, sơ đồ, đồ thị [15,79]

Sơ đồ, biểu bảng là một hình thức mã hóa kiến thức, kiến thức sẽ được trình bày dưới dạng khác, cô đọng, khái quát hơn

Sơ đồ giúp làm rõ cấu trúc và dấu hiệu cơ bản của vật thể, dụng cụ hoặc thiết

− H ệ thống bằng sơ đồ graph: Phương pháp graph có tính khái quát cao, thể

− H ệ thống bằng sơ đồ tư duy: Sơ đồ tư duy là một công cụ tổ chức tư duy Đây là phương pháp dễ nhất để chuyển tải thông tin vào bộ não, rồi đưa thông tin ra

điều đã học trước đó, chọn lọc các ý để ghi, hình thức trình bày, kết hợp hình vẽ,

1.4.4.2.Th ực hành thí nghiệm nhằm chứng minh, nhận biết chất, tách

ch ất, điều chế

Thông thường khi hệ thống kiến thức giáo viên rất ít s ử dụng các thí nghiệm

Do đó có thể nâng cao khả năng tích cực hóa hoạt động của học sinh, giáo

như mô hình, biểu bảng, sơ đồ kết hợp với lời nói của giáo viên

1.4.4.3.S ử dụng bài tập

đào sâu một khía cạnh nào đó hoặc tổ hợp, hệ thống lại để giải quyết vấn đề được

Có thể phân chia dạng bài tập theo các hướng sau:

phương pháp tự chọn lượng chất, phương pháp quy đổi,…

1.4.5 Một số lưu ý khi hệ thống kiến thức

− Trước khi các em bước vào các kì thi quan trọng thì nhất thiết phải hệ thống

Theo quan điểm phát triển năng lực, việc đánh giá kết quả học tập không lấy

Đánh giá kết quả học tập cần chú trọng khả năng vận dụng sáng tạo tri thức trong

1.5.CHU ẨN GIÁO DỤC [25, tr 32-35]

Chu ẩn giáo dục của môn học quy định các mục tiêu giáo dục, các năng

l ực mà HS ở cuối một năm học nhất định nào đó cần phải đạt được ở các nội dung

tr ọng tâm của môn học đó Chúng tập trung vào các lĩnh vực hạt nhân của môn học

hướng phát triển năng lực, chuẩn giáo dục là một công cụ để thực hiện quản lý giáo

dục theo quan điểm điều khiển kết quả đầu ra

Để góp phần vào việc phát triển chất lượng, chuẩn giáo dục phải có hiệu lực

còn được gọi là chuẩn chương trình khi được đưa ra dưới dạng một chương trình

năng lực cụ thể)

quá trình đào tạo trong nhà trường

cũng như các quy định chi tiết về nội dung không quy định trong chuẩn

− Chuẩn kết quả (còn gọi là chuẩn đầu ra) đề cập đến kết quả của dạy học

ở một thời điểm nhất định trong quá trình học tập ở nhà trường

đó (chuẩn tối thiểu) Như vậy đây là các chuẩn cho việc kiểm tra ở các kỳ thi

khác nhau

Như vậy khác với chuẩn nội dung, trong chuẩn kết quả việc mô tả kết quả cần

mô hình các trình độ năng lực thì người ta thường sử dụng chuẩn nội dung

đạt được

1.6 MỘT VÀI VẤN ĐỀ VỀ HỌC SINH TRUNG BÌNH, YẾU MÔN HÓA

Học sinh trung bình, yếu là những học sinh bằng kiến thức, kĩ năng, kinh

được những mâu thuẫn trước mắt để tự chiếm lĩnh tri thức của bài học, hoặc bị hụt

hẫng, chậm chạp trong vận dụng các kiến thức kĩ năng cơ bản phải có ở học sinh để

a) Về kiến thức

khăn trong việc tiếp thu bài, khó theo kịp bạn bè

oxit, axit, bazơ, muối…

nguyên tố, đơn chất, hợp chất, dung dịch…

b) Về kĩ năng

bằng phương trình hóa học…

nắm vững phương pháp giải một số dạng toán cơ bản, không định hướng được hướng giải, không liên hệ được dữ kiện và yêu cầu đề bài…

d) Biểu hiện bên ngoài

việc riêng, không làm bài tập về nhà, không học lý thuyết, tập vở ghi chép cẩu thả