SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐÓNG VAI TRONG DẠY HỌC BÀI 12: ĐẶC ĐIỂM, TÍNH CHẤT, KỸ THUẬT SỬ DỤNG MỘT SỐ LOẠI PHÂN BÓN THÔNG THƯỜNG - CÔNG NGHệ 10 I.. Đặc điểm, tính chất, kỹ thuật sử dụng một số
Trang 1I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN
1 Họ và tên: Vũ Thị Kim Thành
2 Sinh ngày: 15 -08 -1982
3 Nữ
4 Địa chỉ: Ấp Trầu, Phước Thiền, Nhơn Trạch, Đồng Nai
5 Điện thoại: 0973682584
6 Chức vụ: Giáo viên
7 Đơn vị công tác:
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO
- Học vị cao nhất: Kỹ sư
- Năm cấp bằng: 2006
- Chuyên ngành đào tạo: Nông học
III KINH NGHIỆM KHOA HỌC
- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: dạy học môn công nghệ khối10
- Số năm kinh nghiệm: 5 năm
- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây: Sử dụng hình ảnh trong dạy học môn công nghệ 10
Trang 2SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐÓNG VAI TRONG DẠY HỌC BÀI 12: ĐẶC ĐIỂM, TÍNH CHẤT, KỸ THUẬT SỬ DỤNG MỘT
SỐ LOẠI PHÂN BÓN THÔNG THƯỜNG - CÔNG NGHệ 10
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Trong dạy học nơi chung, trong dạy môn Công Nghệ nói riêng, vấn đề đặt ra là phải đổi mới chiến lược đào tạo con người Đặc biệt cần đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) theo hướng phát triển thế hệ mới năng động, sáng tạo, cho học sinh (HS) tìm tòi khám phá, từ đó tìm ra tri thức và tiếp nhận tri thức một cách chủ động
Ở nước ta, việc đổi mới PPDH đã diễn ra, nhất là trong thời gian gần đây.Tức là chúng ta đang dần chuyển từ việc dạy học theo hướng lấy giáo viên (GV) làm trung tâm sang việc dạy học lấy HS làm trung tâm Giáo viên chính là những người hướng dẫn, tổ chức, điều khiển cho HS để các em tự lĩnh hội tri thức
Tuy nhiên dạy học Công nghệ 10 ở trung học phổ thông (THPT) phần lớn vẫn còn trong tình trạng thầy đọc, trò chép,… người giáo viên ít chú trọng đến vấn đề phát huy tính tự học của HS, ít khi đặt ra vấn đề mang tính chất tìm tòi cho HS phát triển năng lực tư duy, tự học và tư nghiên cứu Xuất phát từ những lý do đó, tôi
mạnh dạn chọn đề tài: “Sử dụng phương pháp đóng vai trong dạy học Bài 12 Đặc điểm, tính chất, kỹ thuật sử dụng một số loại phân bón thông thường - Công nghệ 10” góp phần thực hiện yêu cầu đổi mới nội dung và PPDH theo hướng phát
huy tính tích cực học tập của HS ở phổ thông
II TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1 Cơ sở lý luận
a Phương pháp dạy học tích cực
PPDH tích cực là một thuật ngữ rút gọn, được dùng ở nhiều nước để chỉ những phương pháp giáo dục, dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học Tuy nhiên, để dạy học theo phương pháp tích cực thì giáo viên phải nổ lực nhiều so với dạy theo phương pháp thụ động
Muốn đổi mới cách học phải đổi mới cách dạy Cách dạy chỉ đạo cách học, nhưng ngược lại thói quen học tập của trò cũng ảnh hưởng tới cách dạy của thầy Chẳng hạn, có trường hợp HS đòi hỏi cách dạy tích cực hoạt động nhưng giáo viên chưa đáp ứng được, hoặc có trường hợp GV hăng hái áp dụng PPDH tích cực nhưng
Trang 3không thành công vì HS chưa thích ứng, vẫn quen với lối học tập thụ động Vì vậy,
GV phải kiên trì dùng cách dạy hoạt động để dần dần xây dựng cho HS phương pháp học tập chủ động một cách vừa sức, từ thấp lên cao Trong đổi mới PPDH phải
có sự hợp tác của cả thầy và trò, sự phối hợp nhịp nhàng hoạt động dạy với hoạt động học thì mới thành công
b Phương pháp đóng vai
Đóng vai là phương pháp tổ chức cho học sinh thực hành “làm thử” một số
cách ứng xử nào đó trong một tình huống giả định
Ưu điểm của phương pháp đóng vai
- Gây hứng thú và chú ý cho học sinh, tạo điều kiện để HS có thể chủ động sáng tạo trong việc lĩnh hội kiến thức qua lời nói hoặc việc làm của các vai diễn
- Giúp HS phát huy được khả năng của từng cá nhân cũng như sự phối hợp chặt chẽ của cá nhân với tập thể nhóm
Hạn chế của phương pháp đóng vai
- Mất nhiều thời gian, phải suy nghĩ "kịch bản", "diễn viên"
- Đối tượng học sinh có tỷ lệ khá giỏi phải nhiều
- Nếu số lượng học sinh nhiều hiệu quả không cao
Tiến hành phương pháp đóng vai
Cách thức tiến hành phương pháp đóng vai có thể tóm tắt bằng sơ đồ sau:
Sơ đồ 1 Các bước tiến hành phương pháp đóng vai
Các nhóm đóng vai Các nhóm thảo luận, xây dựng kịch bản
GV chia nhóm, giao nhiệm vụ
Các nhóm khác theo dõi, nhận xét…
Giáo viên kết luận, nhận xét
Trang 42 Áp dụng phương pháp đóng vai vào dạy học bài 12 “Đặc điểm, tính chất , kỹ thuật sử dụng một số loại phân bón thông thường” – Công nghệ 10.
Đối với bài này tôi sử dụng đóng vai theo cách sau đây: Học sinh đóng vai người nông dân đi mua phân bón, người nông dân sử dụng phân bón và một cán
bộ khuyến nông giới thiệu về một loại phân bón mới
Cách này được tổ chức theo trình tự như sau:
Bước 1: Giáo viên chia lớp thành 3 nhóm (14-15 người)
+ Nhóm 1: Người nông dân đi mua phân bón hóa học tại 1 cửa hàng phân bón + Nhóm 2: Bác nông dân A đến vườn nhà bác nông dân B để học hỏi bí quyết
sản xuất để có thể cho năng suất cao mà chất lượng nông sản lại tốt (bí quyết chính
là bác nông dân B sử dụng phân bón hữu cơ)
+ Nhóm 3: Một cán bộ khuyến nông về 1 xã nọ để giới thiệu 1 loại phân bón
mới đó là Phân vi sinh vật
GV sẽ phân công nhiệm vụ cho các nhóm sau khi học xong bài 10 để các nhóm
có thời gian xây dựng kịch bản, phân công diễn viên, tập lời thoại và chuẩn bị các mẫu vật cần thiết như các loại phân bón (chí phí do GV tự bỏ ra)
Bước 2: Các nhóm thảo luận, xây dựng “kịch bản” và phân công đóng vai Bước 3: Thứ tự các nhóm lên đóng vai
Bước 4: Các học sinh khác theo dõi, phỏng vấn, nhận xét, bổ sung (nếu cần) Bước 5: Giáo viên kết luận, nhận xét, đánh giá
Lưu ý: phải cho HS chuẩn bị trước vì nếu chỉ với thời gian 45 phút ở lớp không thể kịp để các nhóm có thể xây dựng kịch bản, phân công diễn viên, học thuộc lời thoại và trình bày
Sau đây tôi xin giới thiệu “kịch bản” của 2 nhóm học sinh lớp 10 A2 trường THPT Phước Thiền lên đóng vai:
+ Nhóm 1: Tình huống như sau: “Một anh công nhân viên chức sinh ra trong
gia đình làm nông, nhưng từ nhỏ đến lớn chỉ lo học hành nên chưa bao giở phải tham gia vào việc đồng áng Hôm nay là ngày nghỉ, bố anh lại đi vắng nên mẹ anh
đã nhờ anh đi mua phân bón dùm, trước khi đi mẹ anh chỉ nhớ dạy con là đi mua phân hóa học” tình huống diễn ra như thế nào mời cô và các bạn cùng xem
Người mua(NM): Chào các bác, hôm nay là ngày nghỉ em tranh thủ giúp mẹ
đi mua phân bón
Trang 5Sao mà nhiều cửa hàng bán phân thế nhỉ, mình biết chọn cửa hàng nào đây, thôi mình cứ vào thử cửa hàng này xem sao
Người bán(NB): Chào chú em, chú em mua phân à?
NM: Cái ông này vô duyên thật, vào cử hàng bán phân mà không mua phân thì mua gì?
NB: xin lỗi, thế chú em mua phân gì?
NM: Thế bác có những loại phân gi?
NB: chú thong cảm nhé, ở đây anh chỉ bán phân hóa học thôi
NM: Đúng thứ mình đang cần, nhưng mà bác ơi phân hóa học là phân ntn?
NB: “ phân hóa học là loại phân bón được sản xuất theo quy trình công
nghiệp, có sử dụng nguyên liệu tự nhiên hoặc tổng hợp”
NM: À…
NB: Thế chú em mua phân đơn hay phân đa?
NM: Phân đơn và phân đa là phân ntn?
NB: à, phân đơn là phân có chứa 1 nguyên tố dinh dưỡng ví dụ như: đạm, lân,
kali…, chú em nhìn này, đây chính là phân đơn đấy.
NM: Ồ, chúng có màu sắc đẹp thế nhỉ?
NB chỉ vào phân bón và giới thiệu: dạng tinh thể màu trắng là phân đạm, màu xanh là phân lân và màu đỏ là phân kali
NM: Trông này, phân lân giống xi măng quá, còn phân kali thì giống muối ớt, thế còn phân đa thì sao?
NB: phân đa là phân phân có chứa 2 nguyên tố dinh dưỡng trở lên ví dụ như
NPK ,
NM: là phân có nhiều màu sắc kia đúng không? (NM chỉ vào phân NPK)
NB: đúng rồi
NM: Ồ, thế loại phân hóa học này có những đặc điểm gì?
NB: Loại phân này có những đặc điểm sau: thứ nhất, chứa ít nguyên tố nhưng tỷ
lệ chất dinh dưỡng cao Vd: phân đạm chứa 46% là N, phân lân chứa 60% là P2O5…
Thứ hai, phần lớn dễ tan (trừ lân) nên cây dễ hấp thụ và cho hiệu quả nhanh.
NM: Thế nó có nhược điểm gì không?
NB: À, loại phân này có nhược điểm là bón nhiều và liên tục nhiều năm sẽ làm
đất chua.
Trang 6NM: Tôi hiểu rồi, thế còn cách sử dụng có dễ không hả bác?
NB: Rất dễ, đối với Đạm và kali do dễ tan nên chú dùng để bón thúc là chính(tức
là bón lúc nào cây cần) Phân Lân khó tan nên chủ yếu dùng để bón lót (bón trước khi gieo hạt), còn NPK thì có thể bón lót hoặc bón thúc cũng được.
NM: Có cách nào để hạn chế nhược điểm của loại phân này không?
NB: Có chứ, đất dễ bị chua hóa nên cần kết hợp bón vôi cải tạo.
NM: À
NB: Chú em còn thắc mắc gì nữa không nào?
NM: dạ đủ rồi ạ
NB: Thế giở chú em mua loại nào, mua bao nhiêu để chị lấy
NM: Mua loại nào bây giờ nhỉ, mẹ mình có dặn đâu Chị ơi, chị bán quen hay là chị tự lấy cho em đi
NB(ngạc nhiên): chú em dở hơi à, mua phân thì phải tùy thuộc vào loại cây trồng, loại đất và diện tích nữa chứ
NM (suy nghĩ): hay là thế này nhá chị, em sẽ về hỏi lại mẹ rồi trở lại mua, chào chị
NB: ơ này, từ từ đã, thế là không mua à? Trời ơi! Xỉu………
Ghi chú: Từ in nghiêng là nội dung chính được HS trình bày trên giấy A0
+ Nhóm 2:Tình huống như sau: 1 chị nông dân nghe tin người bà con của mình
ở xóm trên vụ mùa vừa qua thắng lợi lớn, năng suất cao mà chất lượng nông sản lại rất tốt Chị quyết định lên thăm người bà con của mình
Bác hai đang ở ngoài vườn rau, vừa dọn vườn bác vừa hát nghêu ngao: trên đất vồng mình trồng khoai lang, trên đất vồng mình trồng ngô khoai… Thì nghe tiếng gọi: Cô ba: anh hai ơi anh hai, có ở nhà không anh hai
Bác hai: tui ở ngoài vườn, ai đó
Cô ba: không nhận ra em sao anh hai
Bác hai: ủa, sao hôm nay rồng lại đến nhà tôm chơi thế này
Lâu ngày đến thăm anh hai không được hay sao, mà không biết ai là rồng, ai là tôm đâu đó nha
Bác hai: Đùa với cô ba tí thôi, vào nhà đi cô ba
Cô ba: Thôi ở ngoài này nói chuyện cho mát
Trang 7Bác hai: Dạo này vườn cô ba thế nào, thu hoạch khá không?
Cô ba: Chán lắm,năng suất nhà em dạo này thấp quá, đất đai lại cứ xấu dần đi, em đang nẫu cả ruột đây này Chà nhìn vườn nhà anh hai thấy đã ghê ta, rau thì xanh mướt, đất trồng thì tơi xốp, màu mỡ, chẳng bù cho đất nhà em ( thở dài)
Bác hai: Tại cô ba lạm dụng phân hóa học nhiều quá đó thôi, tôi đã nói rồi mà cô
ba không nghe
Cô ba: Thì còn cách nào khác đâu, đất thiếu dinh dưỡng thì mình phải bón chứ sao À mà này, anh hai làm thế nào mà đất anh ngon thế, chỉ em bí quyết với
Bác hai: Có bí quyết gì đâu cô ba, tui sử dụng phân hữu cơ đấy
Cô ba: Phân hữu cơ là gì vậy anh hai?
Bác hai: Phân hữu cơ là loại phân bón có nguồn gốc từ chất hữu cơ
Cô ba: Là sao hả anh hai?
Bác hai: Thật ra phân hữu cơ rất quen thuộc với cô mà cô không biết đấy thôi
Cô ba: Có nghĩa là nó biết em mà em không biết nó sao?
Bác hai: Cô nhìn xem đây là gì? (bác hai đưa cô ba ra chỗ có mớ lá cây bác vừa dọn lại lúc nãy)
Cô ba: Thân, lá cây đậu, cây mía, cây cỏ hôi, cây điền thanh
Bác hai: Chưa hết đâu còn đây nữa này (bác hai lại chỉ đến đống phân bò, phân dê)
Cô ba: Những thứ này để làm gì vậy anh hai?
Bác hai: Đây chính là phân hữu cơ đó cô ba
Cô ba: Vậy hả, thế mà từ trước tới giờ những thứ này em toàn đem bỏ đi không à, đúng là lãng phí quá Mà anh hai này, loại phân này có những đặc điểm gì anh biết không?
Bác hai: À có chứ, cô ba biết không loại phân này có đặc điểm thứ nhất là Chứa nhiều nguyên tố dinh dưỡng nhưng thành phần và tỷ lệ không ổn định, thứ 2 là cần phải có thời gian phân hóa nên hiệu quả chậm (lâu dài)
Nhưng đáng nói nhất là phân này bón nhiều không hại đất mà có khả năng cải tạo đất tốt Chính vì vậy mà đất nhà tôi mới ngày càng tơi xốp và màu mỡ đó
Cô ba: Thế sử dụng ntn, có hôi không anh hai, với lại em chỉ sợ trên cây còn mầm bệnh, trong phân động vật có các loại giun, sán gây bệnh thì sao?
Trang 8Bác hai: Phân này sử dụng rất đơn giản cô sử dụng để bón lót, vùi vào đất trước
khi gieo hạt thế là xong, còn mầm bệnh và các loại ký sinh gây bệnh thì cô xử lý
chúng bằng cách ủ cho hoai mục với một ít vôi sống trước khi bón vào đất.
Cô ba: Thế thôi hả anh hai, dễ quá Thế thôi em chào anh nhé, em phải về làm liền đây
Bác hai: Ơ, này vào nhà uống nước đã cô ba…
Chú ý: nhóm đã chuẩn bị một số mẫu phân hữu cơ như đã nêu trong tiểu phẩm
+ Nhóm 3: tiểu phẩm của nhóm 3 là một cán bộ kiểm lâm về xã để giới thiệu về loại phân bón mới đó là Phân vi sinh, và nội dung tiểu phẩm là những câu hỏi và
câu trả lời làm rõ khái niệm, đặc điểm và kỹ thuật sử dụng phân vi sinh
TIẾN TRÌNH DẠY HỌC BÀI 12: ĐẶC ĐIỂM, TÍNH CHẤT, KỸ THUẬT SỬ DỤNG MỘT SỐ LOẠI PHÂN BÓN THÔNG THƯỜNG
1 Mục tiêu
a Về kiến thức: - Kể tên được một số loại phân bón thường dùng trong nông,
lâm nghiệp Cho ví dụ từng loại
- Nêu được đặc điểm và tính chất của một số loại phân bón thường dùng trong nông, lâm nghiệp
- Nêu được sự khác nhau giữa đặc điểm của phân hóa học và phân hữu cơ -Biết được cách sử dụng các loại phân bón và giải thích được cơ sở khoa học của việc sử dụng Nêu được ví dụ minh họa
b Về kỹ năng: - Rèn luyện kỹ năng hoạt động nhóm, trình bày trước lớp
c Về thái độ: Có ý thức vận dụng được những hiểu biết về phân bón để tham
gia và vận động mọi người sử dụng phân bón hợp lý, tăng năng suất cây trồng, tăng
độ phì nhiêu cho đất, đồng thời bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe con người
2 Chuẩn bị bài dạy
- Mẫu một số loại phân bón thường dùng (đạm, lân, kali, NPK, phân bò, phân
dê, lá một số loại cây, 1 loại phân vi sinh…)
- Hình ảnh liên đến bài dạy
- Sách giáo khoa
3 Phương pháp dạy học
- Thảo luận nhóm - phương pháp đóng vai - trình chiếu
Trang 94 Tiến trình dạy học
a Ổn định tổ chức (2 phút)
b Vào bài mới (3 phút)
GV hỏi: Trong việc cải tạo 4 loại đất trồng đã học, muốn cung cấp chất dinh
dưỡng cho đất người ta thường sử dụng biện pháp nào?
HS: Bón phân
GV:Em hãy kể tên một số loại phân bón mà em biết?
HS: Phân đạm, phân ure, phân NPK, phân bò, phân heo…
HS trả lời xong → GV chiếu lai 1 lên màn hình 3 loại phân bón:
Phân hoá học gồm: Phân đạm, lân, kali, Phân hỗn hợp NPK
Phân hữu cơ: Phân chuồng, Phân xanh: bèo, cây họ đậu…, Phân rác…
Phân vi sinh vật: cố định đạm
Như vậy, có rất nhiều loại phân bón khác nhau Muốn sử dụng có hiệu quả thì chúng ta phải hiểu đặc điểm, tính chất và cách sử dụng của các loại phân đó Để
hiểu rõ các loại phân này chúng ta nghiên cứu bài hôm nay (Chiếu lai thứ 1: Đặc điểm, tính chất , kỹ thuật sử dụng một số loại phân bón thông thường)
Thời
gian
Hoạt động của giáo viên – học sinh
Nội dung chính
GV chia lớp làm 3 nhóm, cử nhóm
trưởng, thư ký và phát mỗi nhóm 1
bút xạ + 1 tờ giấy A0
Nhóm 1: Tìm hiểu khái niệm, phân
loại, đặc điểm và cách sử dụng phân
hoá học
Nhóm 2: Tìm hiểu khái niệm, phân
loại, đặc điểm và cách sử dụng phân
hữu cơ
Nhóm 3: Tìm hiểu khái niệm, phân
loại, đặc điểm và cách sử dụng phân
vi sinh vật
HS: làm việc theo nhóm, viết vào
giấy A0, cử người đóng vai
(GV đã phân công sau khi học xong
bài 10)
- Đại diện nhóm 1 lên bảng “đóng I PHÂN HOÁ HỌC
Trang 10phút
5
phút
vai”
HS khác bổ sung → GV tổng kết
Sau đó GV kiểm tra xem HS nắm
kiến thức ntn qua phần đóng vai của
nhóm 1 bằng cách chiếu 1 số câu hỏi
trắc nghiệm để HS lựa chọn đáp án
đúng?
GV lấy ví dụ:
Đạm urê có 46% đạm nguyên chất
GV hỏi thêm: Vì sao đạm, kali bón
lót lượng nhỏ? Bón lượng lớn thì
sao?
HS: Dễ tan nên có thể cây hấp thu
không kịp gây lãng phí
GV bổ sung: Ảnh hưởng đến môi
trường và bón đạm nhiều sẽ cháy lá
GV chiếu hình và giải thích sơ về vai
trò của 3 nguyên tố dinh dưỡng N, P,
K đối với cây trồng
- Đại diện nhóm 2 lên bảng “đóng
vai”
HS khác bổ sung → GV tổng kết
- Đại diện nhóm 2 lên bảng “đóng
vai”
Sau đó GV kiểm tra xem HS nắm
kiến thức ntn qua phần đóng vai của
nhóm 2 bằng cách chiếu 1 số câu hỏi
trắc nghiệm để HS lựa chọn đáp án
đúng?
1 Khái niệm
- Là loại phân bón được sản xuất theo quy trình công nghiệp, có sử dụng một
số nguyên liệu tự nhiên hoặc tổng hợp
2 Phân loại
- Phân đơn nguyên tố: N, P, K…
- Phân đa nguyên tố: NPK…
3 Đặc điểm
- Chứa ít nguyên tố nhưng tỷ lệ chất dinh dưỡng cao
- Phần lớn dễ tan (trừ lân) → cây dễ hấp thụ và cho hiệu quả nhanh
- Bón nhiều và liên tục nhiều năm → đất chua hoá
4 Cách sử dụng
- Đạm, kali bón thúc là chính
- Lân chủ yếu bón lót
- NPK: có thể bón lót hay bón thúc
- Đất dễ chua hóa → bón vôi cải tạo
VD: CaCO3 + 2H2O → Ca(OH)2 +
H2CO3
Ca(OH)2 + 2HCL → CaCL2 + H2O
II PHÂN HỮU CƠ
1 Khái niệm
- Là loại phân bón có nguồn gốc từ chất hữu cơ
II PHÂN HỮU CƠ
1 Khái niệm
Là tất cả các chất hữu cơ khi vùi vào đất phân hủy và cung cấp chất dinh dưỡng, giúp cây trồng tăng năng suất
