thực trạng công tác quản lý việc giảng dạy tin học tại các trường trung học phổ thông tỉnh khánh hòa và một số giải pháp

V ới tình cảm chân thành, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn đến quý thầy cô giáo đã tham gia gi ảng dạy lớp cao học khoá 15 chuyên ngành Quản lý giảo dục, đến Phòng Khoá h ọc công nghệ - S

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành : Qu ản lý Giáo dục

Mã s ố : 60 14 05

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC :

Thành phố Hồ Chí Minh - 2006

5.2.Th ực trạng công tác quản lý việc giảng dạy tin học các trường trung học

ph ổ thông tỉnh Khánh Hòa, cụ thể là quản lý:0T 13

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ VIỆC GIẢNG DẠY

2.3.Ph ần tích nguyên nhân dẫn đến thực trạng về công tác quản lý việc giảng

d ạy tin học tại các trường trung học phổ thông tỉnh Khánh Hòa0T 70

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CÔNG TÁC QUẢN LÝ

THÔNG T ỈNH KHÁNH HÒA0T 79

0T

3.1.M ột số biện pháp nâng cao công tác quản lý việc giảng dạy tin học tại các trường trung học phổ thông tỉnh Khánh Hòa0T 79

3.1.1.3.Bi ện pháp 3: Bố trí đủ sổ lượng cán bộ quản lý, đủ số lượng giáo viên

d ạy tin học tại các trường trung học phổ thông0T 80

L ỜI CẢM ƠN

Lu ận văn này là kết quả của quả trình học tập tại Trường Đại học Sư phạm Thành ph ố Hồ Chí Minh và quá trình công tác của bản thân tại Sở Giáo dục và Đào

t ạo Khánh Hòa trong các năm qua

V ới tình cảm chân thành, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn đến quý thầy cô giáo đã tham gia gi ảng dạy lớp cao học khoá 15 chuyên ngành Quản lý giảo dục, đến Phòng Khoá h ọc công nghệ - Sau Đại học, Khoá Tâm lý -Giáo dục của Trường Đại học Sư

ph ạm Thành phố Hồ Chí Minh, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Khánh Hòa, Phòng Giáo d ục Trung học - Sở Giáo dục và Đào tạo Khánh Hòa, tất cả cán bộ quản lý và các th ầy cô giảo giảng dạy bộ môn Tin học của 30 trường trung học phổ thông tỉnh Khá nh Hòa đã tận tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho tác giả trong quá trình học tập và hoàn thành đề tài luận văn này

Đặc biệt tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Tiến sĩ Nguyễn Kim Dung đã

t ận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác giả nghiên cứu đề tài và hoàn chỉnh luận văn

M ặc dù bản thân đã rất cố gắng nhưng chắc chắn luận văn không tránh khỏi

nh ững thiếu sót, rất mong được nhận những ý kiến đóng góp bổ sung của quý thầy cô cùng các đồng nghiệp

Thành ph ố Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2006

Tác gi ả luận văn

Lê Văn Hòa

LAN : Local Area Network - Mạng nội bộ

ADSL : Asymmetric Digital Subscriber Line - Đường thuê bao số không đối

M Ở ĐẦU 1.Lý do ch ọn đề tài

Có thể nói rằng, một trong những thành công lớn nhất của nhân loại về khoá học

- công nghệ trong những năm cuối của thế kỷ XX là tin học, công nghệ thông tin và truyền thông Những ứng dụng của công nghệ thông tin và truyền thông đã len lỏi vào

mọi khía cạnh của cuộc sống và tin học đã giúp con người học hỏi được nhiều lĩnh

vực khác nhau của văn hoá, giáo dục, khoá học công nghệ, kỹ thuật, kinh tế thị trường, chuẩn bị hành trang trong xu thế hội nhập thế giới và tiếp cận nền kinh tế tri

thức Tin học giúp con người học ở mọi nơi, mọi lúc với nhiều hình thức học tập trong khoảng thời gian nhất định và chi phí hợp lý nhất, đặc biệt là lớp trẻ với mong muốn được hưởng quyền lợi học tập đến trình độ cao nhất mà họ có thể tiếp thu được, tùy thuộc vào ý chí và khả năng học tập của từng người Nhu cầu này đã làm cho xã hội

trở thành xã hội học tập, "học để biết, học để làm, học để cùng chung sống với mọi người và học để tự khẳng định mình" [21]

Tin học ngày nay không còn là môn học theo nghĩa hẹp của chuyên ngành khoá

học tính toán trên máy tính, tin học đã đi vào mọi ngõ ngách cuộc sống với nội dung chuyên môn ngày càng phong phú, cũng chính vì thế mà thế giới đã phải thay đổi thuật ngữ cho phù hợp: cuối nhũng năm 70 của thế kỷ XX, nước Pháp phát minh ra từ Informatique (tin học), còn nước Mỹ quen dùng thuật ngữ Computer Science (khoá

học máy tính) hơn Song bắt đầu từ năm 2000, thế giới dùng phổ biến thuật ngữ Information and Communication Technology (công nghệ thông tin và truyền thông), trong chừng mực nào đó có thể coi đây là sự giao nhau của Điện tử -Tin học - Viễn thông [26] Hiện nay, trên thế giới vẫn còn nhiều định nghĩa khác nhau về Tin học Tuy nhiên, có thể nêu một định nghĩa như sau: "Tin học là một ngành khoá học có

mục tiêu phát triển và sử dụng máy tính điện tử đê nghiên cứu cấu trúc, tính chất của

thông tin, phương pháp thu thập, lưu trữ, tìm kiếm, biến đổi, truyền thông tin và ứng

dụng vào các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội" [15]

Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm và coi trọng vai trò của tin học, công nghệ thông tin và truyền thông trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đặc

biệt là ứng dụng và phát triển tin học, công nghệ thông tin và truyền thông trong lĩnh

vực giáo dục ở mọi cấp học của hệ thống giáo dục quốc dân Tin học đã được đưa vào

giảng dạy chính thức trong chương trình trung học phổ thông thí điểm phần ban, ngoài

ra, nhằm mục đích đưa nhanh tin học vào nhà trường, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo: kể từ năm học 2006-2007 môn Tin học là môn học chính khoá cho tất cả các trường trung học phổ thông

Thực hiện chủ trương trên, ngành giáo dục - đào tạo tỉnh Khánh Hòa, trong năm

học 2006-2007 đã triển khai dạy tin học cho tất cả 30 trường trung học phổ thông trên

phạm vi toàn tỉnh (năm học 2005-2006, tỉnh Khánh Hòa đã dạy chính khoá môn Tin

h ọc cho 21 trường trung học phổ thông) [33]

Thời gian qua, đội ngũ giáo viên tin học ở Khánh Hòa từng bước phát triển về số lượng, đảm bảo ổn định chất lượng nhưng qua thực tế giảng dạy cho thấy, do bộ môn Tin học còn mới mẻ so với những bộ môn khác nên kết cấu nội dung chương trình còn chưa phù hợp với nhịp độ phát triển chung của tin học, giáo trình giảng dạy chưa đồng

bộ, việc cập nhật kiến thức cho giáo viên chưa được chú trọng Bên cạnh đó, công tác

quản lý việc giảng dạy, quản lý cơ sở vật chất, quản lý học sinh, vấn đề cung cấp trang thiết bị, chế độ cho giáo viên chưa được quan tâm đúng mức dẫn đến hiệu quả việc

giảng dạy tin học trong nhà trường chưa đáp ứng yêu cầu của ngành giáo dục nói riêng và của xã hội nói chung [30]

Xuất phát từ thực tế trên, và nhằm khắc phục các bất cập, yếu kém trong việc

giảng dạy đồng thời góp phần hoàn thiện, đổi mới, nâng cao chất lượng việc dạy và

học tin học ở Khánh Hòa, việc nghiên cứu "Thực trạng công tác quản lý việc giảng

d ạy tin học tại các trường trung học phổ thông tỉnh Khánh Hòa và một số giải pháp" là thực sự cần thiết Đó cũng chính là lý do tác giả chọn đề tài này làm luận văn

tốt nghiệp cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục

2 M ục đích nghiên cứu

2.1.Điều tra thực trạng công tác quản lý việc giảng dạy tin học tại các trường trung học phổ thông tỉnh Khánh Hòa

2.2.Tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến thực trạng công tác quản lý việc giảng dạy tin

học chưa đạt hiệu quả tại các trường trung học phổ thông tỉnh Khánh Hòa

3.Khách th ể và đối tượng nghiên cứu

3.2.Đối tượng nghiên cứu

• Thực trạng công tác quản lý việc giảng dạy tin học tại các trường trung học phổ thông tỉnh Khánh Hòa

• Những giải pháp nâng cao công tác quản lý việc giảng dạy tin học tại các trường trung học phổ thông tỉnh Khánh Hòa

4.Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi toàn tỉnh, nhưng do khả năng và điều kiện không cho phép nên sẽ chọn mẫu theo dạng tập họp con để đảm bảo tính đáng tin cậy và tính giá trị Mẫu chọn nghiên cứu là 07 trường trung học phổ thông, trong đó có 03 trường trung học thí điểm phần ban và 04 trường trung học phổ thông không phần ban Các trường được chọn bao gồm trường công lập, ngoài công lập; ở thành phố và huyện, thị; vùng phát triển và khó khăn, và đại diện được cho 30 trường trung học phổ thông trong tỉnh Khánh Hòa

5.Nhi ệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng công tác quản lý việc giảng dạy tin học tại các trường trung học phổ thông tỉnh Khánh Hòa đòi hỏi nghiên cứu nhiều mặt và nhiều khía cạnh nhưng vì khả năng và điều kiện không cho phép nên đề tài tác giả chỉ giới hạn ở một

số nhiệm vụ cơ bản sau đây:

5.1.H ệ thống hoá những vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài

• Vai trò của tin học, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

• Vai trò của tin học, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong sự nghiệp đổi mới giáo dục

• Quan điểm của Đảng, Nhà nước về phát triển tin học, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong nhà trường

• Những lý luận, khái niệm về công tác quản lý giảng dạy

5.2.Th ực trạng công tác quản lý việc giảng dạy tin học các trường trung học

ph ổ thông tỉnh Khánh Hòa, cụ thể là quản lý:

• Công tác chỉ đạo và thực hiện nội dung, chương trình

• Cơ sở vật chất, phương tiện và thiết bị dạy học

• Đội ngũ, trình độ giáo viên

• Việc giảng dạy của giáo viên và việc học của học sinh

• Việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

5.3.Phần tích nguyên nhân các bất cập và yếu kém trong công tác quản lý việc

giảng dạy tin học tại các trường trung học phổ thông tỉnh Khánh Hòa

5.4.Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao công tác quản lý việc giảng dạy tin học

tại các trường trung học phổ thông tỉnh Khánh Hòa

6 Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp hôi cứu tài liệu: nhăm thu thập tài liệu làm cơ sở lý luận cho đề tài nghiên cứu Tài liệu thu thập gồm có:

- Các Chỉ thị, Nghị quyết, Thông tư, Quyết định của Đảng và Nhà nước, của Bộ Giáo dục và Đào tạo về vấn đề ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin và truyền thông trong giáo dục - đào tạo;

- Các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc triển khai dạy môn Tin học trong trường phổ thông;

- Các Đề án dạy tin học và ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của Thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh,

- Các tài liệu, tư liệu, các công trình nghiên cứu về quản lý, về dạy tin học và

ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong trường phổ thông của các nhà nghiên cứu, nhà khoá học, nhà quản lý giáo dục, nhà sư phạm;

- Các văn bản chỉ đạo của Tỉnh ủy, ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa về ứng

dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong quản lý nhà nước, trong giáo dục;

- Các văn bản tổng kết, hướng dẫn mỗi năm học nói chung và dạy học tin học nói riêng của Sở Giáo dục và Đào tạo Khánh Hòa;

- Tài liệu về xây dựng chương trình học của hai tác giả người Hoá kỳ

• Phương pháp quan sát: nhằm thu thập thông tin về khả năng tiếp thu kiến thức,

mức độ tư duy, sáng tạo của học sinh và khả năng sử dụng thiết bị hỗ trợ dạy tin học qua 07 lần dự giờ dạy lý thuyết của giáo viên tại 07 trường trang học phổ thông được

chọn mẫu nghiên cứu Quan sát 14 ca thực hành tin học (2 ca/trường) tại phòng máy tính để nhận xét về kiên thức, kỹ năng, thái độ học tập, trình độ và khả năng xử lý tình

huống, khả năng thao tác trên máy tính của học sinh

• Phương pháp khảo sát, bao gồm:

■Phỏng vấn: nhằm thu thập thông tin qua việc trao đổi trực tiếp với 07 cán bộ

quản lý, 14 giáo viên dạy tin học và 90 học sinh tại 07 trường trung học phổ thông được chọn mẫu nghiên cứu để làm rõ thực trạng công tác quản lý việc giảng dạy tin

học

■Phiếu hỏi: nhằm thu thập thông tin qua phiếu hỏi ý kiến tất cả 71 cán bộ quản

lý, 64 giáo viên dạy tin học của 30 trường trung học phổ thông tỉnh Khánh Hòa và phiếu hỏi ý kiến 1.247 học sinh của 07 trường được chọn mẫu nghiên cứu Bộ câu hỏi

phục vụ điều tra gồm 3 mẫu :

- Mẫu 1: Phiêu điêu tra dành cho cán bộ quản lý;

- Mẫu 2: Phiêu điêu tra dành cho giáo viên dạy tin học;

- Mẫu 3: Phiếu điều tra dành cho học sinh học tin học;

- Mẫu 4: Phiếu điều tra dành cho cán bộ quản lý, giáo viên dạy tin học về các

biện pháp nâng cao việc quản lý giảng dạy tin học trong trường phổ thông

Các phiếu điều tra tập trung vào các vấn đề đã nêu trong mục 5.2 ở trên Tỉ lệ

phản hồi các phiếu hỏi của tất cả các đối tượng được hỏi đạt 100%

Tất cả các mẫu phỏng vấn, mẫu phiếu điều tra được mô tả ở phần phụ lục luận văn

• Phương pháp thống kê toán học: sau khi thu thập các phiếu thăm dò ý kiến, dựa vào kết quả điều tra, tác giả sử dụng phần mềm SPSS for Windows xử lý số liệu, tính

tần số xuất hiện và tỉ lệ phần trăm tần số các nội dung trong phiêu hỏi nhằm đánh giá

thực trạng và định hướng nâng cao hiệu quả công tác quản lý việc giảng dạy tin học

tại các trường trung học phổ thông tỉnh Khánh Hòa

7 C ấu trúc luận văn

Luận văn gồm những phần:

- Phần mở đầu: Giới thiệu khái quát về đề tài, mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu

- Phần kết quả nghiên cứu: Gồm 3 chương

• Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

• Chương 2: Thực trạng công tác quản lý việc giảng dạy tin học tại các trường trung học phổ thông tỉnh Khánh Hòa

• Chương 3 : Một số giải pháp nâng cao công tác quản lý việc giảng dạy tin học

tại các trường trang học phổ thông tỉnh Khánh Hòa

- Phần kết luận và kiến nghị

- Tài liệu tham khảo

- Phụ lục

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 L ịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1.L ịch sử nghiên cứu vấn đề ứng dụng tin học trên thế giới

Đầu những năm 60 của thế kỷ XX đã có nhiêu nơi (tại Pháp, một số bang của Hoá Kỳ, ) nghiên cứu và thử nghiệm về việc dạy tin học và kỹ thuật tính, chủ yếu qua môn Toán Trong thời điểm đó, tình hình chung tại các nước này là giảng dạy còn

nặng về lý thuyết, học sinh không thực hành trên máy Cuối những năm 70, tin học và

kỹ thuật tính chuyển sang một giai đoạn mới có sự biến đổi về chất Máy tính bắt đầu được sử dụng rộng rãi trong mọi lĩnh vực nghiên cứu, sản xuất và đời sống Do những đòi hỏi của sự phát triển kinh tế xã hội và sự cho phép vê điêu kiện kinh tế-kỹ thuật nên tin học đã chính thức được đưa vào trường học Vào những năm 80, với việc ứng

dụng ngày càng rộng rãi công nghệ thông tin và truyền thông, đặc biệt là ở các nước phát triển, nhiều quốc gia đã lần lượt xây dựng chiến lược tin học, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông mà một bộ phận quan trọng của chiên lược là xác định cách thức đưa tin học vào trường phổ thông [8]

Hiện nay, các nước phát triển đã xác định lộ trình đưa bộ môn Tin học vào giảng

dạy ở trường phổ thông ở hai dạng: tự chọn cho cấp trung học cơ sở, tiểu học và chính

thức cho cấp trung học phổ thông Tất cả các nước đều khuyến khích sử dụng máy tính để dạy các môn học khác, coi máy tính là một phương tiện dạy học đồng thời là phương tiện để đổi mới phương pháp giảng dạy

1.1.2.L ịch sử nghiên cứu vấn đề ứng dụng tin học ở Việt Nam

1.1.2.1.V ề tình hình dạy tin học

Bắt đầu năm 1984 đến 1987, nhiều nhà khoá học, nhà sư phạm đã phát biểu

những định hướng ban đầu cho việc đưa tin học vào nhà trường Năm học 1990-1991, cùng với việc thay sách giáo khoá cũ bằng sách giáo khoá cải cách giáo dục, một số

kiến thức tin học đã được đưa vào chương trình môn Toán lớp 10 trung học phổ thông trong một chương có tên "Khái niệm về tin học và thuật toán" với 15 tiết học bắt buộc [8]

Từ năm học 1993-1994, khi tiến hành thí điểm phần ban, tin học được dạy ở các trường phần ban cho cả 3 khối lớp 10, 11 và 12 với số tiếưtuần tương ứng là 2:1:1, sau

đó do chủ trương giảm tải của Bộ Giáo dục và Đào tạo nên số tiết/tuần tương ứng còn

lại là 1:1:1 [4]

Ngoài việc giảng dạy tin học trong các trường trung học phần ban nói trên, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức và ban hành chương trình tin học cho các trường trung

học phổ thông chuyên với 16 mô đun kiến thức, gồm hai phần: tin học đại cương (kiến

th ức cơ bản, khoá học về tin học, một sỗ kỹ năng thực hành, những ứng dụng phổ thông c ủa tin học) và tin học nâng cao và mở rộng (kiến thức về thuật toán, lập trình nâng cao, k ỹ năng tổ chức và giải quyết những vấn đề trên máy tính, một số ứng dụng

c ủa công nghệ thông tin), nhằm đảm bảo tính mềm dẻo, để cập nhật, tạo thuận lợi cho

việc lựa chọn các mô đun để xây dựng chương trình cụ thể, gợi ý để các địa phương

lựa chọn nội dung dạy học tin học phù hợp với điều kiện thực tế địa phương mình [7] Sau khi chương trình phần ban tạm dừng vào năm học 2000-2001, việc giảng

dạy tin học ở các trường trung học phổ thông cũng bị gián đoạn Để có thể bảo quản nguồn tài sản lớn lao là trang thiết bị và giữ được đội ngũ giáo viên tin học, nhiều Sở Giáo dục và Đào tạo cho phép chuyển sang hình thức dạy nghề phổ thông tin học trong nhà trường

Năm học 2003-2004, chương trình thí điểm trung học phần ban cho hai ban khoá

học tự nhiên, khoá học xã hội và nhân văn được triển khai thì tin học trở lại trường trung học phổ thông với tính cách là môn học chính khóa và thời lượng tương ứng số

tiết/tuần là 1:1:1 cho 3 khối lớp 10, 11, 12

Ngoài việc đưa tin học vào dạy chính khóa ở các trường trung học thí điểm phần ban, Bộ Giáo dục và Đào tạo khuyến khích các địa phương tùy tình hình cụ thể về cơ

sở vật chất, về đội ngũ giáo viên có thể triển khai việc dạy tin học cho các trường phổ thông, và gần đây nhất ngày 30/11/2005, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có văn bản 11049/BGD&ĐT-GDTrH chỉ đạo, kể từ năm học 2006-2007, tin học là bộ môn được

dạy chính thức trên phạm vi toàn quốc ở cấp trung học phổ thông với thời lượng tương ứng số tiết/tuần là 2:1.5:1.5 cho 3 khối lớp l0, 11, 12

Việc đưa tin học vào nhà trường của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của các Sở Giáo

dục và Đào tạo, của các nhà khoá học, nhà sư phạm được thể hiện thông qua các đề

án, các bài viết sau:

- V ề chủ trương và mục tiêu đưa tin học vào nhà trường:

Đề án "Dạy tin học và ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong

trường phổ thông giai đoạn 2004-2006" của Bộ Giáo dục và Đào tạo và các đề án

"D ạy tin học và ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong trường phổ thông" của Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Thành phố Đà Nẵng đã khẳng định chủ trương đúng đắn cũng như nêu những mục tiêu cụ thể trong việc đưa tin học vào nhà trường; tạo cơ sở pháp lý cho ngành giáo

dục địa phương triển khai việc đưa tin học vào trường phổ thông, tiến hành dạy thí diêm ở các cấp học thuộc địa bàn quản lý

- V ề lý luận và xây dựng chương trình dạy tin học trong nhà trường:

Các đề án nêu trên cùng các bài viết của TS Quách Tuấn Ngọc (Trung tâm Tin

học của Bộ Giáo dục và Đào tạo) về "Đổi mới tư duy, xây dựng môn Tin học trong

nhà trường phổ thông"; của GS Vũ Văn Tảo về "Những mặt lợi và không lợi cân xét đen đê áp dụng thành công công nghệ thông tin và truyền thông trong giáo dục"; của

Bùi Việt Hà (Giám đốc công ty School@net) về "Tin học trong nhà trường phổ

thông" đã nêu những lý luận để thay đổi cách nhìn nhận về cách dạy tin học trong trường phổ thông, những phương châm có tính nguyên tắc khi triển khai việc dạy tin

học trong trường phổ thông, về cách xây dựng chương trình môn Tin học, thay đổi phương pháp dạy học bằng cách ứng dụng thành tựu của công nghệ thông tin và truyền thông và những đặc thù của bộ môn Tin học để đưa ra cách triển khai bộ môn này trong trường phổ thông một cách hiệu quả nhất Đây có thể xem là những đóng góp cần thiết để các nhà khoá học, nhà sư phạm quan tâm khi thiết kế chương trình tin

học cho cấp phổ thông, dù rằng các bài viết nêu trên còn mang tính chủ quan của các tác giả, được nhìn nhận từ các góc độ khác nhau trong hoàn cảnh khác nhau, đồng thời chưa bao quát hết tất cả những điều kiện về phát triển kinh tế -xã hội của từng vùng,

miền của đất nước, vì theo Jon Wiles và Joseph Bondi, hai giáo sư chuyên ngành giáo

dục tại đại học Bắc Florida và Nam Florida cho rằng: "thiết kế chương trình dạy học

là một quá trình thiết kế nội dung học tập cho người học cùng với những hoạt động đi kèm khác, là một quá trình khách quan, được đánh giá ở tính hiệu quả Đối với những nhà chuyên môn, thiết kế chương trình học hợp lý là một quá trình bắt đầu bằng việc

xác định một cách rõ ràng, sau đó phát triển dần theo nguyên tắc "nhân - quả" cho đến

khi hoàn tất Nói cách khác, thiết kế chương trình học là một quá trình diễn dịch, càng lúc càng có những hành động cụ thể hơn để thực hiện mục đích đã được xác định ban đầu" [40]

1.1.2.2 v ề ứng dụng công nghệ thông tín và truyền thông trong nhà trường

Từ những năm 1990, các Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Hòa Bình, Thành phố

Hồ Chí Minh đã bước đầu tiến hành một số giờ dạy có sử dụng máy tính và các phương tiện khác như máy chiếu, ti vi, video tại một số trường Tuy nhiên, những giờ

học này không nhiều và có tính chất thử nghiệm, không được đánh giá, phát triển và nhân rộng Phong trào này có tính tự phát, chưa có chủ trương đồng bộ nên tuy nhiều trường phổ thông đã có máy tính nhưng hiệu quả sử dụng theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy học còn thấp [8]

Việc ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông vào nhà trường tuy chưa được tổ chức một cách có hệ thống nhưng các địa phương đã mạnh dạn đưa công nghệ thông tin và truyền thông vào một số mặt hoạt động của nhà trường và bước đầu thu được kết quả đáng khích lệ:

- "Khai thác phần mềm PCFACT trong dạy học môn Địa lý" của Nguyễn Trọng Phúc (Đại học Sư phạm Hà Nội) nêu lên việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy

học địa lý bằng phần mềm PCFACT nhằm góp phần làm thay đổi các phương pháp

dạy - học truyền thông và tạo tiền đề cho việc cải tiên nội dung dạy học và thiết kế bài

giảng địa lý

- "Sử dụng hiệu quả phần mềm PowerPoint để làm cho phương pháp thuyết trình

trở thành phương pháp dạy học tích cực" của Ngô Quang Sơn (Viện Khoá học giáo

dục) Đây là phần mềm giúp thay đổi môi trường học tập, tạo hứng thú học tập cho

học sinh, làm cho giáo viên chủ động trong vấn đề trình bày những nội dung chính của bài học, đồng thời có điều kiện tóm tắt bài giảng một cách linh hoạt

- Quản lý nhân sự đối với 64 Sở Giáo dục và Đào tạo bằng phần mềm của Vụ Tổ

chức Cán bộ - Bộ Giáo dục và Đào tạo giúp các sở quản lý tốt hơn cán bộ, viên chức trong ngành; lập báo cáo thống kê, tổng hợp tình hình đội ngũ giáo viên và từ đó ra các quyết định quản lý kịp thời

- Ứng dụng phần mềm xếp thời khóa biểu Skola của Trung tâm tin học CAD/CAM thuộc Đại học Giao thông Vận tải - Hà Nội để hỗ trợ việc xếp thời khóa

biểu cho các trường tại một số tỉnh như Đà Nẵng, Khánh Hòa, Bình Thuận

- Phần mềm "Quản lý thi tốt nghiệp các cấp", "Quản lý thi tuyển sinh" của Công

ty thiết bị Giáo dục 1 đã giúp các Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức, quản lý các kỳ thi

một cách hiệu quả, nhanh chóng, chính xác, thay đổi hoàn toàn cách quản lý các kỳ thi theo cách thủ công trước đây đồng thời có một cách nhìn nhận mới về ứng dụng công nghệ thông tin và truyên thông trong công tác quản lý nhà nước và cải cách hành chính

- Truyền dữ liệu tốt nghiệp trung học cơ sở, trung học phổ thông về Bộ; dữ liệu tuyển sinh đại học, cao đẳng cho các trường đại học

1.2.Cơ sở lý luận

1.2.1 Khái ni ệm tin học, thông tin, dữ liệu, công nghệ thông tin

1.2.1.1 Tin h ọc

Trong tiếng Pháp, Tin học là Informatique, người châu Âu trong các hội thảo, ấn

phẩm khoá học sử dụng thuật ngữ trên dưới dạng Anh hoá là Informatics, còn người

Mỹ quen dùng thuật ngữ Computer Science (Khoá học máy tính)

Hiện nay có nhiều định nghĩa khác nhau về Tin học Sự khác nhau chỉ ở phạm vi các lĩnh vực được coi là Tin học, còn bản chất là thông nhất về nội dung

Theo GS Hô Sĩ Đàm, "Tin học là một ngành khoá học có mục tiêu phát triển và

sử dụng máy tính điện tử để nghiên cứu cấu trúc, tính chất của thông tin, phương pháp thu thập, lưu trữ, tìm kiếm, biến đổi, truyền thông tin và ứng dụng vào các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội" [15]

1.2.1.2.Thông tin

Có nhiều định nghĩa khác nhau về thông tin, theo một mức độ nhất định thì thông tin được hiểu là những sự kiện diễn ra theo không gian và thời gian về các vấn

đề chủ quan, khách quan , các biểu mẫu thống kê, những nhận định, dự báo, kế

hoạch, chương trình Theo nghĩa thông thường, thông tin là điều hiểu biết về một sự

kiện, một hiện tượng, một quan hệ nào đó, thu nhận được qua giao tiếp, khảo sát, đo lường, lý giải, nghiên cứu,

Tóm lại, thông tin là những gì mang lại sự hiểu biết, sự nhận thức về sự kiện,

hi ện tượng mà ta quan tâm

Trong hoạt động của con người, thông tin thường được thể hiện qua các hình

thức như con số, chữ viết, tiếng nói, âm thanh, hình ảnh, màu sắc

Khi nghiên cứu về thông tin, một trong những thành tựu của lý thuyết thông tin

là việc đưa ra khái niệm lượng thông tin, theo đó lượng thông tin thu được về việc

xảy ra một sự kiện nào đó được xác định là bằng độ bất định của sự kiện đó trước khi

biết nó xảy ra Độ bất định có liên quan chặt chẽ tới khái niệm xác suất Xác suất xuất

hiện một thông tin càng thấp thì lượng thông tin càng cao vì độ bất ngờ của nó càng

lớn

1.2.1.3 D ữ liệu

Dữ liệu là sự biểu diễn của thông tin Dữ liệu sau khi tập hợp lại và xử lý sẽ cho

ta thông tin Nói cách khác dữ liệu là nguồn gốc, là vật mang thông tin, là vật liệu sản

xuất ra thông tin Trong thực tế, dữ liệu có thể là tín hiệu vật lý (physical signal), con

có được các tin tức cần thiết Trong thực tế cuộc sống cũng như trong quản lý, cùng

một dữ liệu nhận được nếu không có quy ước (mã khoá) có thể hiểu theo nhiều cách khác nhau Trong tin học, dữ liệu là thông tin đã được đưa vào máy tính

Thông tin được xử lý ở nhiều mức độ khác nhau: các số liệu, dữ liệu thu thập ban đâu qua các cuộc điều tra, khảo sát là các thông tin nguyên liệu, từ đó qua phần tích, lý giải, tổng hợp sẽ thu được thông tin có giá trị, ở mức độ cao hơn là các thông tin quyết định trong quản lý và lãnh đạo Sau đây là mô hình thông tin chung để chuyển từ dữ liệu đi đến việc ra các quyết định:

Dữ liệu ► Thông tin ► Tri thức ► Ra quyết định

1.2.1.4.Công ngh ệ thông tin

Theo Nghị quyết 49/CP, ngày 04/8/1993 của Chính phủ về phát triển công nghệ thông tin ở nước ta trong những năm 90 đã nêu khái niệm về công nghệ thông tin như sau:

"Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoá học, các phương tiện và công cụ kỹ thuật hiện đại - chủ yếu là kỹ thuật máy tính và viễn thông -nhằm tổ chức, khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiêm tàng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã hội"

Công nghệ thông tin được phát triển trên nên tảng phát triển của các công nghệ Điện tử - Tin học - Viễn thông và tự động hoá Như vậy, trong chừng mực nào đó có

thể coi công nghệ thông tin là sự giao nhau của các lĩnh vực Điện tử - Tin học - Viễn thông

Công nghệ thông tin và viễn thông kết hợp với toàn cầu hóa góp phần hình thành

kinh t ế mạng, đã dân đen môi quan hệ khăng khít không thể tách rời giữa máy tính với

mạng thông tin tạo nên một khái niệm mới là Công nghệ thông tin và truyền thông

(Information Communications Technology - ICT) Từ năm 2000, thế giới bắt đầu dùng phổ biến thuật ngữ ICT này, và theo đó vai trò hiển nhiên của viễn thông (bao

gồm các mạng viễn thông, protocols, quản lý các mạng, các dịch vụ liên quan, ) sẽ chiếm một vị trí quan trọng trong toàn bộ hoạt động công nghệ thông tin mà điển hình

nghệ thuật trong việc điều khiển một hệ thống xã hội cả ở tầm vĩ mô và vi mô

Khái niệm quản lý được định nghĩa khác nhau dựa trên cơ sở những cách tiếp

cận khác nhau Theo A.Fayol, nhà lý luận quản lý kinh tế "Quản lý tức là lập kế

ho ạch, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm tra" [14], còn theo nhà thực hành quản lý

lao động Frederich William Taylor (1856-1915) lại cho rằng "Quản lý là khoá học và

đồng thời là nghệ thuật thúc đẩy sự phát triển xã hội" [36]

Ở Việt Nam các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực khoá học quản lý và trong lĩnh

vực khoá học giáo dục đưa ra các định nghĩa khác nhau về thuật ngữ quản lý dựa trên

cơ sở những cách tiếp cận khác nhau:

• "Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể người lao động nói chung (khách thể quản lý), nhằm thực hiện những mục tiêu dự

kiến" [22]

• "Quản lý là tác động liên tục, có tổ chức, có định hướng của chủ thể (người

quản lý, tổ chức quản lý) tới khách thể (đối tượng quản lý) về các mặt chính trị, văn hoá, xã hội, kinh tế bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng [36]

Hiện nay, quản lý thường được định nghĩa rõ hơn: "Quản lý là quá trình đạt đến

mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ

chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra" [36]

1.2.2.2 Qu ản lý giáo dục

• Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp các

lực lượng xã hội nhăm đây mạnh công tác đào tạo thê hệ trẻ theo yêu câu phát triển xã

hội Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi người; tuy nhiên trọng tâm vẫn là giáo dục

thế hệ trẻ cho nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân, các trường trong hệ thống giáo dục quốc dân [36]

• Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có ý thức, hợp qui luật của chủ

thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống nhằm đảm bảo sự

vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt số lượng cũng như chất lượng [36]

Theo PGS.TS Trần Kiểm thì khái niệm quản lý giáo dục được hiểu trên hai cấp,

đó là cấp vĩ mô và cấp vi mô

Đối với cấp vĩ mô, có thể định nghĩa như sau: "Quản lý giáo dục là hoạt động tự giác của chủ thể quản lý nhằm huy động, tổ chức, điều phối, điều chỉnh, giám sát,

một cách có hiệu quả các nguồn lực giáo dục (nhân lực, vật lực, tài lực) phục vụ cho

mục tiêu phát triển giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội", còn đối với

cấp vi mô: "Quản lý giáo dục thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình giáo dục (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực

của các lực lượng xã hội) nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường" [23]

Hiểu theo nghĩa tổng quát: "Quản lý giáo dục là hoạt động điều hành phối hợp các lực lượng giáo dục nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo - giáo dục thế hệ trẻ theo yêu

cầu phát triển xã hội" [36]

1.2.2.3 Qu ản lý trường học

Theo PGS.TS Đặng Quốc Bảo, "Trường học là một thiết chế xã hội trong đó

diễn ra quá trình đào tạo giáo dục với sự hoạt động tương tác của hai nhân tố thầy - trò"; "Trường học là một bộ phận của cộng đồng và trong guồng máy của hệ thống giáo dục quốc dân, nó là đơn vị cơ sở " [1]

Quản lý trường học chính là những công việc của nhà trường mà người cán bộ

quản lý trường học thực hiện những chức năng quản lý để thực hiện các nhiệm vụ công tác của mình Đó chính là những hoạt động có ý thức, có kế hoạch và hướng đích

của chủ thể quản lý tác động tới các hoạt động của nhà trường nhằm thực hiện các

chức năng, nhiệm vụ mà tiêu điểm là quá trình dạy và học

Như vậy, công tác quản lý trường học bao gồm sự quản lý các quan hệ nội bộ (bên trong) của nhà trường và quan hệ giữa trường học với (bên ngoài) xã hội Quản

lý trước hết và chủ yếu là quản lý con người, do đó công tác quản lý (của người cán

bộ quản lý) đối với cán bộ, giáo viên và học sinh là khâu trung tâm của quản lý trường

học, là động lực của sự phát triển nhà trường

1.2.2.4 Qu ản lý giảng dạy tin học

Tin học là môn học mới, chưa có sẵn mạch kiến thức cơ bản cần giảng dạy trong trường phổ thông như các môn học truyền thống khác, vì vậy trước hết cần định hướng một cách tổng thể những kiến thức, kỹ năng, phương pháp dạy tin học trong trường phổ thông từ đó xây dựng chương trình tương ứng cho từng cấp học, tránh lãng phí và tránh tình trạng chồng chéo khi triển khai chính bộ môn Tin học giữa các cấp

học cũng như giữa các môn học của cùng một cấp học

Dạy tin học ở trường phổ thông nhằm cung cấp các kiến thức phổ thông và hình thành các kỹ năng cơ bản của tin học, công nghệ thông tin và truyền thông cho học sinh làm cơ sở ban đầu cho việc đào tạo nguồn nhân lực tương lai, đáp ứng yêu câu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đát nước, hướng tới kinh tế tri thức, vào cuộc sống cá nhân trong bối cảnh xã hội ngày càng chịu sự tác động mạnh mẽ của công nghệ thông tin và truyền thông như tinh thần kế hoạch tổng thể Chương trình Quốc gia về công nghệ thông tin do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 211/TTg ngày 07/4/1995: "Đẩy mạnh việc phổ cập giáo dục tin học trong nhà trường trung học là

biện pháp hết sức quan trọng để chuẩn bị cho thế hệ trẻ tiếp cận với các kiến thức và phương tiện hiện đại của công nghệ thông tin, tạo cơ sở rộng lớn cho việc chọn lựa đào tạo một cách nhanh chóng đội ngũ chuyên nghiệp về công nghệ thông tin sau này"

Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tin học là môn học bắt buộc và không phần hoá theo ban ở cấp trung học phổ thông, tuy nhiên do hạn chế về thời lượng cho bộ môn, về điều kiện phát triển kinh tế - xã hội ở các vùng miền khác nhau,

về đội ngũ giáo viên, về cơ sở vật chất, về sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ kéo theo sự thay đổi mạnh mẽ của phần mềm và các phương pháp xử lý thông tin, do vậy

việc dạy tin học trong trường phổ thông chủ yếu trang bị cho học sinh những hiểu biết ban đầu về công nghệ thông tin và truyền thông, nhận biết được vai trò của máy tính trong xã hội hiện đại, sử dụng các kỹ năng cơ bản của tin học để bước đầu làm quen phương pháp giải quyết vấn đề theo qui trình công nghệ

Từ những phần tích trên, có thể nêu khái niệm quản lý việc giảng dạy tin học

trong trường phổ thông như sau :

Quản lý việc giảng dạy tin học trong trường trang học phổ thông là sự tác động

hợp quy luật, có hướng đích của lãnh đạo đom vị đến cách thức làm việc của giáo viên

dạy tin học và học sinh nhằm đạt được mục tiêu dạy học môn Tin học

1.2.3 Khái ni ệm về trường trung học, vị trí, nhiệm vụ, quyền hạn trường trung h ọc và mục tiêu giáo dục trung học phổ thông

1.2.3.2 V ị trí

Trường trung học là cơ sở giáo dục của cấp trung học nằm trong hệ thống giáo

dục quốc dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trực tiếp đảm nhiệm việc giáo dục từ lớp l0 đến lớp 12 cho độ tuổi từ 15 đến 19 tuổi, nhằm hoàn chỉnh học vấn

phổ thông, đồng thời hình thành ở học sinh cơ sở ban đầu cho sự phát triển toàn diện nhân cách con người Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa theo mục tiêu giáo dục phổ thông [5]

1.2.3.3 Nhi ệm vụ và quyền hạn

Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo chương trình giáo dục trung học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; tiếp nhận học sinh, vận động học sinh bỏ học đến trường, thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trung

học cơ sở trong phạm vi cộng đồng theo quy định của Nhà nước; quản lý giáo viên, nhân viên và học sinh; quản lý, sử dụng đất đai, trường sở, trang thiết bị và tài chính theo quy định của pháp luật; phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong

cộng đồng thực hiện các hoạt động giáo dục; tổ chức giáo viên, nhân viên và học sinh

tham gia các hoạt động xã hội trong phạm vi cộng đồng; thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật [5]

1.2.3.4 M ục tiêu giáo dục trung học phổ thông

Theo Luật Giáo dục 2005, giáo dục trung học phổ thông được thực hiện trong 3 năm học, từ lớp l0 đến lớp 12 Học sinh vào học lớp l0 phải có bằng tốt nghiệp trung

học cơ sở, có tuổi là mười lăm Mục tiêu giáo dục trung học phổ thông là nhằm giúp

học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục trung học Cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục

học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động [10]

1.3.Vai trò c ủa tin học, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Trong sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước, Đảng và Nhà nước

chủ trương: "cùng với giáo dục là quốc sách hàng đâu, ứng dụng công nghệ thông tin

là một nhiệm vụ ưu tiên trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, là phương tiện

chủ lực để đi tắt, đón đầu, rút ngắn khoảng cách phát triển so với các nước đi trước" [2]

Phát triển công nghệ thông tin trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta chủ yếu là nhằm ứng dụng vào các lĩnh vực hoạt động kinh tế - xã hội, để nâng cao chất lượng và hiệu quả của công tác quản lý, của các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ Việc áp dụng công nghệ thông tin phải tạo ra một sự cải tiến và đổi

mới sâu sắc trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội và công nghệ thông tin phải trở thành đòn bẩy thúc đẩy công cuộc đổi mới

Xây dựng những nền móng bước đâu vững chắc cho một kết cấu hạ tầng về thông tin trong xã hội có khả năng đáp ứng các nhu cầu cơ bản về thông tin trong quản

lý Nhà nước và trong các hoạt động kinh tế - xã hội, đồng thời tích cực xây dựng ngành công nghiệp công nghệ thông tin thành một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn của đất nước, góp phần chuẩn bị cho nước ta có vị trí xứng đáng trong khu

vực khi bước vào thế kỷ 21

Những mục tiêu cần đạt được ở những năm cuối thập niên đầu thế kỷ 21:

a) Xây dựng hệ thống các máy tính và các phương tiện truyền thông được liên

kết với nhau trong các mạng với những công cụ phần mềm đủ mạnh và các hệ thống tin và cơ sở dữ liệu có khả năng phục vụ các hoạt động quản lý Nhà nước và các hoạt động huyết mạch của nền kinh tế Một số hệ thông tin trong nước được ghép nối với các mạng thông tin quốc tế;

b) Phát triển rộng rãi việc ứng dụng công nghệ thông tin góp phần tăng năng

suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất, kinh doanh, hiện đại hoá dần các ngành sản

xuất, dịch vụ quan trọng và an ninh quốc phòng Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động điều tra cơ bản, thăm dò khảo sát tài nguyên thiên nhiên

và môi trường, nghiên cứu khoa học và các hoạt động khác;

c) Phổ cập văn hoá thông tin trong xã hội nhằm tạo môi trường thuận lợi cho

việc chuẩn bị hướng tới một xã hội thông tin;

d) Xây dựng cơ sở cho một ngành công nghiệp công nghệ thông tin, làm ra được các sản phẩm và dịch vụ tin học có giá trị, ưu tiên phát triển công nghiệp phần mềm, đồng thời tận dụng các khả năng chuyển giao công nghệ để phát triển một cách thích

hợp các cơ sở sản xuất linh kiện và thiết bị tin học hiện đại

1.4.Vai trò c ủa tin học, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong s ự nghiệp đổi mới giáo dục

Vai trò của tin học, công nghệ thông tin và truyền thông đối với giáo dục và đào

tạo rất to lớn, vừa là phương tiện, vừa là mục đích của giáo dục - đào tạo Công nghệ thông tin là phương tiện ở chỗ: do có những ưu việt, nên được sử dụng rộng rãi đến

mức không có thể thiếu trong việc tạo lập, xử lý, trao đổi, lưu trữ, tra cứu và sử dụng thông tin trong quản lý giáo dục; đây là một công cụ hỗ trợ đắc lực, hữu hiệu trong quá trình dạy học Việc dạy cho học sinh những hiểu biết cơ bản về tin học, rèn luyện cho học sinh những kỹ năng cần thiết về công nghệ thông tin và truyền thông là mục đích của giáo dục - đào tạo vì đây là nội dung học vấn phổ thông không thể thiếu được

của con người trong thời đại mới, cần thiết phải có những phẩm chất và kỹ năng đáp ứng được yêu cầu phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước, hội

nhập được với thế giới trong thế kỷ 21

Thật vậy, công nghệ thông tin và truyền thông đang làm nên một cuộc đổi mới

mạnh mẽ trong giáo dục, tạo ra công nghệ giáo dục (Education Technology) với nhiều thành tựu rực rỡ bao gồm:

- Công nghệ dạy và học: làm thay đổi phương pháp dạy và phương pháp học với nhiều hình thức phong phú Mối giao lưu giữa người và máy đã trở thành tương tác hai chiều với nhiều phương tiện truyền thông (multimedia) như âm thanh, tiếng nói, hình ảnh, phim, mà đỉnh cao là học trên mạng Internet (E-Learning)

- Công nghệ quản lý giáo dục, làm thay đổi cung cách điều hành và quản lý giáo

dục, hỗ trợ công cuộc cải cách hành chính để làm việc hiệu quả hơn (kinh tế, thời gian, thông tin, tri thức) và quản lý quá trình học tập

Với việc học trên mạng, công nghệ thông tin và truyền thông đã đem đến một tài nguyên giáo dục cho tất cả mọi người, làm cho vai trò của giáo viên thay đổi (chủ yếu

là hướng dẫn), người học có thể phát huy tính tích cực, tự truy cập vào nguồn tài nguyên học tập vô cùng phong phú ở trên mạng với những tiêu chí mới: học mọi lúc,

mọi nơi, mọi thứ, cho mọi loại hình giáo dục

1.5.Quan điểm của Đảng, Nhà nước về phát triển tin học, ứng dụng công ngh ệ thông tin và truyền thông trong trong nhà trường

Sự đổi mới và phát triển giáo dục đang diễn ra trên qui mô toàn cầu, tạo cơ hội

tốt cho giáo dục nước ta nhanh chóng tiếp cận với các xu thế mới, tri thức mới, tiếp

cận với những cơ sở lý luận, phương pháp tổ chức, nội dung hiện đại, đồng thời tận

dụng các kinh nghiệm quốc tế để đổi mới và phát triển Quá trình hội nhập quốc tế

hiện nay là thời cơ cho giáo dục - đào tạo nước ta vươn lên đạt chuẩn khu vực và quốc

tế, nhanh chóng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để bổ sung cho nguồn nhân lực

vừa yếu, vừa thiếu, vừa không đồng bộ của nước nhà, phải xem sự "phát triển nguồn nhân lực cho công nghệ thông tin là yếu tố then chốt có ý nghĩa quyết định đối với

việc ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin" [2]

Xuất phát từ những yêu cầu cấp bách của thực tiễn, Đảng và Nhà nước đã có nhiêu Quyết định, Nghị quyết, Chỉ thị nhằm đẩy mạnh ứng dụng và phát triển công

nghệ thông tin và truyền thông ở nước ta, đặc biệt là đưa công nghệ thông tin vào giáo

dục - đào tạo Có thể nêu ra những Quyết định, Nghị quyết, Chỉ thị sau:

1- Nghị quyết 07/2000/NQ-CP của Thủ tướng Chính phủ ký ngày 5/6/2/2000, về xây dựng và phát triển công nghiệp phần mềm giai đoạn 2000 - 2005

2-Chỉ thị 58/CT-TW của Bộ Chính trị Ban Chấp hành trung ương Đảng Cộng

sản Việt Nam, ký ngày 17/10/2000, về đẩy mạnh ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá

3-Quyết định số 128/2000/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ký ngày 20/11/2000 về một số chính sách và biện pháp khuyến khích đầu tư và phát triển công nghiệp phần mềm

4-Chỉ thị số 29/2001/CT-BGD&ĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ký ngày 30/7/2001 về việc tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành giáo dục giai đoạn 2001-2005

Với Chỉ thị 58/CT-TW của Bộ Chính trị nêu rõ:

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác giáo dục và đào tạo ở các cấp học, bậc học, ngành học Phát triển các hình thức đào tạo từ xa phục vụ cho nhu cầu học tập của toàn xã hội Đặc biệt tập trung phát triển mạng máy tính phục vụ cho giáo dục và đào tạo, kết nối Internet tới tất cả các cơ sở giáo dục và đào tạo

Đầu tư thoả đáng cho công tác đào tạo, nghiên cứu về công nghệ thông tin; gắn

chặt giữa đào tạo, nghiên cứu và sản xuất, kinh doanh Xã hội hoá mạnh mẽ việc đào

tạo về công nghệ thông tin Khuyến khích và thu hút các tổ chức, các cá nhân trong và ngoài nước tham gia đào tạo, sử dụng nguồn nhân lực về công nghệ thông tin của Việt Nam

Xây dựng và thực hiện chương trình cử giáo viên đi đào tạo, bồi dưỡng ở trong

và ngoài nước để nâng cao trình độ giảng dạy; tạo điều kiện cho học sinh, sinh viên, nghiên cứu sinh đi học, thực tập và nghiên cứu về công nghệ thông tin ở nước ngoài;

áp dụng chính sách đặc biệt cho việc đào tạo, bồi dưỡng chuyên gia giỏi, nhân tài trong lĩnh vực công nghệ thông tin; có chế độ tạm ứng học phí đối với người nghèo

hoặc có hoàn cảnh khó khăn muốn tham gia các chương trình đào tạo nghề trong lĩnh

vực công nghệ thông tin để lập nghiệp

Thực hiện tinh thần Chỉ thị 58-CT/TW của Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Giáo

dục và Đào tạo trong Chỉ thị 29/200 l/CT-BGD&ĐT ngày 30/7/2001 đã yêu cầu trong giai đoạn 2001-2005 cần:

- Tổ chức tốt việc dạy và học tin học ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học nhăm phổ cập tin học trong nhà trường

- Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục và đào tạo ở tất cả các

cấp học, bậc học, ngành học theo hướng sử dụng công nghệ thông tin như là một công

cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập ở tất cả các môn

học

- Xây dựng và thực hiện dự án phát triển mạng máy tính phục vụ giáo dục và đào

tạo (EđuNet), mở rộng kết nối Internet tới các cơ sở giáo dục và đào tạo

Tất cả các Quyết định, Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng và Nhà nước đều nhấn

mạnh: nhiệm vụ của nhà trường là đào tạo ra những công dân có trình độ, có năng lực sáng tạo, biết áp dụng và sử dụng thành thạo những thành tựu khoá học và công nghệ thông tin, tạo ra nguồn lực khoá học - công nghệ cho ngành và cho đất nước Ngoài ra, trong giai đoạn hiện nay, nhà trường không chỉ đơn thuần làm nhiệm vụ truyền đạt tri

thức, mà còn cung cấp cho người học phương pháp thu nhận thông tin một cách có hệ

thống, tạo điều kiện tối đa cho việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, học

tập tùy thuộc vào ý chí và khả năng học tập của từng người

1.6 Vai trò, mục tiêu của tin học trong trường trung học phổ thông

Theo tài liệu bồi dưỡng giáo viên về thực hiện chương trình, sách giáo khoá lớp

10 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, môn Tin học toong trường trung học phổ thông có vai trò và mục tiêu như sau:

1.6.1 Vai trò

Môn Tin học có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ đưa tin

học vào nhà trường phổ thông Nhiệm vụ này có ba nội dung chính:

a- Truyền thụ kiến thức tin học phổ thông cho học sinh trên ba mặt: biết, hiểu và

Mục tiêu việc dạy tin học trong trường trung học phổ thông bao gồm:

a- Kiến thức: Trang bị cho học sinh những hiểu biết ban đầu về công nghệ thông tin, nhận biết được vai trò của máy tính trong xã hội hiện đại và những khái niệm cơ

bản về tin học là một ngành khoá học với những đặc thù riêng, các kiến thức về hệ

thống, về giải thuật và ngôn ngữ lập trình, về cơ sở dữ liệu

b- Thái độ: Rèn luyện học sinh phong cách suy nghĩ và làm việc phù hợp với con người của thời đại tin học: ham hiểu biết, tìm từi sáng tạo; chuẩn mực, chính xác trong suy nghĩ và hành động, hợp tác tốt với bạn bè

c- Kỹ năng: Học sinh bước đầu biết sử dụng máy tính, biết soạn thảo văn bản, sử

dụng Internet, khai thác các phần mềm thông dụng, biết lập trình và giải các bài toán đơn giản, khai thác và sử dụng hệ cơ sở dữ liệu [12]

1.7 N ội dung công tác quản lý việc giảng dạy tin học ở trường trung học

Công tác quản lý giảng dạy các bộ môn nói chung, môn Tin học nói riêng là

quản lý quá trình dạy của giáo viên và quá trình học của học sinh Đây là hai quá trình

thống nhất gắn bó hữu cơ Đối với bộ môn Tin học, công tác quản lý thể hiện qua

những mặt sau:

1.7.1.Th ực hiện nội dung, chương trình dạy tin học

Nội dung dạy học tin học đối với cấp trung học phổ thông nhằm giúp học sinh

hiểu được một cách tương đối hệ thống các khái niệm cơ bản, những nguyên lý, quy trình chung, các lĩnh vực ứng dụng chủ yếu của công nghệ thông tin; biết sử dụng máy tính để soạn thảo văn bản; biết sử dụng máy tính để tìm kiếm, khai thác trao đổi thông tin cần thiết, hình thành kỹ năng tạo lập và quản lý các tập dữ liệu, nắm được cơ chế

tìm kiếm thông tin hữu hiệu trên các toang tin điện tử (Website), sử dụng có hiệu quả máy tính trong việc học tập các môn học khác; góp phần định hướng nghề nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thông tin Nội dung này được thiết kế dưới dạng các mô đun Các địa phương và các trường có thể linh hoạt chọn lựa các mô đun phù hợp với hoàn

cảnh và điêu kiện cụ thê của trường mình

Trong quản lý, lãnh đạo nhà trường cần chỉ đạo cho giáo viên tin học thống nhất được việc chọn lựa mô đun là các tri thức thiết thực vừa đảm bảo tính phổ thông vừa đảm bảo được tính thích ứng của nội dung (cái mà người học, cộng đồng và xã hội đang cần) Đồng thời dựa vào cấu hình, các tính năng kỹ thuật của hệ thông máy tính nhà trường đang có, từ đó định ra được nội dung dạy học tin học cho phù hợp

Chương trình dạy học tin học là văn bản do Nhà nước ban hành, trong đó quy định một cách cụ thể về vị trí, yêu cầu của môn học, nội dung cơ bản của môn học; số

tiết dành cho môn học (chương, bài ); giải thích chương trình và thực hiện chương trình Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo môn Tin học ở cấp trung học phổ thông có số tiết giảng dạy mỗi tuần là 2 tiết, 1.5 tiết, 1.5 tiết tương ứng cho 3 khối lớp 10,11 và 12 [l1]

Chương trình dạy học là căn cứ pháp lý để lãnh đạo nhà trường quản lý công tác

giảng dạy của giáo viên Lãnh đạo nhà trường nắm vững chương trình dạy học tin học bao gồm cấu tạo chương trình; nội dung và phạm vi kiến thức từng chương, từng bài

Quản lý giảng dạy theo quy định của sách giáo khoá hiện hành theo đúng tiến độ thời gian, không thay đổi, không chắp vá, thêm bớt và đảm bảo yêu cầu tỉ lệ quy định về lý thuyết, bài tập và thực hành của môn học

1.7.2 Cơ sở vật chất, thiết bị dạy tin học

Cơ sở vật chất - thiết bị dạy học phục vụ dạy bộ môn Tin học là điều kiện và phương tiện lao động sư phạm của giáo viên và phương tiện học tập của học sinh, là

một trong những thành tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng dạy học Trong nhà trường trung học thì cơ sở vật chất - thiết bị dạy học phục vụ dạy bộ môn Tin học bao gồm: phòng máy vi tính được nối mạng, có khả năng truy cập Internet; thiết bị đa phương tiện; các thiết bị tin học khác và các phần mềm dạy học

"Các thiết bị dạy học sẽ làm thay đổi phương pháp và hình thức dạy học, làm cho nội dung dạy học sinh động, diễn cảm và hứng thú hơn, giúp giáo viên tổ chức điều khiển tối ưu quá trình nhận thức tích cực của học sinh, tạo ra trong quá trình dạy

học một nhịp độ, phong cách và trạng thái tâm lý mới" [23]

Theo Tài liệu bồi dưỡng giáo viên dạy chương trình và sách giáo khoá thí điểm môn Tin học, quản lý cơ sở vật chất - thiết bị dạy học phục vụ dạy bộ môn Tin học bao gồm ba nội dung cơ bản:

a- Xây dựng và bổ sung thường xuyên để hình thành một hệ thống hoàn chỉnh

Cơ sở vật chất – thiết bị dạy học Có kế hoạch xây dựng và trang bị các thiết bị

kỹ thuật về công nghệ thông tin trước mắt và lâu dài theo yêu cầu dạy học môn Tin

học

b- Sử dụng cơ sở vật chất - thiết bị dạy học phục vụ dạy bộ môn Tin học đúng

mục tiêu dạy học Xây dựng các quy định, quy trình về sử dụng thiết bị phòng máy

phục vụ cho việc thực hành tin học có hiệu quả

c- Thực hiện việc bảo quản, bảo trì hệ thống thiết bị kỹ thuật công nghệ thông tin theo đúng quy trình bảo quản của các hãng sản xuất thiết bị [9]

Hiện nay, hầu như các trường trung học phổ thông chưa đủ máy tính cho học sinh thực hành, do nguồn kinh phí đầu tư từ ngân sách Nhà nước còn hạn chế Lãnh đạo nhà trường còn nhiều lúng túng trong công tác xã hội hoá giáo dục, do chưa có cơ

chế, chính sách phù hợp để huy động các nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất về công nghệ thông tin cho nhà trường nhằm đáp ứng yêu cầu dạy học tin học và ứng dụng công nghệ thông tin trong đổi mới phương pháp giảng dạy

1.7.3.Gi ảng dạy tin học của giáo viên

Lãnh đạo nhà trường quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên chủ yếu ở những

hoạt động của cá nhân giáo viên thể hiện qua công việc soạn và chuẩn bị bài, giảng bài, đánh giá kết quả dạy học và đổi mới phương pháp dạy học

1.7.3.1.Vi ệc chuẩn bị bài lên lớp

Chuẩn bị bài lên lớp là một công việc quan trọng của người giáo viên nhằm thực

hiện việc giảng dạy và học tập có kết quả Bài soạn là một bản kế hoạch lên lớp, là

bản thiết kế để tổ chức cho học sinh hoạt động Đây là sự lao động sáng tạo của người giáo viên nhằm tìm từi, suy nghĩ, lựa chọn, quyết định mục tiêu (kiến thức, kỹ năng, thái độ), nội dung, phương pháp, hình thức lên lớp của bài học, phù hợp với đối tượng học sinh và trang thiết bị tin học hiện có

Trong thực tế, công tác quản lý việc chuẩn bị bài lên lớp của giáo viên không đơn giản, lãnh đạo nhà trường có thể thực hiện công việc đó thông qua các quy định

về giảng dạy, phổ biến các yêu cầu về soạn bài, các quy định có liên quan đến công tác chuyên môn Tổ chức xây dựng, thảo luận cách đánh giá một bài soạn theo hướng đổi mới, trở thành quy định nội bộ để mọi người thực hiện Ngoài những quy định chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo về một giáo án, cần bổ sung thêm những yêu cầu

về thiết kế hệ thống cách thức làm việc cho học sinh, về xây dựng hệ thống câu hỏi, về

thực hành máy tính, nhằm phát huy trí lực và cảm xúc sáng tạo cho học sinh

Ngoài ra, cần phối hợp phần công lãnh đạo nhà trường, tổ trưởng tin học theo dõi, kiểm tra kế hoạch giảng dạy, kiểm tra công việc chuẩn bị soạn bài của giáo viên

Tổ chức rút kinh nghiệm hàng tháng, sắp xếp thời khoá biểu cho hợp lý để giáo viên

có thời gian chuẩn bị đọc tài liệu cũng như soạn bài [25]

1.7.3.2.Gi ờ lên lớp

Theo GS TSKH Thái Duy Tuyên, "giờ lên lớp là một hình thức tổ chức dạy học

có nhiều quy định rất chặt chẽ về nội dung, kết quả, thời gian, địa điểm học, thành

phần học sinh cũng như sự tác động tương hỗ giữa giáo viên với học sinh và giữa học sinh với học sinh" [38] Giờ lên lớp của giáo viên là hình thức cơ bản của dạy học phổ thông, giữ vai trò quyết định đến chất lượng dạy học Giờ lên lớp của giáo viên thể

hiện năng lực, kinh nghiệm tổ chức, điều khiển, hướng dẫn, sử dụng phương pháp, phương tiện dạy học Ngoài việc tiến hành bài học theo sự thiết kế, giáo viên phải biết linh hoạt giải quyết các tình huống xảy ra sao cho hoàn tất tốt đẹp một tiết dạy học

Để quản lý giờ lên lớp của giáo viên đạt hiệu quả, lãnh đạo nhà trường cần tổ

chức thực hiện tốt những quy định, nội quy ra vào lớp của giáo viên, học sinh Tổ

chức, phần công theo dõi tình hình giảng dạy và học tập, trật tự nề nếp dạy học Tổ

chức dự giờ thăm lớp thường xuyên và đột xuât Kiểm tra các loại hồ sơ giảng dạy của

giáo viên Kiểm tra vở ghi, kiểm tra nhận thức của học sinh sau tiết dạy Bố trí dạy thay, dạy bù kịp thời

1.7.3.3 Ki ểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh là một nội dung không thể thiếu trong quản lý hoạt động của giáo viên vì "dạy - học - kiểm tra, đánh giá là một quá trình thống nhất, là ba khâu then chốt của quá trình sư phạm " [29]

Thực tiễn giáo dục cho thấy rằng cách đánh giá, thi cử thế nào thì sẽ có lối dạy và lối

học thế ấy Vì thế, cần phải đổi mới một cách đồng bộ ương các khâu nội dung, hình

thức kiểm tra, chấm bài, sửa bài, đổi mới tiêu chí đo lường và đánh giá chất lượng học sinh, kết hợp đánh giá của thầy và tự đánh giá của trò

Lãnh đạo nhà trường yêu cầu giáo viên đánh giá đúng đắn, trung thực kết quả

học tập của học sinh với tinh thần nghiêm túc, khách quan, vô tư và lòng thương yêu

học trò

Tổ chức cho giáo viên học tập quy chế về kiểm tra, đánh giá học sinh Tổ chức

việc ra đề, đáp án đúng mức độ của yêu cầu chương trình và đối tượng học sinh Tổ

chức việc kiểm tra, thi cử, chấm bài nghiêm túc Đổi với môn Tin học ngoài kiểm tra

lý thuyết, cần tổ chức kiểm tra, thi trực tiếp trên máy bằng hình thức trắc nghiệm khách quan, máy tự chấm điểm để đảm bảo tính chính xác trong kiểm tra, đánh giá

học sinh

1.7.3.4 Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong đổi mới phương pháp gi ảng dạy

Đổi mới phương pháp dạy học là sự lựa chọn phương pháp căn cứ vào mục tiêu,

nội dung bài học, phương tiện dạy học hiện có, đặc điểm học tập của học sinh, đặc điểm và khả năng của từng phương pháp mà chỉ đạo giáo viên xác định những phương pháp giảng dạy thích hợp nhằm tổ chức, điều khiển quá trình học tập theo hướng tăng cường tính tích cực, độc lập, sáng tạo phù hợp với năng lực của học sinh [12]

Bản thân công nghệ thông tin đã là công cụ hỗ trợ dạy học thì việc giảng dạy tin

học cũng cần phải đổi mới phương pháp giảng dạy, phải có các phần mềm dạy học và các phương tiện giảng bài thích hợp và hiện đại Đổi mới phương pháp giảng dạy tin

học bằng ứng dụng công nghệ thông tin sẽ làm gia tăng giá trị lượng tin, trao đổi tin nhanh hơn, nhiều hơn và hiệu quả hơn Đồng thời giúp cho giáo viên thể hiện được năng lực biểu đạt nội dung bài giảng, qua đó có thể hình thành phương pháp tư duy sáng tạo cho học sinh, tạo hứng thú trong giờ học

"Dạy và học thực chất là quá trình thực hiện việc phát và thu thông tin Học là

một quá trình tiếp thu thông tin có định hướng và có sự tái tạo, phát triển thông tin Vì

vậy những người dạy (hay máy phát tin) đều nhằm mục đích là phát ra được nhiều thông tin với lượng tin lớn liên quan đến môn học, đến mục đích dạy học" [26]

Để đạt được những kết quả nhất định, lãnh đạo nhà trường cần khuyến khích giáo viên tin học soạn giáo án điện tử, soạn trên máy tính kết hợp các phương tiện nghe nhìn, sẽ làm cho bài giảng tăng cường tính trực quan sinh động, gắn với các thao tác rèn luyện kỹ năng thực hành Đồng thời tạo điều kiện cho học sinh có nhiều cơ hội truy cập vào mạng máy tính nhà trường và mạng Internet để tham khảo tài liệu học

tập, trao đổi nội dung dạy học với giáo viên, phát huy khả năng tự học, tự nghiên cứu tìm hiểu của học sinh

1.7.3.5.Nâng cao trình độ, năng lực giáo viên dạy tin học

Theo Tài liệu bồi dưỡng giáo viên dạy chương trình và sách giáo khoá thí điểm môn Tin học, việc nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên là điều kiện

cơ bản để nâng cao chất lượng hoạt động dạy học của nhà trường Hiện nay, đội ngũ giáo viên dạy tin học trong trường trung học phổ thông còn thiếu, năng lực chuyên môn có hạn chế Vì vậy, quản lý việc nâng cao trình độ, đảm bảo năng lực cho đội ngũ giáo viên dạy tin học trong nhà trường là một vấn đề hết sức quan tâm của lãnh đạo nhà trường Đây là một trong những nhiệm vụ chính yếu về công tác chuyên môn của

tổ tin học Nội dung của công tác này bao gồm:

a- Lãnh đạo nhà trường cần khảo sát, đánh giá, phần loại trình độ, năng lực của giáo viên để xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng theo các hình thức: bồi dưỡng thường xuyên, bồi dưỡng chuyên đề, cử đi đào tạo dài hạn theo yêu cầu Đảm bảo đội ngũ giáo viên tin học đủ về số lượng và đạt yêu cầu về chất lượng Giáo viên dạy môn Tin học cấp trung học phổ thông theo qui định hiện nay phải tốt nghiệp đại học chuyên ngành công nghệ thông tin (đã được bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm) hoặc tốt

nghiệp đại học sư phạm về công nghệ thông tin

b- Tổ chức bồi dưỡng thường xuyên theo chu kỳ quy định của ngành Xác định

việc bồi dưỡng bằng hình thức tại đơn vị trường, tại cấp tỉnh là chủ yếu, bằng cách cập

nhật các thông tin, các tri thức mới về tin học, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông; tổ chức trao đổi kinh nghiệm, dự giờ rút kinh nghiệm nghiêm túc, có nề nép; tổ chức các hội nghị báo cáo chuyên đề, trao đổi, thử nghiệm các phương pháp, phương tiện dạy học tin học, đúc kết kinh nghiệm và đưa vào áp dụng trong nhà trường

c- Phát hiện giáo viên có khả năng, bồi dưỡng họ trở thành nòng cốt trong tổ tin

học, đồng thời cũng nhận biết được những mặt yếu kém của giáo viên để kịp thời khắc

phục Phần công giáo viên có trình độ tay nghề cao, có kinh nghiệm, trực tiếp giúp đỡ giáo viên mới ra trường

d- Lãnh đạo nhà trường đề nghị lên Sở Giáo dục và Đào tạo để Sở Giáo dục và Đào tạo đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo có những văn bản kiến nghị Nhà nước ban hành kịp thời các chính sách quy định về quyền lợi cho cán bộ quản lý phòng máy và giáo viên dạy tin học Và trong khả năng quyền hạn của mình, lãnh đạo nhà trường

cần tạo ra cơ chế thông thoáng nhằm khuyến khích cho giáo viên tin học tự học tập nâng cao trình độ chuyên môn, tự nghiên cứu để làm ra các sản phẩm phần mềm dạy

học phục vụ cho nhà trường

1.7.4.Qu ản lý việc học tin học của học sinh

1.7.4.1.Xây d ựng nề nếp học tập của học sinh

Nề nếp, kỷ cương học tập của học sinh là điều kiện quan trọng để thực hiện thành công nhiệm vụ dạy học tin học Để cho hoạt động dạy học đạt kết quả tốt thì lãnh đạo nhà trường phải:

a- Xây dựng nội quy học tập, phổ biên đến từng lớp, từng học sinh

b- Xây dựng cơ chế tổ chức trong nhà trường để theo dõi chính xác tình hình trật

tự kỷ luật, tuân thủ nội quy của học sinh

1.7.4.2.Giáo d ục động cơ, thái độ học tập cho học sinh

Hoạt động học tập tin học chỉ có thể đạt được hiệu quả khi học sinh tự giác học

tập với tinh thần hăng say và có thái độ đúng đắn Vì vậy, lãnh đạo nhà trường cần giáo dục học sinh thông qua sinh hoạt dưới cờ hàng tuần, kỷ niệm các ngày lễ lớn, xây

dựng phòng truyên thông của trường, thông qua giáo viên chủ nhiệm, giáo viên tin

học, mời chuyên gia về nói chuyện qua đó khơi dậy ước mơ, hoài bão, hình thành động cơ, thái độ học tập cho học sinh

1.7.4.3.Qu ản lý hoạt động học tập trong và ngoài giờ lên lớp

Theo Tài liệu bồi dưỡng giáo viên dạy chương trình và sách giáo khoa thí điểm môn Tin học, "dạy học trên lớp là khâu quyết định chất lượng dạy học Lãnh đạo nhà trường chỉ đạo giáo viên tin học nắm vững tình hình chuyên cần và năng lực học tập

của học sinh, quản lý giờ dạy, xử lý tình huống sư phạm trên lớp Phần công lãnh đạo

trực kiểm tra giờ dạy trên lớp" [9]

Mặt khác, cần tổ chức các hoạt động ngoài giờ phong phú, đa dạng, đưa học sinh vào những tình huống thực tế, như thi tin học vui, tạo nên thói quen và năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh

Tự học ở nhà là quá trình tiếp nối học tập trên lớp, giáo viên hướng dẫn học sinh

tự học và thường xuyên kiểm tra kết quả tự học Tự học giúp học sinh củng cố, ôn tập,

mở rộng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo và năng lực làm việc độc lập Lãnh đạo nhà trường cần xây dựng mối liên lạc giữa nhà trường với gia đình học sinh để làm tốt

quản lý việc tự học ở nhà của học sinh

1.7.4.4.Ph ụ đạo học sinh yếu kém và bồi dưỡng học sinh giỏi tin học

Lãnh đạo nhà trường phải tổ chức kiểm tra đánh giá để phần loại học sinh học tin

học yếu kém và chọn được học sinh giỏi Phần công học sinh khá, giỏi hướng dẫn học sinh yếu kém, rèn luyện cho học sinh cố gắng tiếp thu kiến thức để theo kịp trình độ chung của lớp [9]

Đồng thời có kế hoạch bồi dưỡng học sinh khá, giỏi tin học Trong số này có

một bộ phận được rèn luyện để đi thi học sinh giỏi tin học, hoặc một bộ phận có năng khiếu say mê làm ra sản phẩm phần mềm tin học Lãnh đạo nhà trường cùng giáo viên

cần phát hiện và tích cực ủng hộ những học sinh có năng khiếu làm phần mềm tin học

bằng các hình thức hỗ trợ thích hợp như sinh hoạt câu lạc bộ tin học, sử dụng máy tính nhà trường làm việc, truy cập Internet