thiết kế website hỗ trợ học sinh tự học trong phần “động học chất điểm” lớp 10 trung học phổ thông

Như vậy, ta có thể hiểu rằng tự học là một quá trình mà trong đó bản thân mỗi người phải vận dụng các khả năng, phẩm chất của mình để học tập, nghiên cứu, tiếp thu một kiến thức hay một

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

ThS MAI HOÀNG PHƯƠNG

Thành phố Hồ Chí Minh – 2012

Tôi xin chân thành cảm ơn tất cả các thầy cô trong khoa Vật lý trường Đại học

Sư phạm Thành phồ Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện cho tôi thực hiện đề tài này Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với cha mẹ và những người thân trong gia đình đã luôn động viên, khuyến khích và ủng hộ tôi trong suốt quá trình

thực hiện đề tài

Cuối cùng, tôi xin được chân thành cảm ơn tất cả các bạn bè, người luôn ủng

hộ, giúp đỡ và đưa ra những lời khuyên có ích dành cho tôi

Trong quá trình thực hiện đề tài, mặc dù đã cố gắng đề hoàn thành đề tài một cách tốt nhất nhưng không thể nào tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất mong sẽ nhận được những đóng góp ý kiến từ thầy cô và các bạn để đề tài ngày càng hoàn thiện hơn

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 5 năm 2012

MỤC LỤC

L ỜI CẢM ƠN

M ỤC LỤC 1

DANH M ỤC CÁC HÌNH VẼ 3

M Ở ĐẦU 4

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC THIẾT KẾ WEBSITE HỖ TR Ợ HỌC SINH TỰ HỌC MÔN VẬT LÝ THPT 7

1.1 Một số vấn đề về tự học đối với học sinh 7

1.1.1 Khái niệm về tự học 7

1.1.2 Vai trò của việc tự học đối với HS 9

1.1.3 Một số khó khăn trong việc tự học của HS 11

1.1.4 Những điều kiện cần có cho việc tự học của HS 12

1.1.5 Vai trò của giáo viên đối với việc tự học của HS 14

1.2 Website hỗ trợ tự học 16

1.2.1 Khái niệm về Internet và Website 16

1.2.2 Ưu điểm của việc tự học qua Website 21

1.2.3 Giới thiệu và đặc điểm một số Website, diễn đàn về vật lý hiện nay ở nước ta 22

1.2.4 Nguyên tắc thiết kế website hỗ trợ tự học 23

1.2.5 Giới thiệu về phần mềm mã nguồn mở Moodle 24

1.2.6 Giới thiệu một số phần hỗ trợ việc xây dựng Website hỗ trợ tự học 27

K ẾT LUẬN CHƯƠNG 1 29

CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ WEBSITE HỖ TRỢ HỌC SINH TỰ HỌC TRONG PH ẦN “ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM” LỚP 10 TRUNG HỌC

PH Ổ THÔNG 30

2.1 Xác định đặc điểm kiến thức phần “Động học chất điểm” trong chương trình vật lý lớp 10 trung học phổ thông 30

2.1.1 Vị trí và vai trò của phần “Động học chất điểm” 30

2.1.2 Sơ đồ cấu trúc nội dung trong phần “Động học chất điểm” 31

2.1.3 Chuẩn kỹ năng, kiến thức cần đạt đươc 32

2.2 Xác định mục tiêu của Website 34

2.3 Xác định cấu trúc Website 35

2.4 Xây dựng nội dung Website 40

2.4.1 Nội dung chủ đề Chuyển động cơ 40

2.4.2 Nội dung chủ đề Chuyển động thẳng đều 48

2.5 Hướng dẫn sử dụng Website để tự học 69

2.5.1 Truy cập Website và đăng nhập 69

2.5.2 Hướng dẫn cài đặt một số phần mềm hỗ trợ 71

2.5.3 Sử dụng Website để tự học 77

K ẾT LUẬN CHƯƠNG 2 80

K ẾT LUẬN CHUNG CỦA ĐỀ TÀI 81

TÀI LI ỆU THAM KHẢO 83

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

Hình 1.1 Hình ảnh của một trang Web 19

Hình 2.1 Cấu trúc theo chủ đề của Website 36

Hình 2.2 Hình ảnh của một trang Bài giảng lý thuyết 37

Hình 2.3 Hình ảnh của trang bài Tóm tắt lý thuyết 38

Hình 2.4 Hình ảnh của một trang Phân dạng và phương pháp giải bài tập 38

Hình 2.5 Hình ảnh của một trang Bài tập trắc nghiệm 39

Hình 2.6 Hình ảnh của một trang Diễn đàn trao đổi 39

Hình 2.7 Một slide bài giảng điện tử chủ đề Chuyển động cơ 41

Hình 2.8 Một slide trong bài giảng điện tử chủ đề Chuyển động thẳng đều 49

Hình 2.9 Giao diện bên ngoài của Website 70

Hình 2.10 Giao diện đăng nhập của Website 70

Hình 2.11 Giao diện chính của Website tự học 71

Hình 2.12 Cài đặt Adobe Flash Player - 1 72

Hình 2.13 Cài đặt Adobe Flash Player - 2 72

Hình 2.14 Cài đặt Adobe Flash Player - 3 72

Hình 2.15 Cài đặt phần mềm hỗ trợ đọc file Java -1 73

Hình 2.16 Cài đặt phần mềm hỗ trợ đọc file Java -2 74

Hình 2.17 Cài đặt phần mềm hỗ trợ đọc file Java – 3 74

Hình 2.18 Cài đặt Lecture Maker Viewer -1 75

Hình 2.19 Cài đặt Lecture Maker Viewer -2 76

Hình 2.20 Cài đặt Lecture Maker Viewer - 3 76

Hình 2.21 Giao diện trước khi xem bài giảng điện tử 78

Hình 2.22 Thông báo chặn Pop-up của trình duyệt Internet Explorer 78

MỞ ĐẦU

1 Lý do ch ọn đề tài

Khi xã hội ngày càng phát triển thì những yêu cầu về năng lực và phẩm chất

của con người cũng ngày càng tăng theo Các hoạt động trong xã hội ngày nay cũng ngày càng yêu cầu nguồn nhân lực có chất lượng hơn là số lượng Do đó, giáo dục ngày càng được coi trọng hơn và cũng chịu nhiều yêu cầu hơn Giáo dục đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành và tồn tại của một xã hội, nó là nền tảng của xã

hội, quyết định sự phát triển của đất nước Trong luật giáo dục 2005, Đảng và nhà nước ta đã xác định rõ: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với

lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách,

phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và

bảo vệ Tổ quốc.”[9] Để đáp ứng được yêu cầu này đòi hỏi giáo dục phải tìm ra

những phương pháp dạy và học một cách đúng đắn và phù hợp với điều kiện của đất nước

Trong thời đại hiện nay, công nghệ thông tin đang ngày càng phát triển với

một tốc độ đáng kinh ngạc Nó thâm nhập và hỗ trợ gần như mọi hoạt động trong xã

hội như văn hóa, kinh tế, giải trí, an ninh quốc phòng, Theo thống kê của Trung tâm internet Việt Nam – VNNIC của Bộ Thông tin và Truyền thông trên Website http://www.thongkeinternet.vn thì hiện nay ở nước ta có hơn 30 triệu thuê bao internet chiếm gần 36% dân số cả nước Do đó, việc áp dụng những tiến bộ của công nghệ thông tin vào trong dạy học là một xu hướng tất yếu Công nghệ thông tin hiện nay được xem là một phương tiện dạy học hiện đại, hỗ trợ khá tốt cho quá trình tổ chức hoạt động nhận thức giữa thầy và trò, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

Chính vì vậy, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và thực hiện được những yêu cầu mà xã hội đặt ra cho giáo dục, phương pháp dạy học nhằm phát huy tính

tích cực, tự lực và sáng tạo của học sinh kết hợp với các phương tiện dạy học hiện đại đang rất được chú ý và áp dụng Điều này được thể hiện rõ trong nghị quyết

TW 2 khóa VIII của Đảng: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo,

khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người

học, từng bước áp dụng phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại trong quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh ”[10] Như vậy, ta thấy rằng việc rèn luyện và hỗ trợ cho học sinh hình thành tính tích cực, tư duy sáng tạo, khả năng tự học và sử dụng công nghệ thông tin cũng như internet vào dạy học sẽ góp phần đáng kể vào việc nâng cao chất lượng giáo

dục hiện nay

Xuất phát từ vấn đề trên, đồng thời cũng từ mong muốn góp phần vào việc nâng cao chất lượng chất lượng dạy học hiện nay, tôi đã chọn đề tài “Thiết kế Website hỗ trợ học sinh tự học trong phần “Động học chất điểm” lớp 10 trung học

phổ thông” để nghiên cứu thực hiện

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: cở sở lý luận về việc tự học đối với học sinh phổ thông

và thiết kế Website dựa trên hệ thống quản lý học tập Moodle

Phạm vị nghiên cứu: thiết kế Website hỗ trợ học sinh tự học trong phần “Động

học chất điểm” của chương trình Vật lý lớp 10 trung học phổ thông

4 Nhi ệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu về cơ sở lý luận của việc tự học đối với học sinh trung học phổ thông

- Tìm hiểu cơ sở lý luận của việc sử dụng Website để hỗ trợ học sinh tự học

- Tìm hiểu về cách thiết kế Website dựa trên Moodle, việc sử dụng các phần

mềm như Lecture Maker, Wondershare QuizCreator, để tạo các dạng tài liệu học

tập trên Website

- Thiết kế Website với nội dung chính là kiến thức phần “Động học chất điểm”

lớp 10 trung học phổ thông

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý luận:

+ Nghiên cứu các tài liệu, sách báo, văn kiện về vấn đề đổi mới phương pháp

dạy và học theo hướng phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo của học sinh, về

mô hình dạy – tự học

+ Nghiên cứu nội dung sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên vật lý 10 nâng cao và cơ bản trong phần Động học chất điểm

+ Tìm hiểu các giáo trình, các tài liệu hướng dẫn sử dụng Moodle và các phần

mềm có liên quan đến việc xây dựng tài liệu và thiết kế Website

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: lắng nghe ý kiến, nhận xét và đóng góp

của giáo viên hướng dẫn và giáo viên phổ thông có kinh nghiệm về đề tài

hiểu biết nào đó của nhân loại, biến lĩnh vực đó thành sở hữu của mình”

Như vậy, ta có thể hiểu rằng tự học là một quá trình mà trong đó bản thân mỗi người phải vận dụng các khả năng, phẩm chất của mình để học tập, nghiên cứu, tiếp thu một kiến thức hay một lĩnh vực hiểu biết nào đó Từ đó không chỉ giúp bản thân chiếm lĩnh được kiến thức, lĩnh vực đó mà còn tạo cơ sở để tiếp tục học tập tiếp thu

một kiến thức mới, lĩnh vực mới hoặc tìm hiểu sâu hơn, rộng hơn về kiến thức hay lĩnh vực đó

Tự học là một hình thức học tập hoàn toàn không có sự truyền đạt kiến thức

trực tiếp từ thầy sang trò mà người học phải tự mình chiếm lĩnh kiến thức thông qua các hoạt động như tìm hiểu tài liệu, quan sát thực tế, làm các thí nghiệm, bài tập, Tuy nhiên, đối với HS THPT thì do khả năng cũng như phương pháp để tự học chưa cao nên cần phải có sự hướng dẫn của giáo viên

Hoạt động tự học có thể chia thành hai dạng chính như sau:

+ Tự học không có hướng dẫn (tự học hoàn toàn)

+ Tự học có hướng dẫn (tự học không hoàn toàn)

1.1.1.1 T ự học không có hướng dẫn

Người học phải tự mình học tập, nghiên cứu để có thể chiếm lĩnh các kiến

thức mà hoàn toàn không có sự hướng dẫn của một ai khác Người học có thể tự học thông qua tìm hiểu tài liệu, các hoạt động thực tế, tiến hành và quan sát các thí nghiệm, học hỏi từ kinh nghiệm của một người khác

Hình thức tự học này đòi hỏi người học phải có đam mê, tâm huyết cũng như

phải có phương pháp học tập phù hợp và kiến thức cơ bản vững chắc về lĩnh vực

đó Do đó, hình thức tự học này thường gặp ở những người đã trưởng thành, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu hoặc có thể là HS THPT yêu thích, say mê về một bộ môn nào đó như tin học, mỹ thuật, ca hát, thể thao,

Một số khó khăn của hình thức tự học này là [3, tr 13]:

+ Có nhiều lỗ hổng kiến thức mà người học không thể tự nhận ra để khắc

phục

+ Khó khăn trong việc lập kế hoạch, kiểm tra tiến độ tự học

+ Không tự đánh giá được kết quả học tập của mình

+ Do đó, người học dễ chán nản và không tiếp tục tự học

chữa, giúp cho người học lĩnh hội các tri thức một cách nhanh nhất, đầy đủ và chính xác nhất có thể

Trong hình thức tự học có hướng dẫn có thể chia thành hai trường hợp sau:

T ự học có hướng dẫn gián tiếp

Do người hướng dẫn ở xa hay vì lý do nào đó không thể gặp trực tiếp người

học được nhưng người hướng dẫn vẫn có thể giúp đỡ người học thông qua các hình

thức khác như: gửi tài liệu, hướng dẫn qua internet, email, trao đổi qua điện thoại, tin nhắn,

Hình thức tự học này thường gặp ở sinh viên, nghiên cứu sinh, hoc tập từ xa,

T ự học có hướng dẫn trực tiếp

Người học có thể gặp trực tiếp người hướng dẫn, do đó, người hướng dẫn có

thể dễ dàng kiểm tra, đánh giá về kiến thức cũng như quá trình tự học của người

học Đây là hình thức tự học đơn giản, phù hợp với khả năng của HS THPT

1.1.2 Vai trò c ủa việc tự học đối với HS

Trong xu thế giáo dục hiện đại ngày nay, phương pháp dạy học lấy người học làm trung tâm, còn người dạy chỉ là người đóng vai trò định hướng, hỗ trợ đang ngày càng phát triển và mở rộng Do đó, học sinh – người học – cũng cần phải chủ động và tích cực hơn để thích ứng với điều kiện học tập mới Để làm được điều này thì việc tự học đóng một vai trò hết sức quan trọng Tự học không chỉ ảnh hưởng

trực tiếp đến kết quả học tập hiện tại của học sinh mà xa hơn nữa, nó còn quyết định đến sự thành đạt của mỗi học sinh sau này

Tự học giúp học sinh giải quyết được mâu thuẫn lớn giữa kiến thức đồ sộ trong chương trình học với thời gian học ít ỏi ở nhà trường Với thời lượng mỗi tiết

dạy trong trường phổ thông hiện nay là 45 phút thì giáo viên không thể nào cung

cấp hết các kiến thức cho học sinh Do đó, đòi hỏi mỗi học sinh cần phải tích cực,

chủ động trong học tập, tự mình chuẩn bị kỹ lưỡng nội dung của bài mới và ôn tập

lại các kiến thức của bài cũ Điều này sẽ giúp cho học sinh tiếp thu được kiến thức

một cách đầy đủ và nhanh chóng nhất Ngoài ra, sự bùng nổ thông tin trong thời đại ngày nay còn làm cho người giáo viên không thể nào cung cấp đầy đủ các kiến thức

cần thiết trong môn học và trong cuộc sống cho học sinh Và vì vậy, để tránh rơi vào tình trạng tụt hậu thì việc học cách học, cách tự học là vô cùng cần thiết

Tự học còn giúp cho học sinh giúp cho học sinh tiếp thu được kiến thức một cách bền vững nhất Kiến thức mà học sinh nhận được trong quá trình tự học là kết

quả của sự hứng thú, tìm tòi và cố gằng của chính bản thân mình Do đó sẽ giúp học sinh nhớ lâu hơn và hiểu rõ hơn Không những vậy, khi đạt được những kết quả tốt trong học tập nhờ vào sự phấn đấu tự học của mình sẽ giúp các em phấn khởi, tự tin hơn trong học tập cũng như trong cuộc sống

Trong quá trình tự học, học sinh không chỉ ôn tập lại những kiến thức đã được truyền đạt trên lớp mà còn phải vận dụng, tìm tòi, giải đáp những thắc mắc và các bài tập Qua đó giúp cho việc bồi dưỡng khả năng tư duy và năng lực giải quyết vấn

học thích hợp thì học sinh sẽ khó thích nghi được với môi trường học tập đòi hỏi

phải tự học tập, tự nghiên cứu thường xuyên và vì vậy mà khó thu được kết quả học

tập tốt

Tóm lại, tự học đóng vai trò rất quan trọng đối với quá trình học tập của học sinh Rèn luyện phương pháp tự học thích hợp sẽ giúp các em tự khẳng định mình

và thành công hơn trong cuộc sống Do đó, tự học đã trở thành phẩm chất bắt buộc

phải có của mỗi học sinh Tuy nhiên, để hình thành và phát huy tốt nhất khả năng tự

học của học sinh còn cần có vai trò rất lớn của giáo viên Chính vì vậy, mỗi giáo viên cần giúp các em tìm ra phương pháp tự học thích hợp và cung cấp các tài liệu, phương tiện để hỗ trợ các em tự học tốt nhất

1.1.3 M ột số khó khăn trong việc tự học của HS [1]

Tự học đóng vai trò hết sức quan trọng trong quá trình học tập của học sinh Tuy nhiên, đối với học sinh phổ thông, việc tự học vẫn còn gặp khá nhiều khó khăn Dưới đây là một số khó khăn mà các em thường gặp:

- Thi ếu thời gian

Đây là khó khăn mà các em hay gặp phải nhất Do khối lượng công việc trong

một ngày tương đối lớn, các em phải học rất nhiều kiến thức ở rất nhiều môn, tham gia các hoạt động của trường lớp, các hoạt động hằng ngày Đồng thời, ở lứa tuổi này, việc sắp xếp quỹ thời gian chưa hợp lý và ý thức quý trọng thời gian chưa cao cũng là một nguyên nhân quan trọng Chính vì vậy, việc lập thời gian biểu một cách

cụ thể, hợp lý, khoa học và tránh các hoạt động gây lãng phí thời là một cách khắc

phục tốt khó khăn này, giúp các em có nhiều thời gian hơn để tập trung vào việc học

tập

- Thi ếu tài liệu hướng dẫn tự học

Để việc tự học đạt kết quả cao thì phương pháp và cách thức tự học là yếu tố quan trọng Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có nhiều tài liệu hướng dẫn việc tự học

tiếp cận được tới học sinh

- Thi ếu điều kiện học tập

Điều kiện học tập mà học sinh cần để tự học có thể là các tài liệu, sách báo khoa học, mạng internet, để các em tìm hiểu kiến thức và đặc biệt là các mô hình,

dụng cụ thí nghiệm để giúp các em tìm hiểu một cách trực quan hơn

- Thi ếu sự giúp đỡ khi gặp bế tắc

Trong quá trình tự học, chắc chắn học sinh sẽ gặp rất nhiều các vấn đề mà tự mình không thể giải quyết được và phải cần tới sự giúp đỡ của người khác Thông thường, đối với học sinh phổ thông chỉ có thể tìm được sự giúp đỡ từ giáo viên và

bạn bè

- Thói quen ng ại làm việc độc lập, thiếu tinh thần tự giác

Trước đây, do phương pháp dạy học thụ động, một chiều, ít trao đổi và thảo

luận nhóm nên học sinh thường ngại làm việc độc lập, thiếu tự tin, tinh thần tự giác

và phụ thuộc nhiều vào giáo viên

- Thi ếu khả năng tự đánh giá

Đối với nhiều nguồn kiến thức lạ và khó, học sinh thường khó có thể kiểm tra

kiến thức đó đúng hay sai Ngoài ra, các em còn khó có thể tự đánh giá được kết

quả của quá trình tự học của bản thân

1.1.4 Nh ững điều kiện cần có cho việc tự học của HS [2]

Khi gặp những khó khăn trong việc tự học, học sinh thường hay chán nản, bế

tắc, ý chí để duy trì việc tự học sẽ giảm dần Để có thể tiếp tục quá trình tự học một cách lâu bền và hiệu quả, học sinh cần có được những điều kiện thiết yếu sau:

- Nh ận thức về tầm quan trọng của tự học

Hành động là kết quả của nhận thức Chính vì vậy, để có thể tiến hành viêc tự

học và tự học có kết quả tốt thì học sinh cần nhận thức đúng đắn về vai trò và tầm quan trọng của việc tự học đối với bản thân mình Khi đã nhận thức được tầm quan

trọng của việc tự học, học sinh sẽ tích cực, chủ động hơn trong việc tự học Do đó, người giáo viên cần phải thường xuyên giáo dục cho các em về tầm quan trọng và

mục đích của việc tự học thông qua một số hoạt động như: biểu dương, khen ngợi thành quả tự học của cá nhân hay tập thể, nêu những tấm gương tự học và đạt thành công nhờ tự học trong cuộc sống, thường xuyên theo dõi, kiểm tra hoạt động tự học

của học sinh để giúp các em hình thành thói quen tự học

- Động lực tự học

Khi tiến hành bất kỳ một hoạt động nào, để đạt đươc kết quả tốt thì chúng ta đều cần có động lực để tiến hành hoạt động đó Tự học là một hoạt động đòi hỏi nhiều nỗ lực, sự yêu thích và kiên trì của học sinh Để tạo được động lực trong việc

học tập, giáo viên không chỉ cần khuyến khích bằng lời nói mà còn phải cụ thể hóa thông qua đánh giá kết quả học tập Tuy nhiên, việc đánh giá kết quả học tập của

học sinh hiện nay chỉ chủ yếu dựa trên kết quả của các bài kiểm tra Do đó, giáo viên cần khuyến khích việc tự học của học sinh thông qua chấm điểm thưởng thêm

một số hoạt động như:

+ Giao các nhiệm vụ về nhà hay các vấn đề có liên quan tới nội dung học để

học sinh tìm hiểu thêm

+ Tổ chức các hoạt động thảo luận tại lớp và đánh giá tính tích cực của các

em

+ Đánh giá ý thức học tập và tính tích cực tham gia xây dựng bài trong giờ học

của mỗi học sinh

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, đánh giá cần đảm bảo tính công bằng, sao cho học sinh nào thực hiện nhiều hơn, tích cực hơn thì sẽ có kết quả tốt hơn và đảm bảo cho tất cả học sinh đều có thể tham gia

Khi thấy được những kết quả tốt do quá trình nỗ lực, phấn đấu tự học của mình thì mỗi học sinh sẽ có được động lực to lớn, tích cực và chủ động hơn để tiếp

tục quá trình tự học của mình

- Tài li ệu

Trong tự học, tài liệu được xem như một người thầy Tài liệu là vấn đề hết sức quan trọng, nó là công cụ giúp học sinh tự học Tài liệu tự học có thể là sách giáo khoa, sách tham khảo, các bài báo khoa học, và đặc biệt trong thời đại công nghệ thông tin hiện nay thì mạng internet và các website là nguồn tài liệu có thể nói là

gần như vô tận, phong phú và trực quan hơn rất nhiều so với các tài liệu dạng văn

bản Tuy nhiên, học sinh thường chưa biết cách tìm kiếm tài liệu một cách nhanh chóng và chính xác cũng như xác định xem nguồn tài liệu đó có đủ tin cậy hay không Giáo viên cần là người cung cấp hoặc giới thiệu các tài liệu, các địa chỉ web cho học sinh Việc chuẩn bị kĩ lưỡng về tài liệu cho học sinh sẽ giúp cho học sinh

tiết kiệm được thời gian tìm kiếm cũng như có được nhiều thông tin cần thiết hơn

Một tài liệu tự học cần phải thỏa mãn những yêu cầu sau:

+ Có nội dung chính xác, rõ ràng và trình bày một các khoa học

+ Dễ dàng tiếp cận và tìm hiểu

+ Phù hợp với đối tượng nghiên cứu

+ Có tính cập nhật

1.1.5 Vai trò c ủa giáo viên đối với việc tự học của HS

Việc hình thành và phát triển khả năng tự học là rất quan trọng đối với học sinh, đặc biệt là học sinh phổ thông, khi mà các em chuẩn bị lên các cấp học cao hơn đòi hỏi khả năng tự học, tự nghiên cứu rất nhiều Tuy nhiên, các em khó có thể

tự mình hình thành được phương pháp tự học một cách hiệu quả mà cần có sự giúp

đỡ, hướng dẫn Người quan trọng nhất cần hướng dẫn và giúp đỡ các em về phương pháp cũng như nội dung tự học chính là giáo viên Trong phương pháp dạy học truyền thống, giáo viên là trung tâm và gần như hoàn toàn truyền đạt kiến thức một chiều, còn đối với phương pháp dạy học mới hiện nay thì giáo viên chỉ là người định hướng cho quá trình học tập của các em, trong đó có nhiệm vụ hướng dẫn và

hỗ trợ cho các em hình thành khả năng tự học Một số nhiệm vụ mà giáo viên cần

phải thực hiện để giúp đỡ cho việc tự của học sinh [2]:

- Ch ọn lọc kiến thức

Với kiến thức khổng lồ của các môn học nói chung và Vật lý nói riêng thì việc

tiếp thu hết các kiến thức là điều vô cùng khó khăn và lâu dài nếu không muốn nói

là không thể Tuy nhiên, bản thân học sinh lại khó có thể phân loại được các kiến

thức nào là trọng tâm để tập trung vào tìm hiểu Do đó, giáo viên cần giúp học sinh xác định được những kiến thức nào là quan trọng, đang cần tới và những kiến thức nào chưa cần tới

- N ắm bắt kiến thức

Để học sinh có thể tìm hiểu về một vấn đề nào đó, cần phải trang bị cho các

em một số kiến thức cơ bản về vấn đề đó, nếu không các em sẽ không biết phải bắt đầu tìm hiểu từ đâu và như thế nào Giáo viên chính là người cần phải cung cấp cho các em các kiến thức cơ bản đó cũng như phương pháp để tiếp cận vấn đề

- T ạo niềm tin khoa học

Khi tìm hiểu về một vấn đề nào đó, cho dù học sinh có thể kiểm tra tính đúng đắn của nó dựa trên cơ sở suy luận khoa học nhưng vẫn cần phải có sự củng cố

niềm tin, chỉ khi nào có niềm tin khoa học thực sự về vấn đề đó thì học sinh mới

thực sự làm chủ được kiến thức và vận dụng nó để giải quyết các vấn đề tiếp theo

Để củng cố niềm tin khoa học, học sinh cần có sự tương đồng với suy luận giữa mình và bạn bè, sự khẳng định từ giáo viên và tốt nhất là những thí nghiệm được quan sát trực tiếp do giáo viên thực hiện hoặc tự mình thực hiện

- Định hướng hoạt động

Cũng như những hoạt động hoạt động học tập khác, để việc tự học đạt kết quả cao thì cần phải có phương pháp thích hợp Không có phương pháp thích hợp sẽ làm học sinh lúng túng, không biết phải tự học như thế nào, tốn nhiều thời gian và công sức mà kết quả không cao Do đó, giáo viên cần chỉ đạo, định hướng cho hoạt động tự học của học sinh, giúp học sinh tìm được phương pháp tự học phù hợp với

bản thân

- Ki ểm tra và đánh giá

Giáo viên cần thường xuyên nhắc nhở, kiểm tra việc tự học của học sinh để

kịp thời giúp đỡ nếu học sinh cần, sửa chữa những sai sót cũng như phát hiện các lỗ

hổng về kiến thức mà các em có thể gặp phải khi tự học

tiện và tốc độ truyền tin khác nhau Do vậy có thể nói Internet là mạng của các

mạng máy tính Các mạng liên kết với nhau dựa trên bô giao thức (như là ngôn ngữ giao tiếp) TCP/IP (Transmision Control Protocol – Internet Protocol): giao thức điều khiển truyền dẫn – giao thức Internet Bộ giao thức này cho phép mọi máy tính liên kết, giao tiếp với nhau theo một ngôn ngữ máy tính thống nhất giống như một ngôn ngữ quốc tế mà mọi người sử dụng để giao tiếp Mạng Internet không chỉ cho phép chuyển tải thông tin nhanh chóng mà còn giúp cung cấp thông tin Nó cũng là

diễn đàn trao đổi và mạng toàn cầu đầu tiên.[12]

Tiền thân của mạng Internet ngày nay là mạng ARPANET Tháng 7 năm

1968, cơ quan quản lý dự án nghiên cứu cấp cao của Bộ Quốc phòng Mỹ (ARPA – Advanced Research Project Agency) đã đề nghị liên kết 4 địa điểm: Viện Nghiên

cứu Standford, Trường đại học Tổng hợp California ở Los Angeles, UC – Santa Barbara và Trường đại học Tổng hợp Utah Bốn địa điểm trên được nối mạng vào năm 1969 và được gọi là mạng ARPANET, sự kiện này đã đánh dấu sự ra đời của

mạng Internet ngày nay

ARPANET ngày càng phát triển sau đó khi có ngày càng nhiều máy tính nối vào Tuy nhiên, vào thời gian này, một nghiên cứu tại Trung tâm nghiên cứu Palo Alto của công ty Xerox đã xuất hiện một kỹ thuật được sử dụng trong mạng cục bộ

là Ethernet Dần dần, Ethernet đã trở thành một chuẩn quan trọng để kết nối các

mạng cục bộ Sau đó thì DARPA (đặt tên lại từ ARPA) chuyển sang hợp nhất TCP/IP vào phiên bản hệ điều hành UNIX của Trường đại học Tổng hợp California

Với sự hợp nhất này, TCP/IP đã có thể dễ dàng tích hợp vào phần mềm hệ điều hành và TCP/IP trên Ethernet đã trở thành một cách thông dụng để trạm này nối với các trạm khác Vào giữa thập kỉ 1980, giao thức TCP/IP được dùng trong một số kết

nối khu vực – khu vực và cũng được dùng cho các mạng cục bộ

Thuật ngữ Internet được xuất hiện lần đầu tiên vào khoảng năm 1974 khi

mạng vẫn được gọi là ARPANET Vào thời điểm này, ARPANET còn ở quy mô rất

nhỏ

Mốc lịch sử quan trọng của Internet được chọn vào năm 1980 khi Quỹ khoa

học quốc gia Mỹ NSF thành lập mạng liên kết các trung tâm máy tính lớn với nhau

và gọi là NSFNET Mạng này chính là mạng Internet Điểm quan trọng của NSFNET là cho phép mọi người cùng sử dụng chứ không chỉ các nhà khoa học, chuyên gia máy tính hay nhân viên cơ quan của chính phủ như trước đây Vì vậy, nhiều doanh nghiệp đã chuyển từ ARPANET sang NSFNET và ARPANET chính

thức ngừng hoạt động vào năm 1990

Ngày nay, mạng Internet phát triển ngày càng mạnh mẽ và thâm nhập vào mọi

hoạt động của xã hội như: thương mại, chính trị, khoa học, giáo dục, văn hóa, quân

sự, Các công nghệ đang áp dụng trên Internet giúp cho Internet trở thành mạng liên kết vô số kho thông tin toàn cầu, có dịch vụ vô cùng phong phú về nội dung và hình thức

Đối với giáo dục hiện nay, Internet đang dần trở thành một công cụ đắc lực

phục vụ cho việc dạy và học Ngày càng nhiều giáo viên chia sẻ bài giảng của mình

lên mạng Internet, không chỉ là dạng văn bản thông thường mà còn kèm theo các hình ảnh, âm thanh, mô phỏng sinh động giúp cho người học dễ dàng tìm kiếm và

tiếp thu kiến thức Hình thức đào tạo từ xa cũng bắt đầu xuất hiện và phát triển, góp

phần vào việc phát triển giáo dục, giúp cho mọi người có thể học mọi lúc, mọi nơi Người dạy và người học không cần phải trực tiếp gặp mặt mà có thể trao đổi, thảo

luận thông qua rất nhiều các dịch vụ trên Internet như email, chat, video call, các

diễn đàn trao đổi Mạng Internet không chỉ là nơi mọi người chia sẻ các tài liệu,

kiến thức cho nhau mà còn có thể dễ dàng tìm kiếm các kiến thức mình cần thông qua các công cụ tìm kiếm hoặc các liên kết Website, tạo điều kiện rất thuận lợi cho người học

1.2.1.3 Website

 Khái ni ệm [12]

Trang Web (Web page) là một tài liệu siêu văn bản được mã hóa đặc biệt, sử

dụng ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản – HTML (HyberText Markup Language) để

mô tả thông tin Ngôn ngữ này cho phép tác giả của một tài liệu nhúng các liên kết siêu văn bản (còn gọi là siêu liên kết – hyperlink) vào trong tài liệu Các siêu liên

kết này chính là nền móng của trang Web Khi đọc một trang Web, ta có thể nhấp chuột vào một từ hoặc một hình ảnh đã được mã hóa dưới dạng siêu liên kết và sẽ

lập tức được chuyển đến một vị trí khác bên trong trang Web hay một trang Web khác Các trang Web có thể chứa các thông tin rất đa dạng như văn bản, hình ảnh,

âm thanh, video,

Website là một tập hợp các trang Web có một địa chỉ duy nhất trên dịch vụ Internet Mỗi Website thông thường sẽ có một trang chủ chứa các liên kết đến các trang Web nội dung trong Website Một người truy cập vào Website thường được

bắt đầu với trang chủ này, sau đó nhờ vào các liên kết từ trang chủ mà người truy

cập có thể đi sâu vào bên trong từng trang Web

Hình 1.1 Hình ảnh của một trang Web

 Các trình duy ệt Web

Để truy cập vào một Website, chúng ta cần một kết nối Internet và một trình duyệt Trình duyệt Web chính là một phần mềm trên máy tính cho phép chúng ta xem và tương tác với nội dung như: văn bản, hình ảnh, âm thanh, video, trò chơi và các thông tin khác trên một trang Web của một Website trên mạng toàn cầu (Internet) hay mạng nội bộ Hiện nay, có khá nhiều các trính duyệt Web, mỗi trình duyệt đều có ưu điểm và giao diện khác nhau Một số trình duyệt nổi tiếng hiện nay:

- Internet Explorer có sẵn trong Microsoft Windows, của Microsoft

- Mozilla Firefox của Tập đoàn Mozilla

- Google Chrome của Google

- Opera của Opera Software

 Cách truy c ập các Website

Mỗi Website có một địa chỉ riêng, gọi là URL ( Uniform Resource Locator –

Mã định vị tài nguyên) Một URL gồm có 4 phần:

- Protocol: mô tả nghi thức dùng để truy cập tài nguyên, hiện nay, đa phần các trang Web sử dụng dạng: http://

- Sever hay Domain: chỉ ra máy nơi mà thông tin cần truy xuất nằm trên đó

- Path: đường dẫn tới nơi có vị trí thông tin

- File Name: tên của tập tin cần truy cập

Để truy cập vào một trang Web của một Website, chúng ta cần phải biết địa

chỉ URL của nó Sau đó, ta gõ trực tiếp địa chỉ URL đó lên thanh địa chỉ của một trình duyệt Web rồi nhấn phím Enter Trong một trang Web, ta có thể dễ dàng chuyển tới các trang Web khác có liên kết với trang hiện tại bằng cách nhấp chuột vào liên kết đó

 Công c ụ tìm kiếm

Đối với việc tự học của học sinh thì việc tìm kiếm tài liệu là hết sức quan

trọng Thông tin trên các Website được đưa lên mạng Internet có thể nói là vô tận Tuy nhiên, để tìm kiếm được thông tin cần thiết một cách nhanh chóng trên Internet thì ta thường dùng tới các công cụ tìm kiếm trên các trang Web Hiện nay có khá nhiều các trang công cụ tìm kiếm khác nhau với các tính năng được thiết kế khác nhau:

http://www.google.com

http://www.bing.com

http://www.yahoo.com

http://www.yandex.com

Trong đó, công cụ tìm kiếm được nhiều người sử dụng nhất là Google bởi kết

quả tìm kiếm từ Google được đánh giá là tốt nhất, chính xác, thông minh và có tính

cập nhật cao

Để tìm kiếm thông tin, ta chỉ cần gõ nội dung tìm kiếm và ô Search của công

cụ tìm kiếm rồi nhấn Enter Trang công cụ tìm kiếm sẽ trả về danh sách các trang Web có liên quan đến nội dung tìm kiếm Ta chỉ cần nhấp vào liên kết của trang Web cần xem để đi tới trang Web đó

1.2.2 Ưu điểm của việc tự học qua Website

Trong thời đại ngày này, lượng kiến thức tăng lên một cách vô cùng nhanh chóng, để tránh tình trạng bị tụt hậu so với xã hội thì nhu cầu học và tự học của mỗi người ngày càng gia tăng Tuy nhiên, không phải ai cũng có điều kiện để trực tiếp đến trường lớp hoặc các trung tâm đào tạo để có thể học tập, còn nếu tự học thì rất khó để xác định cần phải học những gì, phương pháp học ra sao, tìm kiếm tài liệu từ đâu nếu không có người giúp đỡ Nhưng may mắn thay, sự phát triển của công nghệ thông tin và mạng Internet cũng mạnh mẽ không kém Chính sự phát triển của công nghệ thông tin và đặc biệt là mạng Internet đã tạo cho một người học một sự lựa

chọn mới, đó là tự học thông qua các Website học tập

Mặc dù không thể thay thế việc học tập trực tiếp tại trường lớp nhưng việc tự

học thông qua Website vẫn có khá nhiều ưu điểm

Tự học qua Website sẽ tiết kiệm được khá nhiều thời gian và chi phí cho việc

học Người học mặc dù không thể gặp trực tiếp giáo viên hay người hướng dẫn nhưng với các công cụ trên Internet hiện nay như chat, video call, email, các diễn đàn trên các Website, thì người học và người vẫn có thể kịp thời trao đổi thông tin

với nhau một cách nhanh chóng

Vấn đề quan trọng đối với việc tự học là tài liệu học tập Tự học qua Website

có thể khắc phục khó khăn này một cách hiệu quả Với các Website, các kiến thức cung cấp cho người học không chỉ ở dạng văn bản mà còn rất nhiều hình thức trình

bày trực quan và sinh động hơn rất nhiều như các bài giảng điện tử, các mô phỏng,

những đoạn âm thanh, video clip có liên quan tới nội dung học tập, sẽ tạo hứng thú cho người học Đồng thời, với lượng kiến thức khổng lồ trên Internet cùng các công

cụ tìm kiếm đắc lực sẽ giúp người học tìm kiếm các vấn đề mở rộng mà Website mình đang học còn thiếu một cách nhanh chóng

Khi tự học thông qua Website, người học sẽ không bị ràng buộc vào một thời khóa biểu cụ thể,mà có thể tự mình sắp xếp thời gian học phù hợp với điều kiện của

bản thân Đồng thời, có thời gian để đi sâu vào một vấn đề mà mình yêu thích hay còn thắc mắc

Tự học thông qua Website góp phần giúp người học hình thành thói quen tìm

kiếm thông tin, tự suy nghĩ để trả lời vấn đề trước khi cần gặp một ai đó để tìm giải đáp Từ đó, giúp cho người học phát triển được tư duy độc tập, khả năng suy luận

- http://vatlyvietnam.org Đây là Website được xây dựng cho cộng đồng yêu thích vật lý Việt Nam Website chứa nhiều nội dung phong phú với các mục như: Tin tức sự kiện, Vật lý hiện đại, Vật lý cổ điển, Giảng dạy – Nghiên cứu, Danh nhân

vật lý, Vật lý và Triết học, Thư viện vật lý, cùng với một diễn đàn để trao đổi và chia sẻ kiến thức

- http://thuvienvatly.com Website của trường Đại học Sư phạm TP.HCM Website này hỗ trợ và cung cấp các nguồn tài liệu rất tốt không chỉ cho học sinh, sinh viên mà ngay cả đối với giáo viên vật lý Website cho phép chia sẻ các tài liệu

một cách phong phú và có phân loại cụ thể như Đề thi, Giáo án, Phần mềm, Sách –

Báo – Tài liệu, Video, Hình ảnh Ngoài ra, Website còn có Diễn đàn trao đổi và đặc

biệt là Lớp học online và Trắc nghiệm online

- http://vatly.hnue.edu.vn Đây là Website khoa Vật lý của trường Đại học Sư

phạm Hà Nội

- http://olympiavn.org/forum Diễn đàn trao đổi các kiến thức tổng hợp, trong

đó có vật lý với nhiều chuyên mục và hoạt động khác nhau như Vật lý, Đố vui trực tuyến, Thi thử đại học, Thư viện đề thi, Giao lưu,

- http://www.iop.vast.ac.vn Website của Viện Vật lý Website cung cấp các thông tin về hoạt động vật lý trong và ngoài nước, các đề tài nghiên cứu khoa học

về vật lý

- http://tusach.thuvienkhoahoc.com/wiki Website đóng vài trò như một thư

viện thu nhỏ, cung cấp các Tin tức khoa học, Sách, Giáo án, Giáo trình điện tử, Bài

giảng trực tuyến

- http://phet.colorado.edu/vi/simulations/category/physics Website này cung

cấp các mô phỏng java không chỉ cho vật lý mà còn cho các ngành khoa học khác Đặc biệt, các mô phỏng này mặc dù được thiết kế bằng tiếng Anh nhưng đa số đã được Việt hóa, tạo thuận lợi hơn cho người xem

Tuy nhiên, đa phần các Website hiện nay chỉ dừng lại ở mức độ cung cấp các tài liệu cho người học một cách tổng hợp mà chưa có sự phân loại rõ ràng đối với

từng đối tượng cũng như chưa định hướng được phương pháp tự học cho người học

1.2.4 Nguyên t ắc thiết kế website hỗ trợ tự học

Để tạo ra một Website hỗ trợ cho việc tự học của người học đạt được hiệu quả cao, trong quá trình thiết kế cần chú ý một số nguyên tắc sau:

- Đảm bảo tính khoa học về nội dung: Nội dung được trình bày trong

Website phải chính xác và đầy đủ, được hệ thống hóa và trình bày một cách hợp lý

để người học có thể dễ dàng xác định được vị trí của kiến thức mình đang học trong

hệ thống kiến thức tổng quát

- Giao di ện thuận tiện: Giao diện Website là phần ảnh hưởng đầu tiên đến sự

đánh giá của người học về Website, tránh thiết kế Website quá màu mè và phức tạp, gây khó khăn cho người học trong khi sử dụng nên thiết kế Website đơn giản và rõ ràng các nội dung có trong Website

- L ựa chọn cụ thiết kế phổ biến: Để xây dựng Website tự học, chúng ta cần

tới các phần mềm hỗ trợ để tạo ra các tài liệu phục vụ cho quá trình tự học của người học như các giáo án điện tử, các hình ảnh, âm thanh, video, các mô phỏng,

Mặc dù các trình duyệt và các phần mềm hiện này đã có độ tương thích khá cao, các

sản phẩm của các phần mềm này có thể chạy được trực tiếp cho người học Tuy nhiên, không phải phần mềm nào cũng vậy, một số sản phẩm của các phần mềm

phải yêu cầu tải về để chạy trên máy và do đó cũng cần phải cài phần mềm đó, gây khó khăn cho người học Chính vì vậy, khi thiết kế Website, ta cần lựa chọn các

phần mềm thiết kế phổ biến với các sản phẩm của nó có thể sử dụng trực tiếp trên trình duyệt

- Có di ễn đàn trao đổi: Trong quá trình tự học chắc chắn người học sẽ có

những thắc mắc, những bế tắc cần được giải đáp, diễn đàn trao đổi chính là nơi mà không chỉ giữa giáo viên với người học mà còn là giữa người học với người học cùng nhau thảo luận, nêu và giải đáp các thắc mắc, giúp cho người học có thể tiếp

như tổ chức các hoạt động trong khóa học Hiện nay trên thế giới có nhiều hệ thống

quản lý học tập LMS được phát triển Tuy nhiên nếu nhắc tới tính phổ biến và tiện

lợi thì chúng ta phải kể đến Moodle, nó được sử dụng trên hơn 160 quốc gia và được dịch ra trên 75 ngôn ngữ

Moodle (viết tắt của Modular Object-Oriented Dynamic Learning Environment) là một hệ thống quản lý học tập mã nguồn mở cho phép tạo các khóa

học trên mạng Internet hay các Website học tập trực tuyến

Moodle được sáng lập năm 1999 bởi Martin Dougiamas Do không hài lòng

với hệ thống LMS/LCMS thương mại của WebCT trong trường đại học Curtin của

Úc, Martin đã quyết tâm xây dựng một hệ thống LMS mã nguồn mở và hướng tới giáo dục, hướng tới người dùng nhiều hơn

Điểm nổi bật của Moodle là hướng tới giáo dục và dành cho người làm trong lĩnh vực giáo dục Do đó, Moodle được thiết kế với giao diện trực quan và dễ sử

dụng, giáo viên chỉ cần thời gian ngắn để làm quen và sử dụng Moodle Moodle phù

hợp với nhiều cấp học và hình thức đào tạo như phổ thông, cao đẳng, đại học, đào

tạo từ xa,

Cộng đồng Moodle Việt Nam được thành lập vào tháng 3 năm 2005 với mục đích xây dựng các bản tiếng Việt và hỗ trợ giáo viên triển khai Moodle

Các tài liệu hướng dẫn và hỗ trợ về Moodle vô cùng đồ sộ mà trong giới hạn

của đề tài mà tôi không tiện nêu ra Các bạn có thể truy cập vào Website

http://moodle.org/course/view.php?id=45 để tìm hiểu các thông tin như việc Việt hóa Moodle, Cài đặt và sử dụng Moodle, Các tính năng của Moodle, Cách soạn bài

giảng bằng Moodle,

1.2.5.2 Các tính năng chính của Moodle

- Some basic features - Các ch ức năng cơ bản: bao gồm các chức năng về

quản lý trang Web, quản lý người dùng và quản lý khóa học

- Assignments – Nhi ệm vụ: Cho phép giáo viên giao các nhiệm cho người học

và chấm điểm các bài đã nộp lên

- Chats - Tán g ẫu: Cho phép những người tham gia trao đổi thời gia thực trên

Web

- Choices - L ựa chọn: Giáo viên có thể tạo ra một câu hỏi với nhiều phương

án trả lời, có thể dùng để tạo một cuộc thăm dò nhanh

- Forums - Di ễn đàn: Cho phép giáo viên tạo ra các diễn đàn thảo luận, trao

đổi giữa người học với người học, hoặc giữa người học với giáo viên

- Glossaries - B ảng thuật ngữ: Cho phép giáo viên tạo và duy trì một danh

sách các định nghĩa như một từ điển

- HotPot: Cho phép giáo viên tạo các câu hỏi nhiều lựa chọn, câu trả lời ngắn, trò chơi ô chữ, gắn kết/sắp xếp vị trí và câu vấn đáp điền vào ô trống bằng việc sử

dụng phần mềm Hot Potatoes

- Lessons - Bài h ọc: Cho phép giáo viên tạo một bài giảng với một nội dung

linh hoạt

- Quizzes - Câu v ấn đáp: Cho phép giáo viên thiết kế và thiết lập các bài kiểm

tra gồm câu hỏi đa lựa chọn, câu hỏi True - False và câu hỏi với câu trả lời ngắn

- Resources - Các ngu ồn tài nguyên: Nơi để các nguồn tài nguyên của khóa

học được chuẩn bị để upload lên sever của khóa học

- SCORM Packages - Các gói chu ẩn SCORM

- Surveys - Các cu ộc khảo sát: Cung cấp một số công cụ khảo sát dành cho

giáo viên

- Wiki: Là một trang web cho phép mọi người có thể thêm vào hay biên tập

Những phiên bản cũ của wiki không bị xóa và có thể khôi phục nếu có yêu cầu

1.2.6 Gi ới thiệu một số phần hỗ trợ việc xây dựng Website hỗ trợ tự học 1.2.6.1 Các ph ần mềm trình chiếu

- Microsotf PowerPoint: Là một phần mềm nằm trong Microsoft Office, đây

là một công cụ trình chiếu phổ biến nhất hiện nay với nhiều tính năng đa dạng, giáo

diện dễ sử dụng, nó không chỉ tạo ra các sản phẩm dùng để trình chiếu trong các

buổi báo cáo, hội thảo mà còn có thể tạo ra các bài giảng dùng để giảng dạy

- Lecture Maker: Là một sản phẩm của hãng Daulsoft – Hàn Quốc chuyên

dùng để tạo các bài giảng điện tử Phần mềm có giao diện đơn giản, dễ sử dụng với nhiều tính năng tương tự Microsoft PowerPoint Tuy nhiên, phần mềm có một số ưu điểm nổi bật như cho phép đưa vào nhiều định dạng file như flash, PDF, PowerPoint, Website,

- Novoasoft PagePlayer: Đây cũng là phần mềm dùng để tạo ra các tài liệu trình chiếu như PowerPoint, điểm nổi bật của Novoasoft PagePlayer là có thể chèn các hình ảnh đặc biệt từ Novoasoft Science Word 5.0 và soạn thảo các công thức toán học một cách đơn giản và linh hoạt

- 280 Slides (http://www.280slides.com): Đây là một Website cho phép tạo ra các tài liệu trình chiếu một cách nhanh chóng và phong phú trực tiếp trên Internet

mà không cần phải cài đặt Ngoài các tính năng cơ bản vốn có ở các công cụ trình chiếu khác, 280 Slides có điểm nổi bật là có thể chèn các âm thanh, hình ảnh trực

tiếp từ các Website chia sẻ lớn như: YouTube, Flickr, Photobucket,

1.2.6.2 Các ph ần mềm thiết kế và chỉnh sửa hình ảnh, âm thanh, video

- CamStudio: Đây là một phần mềm miễn phí cho phép ghi lại các tất cả các

hoạt động và âm thanh trên màn hình máy tính, từ đó bạn có thể tạo ra các tài liệu hướng dẫn về một hoạt động nào đó trên máy tính cho học sinh, sau đó xuất ra dưới

dạng tập tin video có định dạng AVI

- Wondershare DemoCreator: Tương tự CamStudio, DemoCreator cho phép ghi lại các thao tác trên màn hình thời gian thực, đồng thời làm nổi bật lên với các phương tiện như Callouts, Shapes, Animated images và nhiều thứ khác.Ngoài ra,

phần mềm còn có thể xuất ra các sản phẩm dưới nhiều định dạng để phục vụ cho nhiều mục đích như hỗ trợ trực tuyến, trang web trưng bày, tài liệu hướng dẫn,

- Adobe Photoshop: Đây là một phần mềm thiết kế và chỉnh sửa phần mềm

phổ biến và chuyên nghiệp Phần mềm cho phép tạo, cắt ghép, chỉnh sửa hình ảnh

một cách đa dạng, tùy theo nhu cầu để đưa vào các bài giảng và tài liệu học tập

- Format Factory: Phần mềm này được dùng để chuyển đổi hầu hết các định

dạng hình ảnh, âm thanh và video thành các định dạng tùy thuộc vào yêu cầu để chèn vào các tài liệu, các chương trình khác nhau

1.2.6.3 Các ph ần mềm thiết kế mô phỏng vật lý

- Macromedia Flash: Đây là phần mềm cho phép thiết kế, chỉnh sửa và tạo ra các mô phỏng định dạng Flash (.swf) Macromedia Flash với thiết kế khá đơn giản

và dễ sử dụng, chỉ cần tìm hiểu và thực hành trong một thời gian tương đối ngắn ta

đã có thể tự tạo ra các mô phỏng, thí nghiệm đơn giản để phục vụ cho giảng dạy

- Crocodile Physics: Là phần mềm chuyên được dùng để thiết kế các mô

phỏng trong trường phổ thông với các công cụ hỗ trợ được phân loại cho từng nội dung theo chương trình học Ngoài ra, phần mềm còn có kho mô phỏng, thí nghiệm

ảo để người dùng sử dụng hoặc tham khảo

- Easy Java Simulations (EJS): Đây là phần mềm được dùng để tạo ra các mô

phỏng dưới định dạng java Thông thường, để tạo ra một mô phỏng bằng java ta cần khá nhiều kiến thức về lập trình, tuy nhiên, với EJS thì công việc trở nên đơn giản hơn, ta chỉ cần trang bị những kiến thức và kỹ năng cơ bản về lập trình java là đã có

thể thao tác được trên phần mềm

1.2.6.4 Các ph ần mềm tạo công cụ đánh giá

- Wondershare Quiz-Creator: Phần mềm cho phép tạo ra các một bài kiểm tra

với nhiều hình thức như trắc nghiệm nhiều lựa chọn, điền khuyết, ghép nội dung,

lựa chọn đúng sai, và có thể xuất ra dưới nhiều định dạng hỗ trợ nhiều mục đích khác nhau

- Hot Potatoes: Đây là phần mềm dùng để tạo các bài kiểm tra với nhiều dạng câu hỏi trắc nghiệm, ngoài ra phần mềm còn có các chức năng như đảo ngẫu nhiên câu hỏi và đáp án, cho phép chèn hình ảnh, âm thanh và video, Tuy nhiên nhược điểm chính của phần mềm là không hỗ trợ các ký hiệu toán học, vật lý và hóa học

- Articulate QuizMaker: Đây là công cụ khá tốt để tạo các bộ đề thi trắc nghiệm để trả lời trên máy tình hoặc trên giấy Phần mềm cũng cung cấp nhiều dạng

trắc nghiệm, tính điểm, nhận xét kết quả, Ưu điểm của phần mềm là tạo ra sản

phẩm có dạng *.html hay *.doc nên có thể chạy ở hầu hết các máy tính mà không

chọn đơn giản và khả thi nhất Tuy nhiên, để Website tự học đạt kết quả cần sự đầu

tư công sức khá lớn từ người giáo viên Người giáo viên cũng cần phải tự học, tự nghiên cứu các phần mềm, các cách tạo bài giảng một cách hợp lý, sinh động để tạo

sự hứng thú cho học sinh

Chương 2

“ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM” LỚP 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 2.1 Xác định đặc điểm kiến thức phần “Động học chất điểm” trong chương trình v ật lý lớp 10 trung học phổ thông

2.1.1 V ị trí và vai trò của phần “Động học chất điểm”

Trong vật lý học, cơ học là một phần hết sức quan trọng và cơ bản Nó khảo sát các quá trình cơ bản nhất của vật lý, đó chính là chuyển động cơ – sự dời chỗ

của một vật so với vật khác Cơ học là kiến thức nền tảng và có mối liên hệ với nhiều phần khác trong vật lý học cũng như một số môn khoa học khác Trong chương trình vật lý lớp 10 trung học phổ thông ở nước ta hiện nay, phần cơ học được chia thành 3 phần chính:

+ Động học chất điểm: khảo sát chuyển động của chất điểm mà chưa xét tới các tác dụng có thể làm biến đổi chuyển động ấy

+ Động lực học chất điểm: khảo sát chuyển động của chất điểm có xét tới các tác dụng có thể làm biến đổi chuyển động

+ Tĩnh học: Khảo sát trạng thái cân bằng của một vật khi chịu tác dụng của vật khác

Động học chất điểm là phần mở đầu của cơ học, nó nghiên cứu các chuyển động đơn giản nhất, đưa ra các khái niệm cơ bản của cơ học, từ đó tạo tiền đề để

tiếp tục nghiên cứu các phần khác của cơ học cũng như vật lý học Vì vậy, nếu học sinh không nắm vững các kiến thức của phần “Động học chất điểm” thì rất khó để

có thể tiếp thu tốt các kiến thức ở các phần sau của chương trình vật lý phổ thông

Do đó, cần phải hỗ trợ và giúp đỡ các em nắm thật vững những kiến thức của phần

học này, đồng thời, bắt đầu hình thành cho các em khả năng tự học ngay từ chương

này sẽ giúp ích cho các em rất nhiều trong quá trình học tập vật lý những phần kiến

thức sau

2.1.2 Sơ đồ cấu trúc nội dung trong phần “Động học chất điểm”

Nội dung của phần “Động học chất điểm” trong chương trình vật lý 10 trung

học phổ thông bao gồm:

- Tìm hiểu các khái niệm cơ bản trong cơ học như: chuyển động cơ, chất điểm,

hệ quy chiếu, vận tốc, tốc độ, gia tốc, quãng đường, độ dời, tần số, chu kỳ,

- Khảo sát các chuyển động cơ bản nhất của chất điểm: chuyển động thẳng đều, chuyển động thẳng biển đổi đều, chuyển động tròn đều

- Tính tương đối của chuyển động đối với các hệ quy chiếu khác nhau

Các nội dung này có thể được sắp xếp theo sơ đồ cấu trúc như sau:

2.1.3 Chu ẩn kỹ năng, kiến thức cần đạt đươc

Theo Sách giáo viên Vật lý 10 – Nâng cao, chuẩn kiến thức, kỹ năng cần đạt được trong phần “Động học chất điểm” bao gồm [8, Tr 5-7]:

- Nêu được chuyển động, chất điểm,

hệ quy chiếu, mốc thời gian, vận tốc là

gì

- Xác định được vị trí của

một chất điểm trong một hệ quy chiếu đã cho

Chuyển động

thẳng đều

- Nhận biết được đặc điểm về vận tốc

của chuyển động thẳng đều

- Nêu được vận tốc tức thời là gì

- Lập được phương trình tọa

độ của chuyển động thẳng đều

𝑥 = 𝑥0+ 𝑣𝑡

- Vận dụng được phương trình 𝑥 = 𝑥0+ 𝑣𝑡 đối với chuyển động thẳng đều của

một hoặc hai vật

- Vẽ được đồ thị tọa độ của hai chuyển động thẳng đều cùng chiều, ngược chiều

Dựa vào đồ thị tọa độ xác định thời điểm, vị trí đuổi kip hay gặp nhau

Chuyển động

thẳng biến

đổi đều Sự

rơi tự do

- Nêu đươc ví dụ về chuyển động

thẳng biến đổi đều (nhanh dần đều,

chậm dần đều)

- Viết được công thức tính gia tốc của

một chuyển động thẳng biến đổi đều

- Nêu được đặc điểm của vectơ gia tốc trong chuyển động thẳng nhanh dần đều và chuyển động thẳng chậm dần đều

- Viết được công thức tính vận tốc

𝑣 = 𝑣0+ 𝑎𝑡, phương trình chuyển động

𝑥 = 𝑥0+ 𝑣0𝑡 +12𝑎𝑡2 Từ đó suy ra công thức tính đường đi

- Nêu được sự rơi tự do là gì và viết được công thức tính vận tốc và đường

đi của chuyển động rơi tự do Nêu được đặc điểm về gia tốc rơi tự do

- Vận dụng được phương trình chuyển động và các công thức

𝑣 = 𝑣0+ 𝑎𝑡

𝑥 = 𝑥0 + 𝑣0𝑡 +12𝑎𝑡2

𝑣2− 𝑣02 = 2𝑎𝑠

- Vẽ được đồ thị vận tốc của chuyển động thẳng biến đổi đều và xác định được các đặc điểm của chuyển động dựa vào đồ thị này

- Xác định được gia tốc của chuyển động nhanh dần đều

- Viết được công thức tính tốc độ dài

và chỉ được hướng của vectơ vận tốc trong chuyển động tròn đều

- Viết được công thức và nêu được đơn vị đo của tốc độ góc, chu kì, tần

số của chuyển động tròn đều

- Giải được các bài tập về chuyển động tròn đều

- Viết được hệ thức giữa tốc độ dài và

- Nêu được sai số tuyệt đối của phép

đo một đại lượng vật lý và phân biệt được sai số tuyệt đối và sai số tỉ đối

- Xác định được sai số tuyệt đối và sai số tỉ đối trong các phép đo trực tiếp và gián

tiếp

2.2 Xác định mục tiêu của Website

Với việc xây dựng Website làm một phương tiện hỗ trợ cho học sinh trong quá trình tự học và ôn luyện kiến thức tại nhà thì Website này có một số mục tiêu như sau:

- Giúp học sinh ôn tập và củng cố các kiến thức: Với thời gian tương đối ít ở trên lớp trong khi lượng kiến thức của một bài khá nhiều, có thể các em sẽ không

nắm bắt được hết các kiến thức mà thầy cô đã dạy trên lớp thì Website sẽ có phần bài giảng điện tử và tóm tắt nội dung của bài học để giúp học sinh ôn tập cũng như

củng cố các kiến thức còn mơ hồ hay chưa hiểu Ngoài ra, nếu học sinh cần chuẩn

bị bài trước khi đến lớp thì cũng có thể tham khảo qua Website

- Rèn luyện kỹ năng làm bài tập: Giải các bài tập vật lý là một hoạt động hết

sức quan trọng trong quá trình học tập môn vật lý Website cung cấp cho các em các

dạng bài tập cơ bản, phương pháp giải, ví dụ giải cũng như các bài tập tự luận để các em thực hành

- Kiểm tra, đánh giá: Website sẽ có các bài kiểm tra dưới hình thức trắc nghiệm để học sinh có thể làm và đánh giá được mức độ hiểu bài của mình Nếu chưa đạt thì các em có thể biết để ôn lại kiến thức của bài một lần nữa

- Góp phần hình thành khả năng tự học trên Website: Với việc học tập và thao tác trên Website sẽ góp phần hình thành thói quen và kỹ năng học tập trên Website

- Góp phần tạo hứng thú trong học tập và nâng cao kết quả học tập của học sinh

2.3 Xác định cấu trúc Website

Website được xây dựng dựa trên hệ thống quản lý khóa học của Moodle, do

đó, các nội dung trên Website sẽ được cấu trúc theo một trong các hình thức sau: + Định dạng theo chuẩn SCROM

+ Định dạng theo kiểu diễn đàn cộng đồng

+ Định dạng theo chủ đề

+ Định dạng theo ngày tháng

Đối với Website hỗ trợ học sinh tự học này, tôi chọn hình thức định dạng theo

chủ đề tương ứng với các phần chính của chương Động học chất điểm lớp 10 trung

học phổ thông

Hình 2.1 Cấu trúc theo chủ đề của Website Website được cấu trúc theo các chủ đề sau:

 T ổng quan

Bao gồm các phần sau:

• Hướng dẫn cách tự học trên Website

• Hướng dẫn cách cài đặt một số phần mềm hỗ trợ

• Cấu trúc nội dung chương Động học chất điểm

• Một số điểm cần lưu ý khi giải bài tập phần Động học chất điểm

• Diễn đàn tin tức

 Tính tương đối của chuyển động

Các chủ đề nội dung chính trên (từ Chuyển động cơ tới Tính tương đối của chuyển động) đều bao gồm các phần sau:

• Bài gi ảng lý thuyết: Được thiết kế bằng phần mềm Lecture Maker giúp học

sinh củng cố các lý thuyết còn chưa nắm rõ trong quá trình học trên lớp với các hình ảnh, video và mô hình, thí nghiệm ảo sinh động

Hình 2.2 Hình ảnh của một trang Bài giảng lý thuyết

• Tóm t ắt lý thuyết: Tổng hợp các kiến thức cơ bản mà học sinh cần nắm được

trong bài