sử dụng phần mềm toolbook thiết kế ebook hỗ trợ học sinh tự học môn hóa học lớp 10 ban cơ bản trung học phổ thông

HỒ CHÍ MINH Văn Thị Trà My SỬ DỤNG PHẦN MỀM TOOLBOOK THIẾT KẾ EBOOK HỖ TRỢ HỌC SINH TỰ HỌC MÔN HÓA HỌC LỚP 10 BAN CƠ BẢN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC Thành ph

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH

Văn Thị Trà My

SỬ DỤNG PHẦN MỀM TOOLBOOK THIẾT KẾ EBOOK HỖ TRỢ HỌC SINH

TỰ HỌC MÔN HÓA HỌC LỚP 10 BAN CƠ BẢN

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh – 2011

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH

Văn Thị Trà My

SỬ DỤNG PHẦN MỀM TOOLBOOK THIẾT KẾ EBOOK HỖ TRỢ HỌC SINH

TỰ HỌC MÔN HÓA HỌC LỚP 10 BAN CƠ BẢN

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học

Mã số : 60 – 14 - 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS LÊ HUY HẢI

Thành phố Hồ Chí Minh – 2011

L ỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn, tác giả đã nhận được

sự động viên, giúp đỡ tận tình của thầy cô, bạn bè, cha mẹ Tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc về sự giúp đỡ quý báu này

Đặc biệt xin gởi lời tri ân thầy Lê Huy Hải và thầy Trịnh Văn Biều đã nhiệt tình chia sẻ những kinh nghiệm và ý kiến của mình để giúp tác giả hoàn thành luận văn

Tác giả cũng xin cảm ơn các thầy cô giảng dạy lớp Cao học khóa 20 đã mở rộng, nâng cao kiến thức chuyên môn cho tác giả

Và cuối cùng xin chân thành cảm ơn thầy cô và học sinh trường THPT Nam

Hà, THPT Đa Phước và THPT Nam Kỳ Khởi nghĩa đã ủng hộ, giúp đỡ tác giả trong thời gian nghiên cứu và thực nghiệm sư phạm

Chân thành cảm ơn!

M ỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN 3

MỤC LỤC 4

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 7

DANH MỤC CÁC BẢNG 8

DANH MỤC CÁC HÌNH 9

MỞ ĐẦU 11

1.Lí do chọn đề tài 11

2.Mục đích nghiên cứu 11

3.Nhiệm vụ của đề tài 11

4.Khách thể và đối tượng nghiên cứu 12

5.Phạm vi nghiên cứu 12

6.Giả thuyết khoa học 12

7.Phương pháp nghiên cứu 12

8.Đóng góp mới đề tài 13

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 14

1.1.Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 14

1.2 Đổi mới phương pháp dạy học 16

1.2.1.Các xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay 16

1.2.2.Đổi mới phương pháp dạy học bằng việc sử dụng phương tiện dạy học 18

1.3 Tự học 20

1.3.1.Khái niệm tự học 20

1.3.2 Hình thức tự học [56] 21

1.3.3.Vai trò tự học 22

1.3.4.Chu trình tự học 23

1.4.Ebook 25

1.4.1 Khái niệm ebook [68] 25

1.4.2.Ưu điểm của ebook 26

1.4.3.Vai trò của ebook trong hoạt động tự học 26

1.5 Phần mềm ToolBook [15] 27

1.5.1 Giới thiệu 27

1.5.2.Hướng dẫn sử dụng phần mềm Toolbook để thiết kế ebook 29

1.5.3.Giới thiệu các phần mềm hỗ trợ thiết kế ebook 43

Chương 2 THIẾT KẾ EBOOK CHƯƠNG “OXI-LƯU HUỲNH”, “TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC” LỚP 10 BAN CƠ BẢN THPT BẰNG PHẦN MỀM TOOLBOOK 47

2.1 Tổng quan chương “Oxi – Lưu huỳnh”, “Tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học” 47

2.1.1 Mục tiêu dạy học [23] 47

2.1.2 Cấu trúc nội dung 48

2.2 Nguyên tắc thiết kế ebook 49

2.2.1.Về nội dung 49

2.2.2.Về hình thức 50

2.2.3.Về sử dụng 50

2.2.4.Về tính hiệu quả 50

2.3 Quy trình thiết kế ebook 51

2.4 Cấu trúc ebook chương “Oxi – Lưu huỳnh”, “Tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học” 53 2.4.1 Cấu trúc trang “Chủ” 53

2.4.2 Cấu trúc trang “Giới thiệu” 55

2.4.3 Cấu trúc trang “Lý thuyết” 55

2.4.4.Cấu trúc trang “Thư giãn” 57

2.4.5.Cấu trúc trang “Tư liệu” 58

2.4.6 Cấu trúc các trang con 59

2.5 Nội dung ebook chương “Oxi – Lưu huỳnh”, “Tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học” 61

2.6 Điểm mới của ebook chương “Oxi - Lưu huỳnh”, “Tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học” 68

2.7 Phương pháp dạy và học bằng ebook chương “Oxi – Lưu huỳnh”, “Tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học” 69

2.7.1 Phương pháp dạy học sinh tự học bằng ebook 69

2.7.2 Phương pháp học sinh tự học bằng ebook 70

2.7.3 Chú ý khi dạy học sinh tự học bằng ebook 70

2.7.4 Chú ý khi học sinh tự học bằng ebook 72

Chương 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 75

3.1 Mục đích thực nghiệm 75

3.2 Đối tượng thực nghiệm 75

3.3 Phương pháp xử lý kết quả thực nghiệm [6] 76

3.4 Tiến hành thực nghiệm 78

3.5 Kết quả thực nghiệm 79

3.5.1 Kết quả về mặt định lượng 79

3.5.2 Kết quả về mặt định tính 84

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 99

1.Kết luận 99

2.Kiến nghị 101

3.Hướng phát triển của đề tài 102

TÀI LIỆU THAM KHẢO 103

PHỤ LỤC 107

DANH M ỤC CHỮ VIẾT TẮT

PRC : Mobipocket eBook File

SBT : Sách bài tập TCHH : Tính chất hóa học

DANH M ỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1 So sánh ebook thực hiện từ các phần mềm khác nhau 31

Bảng 1.2 Ý nghĩa từng file trong Tab Quick Start 34

Bảng 2.1 Mô tả bố trí trang “Chủ” 59

Bảng 2.2 Mô tả bố trí trang “Giới thiệu” 60

Bảng 2.3 Mô tả bố trí trang “Lý thuyết” 61

Bảng 2.4 Mô tả bố trí trang “Bài tập” 62

Bảng 2.5 Mô tả bố trí trang “Thư giãn” 63

Bảng 2.6 Mô tả bố trí trang “Tư liệu” 64

Bảng 2.7 Nội dung ebook 67

Bảng 3.1 Các lớp thực nghiệm và đối chứng 82

Bảng 3.2 So sánh độ lệch chuẩn và hệ số biến thiên 84

Bảng 3.3 Kế hoạch giảng dạy 86

Bảng 3.4 Điểm bài kiểm tra 15 phút 87

Bảng 3.5 Phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích bài kiểm tra 15 phút 87

Bảng 3.6 Tổng hợp kết quả học tập bài kiểm tra 15 phút 88

Bảng 3.7 Tổng hợp các tham số đặc trưng bài kiểm tra 15 phút 89

Bảng 3.8 Điểm bài kiểm tra 1 tiết 89

Bảng 3.9 Phân phối tần số, tần suất, tần suất lũy tích bài kiểm tra 1 tiết 90

Bảng 3.10 Tổng hợp kết quả học tập bài kiểm tra 1 tiết 91

Bảng 3.11 Tổng hợp các tham số đặc trưng bài kiểm tra 1 tiết 91

Bảng 3.12 Thống kê số liệu phiếu nhận xét của HS về ebook 92

Bảng 3.13 Tổng hợp số phiếu của HS tham gia nhận xét về ebook 93

Bảng 3.14 Danh sách GV tham gia nhận xét ebook 95

Bảng 3.15 Tổng kết kết quả nhận xét của GV về ebook 96

DANH M ỤC CÁC HÌNH

Hình 1.1 Công nghệ dạy học hiện đại 18

Hình 1.2 Xu hướng sử dụng phương tiện dạy học 20

Hình 1.3 Ứng dụng CNTT trong dạy học 22

Hình1.4 Hoạt động tự học 23

Hình1.5 Các hình thức tự học 24

Hình1.6 Chu trình tự học 3 giai đoạn 26

Hình1.7 Chu trình tự học 4 giai đoạn 27

Hình1.8 Chức năng của ebook 29

Hình1.9 Các bước khởi động Toolbook 33

Hình1.10 Giao diện chương trình Toolbook 33

Hình1.11 Giao diện Tab Quick Start 34

Hình 1.12 Tạo một ebook với Tab Templates 35

Hình 1.13 Giao diện trang thiết kế với file đã chọn 35

Hình 1.14 Các công cụ soạn thảo văn bản 1 36

Hình 1.15 Các công cụ soạn thảo văn bản 2 36

Hình 1.16 Giao diện Properties for Text Field 37

Hình 1.17 Thiết lập chèn hình ảnh 37

Hình 1.18 Hình ảnh của Universal Media Player 38

Hình 1.19 Trình tự các bước chèn video 38

Hình 1.20 Hình ảnh của Flash Media Player 39

Hình 1.21 Trình tự các bước chèn flash 39

Hình 1.22 Công cụ vẽ của Draw Objects 40

Hình 1.23 Đặc tính các phần trong hộp thoại Properties for Polygon 40

Hình 1.24 Cách vẽ chậu thủy tinh 41

Hình 1.25 Cách vẽ ống nghiệm 41

Hình 1.26 Giao diện hộp thoại Properties for Button 42

Hình 1.27 Vẽ Button đơn giản 42

Hình 1.28 Vẽ Button đẹp 43

Hình 1.29 Đặc tính từng phần trong New Page 43

Hình 1.30 Giao diện hộp thoại Hyperlink 44

Hình 1.31 Hướng dẫn tạo liên kết đến các quyển sách khác 44

Hình 1.32 Giao diện Properties for Multiple Choice Question 45

Hình 1.33.Cách chọn các mục ở hộp thoại Properties for Multiple Choice Question 46

Hình 1.34 Nội dung các mục trong hộp thoại Edit the Answer 47

Hình 1.35 Giao diện phần mềm Mindjet MindManager Pro 7 47

Hình 1.36 Giao diện phần mềm Flash Effect Maker 48

Hình 1.37 Giao diện phần mềm QuizCreator 49

Hình 2.1 Cấu trúc nội dung chương “Oxi – Lưu huỳnh” 53

Hình 2.2 Cấu trúc nội dung chương “Tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học” 53

Hình 2.4 Cấu trúc ebook 58

Hình 2.5 Giao diện trang “Chủ” 59

Hình 2.6 Giao diện trang “Giới thiệu” 60

Hình 2.7 Giao diện trang “Lý thuyết” 61

Hình 2.8 Giao diện trang “Bài tập” 62

Hình 2.8 Giao diện trang “Thư giãn” 63

Hình 2.9 Giao diện trang “Tư liệu” 64

Hình 2.10 Giao diện trang “Các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng” 65

Hình 2.11 Giao diện trang “ Sơ đồ củng cố bài Tốc độ phản ứng” 66

Hình 2.12 Giao diện trang “Đề thi thử số 1” 66

Hình 2.13 Giao diện trang “Tính chất vật lý bài Lưu huỳnh” 67

Hình 2.14 Giao diện trang “Phương pháp giải phần nhận biết” 68

Hình 2.15 Giao diện trang “Bài tập tự luận” 69

Hình 2.16 Giao diện trang “Bài tập trắc nghiệm” 70

Hình 2.17 Giao diện trang “Trò chơi ném phi lao” 71

Hình 2.18 Giao diện trang “Hóa học và cuộc sống” 71

Hình 2.19 Giao diện trang “Chuyện kể hóa học” 72

Hình 2.20 Giao diện trang “Thí nghiệm vui” 73

Hình 2.21 Giao diện “Album ảnh hóa học” 73

Hình 2.22 Mô hình phương pháp dạy học chương “Oxi – Lưu huỳnh” 75

Hình 3.1 Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 15 phút 78

Hình 3.2 Biểu đồ kết quả bài kiểm tra 15 phút 78

Hình 3.3 Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra 1 tiết 90

Hình 3.4 Biểu đồ kết quả bài kiểm tra 1 tiết 91

M Ở ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Giáo dục là vấn đề thách thức toàn cầu Hiện nay, ở nước ta đang nỗ lực đổi mới nội dung và phương pháp dạy học với nhiều mô hình, biện pháp khác nhau hướng tới việc học tập chủ động, nâng cao tính tích cực trong dạy và học một cách toàn diện Muốn vậy cần phải cải tiến đồng bộ các thành tố liên quan, trong đó phương tiện dạy học là một thành tố quan trọng

Phù hợp với phương pháp dạy học hiện nay, một hình thức đào tạo mới đã du nhập vào nước ta: E-learning Mô hình đào tạo này phát triển nhanh chóng và thể hiện với nhiều dạng khác nhau Ebook là một dạng của E-learning Ebook có tính năng tương tác cao và tạo điều kiện cho người học trao đổi thông tin dễ dàng hơn Ngoài ra, ebook còn hỗ trợ tối đa cho việc tự học của người học và là xu thế tất yếu trong thời đại tri thức ngày nay

Thêm vào đó, ToolBook ra đời theo nhu cầu làm cho người dùng có thể tạo ebook dễ sử dụng mà không cần phải lập trình, những đối tượng vẽ cơ bản, đồ họa, và những đối tượng khác nữa được thiết lập sẵn với những khả năng mở rộng tích hợp sẵn trong chương trình ToolBook rất linh hoạt trong sự tương tác và có khả năng phù hợp với bất cứ hoàn cảnh nào

Chính vì những lý do trên, tác giả chọn đề tài “Sử dụng phần mềm ToolBook thiết kế

ebook hỗ trợ học sinh tự học môn Hóa học lớp 10 ban cơ bản trung học phổ thông” Hy

vọng đề tài này sẽ góp phần đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao hiệu quả học tập môn Hóa học

2 Mục đích nghiên cứu

Thiết kế ebook hỗ trợ tự học chương “Oxi – Lưu huỳnh”, “Tốc độ phản ứng và cân bằng

hóa học” nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Hóa học lớp 10 ban cơ bản trung học phổ

thông qua việc sử dụng phần mềm ToolBook và giúp học sinh tự học đạt kết quả tốt hơn

3 Nhiệm vụ của đề tài

3.1 Nghiên c ứu cơ sở lý luận của đề tài

- Nghiên cứu lý luận và hoạt động tự học

- Nghiên cứu lí thuyết chương “Oxi – Lưu huỳnh”, “Tốc độ phản ứng và cân bằng hóa

học”

- Nghiên cứu phần mềm Toolbook

3.2 Sử dụng phần mềm Toolbook thiết kế ebook hỗ trợ tự học

3.3 Thực nghiệm sư phạm để đánh giá kết quả nghiên cứu

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy và học hóa học ở trường trung học phổ thông

- Đối tượng nghiên cứu: Việc thiết kế ebook hỗ trợ tự học chương “Oxi – Lưu huỳnh”,

- Trường THPT Nam Hà, thành phố Biên Hòa

- Trường THPT Đa Phước, Bình Chánh, thành phố Hồ Chí Minh

- Trường THPT Nam Kì Khởi Nghĩa, quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh

• Thời gian: Từ tháng 10/2010 đến tháng 10/2011

6 Giả thuyết khoa học

Nếu khai thác tốt chức năng của phần mềm Toolbook, nắm vững nội dung Hóa học lớp

10 và biết rõ nhu cầu tự học của học sinh thì sẽ thiết kế được ebook có chất lượng và có tính khả thi, nâng cao kết quả học tập của học sinh

7 Phương pháp nghiên cứu

Nhóm p hương pháp nghiên cứu lý luận

- Đọc và nghiên cứu tài liệu có liên quan đến đề tài

- Phân loại và hệ thống hóa

- Phân tích và tổng hợp

Nhóm p hương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Sử dụng phần mềm ToolBook thiết kế ebook

- Điều tra thực trạng công tác dạy học môn Hóa học, thực trạng sử dụng phương tiện và

thiết bị dạy học ở trường THPT

- Trao đổi kinh nghiệm với giáo viên và các chuyên gia

- Thực nghiệm sư phạm đánh giá tính khả thi và hiệu quả của ebook

Nhóm p hương pháp toán học

- Xử lý số liệu bằng phương pháp thống kê

8 Đóng góp mới đề tài

- Thiết kế ebook chương “Tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học”

- Sử dụng phần mềm ToolBook là một phần mềm có tính ưu việt cao, để thiết kế ebook

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1.1.T ổng quan về vấn đề nghiên cứu

Trong thời đại hiện nay, tin học giữ vai trò quan trọng trong giáo dục Do đó, ngày càng xuất hiện nhiều Website Hóa học với nhiều nội dung hấp dẫn và bổ ích như:

Website Việt Nam

Website nước ngoài

9 http://www.chemistry.org/portal/a/c/s/1/home.html (trang web của Mỹ)

10 http://chemistry.about.com (các hóa chất trong Hóa học)

11 http://www.webelements.com (các nguyên tố Hóa học có minh họa bằng hình ảnh)

12 http://scienceworld.wolfram.com/chemistry (thí nghiệm Hóa học, các sản phẩm liên quan đến thí nghiệm)

13 http://chemistry.berkeley.edu (trang bộ môn của trường đại học Califonia)

14 http://www.anachem.umu.se/eks/pointers.htm (trang web chính đến các trang web

Hóa học)

15 http://www.educationindex.com/chem (trang web học tập Hóa học)

16 http://almaz.com/nobel/chemistry/chemistry.htm (các giải nobel Hóa học)

17 http://library.thinkquest.org (Hóa học Tutor)

18 http://www.stanford.edu/dept/chemistry (trang web Hóa học của trường đại học Stanford)

Tuy nhiên, nội dung các trang web này mang tính tổng quát, chưa có tính hệ thống từng cấp, tường bậc Ngoài ra, các trang web nước ngoài toàn tiếng Anh nên gây nhiều khó khăn cho HS trong quá trình học tập và tìm kiếm thông tin

Do đó, để tạo điều kiện học tập tốt cho HS, mấy nay gần đây xuất hiện khá nhiều khóa luận tốt nghiệp hay luận văn trình bày về thiết kế ebook, Website hỗ trợ cho quá trình dạy học Hóa học:

1 Hỉ A Mổi (2005), Thiết kế Website tự học môn Hóa học lớp 11 chương trình phân ban thí điểm, Khóa luận tốt nghiệp, ĐHSP TPHCM

2 Phạm Duy Nghĩa (2006), Thiết kế Website phục vụ việc học tập và ôn tập chương nguyên tử cho HS lớp 10 bằng phần mềm Macromedia Flash và Dreamweaver, Khóa

luận tốt nghiệp, ĐHSP TPHCM

3 Lê Thị Xuân Hương (2007), Thiết kế Website hỗ trợ việc dạy và tự học chương

“Halogen” lớp 10 trung học phổ thông, Khóa luận tốt nghiệp, ĐHSP TPHCM

4 Đàm Thị Thanh Hương (2007), Thiết kế ebook dạy học môn Hóa học chương trình nâng cao lớp 12, Luận văn Thạc sĩ khoa học giáo dục, ĐHSP TPHCM

5 Trịnh Lê Hồng Phương (2008), Thiết kế học liệu điện tử chương “Oxi – Lưu huỳnh”

10 hỗ trợ hoạt động tự học cho học sinh trung học phổ thông, Khóa luận tốt nghiệp,

8 Nguyễn Thị Thanh Thắm (2009), Thiết kế sách giáo khoa điện tử phần Hóa học vô

cơ lớp 11 nâng cao, Luận văn thạc sĩ giáo dục học, ĐHSP TPHCM

9 Vũ Thị Phương Linh (2009), Thiết kế ebook hỗ trợ việc dạy và học phần hóa hữu cơ lớp 11 THPT (chương trình nâng cao), Luận văn thạc sĩ giáo dục

13 Nguyễn Thị Thanh Hoa (2010), Thiết kế ebook hỗ trợ giáo dục môi trường ở trường THPT, Luận văn thạc sĩ giáo dục học, ĐHSP TPHCM

14 Nguyễn Ngọc Bảo Hân (2010), Thiết kế sách giáo khoa điện tử chương “Lý thuyết phản ứng hóa học” lớp 10 chuyên hóa học, Luận văn thạc sĩ giáo dục học, ĐHSP

TPHCM

Qua các năm, các đề tài nghiên cứu ngày càng đẹp, sinh động và có nội dung phong phú Bên cạnh nội dung lý thuyết bổ ích, bài tập thiết thực còn có thêm phần tư liệu hấp dẫn… Đặc biệt, ebook của tác giả Tống Thanh Tùng có bước phát triển mạnh so với các năm trước Ebook tuy không sinh động, hấp dẫn nhưng phần bài tập biên soạn công phu, tỉ

mỉ và tiện lợi cho HS ôn thi tốt nghiệp hay đại học

Mỗi đề tài có những thế mạnh riêng nhưng có chung đặc điểm là chủ yếu thiết kế ebook

hay Website bằng phần mềm Macromedia Flash và Dreamweaver Chưa có đề tài nào đề

cập đến thiết kế ebook bằng phần mềm Toolbook Ngoài ra, cũng chưa có đề tài nào đề cập đến thiết kế ebook chương “Tốc độ phản ứng và cân bằng hóa học” lớp 10 THPT

1.2 Đổi mới phương pháp dạy học

Một trong những giải pháp thực hiện mục tiêu giáo dục hiện nay là đổi mới phương

pháp giáo dục Bởi vì: "Đổi mới và hiện đại hóa phương pháp giáo dục, chuyển việc truyền đạt tri thức thụ động: Thầy giảng, trò ghi sang hướng người học chủ động tư duy trong quá trình tiếp cận tri thức, dạy cho người học phương pháp tự học, tự thu nhận thông tin một cách có hệ thống và có tư duy phân tích tổng hợp phát triển được năng lực của mỗi cá nhân, tăng cường tính chủ động, tính tự chủ của học sinh …" và "Sự học, tự đào tạo là một con đường phát triển suốt đời của mỗi con người trong điều kiện kinh tế, xã hội nước ta hiện nay và cả mai sau Đó là cách giáo dục được nâng cao khi tạo ra năng lực sáng tạo của người học, khi biến quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục” [29]

1.2.1 Các xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay

Đổi mới phương pháp dạy học đang được xã hội quan tâm và là yêu cầu cấp bách của thời đại Do đó, có rất nhiều tác giả nghiên cứu và tìm hiểu vấn đề này

• Theo Võ Phước Lộc [16] hiện nay, ở nước ta, nhìn chung có 3 xu hướng đổi mới phương pháp dạy học rất có triển vọng:

- Phát triển công nghệ dạy học hiện đại (Technology of teaching) Lựa chọn tối đa trong thế chọn lựa tối ưu các phương pháp, phương tiện dạy học hiện đại Đặc biệt chú trọng

tự học có hướng dẫn, có hệ đánh giá hệ lượng kiến thức và kỹ năng của HS

Hình 1.1 Công nghệ dạy học hiện đại

- Dạy học theo khuynh hướng sáng tạo học (Creatology) Vận dụng tất cả thế mạnh của phương pháp dạy học nhằm kích thích và đảm bảo đầy đủ cho năng lực và môi trường sáng tạo của người học Có hệ chuẩn đánh giá năng lực sáng tạo của học sinh theo 5 cấp độ khác nhau

Đây là xu thế rất quan trọng, đẩy mạnh sự học, chịu khó sáng tạo của người học

- Xu hướng thứ 3, tạm gọi là Cách tân truyền thống, chuyển mình đoán nhận những thành tựu dạy học hiện đại, lấy phương pháp nêu vấn đề - đối thoại làm then chốt Vận dụng linh hoạt tất cả các phương pháp nhằm đạt hiệu quả tối ưu trong giảng dạy Tùy tình hình cụ thể có thể có lộ trình thích hợp, từng bước tiến tới đổi mới dạy học toàn diện

• Theo TS Trịnh Văn Biều[3]đưa ra 7 xu hướng đổi mới phương pháp dạy học như sau:

- Phát huy tính tích cực, tự lực, chủ động, sáng tạo của người học Chuyển trọng tâm hoạt động từ giáo viên sang học sinh Chuyển lối học từ thông báo tái hiện sang tìm tòi khám phá

- Cá thể hóa việc dạy học

- Sử dụng tối ưu các phương tiện dạy học đặc biệt là tin học và công nghệ thông tin vào dạy học

- Tăng cường khả năng vận dụng kiến thức vào đời sống Chuyển từ lối học nặng về tiêu hóa kiến thức sang lối học coi trọng việc vận dụng kiến thức

- Cải tiến việc kiểm tra và đánh giá kiến thức

- Phục vụ ngày càng tốt hơn hoạt động tự học và phương châm học suốt đời

- Gắn dạy học với nghiên cứu khoa học mức độ ngày càng cao (theo sự phát triển của

HS, theo cấp học, bậc học)

Như vậy, đổi mới phương pháp dạy và học là phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự

sáng tạo của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm làm chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, học chay, đổi mới và hoàn thiện nghiêm minh chế độ thi cử Bên cạnh đó, cần phải khéo léo vận dụng các phương tiện dạy học mới trong quá trình giảng dạy

1.2.2 Đổi mới phương pháp dạy học bằng việc sử dụng phương tiện dạy học

1.2.2.1.Xu hướng sử dụng phương tiện dạy học hiện nay

Giáo dục và Đào tạo đang là vấn đề thách thức của toàn cầu Hiện nay các quốc gia trên thế giới đang nỗ lực đổi mới nội dung và phương pháp Giáo dục - Đào tạo với nhiều mô hình, biện pháp khác nhau nhằm mở rộng qui mô, nâng cao tính tích cực trong dạy và học một cách toàn diện, dạy làm sao để giúp người học hướng tới việc học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động Muốn vậy cần phải nâng cao, cải tiến đồng bộ các thành tố liên quan, trong đó phương tiện dạy và học là một thành tố quan trọng

C ác xu hướng sử dụng phương tiện dạy học hiện nay là:

- Giáo viên tăng cường giảng dạy với giáo án điện tử, thiết kế bài giảng sinh động, hấp dẫn và lôi cuốn học sinh Trong một tiết học, các sơ đồ, bảng biểu, mô hình…được sử dụng nhiều hơn

- Internet là phương tiện dạy học phổ biến và được ưa chuộng nhất hiện nay Nhờ có internet mà công việc giảng dạy của giáo viên dễ dàng và hiệu quả hơn

- Một trong những dịch vụ phổ biến có thể vận dụng trong quá trình dạy học là sử dụng Blog để tạo ra những không gian dạy học thoải mái và thiết thực Thông qua Blog, HS và

GV có thể trao đổi thảo luận với nhau

Hình 1.2 Xu hướng sử dụng phương tiện dạy học

- Hình thức giáo dục điện tử và đào tạo từ xa gọi chung là E-Learning dựa trên công cụ máy tính và môi trường Web ra đời như là một hình thức học tập mới đã mang đến cho

người học một môi trường học tập hiệu quả với tinh thần tự giác và tích cực

- Bên cạnh đó, ebook cũng là một phương tiện dạy học hỗ trợ đắc lực cho việc giảng dạy của giáo viên và việc học của học sinh Với giao diện đẹp, sinh động và kiến thức bổ ích học sinh sẽ thêm yêu thích môn học hơn…

1.2.2.2.Đổi mới phương pháp dạy và học với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin

Với sự bùng nổ thông tin, ngày càng có nhiều phần mềm phục vụ việc học tập Do đó,

rõ ràng không thể không đổi mới phương pháp dạy và học theo lối cũ Việc ứng dụng CNTT vào dạy và học đã được các nhà giáo dục nghiên cứu và nâng thành lí luận kết hợp với các

thành tựu mới của các nghiên cứu về giáo dục

Các ứng dụng của CNTT đã thực sự trao quyền chủ động học tập cho học sinh và cũng làm thay đổi vai trò của người thầy trong giáo dục Từ vai trò là nhân tố quan trọng, quyết định trong kiểu dạy học điều khiển nội dung, thì nay các thầy cô chuyển sang giữ vai trò là người điều phối theo kiểu dạy học hướng tập trung vào học sinh Kiểu dạy học hướng tập trung vào học sinh và hoạt đông hóa người học có thể thực hiện được một cách tốt hơn với

sự trợ giúp của máy tính và các phần mềm cũng như mạng internet Với các chương trình dạy học đa môi trường (multimedia) và được chuẩn bị chu đáo có thể truy cập được nhờ các phương tiện siêu môi trường (hypermedia) giúp cho việc tự học của HS trở nên thuận tiện

và dễ dàng hơn bao giờ hết

Bên cạnh những kết quả tích cực đạt được, vẫn còn những hạn chế cơ bản cần phải được điều chỉnh, khắc phục như:

- Nhà trường và đội ngũ giáo viên chưa được định hướng đúng về những việc cần học, cần làm

- Nhà trường chưa có cơ chế để phát huy sự chủ động sáng tạo và đóng góp thiết thực vào

sự nghiệp chung của GV

- Số lượng máy tính trong nhà trường và gia đình còn ít, lại thiếu sự hướng dẫn của người lớn, các cơ sở kinh doanh ngoài xã hội tạo định hướng sai khi khuyến

khích sử dụng các dịch vụ thông tin giải trí (Chat, Game…) quá nhiều

- Công tác xã hội hóa chưa có những bước ngoặt đủ làm thay đổi những nhận thức của xã

hội và gia đình về việc tạo điều kiện cho nhà trường tiếp cận với công nghệ ở mức cần thiết

Hình 1.3 Ứng dụng CNTT trong dạy học

Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học và nghiên cứu Hóa học [6]

- Sử dụng các phương pháp tính toán, giải quyết các bài toán lý thuyết Hóa học (Hóa lượng tử, cơ học thống kê, động lực Hóa học, nhiệt động học, động Hóa học…)

- Ghép nối trợ giúp cho các đo đạc thí nghiệm, nâng cao tính năng các công cụ đo

- Xây dựng các đĩa CD thí nghiệm mô phỏng hoặc thí nghiệm ảo, xây dựng một số Web dạy học về nội dung Hóa học có các mô hình xây dựng khái niệm và có thí nghiệm mô phỏng

- Làm các bài giảng tiện nghi hơn để phục vụ dạy lớp học đông người, dạy từ xa hay làm các phần mềm quản lí, chấm bài trắc nghiệm

1.3 T ự học

1.3.1.Khái ni ệm tự học

Trong quá trình học tập bao giờ cũng có tự học, nghĩa là tự mình lao động trí óc để chiếm lĩnh kiến thức Trong tựhọc, bước đầu thường có nhiều lúng túng nhưng chính những lúng túng đó lại là động lực thúc đẩy HS tư duy để thoát khỏi “lúng túng” Nhờ vậy, giúp

HS thành thạo hơn và đặt những dấu hỏi, phát hiện vấn đề

Hình1.4 Hoạt động

tự học

Theo luocbao.com [54], tự học ở đây không chỉ là việc HS tự nghiên cứu bài vở ở nhà thay cho việc đi học thêm mà nó còn được hiểu là việc HS về xem lại bài vở, biến những kiến thức được giảng dạy thành của mình

Trong tập bài giảng chuyên đề Dạy tự học cho SV trong các nhà trường Trung học chuyên nghiệp, Cao đẳng và Đại học GS – TSKH Thái Duy Tuyên [50] viết: “Tự học là

ho ạt động độc lập chiếm lĩnh kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo, là tự mình động não, suy nghĩ, sử

d ụng các năng lực trí tuệ (quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp…) cùng các phẩm chất động cơ, tình cảm để chiếm lĩnh tri thức một lĩnh vực hiểu biết nào đó hay những kinh nghi ệm lịch sử, xã hội của nhân loại, biến nó thành sở hữu của chính bản thân người học”

Tác giả Nguyễn Kỳ ở Tạp chí Nghiên cứu giáo dục số 7/ 1998 [56] cũng bàn về khái

niệm tự học: “Tự học là người học tích cực chủ động, tự mình tìm ra tri thức kinh nghiệm

b ằng hành động của mình, tự thể hiện mình Tự học là tự đặt mình vào tình huống học, vào

v ị trí nghiên cứu, xử lí các tình huống, giải quyết các vấn đề, thử nghiệm các giải pháp…Tự

h ọc thuộc quá trình cá nhân hóa việc học”

Từ những quan niệm trên đây có thể nhận thấy rằng, khái niệm tự học luôn đi cùng, gắn

bó chặt chẽ với khái niệm tự thân Tri thức, kinh nghiệm, kĩ năng của mỗi cá nhân chỉ được

hình thành bền vững và phát huy hiệu quả thông qua các hoạt động tự thân ấy Để có được, đạt tới sự hoàn thiện thì mỗi HS phải tự thân tiếp nhận tri thức từ nhiều nguồn Tự thân rèn luyện các kĩ năng Tự thân bồi dưỡng tâm hồn của mình ở mọi nơi mọi lúc

1.3.2 Hình th ức tự học [56]

a) Tự học hoàn toàn (không có GV): HS tự học thông qua tài liệu, qua tìm hiểu thực tế,

học kinh nghiệm của người khác Do đó, HS gặp nhiều khó khăn do có nhiều lỗ hổng kiến thức, HS khó thu xếp tiến độ, kế hoạch tự học, không tự đánh giá được kết quả tự học của mình Từ đó HS dễ chán nản và không tiếp tục tự học

b) Tự học trong một giai đoạn của quá trình học tập : Thí dụ như học bài hay làm bài tập

ở nhà (khâu vận dụng kiến thức) Để giúp HS có thể tự học ở nhà, GV cần tăng cường kiểm tra, đánh giá kết quả học bài, làm bài tập ở nhà của HS

c) Tự học qua phương tiện truyền thông (học từ xa) : HS được nghe GV giảng giải minh

họa, nhưng không được tiếp xúc với GV, không được hỏi han, không nhận được sự giúp đỡ khi gặp khó khăn Với hình thức tự học này, HS không đánh giá được kết quả học tập của mình

d) Tự học qua tài liệu hướng dẫn : Trong tài liệu trình bày cả nội dung, cách xây dựng

kiến thức, cách kiểm tra kết quả sau mỗi phần, nếu chưa đạt thì chỉ dẫn cách tra cứu, bổ sung, làm lại cho đến khi đạt được (thí dụ học theo các phần mềm trên máy tính) Song nếu chỉ dùng tài liệu tự học HS cũng có thể gặp khó khăn và không biết hỏi ai

e) Tự lực thực hiện một số hoạt động học dưới sự hướng dẫn chặt chẽ của GV ở lớp :

Với hình thức này cũng đem lại kết quả nhất định Song nếu HS vẫn sử dụng SGK hóa học như hiện nay thì họ cũng gặp khó khăn khi tiến hành tự học vì thiếu sự hướng dẫn về phương pháp học

Hình1.5 Các hình thức tự học

Qua việc nghiên cứu các hình thức tự học ở trên, tác giả thấy rằng mỗi hình thức tự học

có những mặt ưu điểm và nhược điểm nhất định Nhằm khắc phục được những nhược điểm của các hình thức tự học đã có này và xét đặc điểm của HS giỏi hoá học có xuất hiện một hình thức tự học mới: Tự học theo tài liệu hướng dẫn và có sự giúp đỡ trực tiếp một phần của GV gọi tắt là "Tự học có hướng dẫn"

1.3.3.Vai trò t ự học

Tự học sẽ giúp ta có ý thức trong quá trình học tập: Chủ động nghiên cứu, tìm tòi, suy nghĩ, khám phá, bổ sung thêm những kiến thức còn thiếu sót, củng cố kiến thức chưa vững vàng và quan trọng hơn là mỗi ngày sự hiểu biết của con người càng tăng lên

Mọi người có thể tự học qua rất nhiều phương tiện hiện nay như qua sách, báo, truyền hình,… hay từ chính cuộc sống Nếu chúng ta biết tự học cho bản thân thì chúng ta chắc chắn sẽ thành công và nâng cao được tri thức của chính mình

Do đó, ta có thể nói rằng [58]:

- Tự học là mục tiêu cơ bản của quá trình dạy học

- Bồi dưỡng năng lực tự học là phương cách tốt nhất để tạo ra động lực mạnh mẽ cho quá trình học tập

- Tự học giúp cho mọi người có thể chủ động học tập suốt đời, học tập để khẳng định năng lực phẩm chất và để cống hiến

1.3.4.Chu trình t ự học

Đó là một chu trình ba giai đoạn [49]:

• Giai đoạn 1- Tự nghiên cứu: Người học tự tìm tòi, quan sát, mô tả, giải thích, phát hiện

vấn đề, định hướng, giải quyết vấn đề, tự tìm ra kiến thức mới (chỉ mới đối với người học)

và tạo ra sản phẩm ban đầu hay sản phẩm thô có tính chất cá nhân

• Giai đoạn 2 - Tự thể hiện: Người học tự thể hiện mình bằng văn bản, bằng lời

nói, tự trình bày, bảo vệ kiến thức hay sản phẩm cá nhân ban đầu của mình, tự thể hiện qua

sự đối thoại, giao tiếp với các bạn và thầy, tạo ra sản phẩm có tính chất xã hội của cộng đồng lớp học

• Giai đoạn 3 - Tự kiểm tra, tự điều chỉnh: Sau khi tự thể hiện mình qua sự hợp tác trao

đổi với các bạn và thầy và sau khi thầy kết luận, người học tự kiểm tra, tự đánh giá sản phẩm ban đầu của mình, tự sửa sai, tự điều chỉnh thành sản phẩm khoa học

Chu trình tự nghiên cứu → tự thể hiện→ tự kiểm tra, tự điều chỉnh thực chất cũng là

con đường phát hiện vấn đề, định hướng giải quyết, và giải quyết vấn đề của nghiên cứu khoa học

Hình1.6 Chu trình tự học 3 giai đoạn

Ngoài ra, cũng có quan điểm chia chu trình tự học làm bốn giai đoạn:

- Lập kế hoạch tự học

- Tự học

- Tự kiểm tra

- Điều chỉnh

Hình1.7 Chu trình tự học 4 giai đoạn

Mỗi lần đưa ra kế hoạch là một chu trình khép kín Thực hiện xong mỗi chu trình thì trình độ nâng thêm một ít Chu trình này nối tiếp chu trình sau làm cho người tự học từng bước, từng bước nâng cao trình độ Mức độ của mỗi chu trình phụ thuộc vào kế

Giai đoạn 1

Tự nghiên cứu

Giai đoạn 2

Tự thể hiện

Giai đoạn 3

Tự kiểm tra, tự điều chỉnh

hoạch do học sinh tự lập ra, có khi là một vấn đề nhỏ trong bài học hoặc một vài bài tùy theo người tự học lập ra

1.4.Ebook

1.4.1 Khái ni ệm ebook [68]

Ebook là từ viết tắt của electronic book (sách điện tử) Giống như e-mail (thư điện tử) ebook chỉ có thể dùng các công cụ máy tính như máy vi tính, máy trợ giúp kỹ thuật số cá nhân (palm, pocket pc…) để xem Sách điện tử có những lợi thế mà sách in thông thường không có được: rất gọn nhẹ, có thể tinh chỉnh về cỡ chữ, màu sắc, và các thao tác cá nhân hoá tuỳ theo sở thích của người đọc Một đặc điểm nổi bậc của sách điện tử (ebook) chính là khả năng lưu trữ của nó Mỗi tập tin sách trung bình vào khoảng 300 đến 500Kb Như vậy, với sức chứa của 1 CD-ROM , bạn có thể lưu trữ đến hơn 2.000 quyển sách, một con số quá

ấn tượng

Một số định dạng của ebook

Ebook có thể được lưu trữ với nhiều định dạng khác nhau, có những định dạng phổ biến

và có cả những định dạng chuyên dụng Dưới đây là một số định dạng thường được sử dụng

để làm ebook mà chúng ta hay gặp:

- Định dạng DOC (Document): Đây là định dạng đơn giản nhất, có thể lưu trữ được chữ,

hình ảnh, bảng , đồ thị…

- Định dạng PDF (Portable Document Format): Giống như Doc, chúng ta cũng có

lựa chọn miễn phí để làm việc với tập tin PDF

- Định dạng CHM (Compiled HTML Help File): Giống như tên gọi, đây vốn là định dạng

để lưu trữ những tài liệu trợ giúp dưới dạng HTML được biên soạn và nén lại trong 1 file duy nhất Đây cũng là một trong những định dạng phổ biến để làm ebook vì khả năng lưu trữ và sắp xếp tài liệu tốt, dễ truy cập thông tin Một số ebook CHM có thể được mở bằng chính trình duyệt Web, một số khác thì phải sử dụng ứng dụng đọc CHM để mở

- Định dạng PRC (Mobipocket Ebook File): Định dạng ebook phổ biến và chuyên dụng

PRC có thể đọc trên máy tính cá nhân, điện thoại di động, PDA và thiết bị đọc chuyên dùng

- Định dạng CBR (Comic Book RAR Archive) và CBZ (Comic Book Zip Archive): Đây

là định dạng nén các file ảnh thành một file duy nhất, được dùng chủ yếu để lưu giữ truyện tranh hoặc một số sách ảnh khác

- Định dạng DJVU (DjVu Image): Đây cũng chính là định dạng nén các file ảnh thành một file duy nhất

- Định dạng LIT: LIT chủ yếu cho các thiết bị đọc của Microsoft

- Định dạng TBK: Đây là định dạng của Toolbook, dễ sử dụng và tiện lợi

Ngoài ra còn một số định dạng khác như PDB, PS, RB,…Mỗi định dạng đều phù học với 1 chương trình đọc, có thể tham khảo trên http://www.2dep.net/f110/ebook-khai-niem-2845/ để giảm bớt căng thẳng khi gặp các định dạng ebook

1.4.2 Ưu điểm của ebook

Ebook là sản phẩm của công nghệ thông tin nên có nhiều ưu điểm so với sách in giấy truyền thống như:

- Dễ dàng chia sẽ với mọi người

- Gọn nhẹ nhưng có khả năng lưu trữ tốt

- Đơn giản việc chỉnh sửa

- Gía thành rẻ, không bị hư hỏng theo

thời gian

- Ebook bao gồm cả những file âm thanh,

video hướng dẫn và hình ảnh sống

động…nên nó đem đến cho người đọc

những trải nghiệm sinh động, hấp dẫn

- Học sinh có thể tự rèn luyện và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của mình

- Thuận lợi trong việc học tập, học sinh truy cập rất nhanh các mục cần học

Ngoài những ưu điểm trên, ebok cũng có một vài hạn chế như: người đọc cần phải có thiết bị đọc (máy tính, điện thoại…) và phần mềm đọc phù hợp với các định dạng của ebook; tốn kém điện năng và hư hại cho mắt nếu đọc trong thời gian dài…

1.4.3.Vai trò c ủa ebook trong hoạt động tự học

Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ thông tin, việc ứng dụng các thành tựu của công nghệ tin học cải tiến phương pháp dạy và học là rất thuận lợi Việc ứng dụng truyền thông đa phương tiện ngày càng dễ dàng do máy tính ngày càng rẻ và có nhiều chương trình

Hình1.8 Chức năng của ebook

hỗ trợ giáo viên soạn bài giảng phục vụ việc dạy và học một cách hữu hiệu Bài giảng trở nên trực quan và sinh động hơn Máy tính có thể điều khiển tương tác, thông qua các chương trình, nên người đọc dễ dàng lựa chọn thông tin cần thiết để sử dụng một cách nhanh chóng và chính xác Nhờ đó, việc tự học của học sinh sẽ trở nên dễ dàng hơn, hiệu quả hơn

Để đáp ứng vấn đề đó, ebook ra đời Ebook là công cụ hỗ trợ đắt lực cho việc tự học của học sinh và có các lợi ích cụ thể sau:

- Học sinh nhanh chóng thu nhận thông tin cần thiết, cả hình ảnh cũng như văn bản từ các nguồn khác nhau

- Các thông tin được xử lý với tốc độ nhanh và sau đó chỉ chờ việc phản hồi về ngay tức khắc

- Trong ebook, có rất nhiều kiến thức bổ ích và thiết thực, học sinh có thể thoải mái truy cập những phần mình còn yếu, cần củng cố

- Ebook chứa nhiều dạng bài tập và đáp án cụ thể rõ ràng, học sinh sẽ được tự ôn luyện và

tự tin vào kiến thức của mình nhận được

- Với ebook, việc học tập sẽ bớt căng thẳng hơn nhờ có các trò chơi, tư liệu bổ ích

1.5.1.2.So sánh ebook th ực hiện từ phần mềm Macromedia Flash, Macromedia Dreamweaver và ebook th ực hiện từ Toolbook

Bảng 1.1 So sánh ebook thực hiện từ các phần mềm khác nhau

Ebook thực hiện từ phần mền

Macromedia Flash, Macromedia

Dreamweaver

Ebook thực hiện từ Toolbook

- Không có sự hỗ trợ của đa phương tiện - Có sự hỗ trợ của đa phương tiện bên

bên trong nó

- Sử dụng khó khăn, cần sự hỗ trợ của

nhiều phần mềm khác

Ví dụ: Ebook không thể vừa soạn câu hỏi

trắc nghiệm, vừa soạn thảo văn bản và

vừa thiết kế hình ảnh …

- Các file flash, video không thể lòng

trực tiếp vào bài giảng

- Chỉ xuất tập tin theo một vài định dạng

nhất định

- Giao diện hay bị lệch khi chép từ máy

này sang máy khác

trong nó

- Tiện ích, dễ sử dụng

Ví dụ: Ebook có thể vừa soạn câu hỏi

trắc nghiệm, vừa soạn thảo văn bản và vừa thiết kế hình ảnh …

- Các file flash, video lòng trực tiếp vào bài giảng Do đó, ebook sinh động hơn

- Xuất tập tin theo nhiều định dạng khác nhau: DHTML, HTML, EXE, TBK

- Tất cả các máy tính đều cố định một giao diện như đã thiết kế

1.5.1.3 Ưu và nhược điểm phần mềm Toolbook

1.5.1.4. Phần mềm Toolbook có một số ưu điểm sau :

• Đối với việc thiết kế

- Toolbook có đặc điểm chung là dễ sử dụng, người dùng không cần bất cứ kiến thức lập trình hay kỹ năng multimedia nào Toolbook đã cung cấp các mẫu và công cụ liên quan đến nội dung học tập

- Toolbook hỗ trợ các hiệu ứng text, caption, âm thanh, video…giúp GV dễ dàng thiết

kế ebook

- Toolbook có thư viện mẫu giao diện sách điện tử cùng nhiều thành phần định sẵn đa dạng (nút, banner) đáp ứng cho nhiều đối tượng với nhiều ngành nghề

- Soạn các câu trắc nghiệm tự động tính điểm

- Cho phép triệt để sử dụng các chức năng tương tác và cho phép xuất kết quả ra nhiều định dạng chuẩn để nhập vào các chương trình xử lý tiếp theo

• Đối với việc tự học của học sinh

- Toolbook tạo giao diện đẹp nên thu hút sự thích thú tự học của HS

- Ebook được thiết kế bằng phần mềm Toolbook rất dễ sử dụng nên HS dễ truy cập các nội dung cần học

- Toolbook có chức năng soạn câu hỏi trắc nghiệm, HS có thể tự làm bài và tự kiểm tra kiến thức, tính tương tác cao

- Giao diện thiết kế bằng phần mềm Toolbook có kích thước phù hợp, HS có thể quan

sát toàn bộ ebook trên một trang giấy

- Các hình ảnh, video, âm thanh và menu flash trang trí được chèn vào ebook một cách

dễ dàng và không bị lỗi trong quá trình sử dụng nên HS cảm thấy hứng thú và hấp dẫn trong quá trình tự học

• Đối với môn Hóa học

- Hóa học là môn vừa thực nghiệm vừa lý thuyết nên cần nhiều hình ảnh, video minh họa các hiện tượng thí nghiệm để HS dễ ghi nhớ và khắc sâu kiến thức hơn Toolbook đáp ứng được yêu cầu trên

- Hiện nay, theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các đề thi hóa 100% câu hỏi trắc nghiệm Do đó, cần rèn luyện cho HS khả năng làm bài tập trắc nghiệm nhanh, chính xác Ebook được thiết kế bằng Toolbook có nhiều dạng câu trắc nghiệm phổ biến, nâng cao hiệu quả dạy và học hóa học

Qua đó, ta thấy rằng Toolbook đã đáp ứng được các nhu cầu của GV hiện nay Với một

ít thời gian tiếp cận Toolbook, GV có thể tạo ra quyển sách điện tử chuyên nghiệp mà không cần lập trình, vì tất cả công cụ, lệnh điều có sẵn hỗ trợ đa phương tiện

Tuy nhiên, Toolbook vẫn có một vài hạn chế nhất định như:

• Hiện nay, tài liệu hướng dẫn sử dụng Toolbook không nhiều Muốn khai thác được hết

chức năng của Toolbook, GV cần có một kiến thức tiếng Anh nhất định

• Phần mền còn rất xa lạ với người dân Việt Nam

• Toolbook chỉ sử dụng font VNI, nên muốn đọc được Toolbook, máy tính của bạn phải cài font này

1.5.2 Hướng dẫn sử dụng phần mềm Toolbook để thiết kế ebook

Toolbook có nhiều chức năng quan trọng, hỗ trợ tốt cho việc thiết kế ebook Cách sử dụng Toolbook đa phần giống Word Sau khi cài xong chương trình, chỉ cần 12-24h thực hành là có thể khai thác Toolbook để tự mình tạo sách điện tử cho môn học Sau đây, người nghiên cứu xin trình bày một số cách sử dụng Toolbook cần thiết cho việc thiết kế sách

a) Khởi động chương trình

• Trên màn hình Window chọn Start/ All Programs/ ToolBook 9.5/ ToolBook Instructor 9.5

Hình1.9 Các bước khởi động Toolbook

• Chương trình sẽ hiện ra như hình 1.10

Hình1.10 Giao diện chương trình Toolbook

• Trong hộp thoại Toolbook có 5 tab: Welcom, Quick Start, Templates, Book Wizards, Existing Books Có thể xem trước giao diện của các files trong cửa sổ Show Preview

- Tab Welcom: Gồm các files giới thiệu, hướng dẫn sử dụng công cụ Những files này cho phép mở đọc và hiệu chỉnh hợp lý

- Tab Quick Start: Gồm 4 files mẫu

Hình1.11 Giao diện Tab Quick Start

Ý nghĩa của từng file được thể hiện như bảng 1.2

Bảng 1.2 Ý nghĩa từng file trong Tab Quick Start

NON-Book Wizard Hướng dẫn các bước tạo quyển sách

- Tab Templates: Cung cấp nhiều dạng trang thiết kế với những nội dung trình bày khác nhau, có thể nhấp đúp bất cứ khuôn mẫu nào có sẵn Sau đó, nhấp OK

Hình 1.12 Tạo một ebook với Tab Templates

Lúc này, giao diện sách sẽ hiện ra như hình 1.13 Ta có thể thay đổi nội dung và liên kết tùy ý

1 Nhấp chọn file

2 Chọn thư mục lưu và đặt tên

Hình 1.13 Giao diện trang thiết kế với file đã chọn

- Tab Book Wizards: Gồm các files hướng dẫn sử dụng thiết kế sách

- Tab Existing Books: chứa các files sách mà bạn đã thiết kế

b) Hướng dẫn soạn văn bản

Trên màn hình Window chọn Start/ All Programs/ ToolBook 9.5/ ToolBook

Instructor 9.5/ Quick Start/ Blank DHTML Book (tạo quyển sách trống)

Sau khi đã chọn file để thiết kế sách phù hợp, muốn soạn thảo văn bản thì thực hiện như sau:

- Trên thanh Catalog chọn Text Files/ Chọn công cụ soạn thảo phù hợp kéo vào trang thiết

kế

Các công cụ soạn thảo văn bản hay dùng( xem hình 1.14 và 1.15)

Hình 1.14 Các công cụ soạn thảo văn bản 1

Hình 1.15 Các công cụ soạn thảo văn bản 2

Các công cụ còn lại là các mẫu đã được định dạng trước, bạn chỉ cần chỉnh sửa nội dung phù hợp

- Click phải công cụ/ Text Field Properties (chỉnh màu sắc, kiểu chữ, font…)

Hộp thoại Properties for Text Field hiện ra

Hình 1.16 Giao diện Properties for Text Field

- Tiếp theo, nhập nội dung cần thiết

c) Hướng dẫn chèn hình ảnh, video, flash

- Trên Catalog vào Media Players/ Kéo Universal Media Player vào trang thiết kế

Hình 1.18 Hình ảnh của Universal Media Player

Hộp thoại Properties for Universal Media Player hiện ra

Hình 1.19 Trình tự các bước chèn video

- Vào View/ Reader (hoặc nhấn F3) để xem trình chiếu

Cách chèn flash

- Trên Catalog vào Media Players/ Kéo Flash Media Player vào trang thiết kế

Hình 1.20 Hình ảnh của Flash Media Player

Hộp thoại Properties for Flash Media Player hiện ra

1.Vào đây để tìm đường dẫn đến file chứa video

Hình 1.21 Trình tự các bước chèn flash

- Vào View/ Reader (hoặc nhấn F3) để xem trình chiếu

d) Hướng dẫn tạo đồ họa

Để sách thêm sinh động, có thể trang trí bằng các hình vẽ, mô hình hay dụng cụ

thí nghiệm Cách vẽ như sau:

- Trên Catalog vào Draw Objects/ Chọn hình cần vẽ kéo vào trang thiết kế

Hình 1.22 Công cụ vẽ của Draw Objects

- Click phải hình/ …Properties (dòng cuối) → trang trí và thay đổi đặc tính hình theo hình 1.23

1.Vào đây để tìm đường dẫn đến file chứa flash

Hình 1.23 Đặc tính các phần trong hộp thoại Properties for Polygon

Chú ý:

Vào Draw/ Flip để quay ngang hoặc dọc

Vào Draw/ Rotate để quay trái hoặc phải

Vào Draw/ Center để quay giữa hoặc tâm hoặc 2 bên

Ví dụ cụ thể:

- Cách vẽ chậu thủy tinh: Hình 1.24

Hình 1.24 Cách vẽ chậu thủy tinh

- Cách vẽ ống nghiệm: Hình 1.25

-

Chọn kiểu

đường: liền, đứt,

màu sắc theo Windows

Click vào nếu muốn thay đổi màu sắc

Hình 1.25 Cách vẽ ống nghiệm

e) Hướng dẫn sử dụng butons

• Trên Catalog vào Buttons/ chọn công cụ phù hợp kéo vào trang thiết kế

• Click phải nút Button/ Properties for Button

Hộp thoại Properties for Button xuất hiện, thiết lập các tùy chọn sau:

- Trên Font: chọn font VNI-, kiểu font, size

- Trên Draw: tại mục Caption/ nhập tên nút, tại Border Style/chọn đường viền

Hình 1.26 Giao diện hộp thoại Properties for Button

Hình 1.27 Vẽ Button đơn giản

+ Chọn <none> Normal, Size the button to fit the graphic/ nhấp chọn nút Choose Graphic/ Import/ tìm hình ảnh muốn chèn vào/OK (Button đẹp)

Hình 1.28 Vẽ Button đẹp

f) Hướng dẫn tạo trang sách mới

Trên thanh trình đơn chọn Insert/ New Page Hộp thoại New Page xuất hiện

Hình 1.29 Đặc tính từng phần trong New Page

g) Hướng dẫn tạo liên kết

Muốn tạo liên kết giữa các trang, thực hiện các bước sau:

- Click phải nút Button/ Hyperlink Hộp thoại Hyperlink xuất hiện

Hình 1.30 Giao diện hộp thoại Hyperlink

Muốn liên kết đến ebook khác ta thực hiện như sau:

- Click phải nút Button/ Hyperlink/A specfic page/ Another book/ Tìm đường link đến sách/OK

Click chọn

trang muốn

liên kết