biên soạn ebook giáo khoa hóa học lớp 10 nâng cao bằng phần mềm adobe acrobat 9 0 pro extended

Trong việc dạy học hóa học ở trường phổ thông, thí nghiệm giúp học sinh làm quen với những tính chất, mối quan hệ có tính quy luật giữa các đối tượng nghiên cứu, là cơ sở để nắm vững các

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

EXTENDED

TP.H Ồ CHÍ MINH, tháng 5 năm 2012

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ

EXTENDED

Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện

Ths Lê Văn Đăng, Hoàng Thị Kim Phượng

TP.H Ồ CHÍ MINH, tháng 5 năm 2012

L ời cảm ơn

Trước tiên con xin ghi nhớ công ơn cha mẹ đã sinh thành, nuôi dưỡng và đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho con có ngày hôm nay; cảm

ơn ông, bà, cô, chú đã động viên giúp đỡ con trong suốt quá trình học tập

Em xin chân thành cảm ơn đến quý Thầy, Cô Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh – khoa hoá học đã truyền đạt cho em nhiều kiến thức và kinh nghiệm quý báu trong suốt quá trình học tập Em sẽ mang theo những kiến thức và kinh nghiệm này để làm hành trang trong cuộc sống và trong công việc sau này của em

Em xin được gửi lời tri ân chân thành đến thầy Lê Văn Đăng – người

đã rất nhiệt tình cung cấp tài liệu, chia sẻ những kinh nghiệm và nhận xét, góp ý t ận tình để giúp em hoàn thành khóa luận Em cũng xin được gửi lời

c ảm ơn chân thành của mình tới các thầy cô trong khoa, các thầy cô quản lí phòng thí nghi ệm đã cung cấp hoá chất, dụng cụ thí nghiệm để em thực

hi ện những video thí nghiệm góp phần hoàn thành cho khoá luận của mình

Tuy nhiên do kiến thức, thời gian, kinh nghiệm còn nhiều hạn chế nên không tránh khỏi những sai sót, rất mong được sự đóng góp ý kiến của quý Thầy Cô và các bạn Em kính mong thầy cô chia sẻ và đóng góp ý

ki ến để em học tập

Thành ph ố Hồ Chí Minh, tháng 05 – 2012 Sinh Viên Th ực Hiện

Hoàng Th ị Kim Phượng

M ỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU 5

1.1 Lí do chọn đề tài 5

1.2 Mục đích nghiên cứu 7

1.3 Nhiệm vụ nghiên cứu 7

1.4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 8

1.5 Phạm vi nghiên cứu 8

1.6 Giả thuyết khoa học 8

1.7 Phương pháp và phương tiện nghiên cứu 9

2 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 10

2.1 Cơ sở lí luận của việc dạy học và đổi mới phương pháp dạy học 10

2.1.1 Bốn cột trụ của giáo dục 10

2.1.2 Một số ý tưởng về dạy học 11

2.1.3 Một số xu hướng đổi mới phương pháp dạy học 12

2.1.4 Dạy học hướng vào người học 12

2.1.5 Dạy học bằng hoạt động của người học 13

2.1.6 Dạy học bằng sự đa dạng các phương pháp 14

2.2 Đổi mới phương pháp dạy học bằng việc sử dụng tối ưu các phương tiện dạy học 16

2.2.1 Khái niệm và phân loại phương tiện dạy học 16

2.2.2 Vai trò của phương tiện dạy học trong giảng dạy 16

2.2.3 Nguyên tắc sử dụng phương tiện dạy học 17

2.2.4 Lựa chọn phương tiện dạy học 18

2.3 Giới thiệu về e-book 19

2.3.1 Khái niệm e-book 19

2.3.2 Đặc điểm của e-book 20

2.3.3 Một số định dạng của e-book 22

2.3.4 Tình hình sử dụng e-book 26

3 ỨNG DỤNG CÁC PHẦN MỀM ĐỂ SOẠN THẢO E-BOOK HOÁ HỌC 30

3.1 Phần mềm Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended 30

3.1.1 Giới thiệu phần mềm Adobe Acrobat 9 Pro 30

3.1.2 Các tính năng của phần mềm Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended 35

3.1.3 Giới thiệu các thanh công cụ 41

3.2 Một số phần mềm hỗ trợ 45

3.2.1 Microsoft Office Word 2007 45

3.2.2 Ulead Video Studio 11 50

3.2.3 SnagIt 8 54

3.2.4 Mathtype 6.7 57

3.2.5 ChemDraw Ultra 10.0 61

3.2.6 Quicktime 7.8 62

3.2.7 Acrobat Reader 9.3 62

3.3 Các bước soạn thảo nội dung e-book hóa học 63

3.3.1 Nghiên cứu tài liệu 63

3.3.2 Soạn văn bản bằng Microsoft Office Word 2007 63

3.3.3 Vẽ cấu trúc hóa học bằng ChemDraw Ultral 10.0 66

3.3.4 Chụp hình bằng SnagIt 8 67

3.3.5 Chuyển đổi từ file Word sang file PDF 76

3.4 Thao tác trong phần mềm Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended 77

3.4.1 Chỉnh sửa tài liệu 78

3.4.2 Chèn phim thí nghiệm vào tài liệu 78

3.4.3 Lập bảng mục lục 79

3.5 E-book giáo khoa hóa học 10 nâng cao 82

3.6 Kết quả 86

4 KẾT LUẬN – ĐỀ XUẤT 96

4.1 Kết luận 96

4.2 Đề xuất 97

4.3 Hướng phát triển của đề tài 98

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Hóa học là môn khoa học tự nhiên có vai trò quan trọng đối với đời

sống và sản xuất Hóa học gồm nhiều chuyên ngành, mỗi chuyên ngành là một lĩnh vực khoa học rộng lớn, chuyên sâu và có nhiều ứng dụng trong thực tiễn

Bộ môn hóa học ở bậc Trung Học Phổ Thông chiếm vai trò vô cùng quan trọng:

– Đào tạo con người phát triển toàn diện (Hóa học cung cấp cho học sinh những cơ sở khoa học của hóa học, góp phần hình thành thế giới quan, nhân cách toàn diện cho học sinh, giúp học sinh học tốt các môn học khác…)

– Những kiến thức về hóa học rất cần thiết cho cuộc sống hàng ngày (giúp học sinh sử dụng có hiệu quả các vật dụng hàng ngày, giải thích nhiều

hiện tượng trong tự nhiên và trong cuộc sống…)

– Những kiến thức về hóa học là cơ sở vững chắc cho việc đào tạo nghề nghiệp cho học sinh (trang bị cho học sinh những kiến thức kỹ thuật tổng hợp,

là nền tảng cho các nghề: y dược, địa chất, công nghiệp thực phẩm, hóa chất, luyện kim,…, giúp học sinh hiểu được cơ sở khoa học của nhiều ngành sản

xuất cụ thể: chế tạo máy, năng lượng, xây dựng, …)

– Quá trình học tập bộ môn hóa học giúp học sinh hình thành và phát triển năng lực nhận thức

– Những kiến thức về hóa học góp phần giáo dục đạo đức, hình thành

thế giới quan cho học sinh

Thí nghiệm, thực nghiệm khoa học giữ vai trò hết sức quan trọng trong quá trình nhận thức khoa học và hoạt động thực tiễn

– Thí nghiệm là một yếu tố của nguồn nhận thức thế giới, là cầu nối

giữa lý thuyết và thực tiễn, giữa hiện tượng tự nhiện và nhận thức của con người

– Thí nghiệm là tiêu chuẩn đánh giá tính chân thực của kiến thức, hỗ trợ đắc lực cho tư duy sáng tạo

Trong việc dạy học hóa học ở trường phổ thông, thí nghiệm giúp học sinh làm quen với những tính chất, mối quan hệ có tính quy luật giữa các đối tượng nghiên cứu, là cơ sở để nắm vững các quy luật, các khái niệm khoa học

Hiện nay, tình hình học tập bộ môn hóa học ở các trường phổ thông gặp

phải nhiều khó khăn do hóa học là một môn khoa học có sự kết hợp giữa lí thuyết và thực hành mà việc học lí thuyết trên lớp chỉ giải quyết được những

vấn đề cơ bản, chưa thực sự giúp học sinh hiểu hết những ứng dụng của lí thuyết vào thực hành Hơn nữa, trong các buổi thực hành, đa số các học sinh không biết cách tiến hành thí nghiệm mặc dù đã có giáo viên hướng dẫn

Với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kĩ thuật, công nghệ thông tin

trở thành công cụ đắc lực hỗ trợ cho tất cả mọi lĩnh vực trong xã hội, đặc biệt

là các ngành khoa học Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào nghiên cứu khoa học là ưu tiên hàng đầu

Trong xu hướng đổi mới phương pháp giảng dạy và nâng cao chất lượng dạy học hiện nay, vai trò của người học càng được nâng cao Người học

là nhân tố chủ động của quá trình dạy và học, phải tự tìm tòi nghiên cứu để bổ sung và hoàn thiện vốn kiến thức của mình Nhưng vì nhiều nguyên nhân khách quan cũng như chủ quan (về kinh phí, thời gian…) nên việc tìm được

những tài liệu thật sự hữu ích mà lại thuận tiện cũng là việc khó khăn Do đó nguồn tài liệu tham khảo là rất cần thiết cho quá trình tự nghiên cứu của học sinh

Để dễ dàng trao đổi và chia sẻ tài liệu, người ta đã thiết kế tài liệu tham

khảo dưới dạng e-book (sách điện tử) Trên các diễn đàn học tập, các trang website trong nước và nước ngoài thì các cuốn e-book hầu hết chỉ tập trung

chủ yếu vào phần lí thuyết Và hiện tại cũng chưa có bất kì tại liệu e-book nào

có đầy đủ phần lý thuyết và phần phim thí nghiệm để minh họa cho lý thuyết

Mà môn Hóa học thì luôn phải đi đôi giữa việc học lí thuyết và thực hành

Với các lí do trên, em đã chọn đề tài “BIÊN SOẠN E-BOOK GIÁO

ACROBAT 9 PRO EXTENDED”

Với mong muốn cung cấp thêm nguồn tài liệu tham khảo cho học sinh, hoàn thiện kĩ năng ứng dụng tin học trong hóa học, giúp các em có thêm một tài liệu tham khảo hoá học vừa có cả lí thuyết và thí nghiệm thực hành, em hi

vọng đề tài này sẽ là nguồn tư liệu hữu ích phục vụ cho việc học tập và nghiên

cứu của các em học sinh

– Tạo hứng thú cho học sinh, tạo niềm say mê vào bộ môn Hóa học – Gắn giáo dục kiến thức khoa học với thực tiễn nhằm đưa bộ môn Hóa

học gần gũi với cuộc sống

– Phát huy tính tích cực chủ động học tập của học sinh

– Việc sử dụng “E-book Giáo Khoa Hóa Học 10 Nâng Cao” bao gồm lí thuyết, bài tập, đáp án hóa học 10, đặc biệt là video clip về các thí nghiệm hóa

học trong chương trình hóa học 10 sẽ hỗ trợ một cách đắc lực cho việc giảng

dạy và học tập và có thể sẽ là một trong những công cụ phục vụ phổ biến cho

việc giảng dạy trong tương lai gần ở trường phổ thông

– Với đề tài này giúp em nâng cao kiến thức và kỹ năng sử dụng một cách hiệu quả nhiều phần mềm như Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended, Adobe Reader 9.3, Microsoft Office Word 2007, MathType 6.7, ChemDraw 6.0,

Snagit 8, Quicktime 7.8, Ulead Studio Video 11 để ứng dụng cho việc thiết kế

cuốn e-book giáo khoa 10 nâng cao phục vụ cho việc học tập và giảng dạy ở trường phổ thông cũng như đại học

1.3 Nhiệm vụ nghiên cứu

– Nghiên cứu cơ sở lý luận về xu hướng đổi mới phương pháp dạy học

hiện nay

– Nghiên cứu vai trò, thế mạnh và thực trạng của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy bộ môn hóa học

– Nghiên cứu các tài liệu phù hợp với chương trình hóa học 10 nâng cao

– Nghiên cứu các phần mềm tạo e-book, chủ yếu là các phần mềm Adobe Acrobat 9 Pro Extended, Microsoft Office Word 2007, Ulead Studio Video 11

– Nghiên cứu các phần mềm bổ trợ như ChemDraw Ultra 10.0,

MathType 6.7, Quicktime 7.8, Snagit 8

– Thiết kế cuốn e-book bao gồm cơ sở lí thuyết và video thí nghiệm Hóa học dành cho học sinh lớp 10

1.4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

 Đối tượng nghiên cứu: Việc sử dụng phần mềm Adobe Acrobat 9.0 Pro

Extended để thiết kế cuốn e-book giáo khoa hóa học 10 nâng cao

 Khách th ể nghiên cứu: Quá trình tiến hành một số thí nghiệm hóa học

trong chương trình hóa học 10 và quá trình tiến hành thực hiện e-book giáo khoa hóa học 10 nâng cao

1.5 Phạm vi nghiên cứu

Chương trình hóa học 10 nâng cao

1.6 Giả thiết khoa học

Nếu nghiên cứu thành công đề tài này thì sẽ giúp nâng cao chất lượng quá trình dạy và học hóa học ở lớp 10 bậc Trung học Phổ thông

– Nâng cao chất lượng bài giảng dạy của giáo viên

– Nâng cao kĩ năng ứng dụng công nghệ thông tin

– Tạo hứng thú cho học sinh, tạo niềm say mê vào bộ môn hóa học – Thêm nguồn tài liệu tham khảo cho giáo viên, học sinh và những người yêu thích hóa học

– Dễ dàng trao đổi các tài liệu hóa học bổ ích, bàn luận các vấn đề hóa

học thông qua mạng Internet

– Phát huy tính tích cực chủ động học tập của học sinh

– Phát huy khả năng tự nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo của học sinh

1.7 Phương pháp và phương tiện nghiên cứu

 Phương pháp nghiên cứu

– Đọc và nghiên cứu tài liệu liên quan đến đề tài

– Tìm kiếm các tư liệu hóa học phục vụ cho việc thiết kế e-book hóa

học

– Truy cập và sưu tầm những cuốn e-book hóa học trên Internet để học

tập và rút kinh nghiệm

– Phân tích, tổng hợp

– Tham khảo ý kiến của giáo viên hướng dẫn, bạn bè

 Phương tiện nghiên cứu

– Các tài liệu về Hóa học THPT, đặc biệt là lớp 10

– Máy vi tính có cấu hình mạnh

– Máy quay phim

– Các phần mềm hỗ trợ cho việc nghiên cứu

2 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

2.1 Cơ sở lí luận của việc dạy học và đổi mới phương pháp dạy học

đó có đề ra phương châm HỌC SUỐT ĐỜI dựa trên 4 cột trụ: học để biết, học

để làm, học để cùng sống với nhau và học để làm người Bốn cột trụ này cũng chính là mục đích của việc học

– Hiểu được người khác thông qua hiểu chính mình (giúp cho học sinh khám phá ra mình là ai và chỉ khi đó mới biết đặt mình vào vị trí của người khác)

– Biết hòa nhập vào tập thể, biết cộng tác với người khác, cùng sống trong sự tôn trọng lẫn nhau và khoan dung

 HỌC ĐỂ LÀM NGƯỜI

– Giáo dục là một “hành trình nội tại” dẫn đến sự xây dựng nhân cách

mỗi con người

– Thế kỉ XXI đòi hỏi mỗi con người phải có năng lực tự chủ và xét đoán cao hơn, không thể coi nhẹ bất kì tiềm năng nào của mỗi cá nhân: trí nhớ, lập

luận, mỹ cảm, thể lực, kỹ năng giao lưu…

– Khuyến khích sự phát triển đầy đủ tiềm năng sáng tạo của mỗi người

với toàn bộ sự phong phú và phức tạp của con người

2.1.2 Một số ý tưởng về dạy học

Đổi mới phương pháp là một quá trình liên tục phát huy, kế thừa những tinh hoa của giáo dục truyền thống và tiếp thu có chọn lọc những phương pháp

hiện đại trên thế giới

Cần khuyến khích sự phong phú đa dạng của các phương pháp cũng như

là sự phong phú đa dạng của các ý tưởng

Trọng tâm của việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là dạy học hướng vào người học

Cái đích cuối cùng của việc đổi mới phương pháp là nâng cao hiệu quả

của quá trình dạy học

Học là hiểu, ghi nhớ, liên hệ, áp dụng Người học sinh giỏi là người học sinh có tư duy tốt chứ không phải người học sinh chỉ biết thuộc bài

Người giáo viên giỏi không phải là cho học sinh biết nhiều kiến thức mà

là dạy cho học sinh biết cách tư duy, biết cách sử dụng những kiến thức vào các tình huống mới, vào đời sống thực tế

Giáo viên chỉ dạy tốt khi có sự đồng cảm với học sinh

Những điều kiện để học sinh học tập có hiệu quả:

2.1.3 Một số xu hướng đổi mới phương pháp dạy học

Trên thế giới và ở nước ta hiện nay đang có rất nhiều công trình nghiên

cứu, thử nghiệm về đổi mới phương pháp dạy học theo các hướng khác nhau Sau đây là một số xu hướng đổi mới cơ bản:

– Phát huy tính tích cực, tự lực, chủ động, sáng tạo của người học Chuyển trọng tâm hoạt động từ giáo viên sang học sinh Chuyển lối học từ thông báo tái hiện sang tìm tòi khám phá

– Cá thể hóa việc dạy học

– Sử dụng tối ưu các phương tiện dạy học đặc biệt là tin học vào dạy

học

– Tăng cường khả năng vận dụng kiến thức vào đời sống Chuyển từ lối

học nặng về tiêu hóa kiến thức sang lối học coi trọng việc vận dụng kiến thức

– Cải tiến việc kiểm tra và đánh giá kiến thức

– Phục vụ ngày càng tốt hơn hoạt động tự học và phương châm học suốt đời

– Gắn dạy học với nghiên cứu khoa học với mức độ ngày càng cao (theo

sự phát triển của học sinh, theo cấp học, bậc học)

2.1.4 Dạy học hướng vào người học

Dạy học hướng vào người học còn có cách gọi khác dưới đây là: “Dạy

học lấy học sinh làm trung tâm” Cách gọi này dễ gây sự hiểu lầm: vô hình dung làm giảm vai trò, giá trị của người thầy nên một số nhà giáo dục đã sữa

lại là “Dạy học hướng tập trung vào học sinh” Tuy nhiên tên gọi mới này vẫn chưa nêu được những nội dung quan trọng mà nó vốn có

Sau đây là một số nội dung cơ bản của tư tưởng dạy học hướng vào người học:

 V ề mục tiêu dạy học

– Coi trọng lợi ích, nhu cầu, hứng thú của người học

– Giúp cho người học sớm thích nghi với đời sống xã hội, hoà nhập với

cộng đồng

– Phát huy cao nhất các năng lực tiềm ẩn của người học

– Hình thành cho người học phương pháp học tập khoa học, năng lực sáng tạo, khả năng thích ứng với môi trường…

 V ề nội dung dạy học

– Chọn lọc những kiến thức giúp người học đáp ứng các yêu cầu nghề nghiệp và cuộc sống Chú ý các kĩ năng mềm

– Dạy cái mà học sinh cần chứ không phải dạy cái mà người thầy có

 V ề phương pháp dạy học

– Phát huy tính tích cực, tự lực, chủ động, sáng tạo của người học

– Giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà quan trọng hơn là tổ

chức ra những tình huống học tập kích thích tò mò, tư duy độc lập, sáng tạo

của học sinh, hướng dẫn học sinh học tập

 V ề kiểm tra đánh giá

Người học được tham gia vào quá trình đánh giá và đánh giá lẫn nhau

2.1.5 Dạy học bằng hoạt động của người học

N ội dung cơ bản của xu hướng đổi mới phương pháp này là tạo mọi điều kiện cho học sinh hoạt động càng nhiều càng tốt Theo lối dạy học cũ,

hoạt động của người thầy chiếm phần phần lớn thời gian trên lớp Trò ít được phát biểu, càng rất ít khi được thắc mắc, hỏi thầy những điều chưa rõ hay chưa

hiểu Dạy như thế kết quả học tập bị hạn chế nhiều Người ta đã tìm cách giảm

hoạt động của thầy, tăng thời gian hoạt động của trò trong một tiết học Với cách tiếp cận đó, thực chất của dạy học bằng hoạt động của trò là chuyển từ

l ối dạy cũ (thầy nặng về truyền đạt, trò tiếp thu một cách thụ động) sang lối

d ạy mới, trong đó vai trò chủ yếu của thầy là tổ chức, hướng dẫn hoạt động, trò ch ủ động tìm kiếm, phát hiện ra kiến thức

– Dạy học bằng hoạt động của người học là một trong những con đường

dẫn đến sự thành công của người giáo viên

– Dạy học bằng hoạt động của người học làm tăng hiệu quả dạy học: + Học sinh chỉ có thể học tập một cách thực sự nếu như họ có cơ hội

2.1.6 Dạy học bằng sự đa dạng các phương pháp

Dạy học bằng sự đa dạng các phương pháp có ý nghĩa là sử dụng một cách hợp lý nhiều phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức dạy học khác nhau trong một giờ, một buổi lên lớp hay trong một khóa học để đạt hiệu quả

dạy học cao Dạy học bằng sự đa dạng các phương pháp bao gồm các nội dung sau đây:

– Sử dụng nhiều phương pháp dạy học khác nhau

– Sử dụng đa dạng các phương tiện dạy học

– Sử dụng đa dạng các hình thức tổ chức dạy học

– Sử dụng phương pháp dạy học thích hợp với từng hoàn cảnh cụ thể

 Tác d ụng của dạy học bằng sự đa dạng các phương pháp

– Phát huy những mặt mạnh, khắc phục những mặt yếu của mỗi phương pháp dạy học

– Thay đổi cách thức hoạt động tư duy của học sinh, thay đổi sự tác động vào các giác quan, giúp các em lâu mệt mỏi

– Tạo điều kiện thích ứng cao nhất giữa phương pháp dạy của thầy với phương pháp học của trò, tạo sự tương tác tốt nhất giữa thầy với cả lớp

– Mỗi lần thay đổi phương pháp là một lần giáo viên đã tạo ra “cái

mới”, như thế sẽ tránh được sự đơn điệu, nhàm chán

– Giờ học sẽ sinh động, hấp dẫn, học sinh hứng thú và có cơ hội hoạt động tích cực hơn

– Góp phần đáng kể trong việc nâng cao hiệu quả dạy học

 M ột số căn cứ để lựa chọn phương pháp dạy học

Sử dụng phương pháp dạy học thích hợp với từng hoàn cảnh cụ thể

Mỗi phương pháp dạy học chỉ phát huy tác dụng cao nhất khi nó được sử dụng phù hợp với thực tế dạy học Sau đây là một số căn cứ để lựa chọn phương pháp dạy học:

– Mục đích dạy học chung và mục tiêu môn học

– Đặc trưng của môn học

– Nội dung dạy học

– Đặc điểm lứa tuổi và trình độ học sinh

– Điều kiện cơ sở vật chất (phòng ốc và trang thiết bị…)

– Thời gian cho phép và thời điểm dạy học

– Trình độ và năng lực giáo viên

– Thế mạnh và hạn chế của mỗi phương pháp

2.2 Đổi mới phương pháp dạy học bằng việc sử dụng tối ưu các phương tiện dạy học

2.2.1 Khái niệm và phân loại phương tiện dạy học

 Khái ni ệm: Phương tiện dạy học là những đối tượng vật chất (sách vở, đồ

dùng, máy móc, thiết bị…) dùng để dạy học

 Phân lo ại: Các phương tiện dạy học bao gồm:

– Sách giáo khoa và các tài liệu tham khảo (sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo, tạp chí chuyên đề…)

– Các đồ dùng dạy học: bảng, tranh ảnh, hình vẽ, sơ đồ, mô hình, mẫu

vật,…

– Các phương tiện kỹ thuật dạy học bao gồm các máy móc phục vụ cho

giảng dạy và các thiết bị nghe nhìn (ti vi, máy chiếu, vi tính, )

– Các thí nghiệm dạy học

2.2.2 Vai trò của phương tiện dạy học trong giảng dạy

Phương tiện có thể đóng nhiều vai trò trong quá trình dạy học Các phương tiện dạy học thay thế cho những sự vật, hiện tượng và các quá trình

xảy ra trong thực tiễn mà giáo viên và học sinh không thể tiếp cận trực tiếp được Chúng giúp cho thầy giáo phát huy tất cả các giác quan của học sinh trong quá trình truyền thụ, do đó giúp cho học sinh nhận biết được quan hệ

giữa các hiện tượng và tái hiện được những khái niệm, quy luật làm cơ sở cho

việc rút kinh nghiệm và áp dụng kiến thức đã học vào thực tế sản xuất

Thực tiễn sư phạm cho thấy phương tiện dạy học có những đặc trưng

chủ yếu sau:

– Có thể cung cấp cho học sinh các kiến thức một cách chắc chắn và chính xác, như vậy nguồn tin họ nhận được trở nên đáng tin cậy và được nhớ lâu bền hơn

– Làm cho việc giảng dạy trở nên cụ thể hơn, vì vậy tăng thêm khả năng

của học sinh tiếp thu những sự vật, hiện tượng và các quá trình phức tạp mà bình thường học sinh khó nắm vững được

– Rút ngắn thời gian giảng dạy mà việc lĩnh hội kiến thức của học sinh

lại nhanh hơn

– Giải phóng giáo viên khỏi một khối lượng lớn các công việc tay chân,

do đó làm tăng khả năng nâng cao chất lượng dạy học

– Dễ dàng gây được cảm tình và sự chú ý của học sinh

– Tránh được những thí nghiệm phức tạp, nguy hiểm, khó thực hiện được nhưng học sinh vẫn có thể hình dung trong mỗi giờ lên lớp

– Bằng việc sử dụng các phương tiện dạy học giáo viên có thể kiểm tra

một cách khách quan khả năng tiếp thu kiến thức cũng như sự hình thành kỹ năng, kỹ xảo của học sinh

2.2.3 Nguyên t ắc sử dụng phương tiện dạy học

Khi sử dụng phương tiện dạy học cần phải tuân thủ theo những nguyên

tắc sau:

 Đúng mục đích

Trong quá trình dạy học, trước hết giáo viên phải đề ra mục đích dạy

học nhất định Trong mỗi bài giảng cần tập trung xác định muc tiêu cho xác

thực Từ đó làm cơ sở cho việc lựa chọn phương tiện dạy học cho phù hợp vì

mỗi phương tiện có một chức năng riêng, một thế mạnh riêng

 Đúng lúc

Trình bày phương tiện lúc cần thiết của bài học, lúc học sinh mong

muốn được quan sát nhất, gợi nhớ trong trạng thái tâm lý phù hợp nhất

Hiệu quả sử dụng phương tiện được nâng lên rất nhiều nếu nó xuất hiện đúng lúc nội dung và phương pháp giảng dạy cần nó nhất

Trong quá trình sử dụng, hệ thống phương tiện dạy học phải được đưa

ra giới thiệu và để học sinh quan sát, phân tích và nhận xét đúng lúc Tránh

hiện tượng đưa ra hàng loạt phương tiện không phù hợp với nội dung và trình

tự bài giảng dẫn đến hiện tượng phân tán sự chú ý của học sinh

 Đúng chỗ

Một yêu cầu hết sức quan trọng trong việc sử dụng phương tiện trên lớp

học là phải tìm vị trí lắp đặt sao cho toàn lớp học có thể quan sát được

Vị trí trình bày phương tiện phải đảm bảo các yêu cầu chung cũng như riêng của nó về độ chiếu sáng, thông gió và các yêu cầu kỹ thuật khác

 Đủ cường độ

Từng loại phương tiện có mật độ sử dụng tại lớp khác nhau Nếu kéo dài

việc trình diễn phương tiện hoặc dùng lặp lại một loại phương tiện quá nhiều trong một buổi giảng, hiệu quả của chúng sẽ giảm đi rất nhanh

Sự quá tải khi sử dụng thường xuyên các phương tiện nghe nhìn sẽ dẫn đến sự quá tải thông tin đối với học sinh, ngoài ra còn ảnh hưởng đến thị giác

của các em Vì vậy khi chuẩn bị giáo án có sử dụng các phương tiện nghe nhìn, người ta hạn chế ở mức độ không sử dụng quá 3 – 4 lần trong một tuần

 K ết luận

Như vậy, việc sử dụng phương tiện dạy học có tác dụng rất lớn đến hiệu

quả và chất lượng của một tiết học Để có thể phát huy tốt tác dụng của các phương tiện dạy học và tránh gây phản cảm cho học sinh ta phải chú ý các điều sau đây:

– Phải áp dụng các phương tiện dạy học một cách có hệ thống, đa dạng hóa hình thức của các phương tiện

– Khi chọn các phương tiện dạy học phải tìm hiểu kỹ nội dung của chúng có phù hợp với nội dung của tiết học hay không

– Sử dụng phương tiện dạy học đúng nguyên tắc đã nêu trên

2.2.4 Lựa chọn phương tiện dạy học

Để lựa chọn một phương tiện dạy học phù hợp nhất với nội dung và

mục đích dạy học, ta phải xem xét các yếu tố sau:

– Phương pháp dạy học

– Nhiệm vụ học tập

– Đặc tính của người học

– Sự cản trở của thực tế

– Trình độ và kỹ năng của người giáo viên

– Không gian, ánh sáng, cơ sở vật chất của lớp học, …

2.3 Giới thiệu về e-book

2.3.1 Khái niệm e-book

E-book (electronic book), nghĩa là sách điện tử, theo định nghĩa của từ điển Oxford của Anh “là một phiên bản điện tử của một cuốn sách in mà có thể được đọc” Có thể hiểu nó là một phương tiện số tương ứng của các loại sách

in thông thường Các loại sách thông thường được in trên giấy và xuất bản rồi phân phối đến người đọc Sách điện tử không được in trên giấy, nó là một dạng thông tin số đã được mã hóa dưới nhiều định dạng khác nhau, đòi hỏi phải có thiết bị và phần mềm chuyên dụng mới xem được Loại sách này ngày càng

phổ biến do việc dễ dàng phân phát, chia sẻ trên Internet

E-book là file sách điện tử có thể được đọc trên máy vi tính, di động

hoặc máy chuyên đọc e-book E-book là file có các đuôi như: prc, pdf, chm E-book như 1 quyển sách vậy, chỉ có điều nó đc đọc trên các thiết bị điện tử nói ở trên

Về phần mềm đọc e-book thì có thể nói như sau:

mọi nơi trên những thiết bị điện toán cá nhân

Ngày nay, nhiều nhà xuất bản bên cạnh việc phát hành các bản sách in còn phát hành thêm loại hình sách điện tử với giá cả phải chăng hơn cho một

bộ phận người đọc Chi phí phát hành của sách điện tử rất thấp nên mang lại nhiều thuận lợi về kinh tế cho cả nhà xuất bản và người đọc

Sự bùng nổ của Internet giúp cho sách điện tử ngày càng được nhiều người quan tâm Hầu hết các cuốn sách in nổi tiếng đã được chuyển thành sách điện tử để chia sẻ trên mạng Internet Nhiều trang web đã được lập ra để bán

– Thi ết bị đọc e-book nhiều chức năng: Có thể được đọc trong ánh

sáng thấp hoặc thậm chí cả bóng tối Có nhiều chế độ đọc khác nhau, có thể

chỉnh sửa nội dung sách điện tử hay ghi chú, đánh dấu trên sách mà không làm

hư hại gì đến sách Có chức năng tìm kiếm nhanh một từ bất kì trong sách… Ngoài chức năng đọc văn bản và hình ảnh, thiết bị đọc e-book có thể đọc được

cả file âm thanh và video Do đó, nếu người đọc không thích đọc văn bản thì

có thể chọn chức năng nghe phiên bản âm thanh Một số e-book còn có những ứng dụng flash cho phép người đọc tương tác với các nội dung trong e-book

– Không t ốn chi phí vận chuyển: Chỉ cần tải e-book từ trang web,

không cần phương tiện vận chuyển và không mất thời gian vận chuyển

– Ch ức năng tìm kiếm tiện lợi: Phần mềm đọc e-book có chức năng tìm

kiếm, chỉ cần nhập một từ cần tìm trong ô tìm kiếm, lập tức sẽ nhảy đến trang

có chứa từ cần tìm Điều này đặc biệt hữu ích khi cần tra cứu tài liệu, chẳng

hạn khi tra từ điển

– Ngu ồn tài liệu rộng lớn: Hiện có sẵn một kho e-book khổng lồ để

người đọc có thể tải về và lưu trữ trong các thiết bị số cầm tay như điện thoại

di động, pocket PC, thiết bị đọc e-book…

– Kh ả năng lưu trữ và di chuyển:

Với một thiết bị đọc e-book nhỏ

gọn như kích thước của một cuốn sách

thông thường nhưng có thể lưu hàng ngàn

sách điện tử tùy thuộc vào dung lượng bộ

nhớ của nó Và e-book tồn tại trên môi

trường mạng nên cũng không cần tốn diện

tích nhà kho để chứa như sách in

– Đa ngôn ngữ: Hiện nay, một cuốn sách điện tử có thể được dịch ra

nhiều thứ tiếng khác nhau Người đọc có thể lên trang web và chọn mua một

cuốn sách phù hợp với ngôn ngữ của mình Điều này rất thuận lợi cho người đọc ở mọi quốc gia trên thế giới, giúp cuốn sách đến được với nhiều đối tượng khác nhau

– Chi phí th ấp: Chi phí cho một cuốn e-book rẻ hơn nhiều lần so với

sách in thông thường Hơn nữa, phần lớn sách điện tử là miễn phí Một phiên

bản e-book có giá thành sản xuất chỉ bằng 2/3, thậm chí là 1/3 so với giá thành

một phiên bản sách in Đã vậy, thời gian cho ra đời một phiên bản e-book nhanh hơn so với sách in và không tốn bột giấy nên có tác động tốt tới môi trường tự nhiên

– Phân ph ối: So với cách xuất bản sách dạng bản in trên giấy, xuất bản

sách dưới dạng e-book rẻ hơn và dễ dàng hơn, đặc biệt thuận lợi cho các tác

giả tự xuất bản sách điện tử

 Khuy ết điểm

– Thi ết bị đọc e-book đắt tiền:

Sách điện tử yêu cầu một thiết bị

điện tử để hiển thị nó Nhiều định dạng

e-book yêu cầu phần mềm chuyên dụng để

hiển thị chúng Một cuốn sách điện tử phụ

thuộc vào thiết bị để đọc nó, nếu thiết bị

hay phần mềm đọc e-book bị lỗi thì sẽ gây ảnh hưởng đến nó Giá cả đắt đỏ cũng là trở ngại với việc phổ biến e-book đến với nhiều đối tượng Tuy nhiên

nếu coi đây là sự đầu tư lâu dài thì với chi phí mua một thiết bị đọc e-book và e-book vẫn tiết kiệm hơn so với đầu tư một kho sách in khổng lồ

– H ạn chế quyền sử dụng: Kỹ thuật quản lý quyền kỹ thuật số có thể

hạn chế những tác động của người dùng đối với e-book Chẳng hạn, không thể chuyển quyền sở hữu của một cuốn sách điện tử cho người khác, mặc dù giao

dịch như vậy được phổ biến với các sách in thông thường

– Tính ph ổ cập thấp: Hiện nay, phần lớn độc giả lại thích đọc sách in

bình thường hơn so với đọc sách trên màn hình vi tính

– Vi ph ạm tác quyền: Trong một vài trường hợp, sách điện tử có thể

được phổ biến mà không có sự chấp thuận của tác giả hoặc nhà sản xuất

Tóm l ại, ngoài ưu điểm thì e-book cũng có những khuyết điểm riêng Nhưng cân nhắc giữa lợi và hại thì e-book vẫn là lựa chọn hàng đầu, phù hợp

v ới xu hướng phát triển công nghệ và trí tuệ con người

2.3.3 Một số định dạng của e-book

E-book có thể được lưu trữ dưới nhiều định dạng khác nhau, có những định dạng phổ biến và có cả những định dạng chuyên dụng do một số hãng thiết kế riêng cho tài liệu của mình Dưới đây là một số định dạng thường được

sử dụng để làm e-book mà chúng ta có thể gặp:

 DOC (Document)

Chắc không cần giới thiệu nhiều thì rất nhiều người cũng biết đây là định

dạng được tạo ra bởi phần mềm Microsoft Word (nằm trong bộ Microsoft

Office của Microsoft) Đây có thể nói là định dạng đơn giản nhất để lưu trữ

một e-book Định dạng này có thể lưu trữ được chữ, hình ảnh, bảng, đồ thị,… Định dạng DOC có thể được mở và xem tốt nhất bằng Microsoft Word, nhưng nếu bạn không có tiền để mua bản quyền bộ Microsoft Office của Microsoft, bạn có thể sử dụng Writer trong OpenOffice.org là ứng dụng miễn phí, mã nguồn mở với những tính năng không thua kém gì sản phẩm của Microsoft Ngoài ra bạn cũng có thể mở một file doc thông qua các ứng dụng office online như Google Docs, ThinkFree Office, Zoho Office,…

Từ các bản Microsoft Office 2007, Microsoft Office 2010 (mới phát hành năm 2010), Microsoft cung cấp thêm DOCX, sử dụng định dạng Open XML giúp lưu trữ nội dung tốt hơn và đồng thời giảm kích thước của tập tin

 PDF (Portable Document Format)

Một định dạng quen thuộc khác với chúng ta, PDF (viết tắt từ tên tiếng Anh Portable Document Format, "Định Dạng Tài liệu Di Động") là một định

dạng tập tin văn bản khá phổ biển của hãng Adobe Systems Dùng ngôn ngữ

mô tả máy in PostScript và có mặt trên hầu hết các nền tảng Tương tự như định dạng Word (.doc), PDF hỗ trợ văn bản thô (text) cùng với phông chữ, hình ảnh đồ họa, âm thanh và nhiều hiệu ứng khác Tuy nhiên, việc hiển thị

văn bản PDF không phụ thuộc vào môi trường làm việc của người sử dụng (cấu hình máy, phần mềm và hệ điều hành) Không như văn bản Word, một văn bản PDF, trong hầu hết các trường hợp, sẽ được hiển thị giống nhau trên

những môi trường làm việc khác nhau Chính vì ưu điểm này, định dạng PDF

đã trở nên phổ biển cho việc phát hành sách, báo hay các tài liệu khác qua

mạng Internet

File PDF có thể được tạo ra nhờ phần mềm Adobe Acrobat và được đọc

bằng chính phần mềm Adobe Acrobat hay Acrobat Reader Giống như Doc, chúng ta cũng có lựa chọn miễn phí để làm việc với tập tin PDF, đó là bộ sản

phẩm Foxit PDF Creator và Reader của Foxit Software

Ngoài ra còn một số chương trình khác như Inkscape (có phiên bản cho Windows, Mac và Linux), Skim, Apple Preview (dành cho Mac), KPDF, Okular (dành cho Linux),…

 CHM (Compiled HTML Help File)

Giống như tên gọi, đây vốn là định dạng để lưu trữ những tài liệu trợ giúp dưới dạng HTML được biên soạn và nén lại trong 1 file duy nhất Đây cũng là một trong những định dạng phổ biến để làm e-book vì khả năng lưu trữ

và sắp xếp tài liệu tốt, dễ truy cập thông tin Một số e-book CHM có thể được

mở bằng chính trình duyệt Web, một số khác thì phải sử dụng ứng dụng đọc CHM để mở

Trên Windows, để đọc được CHM chúng ta không cần bất cứ phần mềm nào

Một số ứng dụng khác có thể mở được CHM như xCHM (có phiên bản dành cho cả 3 hệ điều hành Windows, Linux và Mac), GNOCHM (dành cho Linux), Chmox và CHM Viewer (dành cho Mac)

Chúng ta có thể tạo và chỉnh sửa e-book định dạng CHM bằng phần mềm Fly Help (bản cũ có tên là Pocket CHM)

Trong Windows Vista và Windows 7, đôi khi chúng ta mở file CHM lên nhưng không thấy nội dung và thấy các trang đều báo lỗi, bạn hãy click chuột

phải vào file đó, chọn Properties và ấn vào nút Unblock

 PRC (Mobipocket e-book File)

Định dạng e-book phổ biến và chuyên dụng PRC có thể được đọc trên máy tính cá nhân, điện thoại di động, PDA và thiết bị đọc e-book chuyên dụng Trên Windows, PRC có thể được đọc bằng Mobilepocket Reader Trên Mac, có thể đọc PRC bằng ứng dụng FBReader (có cả phiên bản dành cho Windows và Linux)

 CBR (Comic Book RAR Archive) và CBZ

(Comic Book Zip Archive)

Đây là định dạng nén các file ảnh thành mDO Dạng file duy nhất sử

dụng công nghê nén giống như ZIP (CBZ) hoặc RAR (CBR), được dùng chủ

yếu để lưu trữ truyện tranh hoặc một số sách ảnh khác Chính vì thế, chúng ta

có thể sử dụng một phần mềm nén và giải nén để giải nén file CBR và CBZ ra thành các file ảnh riêng biệt

Tuy nhiên để hiển thị tốt nhất và để đọc được như đọc một cuốn truyện tranh thật sự, chúng ta nên sử dụng chương trình đọc riêng như CDisplay (dành cho Windows), Stuff Deluxe (dành cho Mac và Windows), Comix (dành cho Linux)

 DJVU ( DjVu Image )

Đây cũng là một định dạng nén các file ảnh lại thành một file duy nhất DJVU là định dạng e-book của Lizard Tech, được phát triển bởi AT&T, dùng

để lưu trữ các sách tranh ảnh, catalogs, tạp chí,…

DJVU là cách viết tắt chơi chữ của déjà vu, tiếng Pháp có nghĩa là nhìn,

LIT chủ yếu sử dụng cho các thiết bị đọc e-book của Microsoft

Trên các hệ điều hành khác như Mac và Linux, định dạng LIT có thể được đọc bằng ConvertLIT

Trên đây là một số định dạng e-book phổ biến thường gặp, ngoài ra còn

m ột số định dạng khác như PDB, PS, RB,…

2.3.4 Tình hình sử dụng e-book

a Ngoài nước

Hiện nay có cả một kho e-book khổng lồ trên mạng Internet để người dùng dễ dàng chia sẻ và trao đổi với nhau Những tài liệu có giá trị và mới cập

nhật thì được rao bán trên các website chuyên bán sách qua mạng

(www.amazon.com) Đa phần thì các e-book có thể tải miễn phí từ các website

Các website này có đầy đủ e-book với nhiều thể loại khác nhau Một vài website cho phép tải e-book miễn phí:

Một vài e-book hóa học hay:

• Richard F Daley, Sally J Daley - Organic Chemistry

• Michael B Smith, Jerry March - March's Advanced Organic Chemistry, Sixth Edition - John Wiley & Sons, Inc (2007)

• Daniel R Bloch - Organic Chemistry Demystified - The

McGraw-Hill Companies (2006)

• Dictionary of Chemistry - The McGraw-Hill Companies

• Dictionary of organic chemistry

• Dictionary of Inorganic Chemistry

Đây là những cuốn e-book chuyên về hóa học được biên soạn bởi các tác giả nổi tiếng Chúng được chăm chút kĩ càng cả về nội dung lẫn hình thức

Nội dung sách được biên soạn rõ ràng, khoa học, cập nhật thường xuyên theo

kịp xu hướng phát triển của khoa học Ngoài ra còn có nhiều hình ảnh sinh động, bắt mắt

SVTH: Hoàng Thị Kim Phượng Trang 27

b Trong nước

Với những ưu điểm tự thân của e-book thì triển vọng cho sự phát triển ở Việt Nam được đánh giá là “con đường sáng”; còn hiện tại, e-book vẫn đang là một nét mới tích cực, giúp người đọc có thêm những sự lựa chọn mới

Theo kịp xu hướng phát triển của thế giới, nước ta cũng xây dựng được

một kho e-book đồ sộ bằng tiếng Việt dùng để chia sẻ qua mạng Internet Hầu

hết các trang diễn đàn trên mạng đều có sẵn kho e-book miễn phí cho phép người dùng tải về Một vài website cho tải e-book miễn phí:

www.e-book.moet.gov.vn

www.e-book.edu.vn

www.thuvien-e-book.com

www.e-book4u.vn www.e-book.edu.net.vn www.get4share.com

Mặc dù kho e-book tại các trang website trong nước có nhiều thể loại đa

dạng nhưng e-book chuyên về hóa học có kèm theo phim thí nghiệm thì hầu như không có, chỉ có một số tài liệu thông thường hoặc là tài liệu chụp từ sách

in rồi scan thành file PDF

 Gi ới thiệu website giáo trình điện tử của Bộ Giáo Dục và Đào Tạo

http://gtdt.edu.net.vn http://e-book.edu.net.vn Đây là website về giáo trình điện tử với sự tham gia đóng góp của các trường đại học qua dự án thư viện giáo trình đã được Bộ Giáo Dục và Đào Tạo chính thức khai trương tháng 3 năm 2007

Các giáo trình về cơ bản có mấy định dạng sau:

• PDF (phổ biến, dễ phổ biến, dễ dùng)

• Gói SCORM (phải có công cụ khai thác)

• Tệp PowerPoint PPT

• Video

SVTH: Hoàng Thị Kim Phượng Trang 28

Thư viện là nguồn chứa giáo trình, tài liệu, thông tin sách, phục vụ rộng rãi, nó không có các khái niệm như mượn/trả, biên mục Nó có các đặc tính sau:

1 Điểm truy cập tập trung thông tin về giáo trình, nội dung tham khảo, thông tin nguồn học liệu…

2 Công bố, phổ biến nội dung khoa học, kỹ thuật…

3 Là một kho giáo trình trực tuyến mở, không phải là một hệ quản lý thư viện, không quản lý bạn đọc, mượn, trả sách…

4 Mở cho bất kỳ ai quan tâm muốn tìm hiểu, tham khảo, xem, download giáo trình

5 Mục đích thương mại và công bố lại nội dung từ website là không được phép

6 Kho giáo trình trực tuyến ở các trình độ Cử nhân, Thạc sỹ, Tiến sỹ chính thức của Bộ Giáo dục và Đào tạo

7 Cung cấp nội dung giáo trình toàn văn, các yêu về cầu thời lượng, nội dung giảng dạy, tham khảo và các thông tin khác

8 Tổ chức cây phân ngành đơn giản, rõ ràng, thuận tiện cho duyệt, tìm

kiếm giáo trình

9 Giáo trình được tổ chức theo trình độ và sắp xếp theo cây thư mục ngành

10 Giao diện dễ sử dụng, trình bày thông tin giới thiệu giáo trình chi

tiết đầy đủ theo nội dung giáo trình gốc (nguồn gốc, tác giả, chuyên ngành,… và cả ảnh tác giả)

SVTH: Hoàng Thị Kim Phượng Trang 29

11 Tra cứu giáo trình dễ dàng theo nhiều tiêu chí, tìm kiếm toàn văn với các thông tin mô tả giáo trình

12 Nội dung tài nguyên tổng hợp, phân loại, cung cấp nhiều phần

mềm, sách, hướng dẫn, liên kết hỗ trợ học tập

Hiện nay thư viện được xây dựng từ giáo trình của các trường: ĐH Mở

BC TP.HCM, ĐH Cần Thơ, ĐH Bách Khoa – ĐH Đà Nẵng, ĐHSP Kỹ thu ật TPHCM, ĐHSP Hà Nội, Viện ĐH Mở, ĐH Nha Trang, ĐH Kinh tế

qu ốc dân, ĐH Thủy Lợi, ĐH Nông nghiệp 1

Thông tin trên website được tổ chức dạng cây thư mục và được phân loại theo đặc tính của tư liệu Hỗ trợ đăng tải 4 loại nội dung: Giáo trình/Bài giảng điện tử, Tài liệu tham khảo, Luận văn – Báo cáo khoa học, Thông tin rao bán sách

SVTH: Hoàng Thị Kim Phượng Trang 30

3 ỨNG DỤNG CÁC PHẦN MỀM ĐỂ SOẠN THẢO

E-BOOK HÓA HỌC

3.1 Phần mềm Adobe Acrobat Pro 9 Extended

Adobe Acrobat 9 Pro Extended là phần mềm cho bạn dễ dàng tạo tập tin PDF từ các chương trình khác dưới dạng Plug–ins tích hợp trong Microsoft Office, Outlook, Internet Explorer, Project, Visio, Access, Publisher, AutoCAD, Lotus Notes… Ngoài ra, chương trình còn có thể liên kết các tài

liệu, các bảng vẽ với các nội dung media khác và cho xuất bản dưới dạng PDF Chương trình hoạt động hiệu quả trong việc tối ưu hóa dung lượng tập tin, sắp

xếp

Adobe Acrobat 9 Pro Extended là một phần mềm tiên tiến cho các nhà chuyên nghiệp sử dụng để tạo, kết hợp, kiểm soát và phân phát các file Adobe PDF an toàn, chất lượng cao, cho các nhà chuyên nghiệp sử một cách dễ dàng

Tập hợp các hồ sơ điện tử hoặc trên giấy – ngay cả các trang web, các bản vẽ

kỹ thuật và email thành những tài liệu PDF đáng tin cậy để chia sẻ với mọi người sử dụng phần mềm Adobe Reader miễn phí một cách dễ dàng Quản lý các cách xem văn bản, tổng hợp các phản hồi từ nhiều người xem trong khi đó

vẫn bảo vệ được định dạng và tính nguyên vẹn của tài liệu

Mở rộng các khả năng chú giải đối với bất kỳ người nào sử dụng Adobe Reader Người sử dụng Windows có thể thiết kế các biểu mẫu Adobe PDF thông minh bao gồm nguyên lý kinh doanh, chẳng hạn như các tính toán và đánh giá dữ liệu, nhằm gia tăng độ chính xác việc thu thập dữ liệu trong khi đó

có thể giảm bớt chi phí việc nhập dữ liệu thủ công Và còn rất nhiều tính năng khác

3.1.1 Giới thiệu phần mềm Adobe Acrobat 9 Pro

Adobe Acrobat 9 gồm ba phiên bản là Standard, Pro và Pro Extended

 Cách down load phần mềm

Download phần mềm Adobe Acrobat 9 Pro Extended tại địa chỉ:

SVTH: Hoàng Thị Kim Phượng Trang 31

– Adobe Pro: www.adobe.com/go/acrobatpro_trial

– Adobe Pro Extended: www.adobe.com/go/acrobatproext_trial

Phiên b ản mới nhất của dòng sản phẩm Adobe Acrobat 9 Pro

Extended là phiên bản Adobe Acrobat v.9.3.22 Pro Extended, có thể được

download trực tiếp trên www.adobe.com hoặc nếu máy đã cài sẵn Adobe Acrobat 9 Pro Extended thì có th ể tải bản Update của phiên bản này tại địa

– Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended đã tích hợp thêm menu Acrobat vào

bộ Microsoft Office 2003, 2007, 2010 nhằm giúp người dùng tạo nhanh định

dạng PDF từ những chương trình như Word, Excel, PowerPoint, Visio

– Một số tính năng mới hữu ích khi click chuột vào biểu tượng Create

trên thanh công cụ:

+ File > Create PDF > From file: Hỗ trợ tạo file PDF từ các file tài liệu

+ PDF from Scanner: Dùng để tạo file PDF từ máy quét Ngoài ra, Adobe Acrobat 9 còn có tính năng nhận dạng chữ trên hình ảnh nằm trong menu

Document > OCR Text Recognition > Recognize Text Using OCR để lưu lại thành dạng văn bản

+ PDF from Web page: Hỗ trợ lấy nguồn là một trang web để tạo thành file PDF Chỉ cần nhập địa chỉ của trang web muốn chuyển thành PDF và bấm

SVTH: Hoàng Thị Kim Phượng Trang 32

Create Đợi chương trình tải nội dung từ trang web về, sau đó vào menu File > Save As để lưu lại

+ PDF from Clipboard: Cho phép copy nhiều dữ liệu hơn và quản lý chặt

chẽ thông qua cửa sổ Clipboard

 Ghi chú, minh h ọa trong PDF bằng hình ảnh, flash, video

Sau khi mở file PDF cần xử lý, trong giao diện chính của Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended, chúng ta bấm vào biểu tượng Multimedia

Chức năng này gồm 4 công cụ:

– 3D Tool: chèn các vật thể 3D định dạng *.u3d của AutoCAD vào nội dung PDF

– Flash Tool: chèn 2 định dạng flash là *swf hoặc

*flv vào PDF

– Sound: chèn âm thanh vào PDF

– Video Tool: chèn video vào PDF

Cách s ử dụng: Chọn một trong bốn công cụ trên, tương ứng với nội

dung chèn vào; dùng chu ột khoanh vùng để đánh dấu vị trí cần chèn đối

tượng trong nội dung PDF và ở hộp thoại hiện ra, bấm Browse, tìm chọn định dạng file tương ứng, rồi bấm OK

SVTH: Hoàng Thị Kim Phượng Trang 33

Đối với flash, âm thanh và video thì trên mỗi đối tượng đều có gắn

s ẵn nút Play để bạn trình diễn chúng Khi đã chèn xong, bạn bấm vào

bi ểu tượng Save để lưu lại

Ch ỉ ở phiên bản Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended hoặc phiên bản mới hơn thì mới khai thác được file PDF có chèn thêm hình ảnh, flash, video

 Nhúng nhi ều định dạng file vào file PDF

Nếu muốn tạo ra một file PDF chứa những định dạng file khác trong nội dung (kể cả file PDF khác) hay còn gọi là PDF Portfolio, bạn bấm vào biểu

tượng Combine > Assemble PDF Portfolio Tính năng này tương tự phương pháp giấu những dữ liệu quan trọng vào trong một file PDF Trong cửa sổ Editor Portfolio xuất hiện, bấm nút Add Files và tìm chọn

những file muốn add vào file PDF sẽ tạo ra (hỗ trợ mọi định dạng file) Nút

Add Folder cho b ạn chọn nguyên thư mục chứa file, còn nút New Folder dùng

để tạo ra 1 thư mục mới chứa các file nhúng trong file PDF này

Tiếp đó, chọn kiểu hiển thị cho tất cả file trong mục CHOOSE A LAYOUT là Basic Gird, On an Image, Revolve hay Sliding Row

Phần ADD WELCOME & HEADER giúp bạn chèn hình ảnh, Flash và

Text vào trang chào mừng của file PDF đích Mọi thao tác khá dễ dàng, bạn

chỉ việc bấm vào biểu tượng tương ứng và tìm chọn file cần chèn vào là xong

Tại phần PUBLISH, bạn lưu lại file PDF hoặc gửi qua email cho bạn bè

Ch ỉ phiên bản Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended hoặc phiên bản mới hơn mới mở được file PDF dạng Portfolio

 B ảo mật file PDF

Mã hoá file PDF là một trong những tính năng mới của Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended Để bảo mật một tập tin PDF: mở tập tin, bấm vào biểu tượng

Secure > Encrypt with PassWord r ồi chọn Yes

Trong phần Compatibility, xác định phiên bản Acrobat có thể mở được

file PDF sẽ mã hóa này (nên chọn Acrobat 7.0 or later)

SVTH: Hoàng Thị Kim Phượng Trang 34

Tiếp đó đánh dấu vào mục Require a passWord to open the docment, rồi

nhập mật khẩu chống mở file vào hộp trống phía dưới Tương tự, đánh dấu

mục Restrict editing and printing of the document rồi nhập mật khẩu chống

chỉnh sửa và in file PDF Sau cùng, bấm OK, nhập lại mật khẩu mở file và bấm

OK 2 lần; nhập lại mật khẩu chống chỉnh sửa và in file rồi bấm OK 2 lần nữa

là hoàn tất

Lưu giữ, chia sẻ file PDF thông qua dịch vụ Acrobat.com

Menu hiện ra khi bấm vào biểu tượng Collaborate gồm các lệnh đáng chú ý như:

– Upload Documents to Acrobat.com: Tải file PDF đang mở lên server

của Acrobat.com

– Share Documents on Acrobat.com: Chia sẻ file PDF với cộng động người dùng dịch vụ Acrobat.com

– Create BuzzWord Document: Liên kết nhanh đến ứng dụng tạo văn

bản trực tuyến của Acrobat.com

– Send & Collaborate Live: Gửi file PDF cho người quan tâm

– Share My Screen: Chia sẻ màn hình đang làm việc bằng ứng dụng Adobe CONNECTNOW

Tất cả tính năng đều phải thực hiện thông qua tài khoản Adobe đã đăng

ký từ lúc đầu

Đặc biệt hơn, trong bộ cài đặt Adobe Acrobat 9.0 Pro Extended còn tích

hợp thêm 2 thành phần đáng giá khác là Adobe LiveCycle 9 (kết hợp các định

dạng điện tử, quản lý tiến trình kinh doanh, bảo mật và văn bản) và Acrobat

SVTH: Hoàng Thị Kim Phượng Trang 35

Distiller 9 (công cụ hỗ trợ đắc lực cho việc kết thúc giai đoạn thiết kế của người làm chế bản)

3.1.2 Các tính năng của phần mềm Adobe Acrobat 9 Pro Extended

a Khởi động phần mềm

 Cách 1: Double click vào icon

 Cách 2: Start/All Programs/Adobe Acrobat 9 Pro Extended

Sau đó sẽ xuất hiện cửa sổ làm việc của chương trình

b Giới thiệu các thanh menu

 File

– Open…: Mở một file pdf đã lưu

– Organizer: Mở cửa sổ hiển thị danh sách các file PDF đã mở ra

– Create PDF Portfolio: Tạo file PDF Porfolio (là một dạng file PDF trong đó có chứa các file với định dạng khác)

– Modify PDF Portfolio: Chỉnh sửa file PDF Porfolio

– Create PDF: Tạo file PDF mới, gồm:

+ From File…: Tạo file PDF từ các file khác

SVTH: Hoàng Thị Kim Phượng Trang 36

+ From Sanner: Tạo file PDF từ

máy chiếu

+ From Web Page…: Tạo file

PDF từ trang web

+ From Clipboard: Tạo file PDF

từ clipboard (bộ nhớ tạm khi ta copy

hay cut một đối tượng)

+ From 3D Capture…: Tạo file PDF từ file AutoCAD

+ From Blank Page: Mở một trang mới để tạo file PDF

+ Assemble PDF Porfolio…: Tạo file mới từ file PDF Porfolio

+ Merge files into a Single PDF…: Kết hợp nhiều file khác nhau thành

một file PDF

+ Batch Create Multiple Files…: Kết hợp nhiều file document (văn bản Word) thành một file PDF

– Combine: Kết hợp các file khác nhau thành một file PDF

– Collaborate: Các ứng dụng online của Adobe Acrobat

– Save: Lưu file đang làm việc

– Save As: Lưu file dưới một tên khác

– Save as Certified Document: Lưu file dưới dạng đã đăng kí bản quyền

– Export: Xuất file PDF sang định dạng khác

– Attach to Email: Đính kèm vào email

– Revert: Quay trở lại trạng thái lần save cuối (tương tự chức năng

Undo)

– Close: Đóng file đang làm việc

– Properties…: Trình bày các thuộc tính của file PDF đang làm việc

– Print Setup…: Định dạng trang in

– Print…: Cài đặt các thông số khi in

– History: Danh sách các file PDF đã mở

– Exit: Thoát khỏi chương trình

SVTH: Hoàng Thị Kim Phượng Trang 37

– Undo: Hủy lệnh vừa thực hiện

– Redo: Lấy lại lệnh vừa hủy

– Cut: Cắt đối tượng, lúc này đối tượng được lưu vào clipboard (bộ nhớ

tạm)

– Copy: Sao chép đối tượng và lưu vào clipboard

– Paste: Dán đối tượng từ clipboard vào vùng làm việc

– Delete: Xóa đối tượng

– Copy File to Clipboard: Sao chép file vào clipboard

– Select All: Chọn tất cả các đối tượng

– Desselect All: Bỏ chọn tất cả các đối tượng

– Check Spelling: Kiểm tra lỗi chính tả

– Look Up Selected Word…: Tra nghĩa của từ được chọn trên trang

web www.dictionary.com C ách khác: bôi đen từ, right click > Look Up “…”

– Find: Tìm ki ếm một từ trong file PDF đang làm việc Ở khung Find,

liệu khác), Previous Document (kết quả tìm trước ở tài liệu khác)

– Preferences…: Thiết lập các thông số cho chương trình

– Go To: Di chuyển đến

+ First Page: Trang đầu tiên

+ Previous Page: Trang trước

+ Next Page: Trang kế tiếp

+ Last Page: Trang cuối cùng

+ Page…: Chọn trang cần đến

– Zoom: Phóng to hay thu nhỏ trang tài liệu

SVTH: Hoàng Thị Kim Phượng Trang 38

– Page Display: Cách hiển thị trang làm việc, gồm:

+ Single Page: Chỉ hiển thị một trang

+ Single Page Continuos: Hiển thị một trang nhưng nối tiếp nhau

+ Two–Up: Hiển thị hai trang cùng lúc

+ Two–Up Continuous: Hiển thị hai trang cùng lúc nối tiếp nhau

– Rotate View: Quay trang đang làm việc, bao gồm Clockwise (quay

dọc trang tài liệu), Counterclockwise (quay ngang trang tài liệu)

– Reading Mode: Chuyển sang chế độ đọc tài liệu, lúc này tất cả các thanh công cụ đều ẩn, chỉ còn thanh menu, thanh cuộn dọc và tài liệu

– Full Screen Mode: Chuyển sang chế độ toàn màn hình, lúc này chỉ còn tài liệu

– Menu Bar: Ẩn/ Hiển thị thanh menu

– Toolbars: Hiển thị các thanh công cụ

– Navigation Panels: Hiển thị các cửa sổ panel bên trái màn hình làm

việc

– Grid: Ẩn/ Hiển thị đường kẻ ô trong vùng làm việc

– Snap to Grid: Sắp xếp thẳng hàng các đối tượng với đường kẻ ô của chương trình

– Rulers: Hiển thị thước kẻ

– Automatically Scroll: động di chuyển trang tài liệu theo chiều dọc

– Header & Footer: Thêm, chỉnh sửa Header và Footer

– Backgroud: Thêm, chỉnh sửa background (nền) của trang tài liệu

– Watermark: Thêm text vào trang tài liệu

– Insert Pages: Chèn thêm trang mới vào trang tài liệu

– Extract Pages…: Giãn trang tài liệu

– Replace Pages…: Thay thế trang tài liệu bằng một trang khác

– Delete Pages…: Xóa trang tài liệu