skkn phát huy tính thời sự và ý nghĩa giáo dục trong một số tác phẩm văn học

skkn phát huy tính thời sự và ý nghĩa giáo dục trong một số tác phẩm văn học

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

…  …

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

1 Họ và tên: Lê Thị Thu Ba

2 Ngày tháng năm sinh: 20/ 12/ 1971

3 Nam , , nữ

4 Địa chỉ: Khu 10 - Thị trấn Tân Phú - Đồng Nai

5 Điện thoại: 0913623000

6 Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn

7 Đơn vị công tác: Trường THPT Đoàn Kết

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị (Hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất: Cử nhân

- Năm nhận bằng: 1993

- Chuyên ngành đào tạo: Ngữ Văn

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: 05 năm

- Số năm có kinh nghiệm: 05 năm

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:

Năm học 2004-2005: Sự ảnh hưởng qua lại giữa Văn học dân gian – Văn học viết.

Năm học 2005-2006: Ứng dụng Công nghệ thông tin trong giảng dạy bộ môn văn.

Năm học 2007-2008 : Cách thức triển khai ý trong bài văn học sử.

Năm học 2008-2009: Tính thuyết phục khi dạy tiết làm văn nghị luận xã hội.

Năm học 2009-20010: Một vài kinh nghiệm dạy tác phẩm văn chính luận Năm học 2010-2011: Một vài kinh nghiệm tổ chức ngoại khóa văn học dân gian

Năm học 2011-2012: Một vài kinh nghiệm khi tiếp nhận thi phẩm mới

PHÁT HUY TÍNH THỜI SỰ

VÀ Ý NGHĨA GIÁO DỤC TRONG MỘT SỐ TÁC PHẨM VĂN HỌC

I Lí do chọn đề tài:

- Tiếp nhận và cảm thụ văn học là điều vô cùng quan trọng và cần thiết của người học văn, dạy văn

- Mỗi một tác phẩm văn học giống như một tòa tháp nhiều tầng, bậc còn ẩn chứa nhiều bí mật Đến với các tác phẩm văn học, người đọc, người học và người dạy văn như một nhà thám hiểm khát khao chinh phục, kiếm tìm những báu vật còn khuất chìm bên trong thế giới ngôn từ

- Tiếp nhận văn học nhìn chung không hề đơn giản, đặc biệt đối với những tác phẩm cần liên hệ thực tiễn cuộc sống, có ý nghĩa thời sự lại càng khó hơn

- Trong xu thế xã hội phát triển , đặc biệt sự phát triển mạnh mẽ của phương tiện

internet, giới trẻ rất ít thích đọc sách nói chung, sách văn học nói riêng Khi cần tìm hiểu một vấn đề gì đã có công cụ google để tìm kiếm, hoặc các sách giải bán phổ biến khắp nơi Các em học sinh ít tự mình đọc và tìm hiểu về các tác phẩm văn học theo sự nhận thức và rung động của bản thân

- Vì vậy, học sinh hiện nay ít có những chiêm nghiệm sâu sắc về những vấn đề

nhà văn đặt ra trong tác phẩm văn học Hơn thế, vốn hiểu biết về xã hội của các

em cũng rất non kém Bên cạnh đó, các em thường ít quan tâm đến những vấn

đề xã hội, đặc biệt là các vấn đề văn hóa, giáo dục, chính trị, đạo đức…Vì thế học sinh thường không có hứng thú học văn

- Xuất phát từ tình hình thực tế đó, và căn cứ vào sự đổi mới sách giáo khoa của

bộ giáo dục hiện nay có chú trọng đến tính thời sự trong văn bản văn học, trong

quá trình giảng dạy, tôi đã có một vài kinh nghiệm được rút ra cho bản thân Với những văn bản có tính thời sự, giáo viên có thể bằng sự tìm tòi, hiểu biết của mình hãy hướng học sinh đến những vấn đề nhạy cảm hiện nay Từ đó giúp học sinh hứng thú hơn trong giờ học, nhất là văn bản nhật dụng

Giáo viên hướng học sinh đến việc tìm hiểu xã hội nước ta hiện nay về mọi mặt

và qua sự hiểu biết ấy, học sinh dần hoàn thiện nhân cách và sống có trách nhiệm hơn với bản thân, xã hội

- Sáng kiến này được viết nhằm tạo thêm kinh nghiệm cho đồng nghiệp trong

giờ dạy ngữ văn, đặc biệt là Văn bản nhật dụng và các tác phẩm văn học ở thể loại khác có tính thời sự

Qua đó, giúp giờ văn bớt nhàm chán, gây hứng thú cho học sinh; giúp các em có thêm vốn sống

Đồng thời góp phần vào tiến trình đổi mới phương pháp giảng dạy

Đó là lí do tôi chọn đề tài:”Phát huy tính thời sự và ý nghĩa giáo dục trong một số tác phẩm văn học”

II Tổ chức thực hiện đề tài:

1 Cơ sở lí luận:

- Qua thực tiễn giảng dạy, tôi nhận thấy: Thông thường khi tìm hiểu một tác phẩm văn học, giáo viên thường tập trung hai phương diện: giá trị nội dung và nghệ thuật Điều này là rất đúng Bởi lẻ, một tác phẩm văn học bao giờ cũng bao gồm hai mặt: nội dung và hình thức

- Tuy nhiên, văn học không chỉ là chuyện sách vở, lý thuyết Hiện thực cuộc sống khơi nguồn cảm hứng cho các nhà văn sáng tác, và các tác phẩm viết ra quay trở lại phục vụ cuộc sống con người Vì vậy, văn học và cuộc sống luôn gắn bó mật thiết với nhau

“ Tác phẩm văn học chính là tấm gương phản chiếu cuộc sống”

- Có những tác phẩm không chỉ có giá trị trong thời điểm nó ra đời, mà còn giữ nguyên giá trị ở các thời đại sau

Do đó đối với nhiều tác phẩm văn học, sau khi tìm hiểu giá trị nội dung và nghệ thuật, giáo viên cần liên hệ thực tiễn cuộc sống để giúp học sinh rút ra nhưng bài học có ý nghĩa giáo dục nhất định

Đặc biệt là những văn bản nhật dụng và những tác phẩm ở các thể loại khác có tính thời sự

Từ thực tiễn giảng dạy có một số bất cập phiến diện khi khai thác văn bản, và sự đổi mới trong cách nhìn toàn diện, mở rộng tính thời sự của một số tác phẩm văn học, tôi lựa chọn đề tài này

2 Nội dung:

2.1 Khái quát:

- Tính thời sự là tính cập nhật kịp thời, đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của cuộc sống hằng ngày, cuộc sống hiện đại gắn với những vấn đề cơ bản của cộng đồng xã hội

Tính thời sự trong văn bản văn học là một khái niệm mới, thường gắn liền với các văn bản nhật dụng, nhưng cũng có một số tác phẩm ở các thể loại như truyện ngắn, kịch…

- Hai chữ nhật dụng dùng để chỉ loại văn bản đề cập tới những hiện tượng, vấn

đề cụ thể, có ý nghĩa quan trọng, bức xúc đang đặt ra trước mắt con người trong cuộc sống thường ngày

Việc giảng dạy văn bản nhật dụng được đặt ra nhằm đáp ứng yêu cầu làm cho môn ngữ văn ở nhà trường xích lại gần hơn với đời sống xã hội và tham gia tích cực hơn vào cuộc đấu tranh nhằm giải quyết những vấn đề đang đặt ra trong thực tế

2.2 Tính thời sự trong văn bản nhật dụng:

Văn bản nhật dụng mới được đưa vào chương trình học phổ thông Văn bản

nhật dụng không phải là khái niệm thể loại, không chỉ kiểu văn bản mà chỉ đề

cập đến chức năng, đề tài và tính cập nhật của nội dung văn bản mà thôi Đề

tài của văn bản nhật dụng thường đề cập đến những lĩnh vực: thiên nhiên, môi trường, văn hóa, giáo dục, chính trị, xã hội, đạo đức, nếp sống…

Văn bản nhật dụng vừa có tính cập nhật, vừa có tính lâu dài – tính thời sự.

a Tính thời sự trong bài “Về luân lí xã hội ở nước ta” của Phan Châu

Trinh.

* Hoàn cảnh sáng tác:

- “Về luân lí xã hội ở nước ta” được trích trong tác phẩm “Đạo đức và luân lí Đông Tây”

- Tác phẩm ra đời năm 1925 – đó là thời điểm đất nước ta rơi vào tình trạng đen tối do chính sách cai trị của thực dân Pháp Dưới ách áp bức của chính quyền thực dân, nhiều tầng lớp nhân dân lao động rên xiết trên những đồn điền, công trường, hầm mỏ của bọn cướp nước và bè lũ bán nước

- Chứng kiến tình hình đó, Phan châu Trinh đã cáo quan đi làm cách mạng để cứu nước nhằm xây dựng nền độc lập quốc gia Đó là một lí tưởng cần thiết cho

một giai đoạn tăm tối của dân tộc Nhưng ông đã vấp phải khó khăn vì “xã hội luân lí thật trong nước ta tuyệt nhiên không ai biết đến, so với quốc gia luân lí thì người mình còn dốt nát hơn nhiều”.

* Vậy luân lí xã hội là gì?

- Theo Phan Châu Trinh: Luân lí xã hội đã phát triển qua ba giai đoạn: từ gia đình lên quốc gia đến xã hội Luân lí xã hội tức là tức là luân lí của chủ nghĩa xã hội, coi trọng sự bình đẳng của con người, không chỉ quan tâm đến từng gia đình, quốc gia mà còn đến cả thế giới

- Cũng theo Phan Châu Trinh, trong xã hội Việt Nam thời đó, cả luân lí gia đình lẫn luân lí quốc gia ( mà phần cốt lõi là ý thức nghĩa vụ đối với quốc gia) đều đã tiêu vong

- Từ đó Phan Châu Trinh có cái nhìn so sánh xã hội ở nước ta so với Châu Âu + Bên Châu Âu, họ dám đứng lên đấu tranh đòi công bằng khi có một cá nhân bị

đè nén Họ làm được như thế bởi họ có đoàn thể, có công đức Vì vậy luân lí xã

hội bên Châu Âu rất “thịnh hành”

+ Luân lí xã hội ở nước ta “điềm nhiên như kẻ ngủ không biết gì là gì”, “cái nghĩa vụ người trong một nước cũng chưa hiểu gì cả” Người nước ta “phải ai tai nấy, ai chết mặc ai”, gặp người bị tai nạn cũng ngơ mắt đi qua Bởi vì dân ta

không biết đến đoàn thể, không trọng công ích

- Dẫn đến tình trạng trên bởi nhiều nguyên nhân khác nhau: Mọi tầng lớp con dân đều ham quyền tước, ham bả vinh hoa; vua quan tham nhũng….Phan Châu

Trinh gọi là “Lũ ăn cướp có giấy phép” Người dân đều không dám lên tiếng,

làm việc đều ngó theo sức mạnh…

* Liên hệ thực tiễn ngày nay:

Những vấn đề mà Phan Châu Trinh đề cập trong tác phẩm ở đầu thế kỉ XX nhưng đến nay vẫn có ý nghĩa thời sự sâu sắc trong công cuộc đổi mới, xây dựng đất nước Việt Nam thế kỉ XXI và sau này

- Thứ nhất:

+ Việc gây dựng đoàn thể nhằm tạo nên ý thức trách nhiệm với cộng đồng, hay

ý thức nghĩa vụ giữa người với người, chúng ta đã làm được trong nhiều năm qua

Chính vì thế đất nước ta đã làm nên thắng lợi to lớn trong hai cuộc chiến tranh chống Pháp và Mĩ

+ Trong xã hội thời bình hiện nay có nhiều thế lực phản động, chúng ta đã đoàn kết để đẩy lùi nó, giữ vững độc lập tự do của dân tộc Và rất nhiều cơ quan đoàn thể ra đời nhằm bảo vệ quyền lợi cho con người, như Hội phụ nữ, Hội nông dân, Hiệp hội chất độc màu da cam…

+ Nhưng bên cạnh đó, một lần nữa chúng ta nhìn lại điều e ngại của Phan Châu

Trinh về ý thức nghĩa vụ giữa người với người “phải ai tai nấy, ai chết mặc ai”, gặp người bị tai nạn cũng ngơ mắt đi qua.

+ Chỉ riêng trong môi trường học đường cũng đủ cho chúng ta nhìn lại, nhất là tình trạng bạo lực học đường Khi chứng kiến một bạn học sinh nữ bị nhóm bạn đánh đập ở công viên sau giờ tan học, các bạn khác đi ngang qua thờ ơ, ai tò mò thì đứng lại xem, ai “hài hước” thì lấy điện thoại ra quay phim…( phim, ảnh 1 minh họa)

Hàng ngày đọc báo, chúng ta không khỏi bàng hoàng đau xót trước các tiêu đề:

“Ba nữ sinh đánh bạn, cả lớp đứng nhìn “(zingnews)

Ngày 5/1, trên Youtube xuất hiện một đoạn clip có tên “Nữ sinh bổ túc – Mỹ Đức (Hà Nội) đánh nhau” dài gần 3 phút ghi lại cảnh một nữ sinh bị đánh hội

đồng dã man ngay trong lớp

“Kéo hội đồng 'dằn mặt' bạn cùng trường”(zingnews)

“Nữ sinh bị đánh hội đồng đến hoảng loạn, mất trí nhớ”(zingnews)

Sau khi bị một nhóm nữ sinh đánh hội đồng, nữ sinh Đ.T.L lớp 10A, trường THPT Nguyễn Đình Liễn, huyện Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh phải nhập viện trong tình trạng hôn mê

“Clip nữ sinh Hà Nội bị đánh hội đồng gây xôn xao”

Theo hình ảnh trong clip, sự việc diễn ra ngay tại khu vực vườn hoa phía sau tượng đài vua Lý Thái Tổ (sát hồ Gươm) Một nữ sinh mặc áo kẻ sẫm màu liên tục túm tóc, kéo lê, dùng chân đi giày đá vào mặt một bạn gái mặc áo phông

trắng.( Chiều 10/3 VnExpress.net,)

+ Tình trạng vô cảm đang dễn ra phổ biến trong xã hội ngày này- trở thành một

vấn nạn nhức nhối, đáng báo động “phải ai tai nấy, ai chết mặc ai”, gặp người bị tai nạn cũng ngơ mắt đi qua.

“Tên cướp giật túi tiền không thành, dân lao ra “hôi của”

Thứ sáu, 17/06/2011 09:36

15h chiều 16-6, một người đàn ông đi xe máy đến đoạn vòng xoay ngã năm An Dương Vương (đoạn giao nhau của đường An Dương Vương - Trần Phú - Sư Vạn Hạnh, quận 5, TP.HCM) thì bị hai tên cướp đi xe máy từ phía sau giật giỏ xách

Nhờ nhanh trí, người đàn ông này giữ chặt giỏ xách của mình nên hai tên cướp không giật được phải đành tẩu thoát

Nhưng vì sự giằng co quá mạnh nên giỏ xách của người đàn ông bị rách toạc và

số tiền để trong giỏ bị bay ra đường

Lợi dụng tình cảnh lúng túng của người đàn ông, những người đi xe máy gần đó cùng một số người dân trong khu vực xảy ra vụ cướp đã ào ra giữa đường lượm mất số tiền bị rơi ra trước ánh mắt thẫn thờ và bất lực của người đàn ông bị nạn Chỉ trong vòng chưa tới hai phút, số tiền của người đàn ông ấy đã bay vào túi của những người “hôi của” quá vô tâm và đi mất Một người tài xế lái taxi

chứng kiến cảnh “hôi của” trên đã ngao ngán: “Người ta bị nạn không giúp đỡ thì thôi chứ sao lại tranh nhau cướp tiền của họ như vậy Quá vô cảm!”.

( Theo Tuổi Trẻ) ( ảnh 2)

“Cánh tay nữ sinh và sự vô cảm của cánh tài xế “

13:56:32 03/12/2012

“Chiếc xe tải nặng hàng chục tấn án ngữ giữa ngã tư Dưới bánh xe, đứa con gái nằm sấp Một tay bị bánh xe đè chặt Tay còn lại nó quơ lên, quơ xuống

“Cứu con, cứu con” Mọi người bắt đầu chạy đến càng lúc càng đông Tài xế

hốt hoảng mở cửa xe chạy thục mạng và biến mất

Bà Mai kể tiếp, lúc này chiếc xe buýt tuyến đường Bến Thành – Xuân Thới Thượng ngang qua Lơ xe nhảy xuống dẹp đường cho xe buýt vượt qua giao lộ

Bà năn nỉ anh lơ xe, nói với tài xế giúp giùm chạy chiếc xe tải lùi một chút để rút cánh tay đứa bé Anh lơ xe trao đổi với bác tài Một cái lắc đầu rồi chiếc xe vụt mất

Sau xe buýt, bất cứ xe nào trờ đến bà cũng năn nỉ các các tài mở lượng từ tâm Nhưng ai cũng lắc đầu

"Có thể những người tôi năn nỉ giúp, họ không có khả năng điều khiển một chiếc xe tải nặng Nhưng cũng rất có thể họ sợ liên lụy mặc dù tôi và nhiều người dân nơi đây đều cam kết sẽ là chứng nhân cho nghĩa cử này " - bà Mai

nhớ lại

Thật xót xa và đau đớn! Tình đồng loại! Tình nghĩa giữa người và người!

+ Tuy nhiên cuộc sống bao giờ cũng tồn tại hai mặt Song song với những con người vô cảm vẫn còn biết tấm gương, nghĩa cử đẹp của con người trong xã hội Nước ta không phải là không có luân lí xã hội, không phải là không ý thức được nghĩa vụ giữa người với người

“Lỡ thi vì cứu người bị tai nạn “( Ảnh 3)

Chiều (2/6/2010 baomoi.com), trên đường đến điểm thi tốt nghiệp, hai thí sinh Tăng Ngọc Dũng và Lữ Đức Quân tại điểm thi Trường THPT Đô Lương 1

(huyện Đô Lương, Nghệ An) bất ngờ gặp một vụ tai nạn thương tâm Lúc đó xung quanh không một bóng người Thấy nạn nhân nằm bất động, Dũng và Quân không đành bước đi nên cả hai quyết định đưa nạn nhân đến Bệnh viện Đa khoa Đô Lương cấp cứu

Sau khi hoàn tất thủ tục cho nạn nhân nhập viện, Dũng và Quân mới sực nhớ mình đang đi thi, vội tức tốc đến điểm thi Đến nơi thì Hội đồng thi đã khép cổng và các thí sinh khác bắt đầu làm bài thi được hơn 4 phút Hội đồng đã quyết định cho Dũng và Quân nghỉ môn thi Sinh vì vi phạm quy chế

"Không để hai học trò xứ Nghệ vì việc nghĩa mà trượt tốt nghiệp"

Thứ trưởng Hiển cho hay, việc xác minh xem em Tăng Ngọc Dũng và Lư Đức Quân học sinh lớp 12A4 THPT Đô Lương (Nghệ An) cứu người có thật hay không là do Sở GD&ĐT Nghệ An và trường học của hai em thực hiện

Nếu đúng là vì cứu người thì không thể để hai em trượt tốt nghiệp Và hai em

sẽ được tuyên dương khen thưởng trước khi kì thi Đại học diễn ra để làm gương cho tuổi trẻ.

+ Nhìn ở góc độ rộng hơn, đó là quan hệ giữa các quốc gia Thời chiến tranh chúng ta đã có những nước đồng minh như Nga, Trung Quốc…Thời nay khi các quốc gia đã có độc lập dân tộc thi vẫn chung tay để chống khủng bố, chung tay hợp tác cùng phát triển ở mọi mặt Nhưng chúng ta vẫn thấy những bất cập khi

một số nước lợi dụng các phần tử cực đoan để phá nền độc lập tự do của nước

đó, có nghĩa là họ đã phá đi đoàn thể mà đất nước đó đã cố công xây dựng

( Hoặc vấn đề biển Đông đang cang thẳng theo xu hướng “ chân lí nằm trong tay nước mạnh’”)

-Thứ hai:

+ Những người mà Phan Châu Trinh gọi là “Lũ ăn cướp có giấy phép” và việc

chạy chức quyền trong xã hội ngày nay cũng là một mối lo lớn

+ Tình trạng công an giao thông phạt những người vi phạm để lấy tiền bỏ túi riêng, tình trạng bỏ tiền chạy chọt để được ngồi vào ghế quản lí…

(Dân trí) - “Chất lượng thi công chức của chúng ta không ổn Có thông tin rằng để đỗ được công chức phải chạy mất không dưới 100 triệu đồng Cái này tập trung ở những đầu mối tiếp nhận hồ sơ…”, đại biểu Trần Trọng Dực

nói tại phiên thảo luận HĐND Hà Nội ngày 7/12/2012

Cần phải nâng cao tinh thần dân chủ, công khai, đoàn kết và phê bình, tự phê bình nghiêm khắc, chân thành của mỗi cá nhân thì các mối quan hệ xã hội mới tốt đẹp

- Thời kì lịch sử nào cũng vậy, nền luân lí xã hội luôn có vai trò rất quan trọng ảnh hưởng đến sự tồn vinh của dân tộc

Tư tưởng tiến bộ và tầm nhìn của nhà yêu nước Phan Châu Trinh trong bài viết đến nay vẫn còn có ý nghĩa thời sự và giá trị giáo dục tư tưởng rất lớn, đặc biệt trong trong thời kì hội nhập hiện nay Gây dựng được nền luân lí theo tư tưởng của Phan Châu Trinh sẽ giữ vững và nâng cao nền dân chủ nước nhà, đồng thời đẩy lui được nhiều vấn nạn hiện nay trong xã hội.

b.Tính thời sự trong văn bản “Thông điệp nhân ngày thế giới phòng chống AIDS, ngày 1-12-2003” của Cô-Phi An-nan.

* Hoàn cảnh ra đời:

- Đây là thông điệp của tổng thư kí liên hợp quốc Cô-phi An-nan, thuộc nhiệm

kì trước (nay là ông Ban-ki-moon)

Tìm hiểu văn bản này chúng ta không chỉ biết được tình hình HIV/AIDS., con đường lây lan và hậu quả của nó.( phim ảnh minh họa)

Từ đó để thấy được tầm quan trọng của bức thông điệp và ý thức của mỗi cá nhân trước vấn đề đó Chính vì vậy, học văn bản nhật dụng ngoài việc mở rộng, hiểu biết toàn diện còn tạo điều kiện tích cực để hòa nhập cuộc sống cộng đồng

xã hội

* Nội dung thông điệp:

- Trước hết Cô-phi An-nan đưa ra những con số tổng kết trong thông điệp của mình ( mỗi phút có khoảng 10 người bị nhiễm HIV, tốc độ lây lan nhanh chóng, đáng báo động là ở phụ nữ- chiếm tới một nửa, đang ngày càng lan rộng ở những khu vực trước đây được xem là an toàn)

- Sau đó ông đã đưa ra lời kêu gọi có sức thuyết phục mạnh mẽ: “Hãy lên tiếng thật to và dõng dạc về HIV/AIDS Hãy cùng tôi đánh đổ thành lũy của sự im lặng, kì thị và phân biệt đối xử đang vây quanh bệnh dịch này” “Hãy sát cánh cùng tôi, bởi lẽ cuộc chiến chống lại HIV/AIDS bắt đầu từ chính các bạn”.

* Tính thời sự:

- Lời kêu gọi tha thiết ấy của Cô-phi An-nan không chỉ có tác dụng bức thiết ở thời điểm ấy(2003), mà nó còn có sức vang vọng với mọi thời đại

- Bởi người ta ví HIV/AIDS là “quả bom hẹn giờ “đang đe dọa tính mạng của

hàng triệu thanh niên trên thế giới

Chính vì vậy, những con số và lời kêu gọi là một sự cảnh tỉnh ý thức trách nhiệm của mỗi con người trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng

+ Năm 1981, bệnh AIDS trên lâm sàng được phát hiện đầu tiên tại Mỹ, sau đó HIV/AIDS đã nhanh chóng lan ra toàn cầu

+ Trường hợp nhiễm HIV đầu tiên ở nước ta được phát hiện vào tháng 12 năm

1990 tại thành phố Hồ Chí Minh Sau đó HIV/AIDS bắt đầu lan ra các tỉnh Đến cuối tháng 12/1998, toàn bộ 61 tỉnh, thành trong cả nước đều đã phát hiện có người bị nhiễm HIV Tính đến 31-3-2012, cả nước đã phát hiện 201.134 trường hợp nhiễm HIV hiện đang còn sống, 57.733 trường hợp biến chuyển thành bệnh AIDS và 61.579 trường hợp đã tử vong

+ Ở Đồng Nai, ca nhiễm HIV được phát hiện đầu tiên là ở xã Bình Minh –

Trảng Bom vào năm 1993

Tính đến 20 - 05 - 2012 toàn tỉnh có 6.180 người nhiễm HIV, trong đó 2.363 người đã chuyển quan giai đoạn AIDS và 1.456 người đã chết vì AIDS

+ Địa phương có số người nhiễm cao nhất tỉnh : Biên Hòa với 2.590 người, tiếp đến là TX LKhánh với 624 người nhiễm, LThành với 531 người,Trảng Bom có 379 người

Đồng Nai có số người nhiễm HIV đứng thứ 6 trên toàn quốc, đứng thứ 3 trên

20 tỉnh thành phía Nam

Hiện nay số người nhiễm HIV đó có mặt trong 171 /171 phường xã trong toàn tỉnh

- Cũng từ căn cứ trên mà ta thấy rằng, bản thông điệp này có tính thời sự sâu sắc Nhất là ở Việt Nam ta, với tư tưởng phương Đông nặng nề, họ thường có

cái nhìn kì thị với những người bị bệnh HIV

+ Bởi họ cho rằng sống buông thả nên mới mắc căn bệnh này và đó là những người không thể tha thứ… từ đó xa lánh, kì thị

+ Hành động đó thật sai lầm vì vô tình ta đã đẩy họ vào con đường tội lỗi, khiến cho căn bệnh thế kỉ càng có điều kiện lây lan

+ Có nhiều trường hợp cũng vì cái nhìn kì thị mà khiến những đứa trẻ vô tội bị

bỏ rơi khi cha mẹ chúng chết vì căn bệnh AIDS…

+ Chúng ta phải thẳng thắn nói về nó và hãy phá bỏ hàng rào ngăn cách giữa

“ta” và “họ”, để ngăn chặn nguy cơ lây lan Vừa bảo vệ người bị bệnh, vừa bảo

vệ chính mình và bảo vệ cộng đồng ( phim ảnh minh họa)

+ “Nước mắt ngày tựu trường “

Náo nức đón chờ năm học mới nhưng trong ngày tựu trường, 15 học sinh - những trẻ bị nhiễm và ảnh hưởng HIV/AIDS của Trung tâm Mai Hòa

(huyện Củ Chi -TPHCM) đã phải trở về trong nước mắt

UBND huyện Củ Chi đã có văn bản chấp thuận cho 15 trẻ nhiễm và ảnh

hưởng HIV/AIDS (trẻ OVC) ở Trung tâm Mai Hòa được học tại Trường Tiểu học An Nhơn Đông (xã An Nhơn Tây) từ năm học 2009 Được đến trường học như bao bạn bình thường khác là niềm mơ ước đối với các em, ngày tựu trường được chuẩn bị và mong ngóng hơn cả ngày tết Thế nhưng

+ “Sao không cho tụi con đi học?”

Ngày 17/8, khi đến tựu trường, các trẻ OVC đã nhận được sự phản đối của đa

số phụ huynh Trường Tiểu học An Nhơn Đông Nhiều phụ huynh tuyên bố:

“Thà dốt còn hơn chết trẻ”, trong khi một số phụ huynh khác cho biết sẽ chuyển con sang trường khác học 229 phụ huynh (trong tổng số 269 học sinh toàn trường) “dọa” sẽ rút hồ sơ nếu trường tiếp tục nhận trẻ OVC và ùn ùn dẫn con ra

về

Chính những kì thị sai trái này gây ra bao tổn thương cho con người, nhất là những trẻ em vô tội

- Giới trẻ hiện nay là đối tượng dễ có lối sống sai lầm dẫn đến mắc bệnh, nhưng

họ cũng chính là những người dám nói, dám hành động nhất

- Vì vậy, khi tìm hiểu văn bản này, người giáo viên cần cung cấp thêm về kiến thức HIV/AIDS cho các em

- Bên cạnh đó, phải hướng các em đến ý thức trách nhiệm với bản thân và xã hội, để có lối sống lành mạnh cho bản thân và an toàn cho xã hội Các em phải

là những người tiên phong trong phong trào phòng chống AIDS, và là những

người phá bỏ bức tường rào ngăn cách giữa “ta” và “họ”.

Kofi Annan:

“Tôi xin bày tỏ sự khâm phục đối với chị Regan Hofmann và bà Bùi Thị Hạnh

vì họ đã rất dũng cảm, đương đầu với bệnh tật, cũng như tích cực tham gia tuyên truyền, giúp đỡ cộng đồng.”

Phạm Thị Huệ, đồng sáng lập ra nhóm Hoa Phượng Đỏ chăm sóc những nạn nhân của căn bệnh chết người AIDS và những đứa con của họ

Phần lớn trong số họ đều bị gia đình chối bỏ.

2.3 Tính thời sự trong các thể loại văn học khác.

a Tính thời sự trong truyện ngắn “Người trong bao” của A.P.Sê-khốp.

* Hoàn cảnh ra đời:

- Truyện ngắn “Người trong bao” ra đời trong thời kì xã hội Nga đang ngột

ngạt trong bầu không khí chuyên chế nặng nề cuối thế kỉ XIX Môi trường xã hội ấy đã đẻ ra lắm kiểu người kì quái Với họ sống hay chết đều thảm hại Nhân vật Bê-li-cốp trong truyện là một con người điển hình cho kiểu sống kì quái- người trong bao

* Khái quát nhân vật:

- Bê-li-cốp, từ chân dung, lối sống, suy nghĩ… đều được đựng trong cái “bao”

hữu hình lẫn vô hình Đó là khát vọng mãnh liệt thu mình trong một cái vỏ, tạo cho mình một thứ bao có thể ngăn cách, bảo vệ hắn khỏi những ảnh hưởng bên ngoài

- Với hắn , lúc nào cũng “sợ nhỡ lại xãy ra chuyện gì” Chính lối sống đó đã

đưa hắn đến với cái chết; để rồi từ khi nằm trong cái bao tốt nhất- quan tài- mà

từ đó hắn không bao giờ phải thoát ra nữa Đó là mục đích hắn đã đạt được trong cuộc đời

- Lối sống của hắn không chỉ ảnh hưởng đến giới trí thức, xã hội Nga khi hắn

còn sống, mà lúc hắn chết đi rồi thì lối sống ấy vẫn ảnh hưởng dai dẳng “tương lai sẽ còn bao kẻ như thế nữa!”.

- Lối sống trong bao, kiểu người trong bao với những biến thể, dị bản khác nhau

có ý nghĩa thời sự rộng rãi và sâu sắc với nước Nga đương thời và sau này Bên cạnh đó còn có ý nghĩa thời sự với toàn thế giới và lâu dài cho tới tận ngày nay,

cũng có thể tồn tại đến khi nào con người ý thức được “không thể sống mãi như thế này được!”.

* Liên hệ thực tiễn:

- Tuy sống trong bao có ý nghĩa phổ quát, nhưng mỗi nơi, mỗi thời có những biểu hiện khác nhau Có nơi, có thời đó là bản chất, là căn bệnh…nhưng xã hội càng phát triển thì nó chỉ còn là hiện tượng, những biểu hiện cá thể

- Rất nhiều người nay sống theo những chỉ thị, thông tư một cách cứng nhắc, cực đoan vì sợ ảnh hưởng đến bản thân

- Chúng ta có thể thấy rất rõ trong xã hội hiện nay, việc một số người muốn giữ chức vị trong cơ quan, tổ chức…thì cố gắng mua những thứ bao (bằng cấp, ô dù…) để che đậy sự dốt nát của mình

- Hay trong mỗi học sinh chúng ta, đôi khi trong giờ học biết mà không dám giơ tay phát biểu, có thể đảm nhận việc gì đó cho lớp nhưng cũng không dám nhận,

cũng bởi “sợ nhỡ lại xãy ra chuyện gì”

- Mỗi cá nhân chúng ta cần phải tự ý thức được mục đích và cách sống của

mình, hòa đồng và thống nhất với hệ các chuẩn mực văn hóa, đạo đức cộng đồng; khi xã hội loài người trở nên trong sạch, lành mạnh và tự do dân chủ…thì lối sống trong bao mới triệt để chấm dứt, kiểu người trong bao mới không còn lí

do tồn tại

b Tính thời sự trong vở kịch “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” của Lưu Quang Vũ.

* Khái quát:

- Vở kịch là sự cải biên một truyện cười dân gian Tác giả dân gian chỉ tạo ra một tình huống gây cười Lưu Quang Vũ đã biến nó thành một tấn bi kịch – bi kịch tâm lí Hồn Trương Ba trong sáng nhân hậu, thanh cao lại được đặt trong thân xác một anh hàng thịt thô lỗ, phàm tục, đầy sức mạnh bản năng Hồn lâm vào tình trạng bi kịch: không được sống như bản thân mình mong muốn, không làm chủ được mình Sự đau khổ được đẩy đến tột đỉnh khi bị những người thân yêu xa lánh, thậm chí căm ghét, khinh bỉ, khiến ông phải lấy cái chết để tự giải thoát

* Liên hệ thực tiễn: