skkn tổ CHỨC, đổi mới PHƯƠNG PHÁP dạy học VÀ SÁNG TẠO, để NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY, HỌC CHUYÊN

Trang 1

Đơn vị : THPT CHUYÊN LƯƠNG THẾ VINHSỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

Mã số:

(Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TỔ CHỨC, ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ SÁNG TẠO ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG

DẠY, HỌC CHUYÊN

Người thực hiện: …TRẦN XUÂN TƯƠNGLĩnh vực nghiên cứu:

- Quản lý giáo dục 

- Phương pháp dạy học bộ môn: 

(Ghi rõ tên bộ môn)

- Lĩnh vực khác: 

(Ghi rõ tên lĩnh vực)

Có đính kèm: Các sản phẩm không thề hiện trong bản in SKKN

 Mô hình Phần mềm  Phim ảnh  Hiện vật khác

Năm học: 2012-2013

Trang 2

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

1 Họ và tên:TRẦN XUÂN TƯƠNG

2 Ngày tháng năm sinh: 20/12/1955

3 Nam, nữ:

4 Địa chỉ:42/40 Đặng Đình Thuật, KP 6 Tam Hiệp, Biên Hòa, Đồng Nai

5 Điện thoại:0613828107 (CQ)/ (NR); ĐTDĐ:0918392899

7 Chức vụ:TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN

8 Đơn vị công tác:THPT Chuyên LƯƠNG THẾ VINH

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn, nghiệp vụ) cao nhất:ĐẠI HỌC

- Năm nhận bằng: 1977

- Chuyên ngành đào tạo:

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm:

Số năm có kinh nghiệm:34

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:

Trang 3

Tên SKKN:

TỔ CHỨC, ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ SÁNG TẠO, ĐỂ

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY, HỌC CHUYÊN.

I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong hệ thống các trường THPT thì trường chuyên đảm nhận thêm một vai trò quan trọng là bồidưỡng các học sinh để các em có thể trở thành nhân tài cho đất nước Đó là một nhiệm vụ rất khókhăn, là thách thức lớn đối với cả thầy- trò và nhà trường Để thực hiện nhiệm vụ quan trọng này,đòi hỏi nhà trường, tổ bộ môn và người thầy ngoài kiến thức chuyên môn sâu rộng, còn phải biếttốt chức tốt quá trình dạy- học, phải sáng tạo để không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục vàđào tạo đó là lí do tôi chọn đề tài này

II : CÔNG TÁC TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

Về phía nhà trường: việc tổ chức dạy- học chuyên đã có một chương trình, kế hoạch cho cả năm

học và đã được thông qua hội nghị công chức đầu năm học Đó là khung chương trình, là cácmục tiêu, chỉ tiêu, biện pháp thực hiện đối với các môn chuyên Thông thường chỉ tiêu số lượnghọc sinh đạt giải Quốc gia được xây dựng dựa trên thành tích đã đạt được từ năm học trước, cácnăm liền kề hoặc dựa trên thành tích cụ thể của từng môn học Một thói quen, một phương châmchung được hình thành là chỉ tiêu năm sau phải “ bằng, cao hơn năm trước’’! Phương châm đóchỉ áp dụng được đối với các trường có bề dày thành tích và ổn định đội ngũ Những trường đanggặp khó khăn về cơ sở vật chất, đội ngũ,… quả là rất khó thực hiện Vì vậy việc tổ chức dạy vàhọc chuyên là rất quan trọng Tổ chức không tốt không những không hoàn thành được chỉ tiêu về

số lượng mà chất lượng học tập của học sinh chuyên và kết quả thi học sinh giỏi là rất hạn chế.Trường chúng tôi thành lập đã được 19 năm Kết quả thi học sinh giỏi Quốc gia – phản ánh quátrình tổ chức dạy và học- mấy năm gần đây thật đáng khích lệ và trân trọng, nhưng chưa thể nói

là tốt vì chất lượng giải chưa cao!chưa có học sinh nào đạt giải Quốc tế ngay giải Quốc gia vẫnchưa có giải nhất Quan điểm chỉ đạo và tổ chức dạy và học, tập huấn đổi tuyển là đồng đều giữacác bộ môn, các môn đều dạy theo một khung chương trình( kể cả môn ít tiết học như môn địa,

sử cũng như môn nhiều tiết như môn toán) Các giáo viên lĩnh đội đều có tinh thần làm việc rấtcao, hết lòng vì học trò và học trò cũng có ý thức học rất cao Đó là một thành công trong lãnh

Trang 4

đạo, tổ chức thực hiện của nhà trường, trực tiếp nâng cao chất lượng học tập và kết quả của họcsinh chuyên.

Để nâng cao chất lượng đào tạo và bồi dưỡng học sinh chuyên thì về phía nhà quản lý và

tổ chức phải có những biện pháp cụ thể thích hợp và có những mục tiêu tiên tiến Sẽ không thể cóhọc sinh đạt giải quốc tế nếu nhà quản lý và tổ chức không đặt ra mục tiêu có giải Quốc tế và cácbiện pháp để thực hiện mục tiêu đó Đơn giản vì thi đấu Quốc tế là sân chơi không dành cho kẻlười gặp may

Về phía tổ bộ môn: Phối hợp cùng ban giám hiệu nhà trường đưa ra kế hoạch cụ thế cho việc

dạy, học , bối dưỡng và tập huấn học sinh giỏi Vai trò của tổ chuyên môn rất quan trọng trongviệc động viên, hỗ trợ các đồng chí lãnh đội tuyển các khối lớp, và đặc biệt với thành tích độituyển thi quốc gia Thực tế cho thấy nếu trong tổ chuyên môn có sự phân công chuyên môn hợp

lý, hợp với năng lực, sở trường của các giáo viên lãnh đội thì sẽ mang lại kết quả tốt cả về sốlượng và chất lượng học sinh giỏi Với lực lượng còn mỏng( thực tế ở trường chúng tôi chỉ có 3giáo viên dạy chuyên, các đồng chí khác trong tổ do nhiều lý do khách quan không tham giađược) nhưng được phân công tách mảng( mỗi đồng chí chịu trách nhiệm một vài chuyên đề, mộtvài phần của vật lý nên có kết quả tương đối khả quan Hai đồng chí giáo viên lần đầu lãnh độituyển 12 thi quốc gia đều có 2 đến 3 học sinh đạt giải Điều đó cho thấy năng lực của cá nhâncũng như sức mạnh của tính tập thể, hiệu quả của công tác tổ chức dạy và học của tổ chuyênmôn, của trường Vai trò của tổ chuyên môn càng tốt nếu cấp trên quan tâm, động viên và khenthưởng đúng mức.Tính cộng đồng trong giàng dạy là yếu tố quyết định sự thành công của độituyển

Về phía giáo viên dạy chuyên: Đây là khâu cuối cùng và là khâu quyết định thành bại trong hệ

thống tổ chức dạy và học.Mỗi giáo viên phải phấn đấu học hỏi để có thể đảm nhận được nhệm vụcủa mình Thành tích và kinh nghiệm dạy chuyên chưa nhiều, nhưng với tinh thần giao lưu họchỏi, xin được tham gia một vài ý kiến trong việc dạy học sinh chuyên.( Vấn đề “ Tổ chức việcdạy-học nâng cao chất lượng các lớp chuyên’’ là vấn đề quá lớn đối với giáo viên chúng tôi).Sau việc tổ chức là công việc dạy và học của thày và trò

Một trong những cách nâng cao chất lượng học sinh chuyên là phải đổi mới phương pháp dạyhọc

III: ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

A.PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

1 Kỹ thuật dạy học và nghệ thuật dạy học.

Trang 5

- Dạy học là một hoạt động phức tạp, gồm nhiều hoạt động liên kết chặt chẽ với nhau, hỗtrợ lẫn nhau, nhằm đạt một mục đích duy nhất là giúp cho học sinh tiếp thu kiến thức một cách dễdàng, đầy đủ và nhanh nhất.

- Mỗi người Thầy Giáo khi lên lớp đều tiến hành nhiều hoạt động, song do cách thức thựchiện các hoạt động khác nhau mà gặt hái được những kết quả khác nhau Nếu các hoạt động đóphong phú, sắp xếp một cách hợp lý phù hợp với các hoạt động của trò thì bài dạy sinh động cókết quả tốt Ngược lại nếu các hoạt động của thầy đưa ra đơn điệu, không hợp lý,không phù hợpvới các hoạt động của trò thì bài dạy thiếu sinh động và không kết quả

Như vậy hoạt động của người thầy giáo trên lớp ( hoạt động dạy học ) đóng vai trò rấtquan trọng trong việc truyền thụ kiến thức cho học trò

- Trình độ dạy học có thể phân ra làm hai mức : kỹ thuật dạy học và nghệ thuật dạy học.Hầu hết các Thầy Cô giáo chúng ta đều có kỹ thuật dạy học ở mức đạt yêu cầu trở lên Để cóđược trình độ này là do người Giáo Viên đã được đào tạo trong truờng,đã qua thực tập sư phạm

và đã có ít nhiều kinh nghiệm đúc rút được từ thực tế giảng dạy Các thao tác kỹ thuật,kỹ năngcủa người giáo viên trên lớp thường được thể hiện ở các khâu:

+ Củng cố từng phần và củng cố toàn bài

+ Hướng dẫn học sinh học tập v v

-Người thầy giáo nếu chỉ giảng dạy đúng kiến thức, đủ các bước lên lớp,tiến hành đầy đủ cácthao tác kỹ thuật một cách bình thường thì học sinh không hứng thú, các giờ dạy như vậy cũngchỉ đạt yêu cầu hoặc khá mà thôi Ta nói rằng Giáo Viên đó có kỹ thuật dạy học nhưng chưacao,chưa nâng được các hoạt động của mình lên tới trình độ nghệ thuật,tức là chưa có nghệ thuậtgiảng dạy.Trong thực tế những thầy giáo dạy giỏi đều là những người có nghệ thuật dạy học ,chính vì thế mà rất hiếm thầy dạy giỏi Hoạt động dạy học có những đặc điểm như vậy nên đểchiếm lĩnh được đỉnh cao của nó thật là khó , nó đúng là một hoạt động có kỹ thuật và có tínhnghệ thuật

2 Các phương pháp dạy học và vấn đề đổi mới phương pháp dạy học.

Trang 6

a Đặt vấn đề.

Do dạy học là một nghệ thuật nên để có được thành công trong giảng dạy thì người giáo viênngòai sự đam mê,năng lực chuyên môn còn cần phải có năng lực sư phạm tức là phải nắm được

và vận dụng thành thạo các phương pháp dạy học

Trong mọi công việc dù nhỏ nhất cho đến việc lớn đều cần có cách làm tức " Phươngpháp" tiến hành Nếu không có phương pháp hoặc phương pháp không tốt thì không đạt kết quả(thất bại) hoặc đạt được kết quả không mỹ mãn, không chắc chắn, không nhanh chóng

Hoạt động dạy học là một hoạt động phức tạp, để đạt được thành công càng cần phải cóphương pháp đúng, phương pháp tốt ,phương pháp tiên tiến

Không có một phương pháp vạn năng nào áp dụng cho một giờ dạy mà thường người taphải phối hợp nhiều phương pháp hợp lý để đạt được hiệu quả cao nhất.Thông thường nên ápdụng những phương pháp sau đây vào một giờ dạy: - Phương pháp thuyết trình

- Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề

- Phương pháp đàm thoại suy luận (phương pháp nửa nghiên cứu)

- Phương pháp nghiên cứu

Dưới đây chúng ta hãy tìm hiểu về các phương pháp đó

b.Khái niệm về phương pháp dạy học

* Phương pháp dạy học là cách thức hoạt động của giáo viên trong việc chỉ đạo,tổ chức các hoạt động học tập nhằm giúp học sinh chủ đông đạt các mục tiêu dạy học

* Dạy học tức là dạy cách học và kiến thức chứ không chỉ đơn thuần dạy kiến thức.Quan hệ thầy trò chủ yếu thể hiện ở quan hệ dạy và học

* Phương pháp dạy học phải được hiểu là cả phương pháp dạy và phương pháp học Phương pháp dạy liên quan đến hoạt động của thầy còn phương pháp học liên quan đến hoạt động của trò

vì vậy hoạt động của thầy và trò không thể tách rời nhau mà phải được gắn hữu cơ với nhau

* Phương pháp dạy học tích cực là phương pháp dạy học theo hướng phát huy tích cực tính chủ động sáng tạo của học sinh.

c Những dấu hiệu đặc trưng của phương pháp dạy học tích cực

- Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của học sinh

- Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học

- Tăng cường học tập cá thể,phối hợp với học tập hợp tác

Trang 7

- kết hợp đánh giá của thày với tự đánh giá của trò.

3- Các phương pháp dạy học.

a) Phương pháp thuyết trình :

Thuyết trình là phương pháp được coi là cũ (lỗi thời) mà bây giờ ta đang bác bỏ nó, song khôngthể không dùng đến nó trong khi dạy học Người thầy giáo nếu chỉ thuyết trình cả giờ học (lốidạy cũ) thì tốn nhiều công sức, học sinh tiếp thu thụ động, hiệu quả giảng dạy kém Trong mộttiết dạy đôi lúc người thầy phải dùng phương pháp thuyết trình, vấn đề là giáo viên phải biết lựachọn xem thuyết trình vào phần nào của bài cho hợp lý (và thuyết trình như thế nào)? Trong lúcthuyết trình phải chú ý đến những vấn đề sau:

- Nội dung thuyết trình phải ngắn gọn

- Các ý trong nội dung thuyết trình phải sắp xếp một cách lôgic, khoa học

- Câu từ phải trong sáng, ngắn gọn theo nguyên tắc

“ Dùng số từ ngữ ít nhất để diễn tả đầy đủ nhất nội dung”

b) Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề :

Đây không phải là phương pháp mới có vì nó đã có từ năm 1960 nhưng nó vẫn là một phươngpháp dạy học tiên tiến Phương pháp này đã tập dược cho học sinh phát hiện,đặt ra và giải quyếtcác vấn đề không chỉ thuộc phạm trù

phương pháp dạy học mà đã trở thành một mục tiêu giáo dục đào tạo,đảm bảo cho con người cókhả năng thích ứng được với sự phát triển của xã hội hiện đại.Hơn 40 năm qua Giáo Viên chúng

ta đã biết đến phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề nhưng cho đến nay vẫn chưa vậndụng được nó một cách thành thạo

* Bản chất của phương pháp:

Lý luận dạy học đã vạch rõ: “Bản chất của việc trình bày theo cách nêu vấn đề là ở chỗ giáo viênđặt ra một vấn đề, tổ chức hướng dẫn học sinh giải quyết vấn đề đó Khi ấy giáo viên trình bàycon đường giải quyết các mâu thuẫn một cách tối ưu và vừa sức đối với học sinh thì sẽ làm sáng

tỏ từng bước suy nghĩ trong quá trình đi tới giải quyết vấn đề

* Nội dung của phương pháp:

Trang 8

- Khi sử dụng phương pháp này, trước khi vào bài (hoặc vào một phần nào đó của bài) người

giáo viên đặt ra câu hỏi hay vấn đề mà với những kiến thức đã tiếp thu học sinh chưa thể giảiquyết được, các em sẽ nóng lòng chờ đợi bài học Việc làm này gọi là việc đưa học sinh vào hoàncảnh có vấn đề, hoàn cảnh đó thúc đẩy động cơ học tập của học sinh

- Trong cách trình bày kiểu nêu vấn đề, học sinh được hướng vào những biện pháp tự tìm tòi các

kíến thức, được cuốn hút vào không khí nghiên cứu khoa học và trở thành người nghiên cứu

* Cấu trúc của bài học nêu và giải quyết vấn đề.

Bài học dạy theo kiểu nêu và giải quyết vấn đề gồm 3 phần sau:

- Đặt vấn đề,xây dựng bài toán nhận thức

+ Tạo tình huống có vấn đề

+ Phát hiện và nhận dạng vấn đề nẩy sinh

+ Phát biểu vấn đề cần giải quyết

- Giải quyết vấn đề cần đặt ra:

+ Đề xuất các giả thuyết

+ Lập kế hoạch giải

+ Thực hiện kế hoạch giải

- Kết luận :

+ Thảo luận kết quả và đánh giá

+ Khảng định hay bác bỏ giả thuyết đã nêu

+ Phát biểu kết luận

+ Đề xuất vấn đề mới

* Ưu điểm của phương pháp dạy học nêu và giải quyết vấn đề.

- Cách trình bày tài liệu học theo kiểu này tạo nên một tác động sư phạm lớn lao, do chỗ nó cókhả năng khôi phục lại các tình huống của sự tìm tòi nghiên cứu và phát minh khoa học

Trang 9

- Trình bày bài học theo cách nêu và giải quyết vấn đề sẽ tích cực hoá được tư duy của học sinh,

đó là điểm khác nổi bật so với cách trình bày theo kiểu thông báo ( là cách truyền đạt những kếtquả có sẵn, chỉ yêu cầu một phương pháp giải thích minh hoạ)

- Khi giảng dạy bằng phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, học sinh là người nghe nhưng không phải là nghe thụ động mà là nghe tích cực, bởi vì các em luôn luôn bị cuốn hút theo ý

nghĩ “Cái gì xẩy ra tiếp tục ” Sự chờ đợi các sự kiện sẽ kích thích lòng ham hiểu biết của họcsinh , tích cực hoá tư duy của các em, làm tăng hứng thú học tập bộ môn

- Phương pháp dạy học nêu vấn đề có những giá trị rõ rệt về mặt nhận thức Học sinh sẽ nắmđược bản chất của những vấn đề đã được học, còn những vấn đề tồn tại chưa được giải quyết sẽlàm cho các em hiểu rõ tính tương đối của những chân lý đã đạt được Phương pháp dạy học nêuvấn đề còn có tác dụng giáo dục những phẩm chất như hoạt động có chủ đích,sự tự đòi hỏi,ở bảnthân mình

* Ví dụ : (tuỳ theo bộ môn , giáo viên tự lấy ví dụ cho phù hợp)

c) Phương pháp đàm thoại suy luận (Phương pháp nửa nghiên cứu)

* Bản chất của phương pháp

Phương pháp này là dần dần tiếp cận học sinh với sự tự lực giải quyết các vấn đề

Phương pháp đàm thoại suy luận đòi hỏi học sinh tự thực hiện những bước riêng lẻ trongviệc giải quyết một vấn đề đã được đặt ra, thực hiện những giai đoạn riêng lẻ của việc nghiên cứunhằm mục đích tập trung tư duy bằng con đường hoạt động tìm tòi tích cực và độc lập Vớiphương pháp này giáo viên có thể cuốn hút học sinh vào sự tìm tòi nghiên cứu ở những giai đoạnkhác nhau của bài học với việc sử dụng những biện pháp khác nhau

Trong thực tế giảng dạy, đàm thoại là một phương pháp được nhiều giáo viên áp dụng , songkhông phải ai cũng thành công được trong phương pháp này

* Nội dung :

- Xây dựng sự đàm thoại suy luận là một hình thức hỏi - đáp trong hoạt động tương hỗ của giáo

viên và học sinh Các nhà lý luận dạy học nhấn mạnh rằng trong việc tích cực hoá hoạt động nhậnthức của học sinh thì các câu hỏi bao giờ cũng có một ý nghĩa tiên quyết

- Vị trí và vai trò của các câu hỏi trong bài học quyết định tới kết quả giảng dạy Nếu các câu hỏiđặt ra đúng chỗ, nội dung hợp lý giúp cho học sinh tự lực phân tích để hiểu rõ một hiện tượng

Trang 10

mới lạ đối với mình Sự đàm thoại như vậy gọi là đàm thoại suy luận (hay thực nghiệm suy luận)hay phương pháp nửa nghiên cứu

- Giáo viên phải chuẩn bị trước, một hệ thống câu hỏi, trong đó mỗi câu hỏi phải hướng học sinhvào việc tiến hành một tìm tòi nghiên cứu nhỏ Bằng con đường nghiên cứu toàn bộ các câu hỏi,học sinh phải phân tích và hiểu rõ các hiện tượng mới mẻ đối với mình Hệ thống các câu hỏi màgiáo viên đã lập sẵn phải thoả mãn những yêu cầu nhất định sau:

+ Các câu hỏi được đặt ra sao cho chúng kích thích đến mức tối đa hoạt động nhận thức tíchcực của học sinh Để có được điều đó, trả lời một câu hỏi cần phải được dựa vào kiến thức đã cónhưng câu trả lời đó không có sẵn trong kiến thức cũ Chỉ có như vậy thì câu hỏi mới gây đượccho học sinh một khó khăn về tri thức và đưa các em vào một quá trình tư duy có phương pháp

và mục tiêu

+ Các câu hỏi cần phải được xây dựng một cách ngắn gọn, rõ ràng, hợp đối tượng

+ Hệ thống các câu hỏi phải gắn liền với nhau bởi các mục tiêu được xếp đặt theo một trật tựlogic

- Giáo viên không những phải suy tính để có một hệ thống câu hỏi mà còn phải suy tính đối vớicác câu trả lời của học sinh sẽ nêu ra và những sự “gỡ nút” có thể có mỗi khi học sinh gặp khókhăn trong việc trả lời câu hỏi hay khi các em đi lệch hướng tìm tòi đúng đắn Sự “gỡ nút” có thểđược thực hiện bằng một câu hỏi phụ trợ, một số điều giải thích hay nêu những nhầm lẫn trongkết luận của học sinh v.v… Giáo viên sẽ hướng được sự suy nghĩ của học sinh theo quỹ đạo cầnthiết mà mình đã đặt ra Cuối cùng đôi khi giáo viên cần phải tóm tắt những điểm chủ yếu, giúphọc sinh rút ra những kết luận đúng đắn

* Ví dụ phương pháp này khi trình bày: Sự thay đổi trạng thái của chất khí.

Giáo viên: Các chất có thể ở trong trạng thái nào?

Học sinh: Các chất có thể ở trong trạng thái rắn, lỏng, khí

GV: Các tính chất chung của chất khí là gì?

HS: Các chất khí không có thể tích riêng, chúng choán đầy thể tích bình đựng, các chấtkhí dễ chịu nén

GV: Các phân tử của chất khí được phân bố và chuyển động như thế nào?

Trang 11

HS : …v v.

* Kết luận: Vận dụng phương pháp này đòi hỏi giáo viên phải có một nghệ thuật sư phạm

nhất định Trước hết giáo viên cần xác định được tỉ lệ cần thiết các yêu cầu tự lực nghiên cứutrong từng tình huống sư phạm cụ thể và tìm được một sự kết hợp hợp lý các hình thức giảng dạykhác nhau, đó là : Đàm thoại, kể chuyện, biểu diễn thí nghiệm, đặt các câu hỏi nêu vấn đề, thôngbáo kiến thức v.v…

Khó khăn chủ yếu là ở việc tổ chức một cách khéo léo hoạt động đồng thời của giáo viên và họcsinh, việc biết hướng dẫn hoạt động nhận thức của học sinh nhờ dùng những lời khuyên, nhữngcâu dẫn dắt và “ những sự gỡ nút”

d) Phương pháp nghiên cứu :

* Bản chất của phương pháp :

Phương pháp nghiên cứu là cách tổ chức hoạt động tìm tòi sáng tạo của học sinh nhằm giải quyếtnhững vấn đề mới mẻ đối với các em

* Nội dung:

- Giáo viên đề ra nhiệm vụ còn toàn bộ quá trình nhận thức của học sinh đều tiến hành một cách

tự lực Học sinh cần nhận rõ vấn đề, nêu ra các giả thiết, lập phương án kiểm tra giả thiết, xâydựng phương án thí nghiệm, đưa ra các kết luận, nhận xét, đánh giá chân lý của các kết luận đó

- Hoạt động của giáo viên bao gồm việc đặt ra vấn đề kiểm tra, đôn đốc hoạt động của họcsinh, kiểm tra các kết luận và nhận xét đánh giá các kết quả đó

* ưu điểm của phương pháp này:

Phương pháp nghiên cứu có những ưu điểm rõ rệt đó là: tích cực hoá đến mức tối đa hoạt độngnhận thức của học sinh sẽ cho phép hình thành kiến thức sâu sắc bền vững sẽ tăng cường hứngthú với môn học.Việc sử dụng phương pháp này trong dạy học sẽ giúp học sinh nắm vữngphương pháp nhận thức khoa học thôi thúc trong các em một nhu cầu hoạt động sáng tạo và xâydựng cho các em tính sáng tạo, khoa học

Khó khăn trong việc áp dụng phương pháp nghiên cứu là : Thời gian thực hiện bài học cóhạn, trình độ học sinh trong lớp không đồng đều, do đó có một bộ phận học sinh đứng ngoài hoạtđộng Vì vậy phương pháp nghiên cứu không được dùng một cách phổ biến mà chỉ được dùng

Trang 12

trong một số phần của bài dạy hoặc trong một số bài học hoặc cho một số học sinh đặc biệt ( nhưhọc sinh chuyên)

B: ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

1) Hiểu thế nào là đổi mới phương pháp dạy học

Dạy học lấy học sinh làm trung tâm dựa trên việc tổ chức cho học sinh hoạt động để học sinh tiếp cận ,phát hiện và chiếm lĩnh kiến thức , kỹ năng

2) Yêu cầu của việc đổi mới dạy học:

+ Tăng cường các hoạt đông đa dạng của học sinh trên lớp

+ Tăng cường phương pháp tìm tòi nghiên cứu, phát hiện và giải quyết vấn đề

+ Coi trọng phương pháp thực nghiệm

+ Chú ý đặc biệt đến việc học tập cá nhân với học tập theo nhóm

3) Nội dung của việc đổi mới dạy học:

Để đổi mới phương pháp dạy học ta cần đổi mới những nội dung sau:

a) Đổi mới cách xác định mục tiêu.

- Khi xác định mục tiêu ta cần chú ý đến 3 yếu tố:

b) Đổi mới cách soạn :

- Bài soạn (giáo án) là kế hoạch của giờ lên lớp, nó thể hiện toàn bộ hoạt động của giáo viên và học sinh trên lớp

- Thực tế các bài soạn của giáo viên hiện nay không thể hiện tính đổi mới ý thức của việc soạn

là để chống đối lại việc kiểm tra,dẫn đến hình thức và nội dung của bài soạn đều không đạt yêu cầu.(lấy ví dụ minh hoạ )

- Bài soạn phải thể hiện được :

+ Đầy đủ các bước lên lớp

+ Nội dung kiến thức cần truyền thụ

+ Phương pháp được sử dụng trong bài dạy

Trang 13

+ Các hoạt động của Thầy và Trò.

c) Đổi mới kiểm tra đánh giá.

- Việc đánh giá kết quả bài học (hay một chương ) cần được tính đến ngay từ khi xác định mụctiêu và thiết kế bài học,nhằm giúp cho học sinh và giáo viên kịp thời nắm được những thông tin liên hệ ngược để điều chỉnh hoạt động dạy và học

- Kết hợp việc cho điểm với việc nhận xét chỉ ra những thiếu sót của học sinh

- Chú trọng hướng dẫn học sinh phát triển kỹ năng và thói quen tự đánh giá,đánh giá lẫn nhau - Đổi mới việc ra đề kiểm tra theo 2 hình thức trắc nghiệm là:

+ Trắc nghiệm khách quan (h/s không phải viết ra mà chỉ cho biết đúng hay sai )

+ Trắc nghiệm tự luận (tự học sinh viết ra )

C

ĐIỀU KIỆN VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH CỰC

Về phía Giáo Viên:

* Yêu cầu chung:

- Nâng cao trình độ lý luận dạy học bằng cách tự nghiện cứu,tự học và tham gia

dự giờ,hội thảo v v

- Nghiêm túc thực hiện các qui chế chuyên môn :soạn ,giảng,kiểm

tra,cho điểm

- Tích cực viết các chuyên đề và áp dung các sáng kiến kinh nghiệm

- Chú ý đến việc hướng dẫn cách học cho học sinh

* Yêu cầu cụ thể với một tiết dạy:

- Không được đọc chép

- Kiến thức đưa ra phải hệ thống , logic, chính xác ; hệ thống câu hỏi phải hợp lý , hạn chế những câu hỏi nhắc lại nội dung

- Coi trọng các thí nghiệm thực hành

- Phối hợp được một cách hài hoà các phương pháp dạy học

- Thầy trò cùng hoạt động:

+ Hoạt động của thầy là hoạt động chỉ đạo cho nên phải ít và tinh (theo

nguyên tắc : Thầy hoạt đông ít nhất một cách hợp lý)

+ Hoạt động của trò là hoạt động có tổ chức theo sự chỉ đạo của Thầy

với ba hình thức: cá nhân , nhóm, lớp.( theo nguyên tắc :Trò hoạt

đông nhiều nhất một cách hợp lý)

2) Đối với nhà trường:

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	418,5 KB