Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trường trung học phổ thông Thủy Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

Trong những năm gần đây, cùng với việc đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng giáo dục ở tất cả các môn học, thì việc đổi mới kiểm tra đánh giá cũng được những người làm giáo

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS NGUYỄN QUANG UẨN

THÁI NGUYÊN - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả luận văn

Phạm Khắc Quân

LỜI CẢM ƠN

Tác giả trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:

- Trưởng khoa Sau đại học và Khoa Tâm lý - Giáo dục, Trường Đại học

sư phạm - Đại học Thái Nguyên;

- Các nhà khoa học, các thầy giáo, cô giáo đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn cho tác giả trong suốt quá trình học tập;

- Lãnh đạo, chuyên viên Vụ Giáo dục Trung học và các Cục, Vụ, Viện liên quan thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo;

- Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hải Phòng, Lãnh đạo và giáo viên các trường THPT trên địa bàn huyện Thủy Nguyên;

- Người hướng dẫn khoa học và các thầy, cô giáo trong Hội đồng khoa học phê duyệt đề cương Luận văn đã hướng dẫn và chỉ bảo nhiều ý kiến quý báu để tác giả hoàn thành bản Luận văn này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng chắc chắn bản Luận văn còn nhiều thiếu sót Kính mong nhận được sự chỉ bảo, góp ý của các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp

Trân trọng!

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2015

Tác giả

Phạm Khắc Quân

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục các chữ viết tắt iv

Danh mục các bảng v

Danh mục các sơ đồ vi

MỞ ĐẦU 1

1

4

4

4

5

5

5

8

Chương 1: LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP Ở TRƯỜNG THPT 9

9

9

1.1.2 Nghiên cứu ở trong nước 11

, đánh giá kết quả học tập của học sinh 15

1.3 Lý luận về hoạt động kiểm tra đánh giá 17

1.3.1 Khái niệm kiểm tra, đánh giá 17

19

28

36

36

38

giá k 44

44

1.5.2 Các yếu tố khách quan 47

Tiểu kết chương 1 49

Chương 2: T 50

50

50

51

55

55

, thi 57

60

63

67

69

69

72

75

78

81

82

2 84

Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP NÂNG CAO KẾT QUẢ QUẢN LÝ KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRƯỜNG THPT THỦY SƠN, HUYỆN THỦY NGUYÊN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 85

3 85

85

87

91

91

3.2.2 Nguyên tắc kế thừa 91

3.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 92

3.2.4 Nguyên tắc đảm bảo tín 92

92

93

94

3.3.2 Biện pháp kế hoạch hóa công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập học sinh của Hiệu trưởng 95

97

98

99

101

102

102

3.5.1 Mục đích của khảo nghiệm 102

103

3 104

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 106

1 Kết luận 106

2 Khuyến nghị 107

109

PHỤ LỤC

60

, 63

, 67

, 69

72, thi,

75

, 78

, 81

82

103

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

902.1:

66

Sơ đồ 3.1:

101

Trong những năm gần đây, cùng với việc đổi mới phương pháp dạy học

để nâng cao chất lượng giáo dục ở tất cả các môn học, thì việc đổi mới kiểm tra đánh giá cũng được những người làm giáo dục quan tâm đặc biệt Đổi mới phương pháp dạy học và đổi mới kiểm tra, đánh giá là hai hoạt động có quan hệ chặt chẽ với nhau; đổi mới kiểm tra, đánh giá là động lực đổi mới phương pháp dạy học và ngược lại đổi mới phương pháp dạy học thì cũng phải đổi mới kiểm

tra, đánh giá Hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả của người học là một nhiệm

vụ không thể thiếu trong giáo dụ

giáo dục nói riêng

Trong giáo dục việc kiểm tra đánh giá hoạt động giáo dục, hoạt động dạy

học được thực hiện trong suốt quá trình giáo dục, dạy học từ khâu tuyển chọn học sinh vào học đến khâu kiểm tra đánh giá việc tiến hành quá trình giáo dục, quá trình dạy học và khâu kết thúc quá trình kiểm tra đánh giá giúp người học biết được kết quả học tập và rèn luyện để tiếp tục phấn đấu đi lên, giúp cho nhà giáo dục, giáo viên, các nhà quản lý giáo dục nắm được kết quả giáo dục, dạy học, quản lý giáo dục để khẳng định, điều chỉnh, rút kinh nghiệm hoạt động

giáo dục dạy học và quản lý giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

Về lý luận quản lý giáo dục, kiểm tra đánh giá quá trình và kết quả hoạt

động của các bộ phận trong một cơ sở giáo dục, một trường học là một chức

năng không thể thiếu trong quản lý Bởi lẽ nhiệm vụ quan trọng của các nhà trường là đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng đòi hỏi của sự nghiệp

đất nước, phù hợp với xu thế toàn cầu hóa lực lượng sản xuất, trong đó phải nói đến là chất lượng của lực lượng lao động phải được đào tạo đạt trình độ chuẩn, trang bị cho học sinh có trình độ tri thức phổ thông cơ bản phù hợp với thực tiễn trên cơ sở đó hình hành và phát triển nhân cách toàn diện cho học sinh

Trong dạy học, việc kiểm tra đánh giá là khâu không thể thiếu, nó vừa là động lực, vừa là nhân tố nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh nhằm đánh giá trình độ nhận thức của học sinh hiện tại so sánh với mục tiêu đào tạo Từ đó đánh giá trình độ nhận thức của học trò và khả năng giảng dạy của giáo viên Kiểm tra đánh giá nhằm

để phát hiện kịp thời những lệch lạc trì trệ và các nguyên nhân của nó để từ đó

đề ra các quyết định khắc phục, nhằm điều chỉnh quá trình điều hành, cải tiến các biện pháp chỉ đạo nhằm đạt kết quả cao nhất của quá trình dạy học Kiểm tra đánh giá còn phát hiện mối quan hệ ngược để nắm được các hiệu quả của các quyết định, các kế hoạch và tính khả thi của chúng Kiểm tra đánh giá khách quan đúng mức còn nhằm phân loại đối tượng học sinh để có kế hoạch định hướng đào tạo cho phù hợp với mục tiêu đào tạo Vì thế muốn thực hiện

có kết quả mục tiêu nội dung giáo dục cần phải quan tâm tới hoạt động kiểm tra đánh giá, qua đó có thông tin quản lý để thực hiện các chức năng quản lý khác như: hoạch định, tổ chức bộ máy và tổ chức thực hiện kế hoạch, chỉ đạo các hoạt động giáo dục có kết quả

Về thực tiễn, các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng nếu có những phương

Các văn bản Nghị Quyết của Đảng và Nhà Nước trong lúc nhấn mạnh việc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đổi mới về nội dung, chương trình, hình thức tổ chức dạy

học và phương pháp dạy học, trong đó có đổi mới về hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục dạy học, nâng cao chất lượng quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá học sinh Trên thực tế tình trạng tiêu cực trong kiểm tra thi và đánh giá ngày càng trầm trọng và chưa được khắc phục Mặc dù Nhà Nước đã có nhiều văn bản, nghị quyết, chỉ thị về việc chống tiêu cực trong thi cử và khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục và đào tạo, trong đó có những văn bản có tính chỉ đạo như: Chỉ Thị số 33/2006 CT - TTg, ngày 8/9/2006, Về chống tiêu cực và khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục [40] h số: -

, ngày 28 tháng 7 năm 2006 [3] Sau đó là cuộc vận động “hai không” năm 2008 - 2009

với 4 nội dung cơ bản: “Nói không với tiêu cực trong thi cử, bệnh thành tích, vi phạm đạo đức nhà giáo và việc ngồi nhầm lớp”

, trong đó có khâu quản lý của cán bộ quản lý giáo dục ở các trường phổ thông

lượng

chung và ở huyện Thuỷ Nguyên nói riêng, tuy đã có nhiều cố gắng trong việc tổ chức, quán triệt các văn bản, chỉ thị, quyết định nói trên về quản lý

Xuất phát từ , tôi chọn đề tài: "Q

”

cho phù hợp

Nghiên cứu một số vấn đề lý luận và thực tiễn về hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh và quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trường THPT, từ đó đề xuất các biện pháp đổi mới quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục của Hiệu trưởng, góp phần nâng cao kết quả và năng lực kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh THPT

và trong việc quản lý hoạt động này độ

- Hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động của học sinh

- Quản lí hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh của

6.1 Giới hạn về khách thể nghiên cứu

- Cán bộ quản lý: 20 (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, tổ trưởng, tổ phó bộ môn, chi bộ, công đoàn, cán bộ thanh tra giáo dục)

- Giới hạn giáo viên: 60 giáo viên

6.2 Giới hạn về địa bàn và thời gian khảo sát:

-

- Thời gian khảo sát: 2 năm học gần đây (năm học 2012-2013, 2013-2014)

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Đọc và phân tích các tài liệu, các tác phẩm trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài Phân loại, hệ thống hóa, khái quát hóa các nội dung về lý luận

dạy học trong nhà trường phổ thông Nghiên cứu các văn bản pháp quy, những qui định của ngành có liên quan đến công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Xây dựng cơ sở nghiên cứu lý luận cho việc nghiên cứu đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp chuyên gia

Trong quá trình tiến hành luận văn, chúng tôi đã thường xuyên xin ý kiến các chuyên gia về các lĩnh vực Khảo nghiệm những vấn đề cấp bách, những kinh nghiệm hay, kinh nghiệm tổ chức kiểm tra đạt hiệu quả cao

7.2.2 Phương pháp trưng cầu ý kiến

2) : Phương pháp này được thể hiện bằng cách tiếp cận xem xét thu thập dữ liệu từ những hoạt động thực tế của công tác kiểm tra đánh giá kết quả học sinh, hoạt động coi thi, co

Chương 2 Thực trạng kiểm tra đánh giá kết quả học tập và thực trạng

quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh Trường

kết quả học tập của học sinh Trường

Chương 1

LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

KẾT QUẢ HỌC TẬP Ở TRƯỜNG THPT 1

-

K

V.A.X

điểm Theo ông, c

tạo của người học vì chỉ có như thế

Đến thế kỷ XVIII, hệ đánh giá chất lượng giáo dục đầu tiên được áp dụng phổ biến trong các nhà trường Lúc đầu hệ đánh giá có 3 bậc chính: tốt/trung bình/kém sau đó chia nhỏ thành 5 bậc: tốt/khá/trung bình/yếu/kém Tuy nhiên để có thể đánh giá được theo 5 bậc chất lượng học sinh thì kiểm tra phải như thế nào để đánh giá được chính xác, phù hợp với năng lực học tập của học sinh nhằm không ngừng nâng cao chất lượng dạy - học mới là vấn đề được các nhà giáo dục quan tâm

Từ những năm 1970 trở lại đây có rất nhiều những công trình nghiên cứu từng vấn đề cụ thể, trong đó xác định một cách khoa học nội dung đánh giá kết quả học tập của học sinh như: Những vấn đề lý luận dạy học của việc đánh giá tri thức (V.M.Palomxki); Con đường hoàn thiện việc kiểm tra tri thức kỹ năng (X.V.Uxova) Cũng trong giai đoạn này nhiều tác giả cũng đã nghiên cứu các nguyên tắc của việc kiểm tra đánh giá nhằm đảm bảo tính khách quan như: Các hướng nâng cao tính khách quan trong việc đánh giá tri thức học sinh (N.D.Levitov) Cơ sở lý luận về công cụ kiểm tra đánh giá có thể kể đến quan điểm của tác giả Rowntree: mục đích của đánh giá là nhằm đánh giá thành tích, năng lực và sự tiến bộ của người học, khái niệm này bao hàm luôn cả những yếu tố của hoạt động dạy học có tác động đến chất lượng học tập

, xếp hạng kết quả học tập

quả học tập

, trao đổi, tương tác với nhau, tìm hiểu từ thực tế, vận dụng nhiều kiến thức của nhiều môn học khác nhau, hợp tác nghiên cứu có thể

1.1.2 Nghiên cứu ở trong nước

ánh giá kết quả học tập của

:

-[35] Trên

(20-

viên trường Cao đẳng Sơn La [41] Điêu Bình Dương (2012), Biện pháp chỉ

, tỉnh Điện Biên [15]

[27] Các công trình nghiên cứu

nội dung nâ

thông Do vậy, đề tài nghiên cứu

1.2 Chủ trương của Đảng, Nhà n

tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

: Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo theo nhu cầu phát triển của xã hội; nâng cao chất lượng theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế, phục vụ đắc lực sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội và điều kiện cho mọi công dân được học tập suốt đời [16]

: Làm tốt công tác xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển, quản lý mục tiêu, chất lượng giáo dục, đào tạo Phát triển hệ thống kiểm định và công bố công khai kết quả kiểm định chất lượng giáo dục, đào tạo [17]

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI xác định đổi mới thi, kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo dục là 1 trong 9 nhiệm vụ giải pháp đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan Việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo cần từng bước theo các tiêu chí tiên tiến được xã hội và cộng đồng giáo dục thế giới tin cậy và công nhận Phối hợp sử dụng kết quả đánh giá trong quá trình học với đánh giá cuối kỳ, cuối năm học; đánh giá của người dạy với tự đánh giá của người học; đánh giá của nhà trường với đánh giá của gia đình và của xã hội [18]

, ban hành nhiề

thông thông qua hệ thống văn bản sau:

Quyết định số 40/2006/QĐ-BGDĐT ngày 05 tháng 10 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, ban hành Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông [4]; Thông tư số 51/2008/QĐ-BGDĐT, ngày 15/9/2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông ban hành kèm theo Quyết định số 40/2006/QĐ-BGDĐT ngày 05 tháng 10 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo [5]; Thông tư số 58/2011/TT-BGD&ĐT, ngày 12/12/2011, Ban hành Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông [9

.Công văn số 8773/BGDĐT-GDTrH ngày 30/12/2010 của Bộ GD&ĐT

về việc hướng dẫn soạn đề kiểm t

thông đã được Bộ ban hành; tăng cường câu hỏi mức độ thông hiểu, sáng tạo; ra đề bằng ma trận kiến thức, kỹ năng; khuyến khích đánh giá bằng nhiều phương pháp [7]

-

1.3 Lý luận về hoạt động kiểm tra đánh giá

1.3.1 Khái niệm kiểm tra, đánh giá

[30]

Như vậy, các nhà khoa học và các nhà giáo dục

kiểm tra với nghĩa là nhằm thu thập số liệu, chứng cứ, xem xét, soát xét lại công việc thực tế để đánh giá và nhận xét

Trong giáo dục, kiểm tra có các hình thức như kiểm tra thường xuyên (kiểm tra hàng ngày), kiểm tra định kì (kiểm tra hết chương, hết phần ) và kiểm tra tổng kết (kiểm tra cuối học kì)

: “Kiểm tra là quá trình thu thập thông tin, dữ liệu, bằng chứng để xác định mức độ đạt được mục tiêu của người học trong quá trình học tập, rèn luyện và phát triển”

: -

- -

Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả công việc dựa vào sự phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lượng và hiệu qủa công việc

Theo Đại từ điển Tiếng Việt của Nguyễn Như Ý, đánh giá là nhận xét bình phẩm về giá trị [46]

[30]

hán đoán về kết quả của công việc, tiêu chuẩn đã đề ra, nhằm đề xuất những quyết định phù hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc” [20]

: “Đánh giá trong GD là quá trình tiến hành có hệ thống để xác định mức

độ đối tượng đạt được các mục tiêu GD nhất định” [36]

Đánh giá trong giáo dục, theo Dương Thiệu Tống là quá trình thu thập và

xử lý kịp thời, có hệ thống thông tin về hiện trạng và hiệu quả giáo dục Căn cứ

vào mục tiêu dạy học, làm cơ sở cho những chủ trương, biện pháp và hành động trong giáo dục tiếp theo Cũng có thể nói rằng đánh giá là quá trình thu thập phân tích và giải thích thông tin một cách hệ thống nhằm xác định mức độ đạt đến của các mục tiêu giáo dục về phía học sinh Đánh giá có thể thực hiện bằng phương pháp định lượng hay định tính [42]

: “Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phân đoán về kết quả của công việc, dựa vào sự phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải tạo thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc”

Như vậy, đánh giá là việc đưa ra những kết luận nhận định, phán xét về trình độ học sinh Muốn đánh giá kết quả học tập của học sinh thì việc đầu tiên

là phải kiểm tra, soát xét lại toàn bộ công việc học tập của học sinh, sau đó tiến hành đo lường để thu thập những thông tin cần thiết, cuối cùng là đưa ra một quyết định Do vậy, kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của học sinh là hai khâu có quan hệ mật thiết với nhau Kiểm tra nhằm cung cấp thông tin để đánh giá và đánh giá thông qua kết quả của kiểm tra Hai khâu đó hợp thành một quá trình thống nhất là kiểm tra - đánh giá

viên những thông tin “liên hệ ngược ngoài” giúp người dạy điều chỉnh hoạt động dạy Kiểm tra, đánh giá kết hợp với theo dõi thường xuyên, tạo điều kiện cho GV nắm được một cách cụ thể và khá chính xác năng lực và trình độ của mỗi học sinh trong lớp mình phụ trách để có biện pháp giúp đỡ riêng thích hợp, qua đó nâng cao chất lượng học tập lớp

t

ngột để động viên hoặc giúp đỡ kịp thời Kiểm tra, đánh giá giữ vai trò rất quan trọng và quyết định đối với chất lượng đào tạo

ánh giá kết quả học tập của học sinh

tiếng Anh thường sử dụng các từ như “Achievement”; “Result”; “Learning Outcome” [44]

Theo Từ điển Anh Việt thì: “Achievement” có nghĩa là thành tích, thành tựu; sự đạt được, sự hoàn thành “Result” có nghĩa là kết quả “Learning Outcome” là kết quả học tập [44]

Các từ này thường được dùng thay thế cho nhau, tuy nhiên, từ chúng ta thường gặp khi đọc tài liệu nói về kết quả học tập là “Learning Outcome”

Trong cuốn “Cơ sở lý luận của vi

trong khoa học [35]

- Đó là mức độ thành tích mà một chủ thể học tập đã đạt, được xem xét trong mối quan hệ với công sức, thời gian đã bỏ ra, với mục tiêu xác định

- Đó còn là mức độ thành tích đã đạt của một học sinh so với các bạn học khác

Theo quan niệm thứ nhất, kết quả học tập là mức thực hiện tiêu chí (criterion)

Với quan niệm thứ hai, đó là mức thực hiện chuẩn (norm)

Theo Nguyễn Đức Chính thì: “Kết quả học tập là mức độ đạt được kiến thức, kĩ năng hay nhận thức của người học trong một lĩnh vực nào đó (môn học) [14]

Theo Trần Kiều: dù hiểu theo nghĩa nào thì kết quả học tập cũng đều thể hiện ở mức độ đạt được các mục tiêu của dạy học, trong đó bao gồm 3 mục tiêu lớn là: nhận thức, hành động, xúc cảm [28]

Với từng môn học thì các mục tiêu trên được cụ thể hóa thành các mục tiêu về kiến thức, kỹ năng và thái độ

Theo Norman E.Gronlund, trong cuốn “Measurement and Evaluation in Teaching”, ông đã bàn đến “learning outcomes” như sau [49]:

Đây chính là kết quả cuối cùng của quá trình học tập nhằm thay đổi hành vi của học sinh

Khi nhìn nhận mục tiêu giáo dục theo hướng kết quả học tập, cần phải lưu tâm rằng chúng ta đang đề cập đến những sản phẩm của quá trình học tập chứ không phải bản thân quá trình đó

Mối liên hệ giữa mục tiêu giáo dục (sản phẩm) và kinh nghiệm học tập (quá trình) được thiết kế nhằm hướng tới những thay đổi hành vi theo như mong muốn

mục đích sau [43]:

- Làm sáng tỏ mức độ đạt được và chưa đạt được về các mục tiêu dạy học, tình trạng kiến thức, kĩ năng, kỉ xão, thái độ của HS so với yêu cầu của chương trình; phát hiện những sai sót và nguyên nhân dẫn tới những sai sót đó, giúp học sinh điều chỉnh hoạt động học tập của mình

tự đánh giá, giúp các em nhận ra sự tiến bộ của mình, khuyến khích động viên và thúc đẩy việc học tập ngày một tốt hơn

- Giúp giáo viên có cơ sở thực tế để nhận ra những điểm mạnh, điểm yếu của mình, tự điều chỉnh, hoàn thiện hoạt động dạy, phấn đấu không ngừng nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học

:

- Nhận định thực trạng, định hướng điều chỉnh hoạt động học tập của

- Tạo điều kiện nhận định thực trạng, định hướng điều chỉnh hoạt động giảng dạy của giáo viên

: “Đánh giá kết quả học tập là thuật ngữ chỉ quá trình hình thành những nhận định, rút ra những kết luận hoặc phán đoán về trình độ, phẩm chất của người học, hoặc đưa ra những quyết định về việc dạy học dựa trên cơ sở những thông tin đã thu thập được một cách hệ thống trong quá trình kiểm tra [23]

: có thể coi đánh giá sinh là xác định mức độ đạt được về kiến thức, kỹ năng và thái độ của người học đối chiếu với mục tiêu của chương trình môn học [28]

Theo Hoàng Đức Nhuận và Lê Đức Phúc, “Đánh giá kết q

sinh để họ học tập ngày một tiến bộ hơn” [35]

Từ những nghiên cứu trên, chúng tôi cho rằng,

, từ đó đưa ra các giải pháp điều chỉnh

1.3.2.2 Mục đích của kiểm tra, đánh giá

, là sản phẩm của giáo dục, đồng thời là chủ thể của quá trì

, biết được phương pháp, cá

các nhà quản lý sẽ ra những quyết định phù hợp để điều chỉnh chương trình đào tạo và tổ chức giảng dạy và học tập cũng như ra các quyết định về kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

1.3.2.3 Yêu cầu của việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh muốn đem lại hiệu quả cao thì phải đảm bảo các yêu cầu cơ bản sau đây:

-khách quan và chính

bộc lộ thực chất khả năng và trình độ của mình, ngăn chặn mọi biểu hiện thiếu trung thực khi làm bài như nhìn bài, nhắc bạn, quay cóp, đồng thời phải dựa trên những tiêu chuẩn đã được thiết lập, kết hợp với yêu cầu cao với sự tôn trọng nhân cách của học sinh

- Toàn diện: Việc kiểm tra, đánh giá không chỉ quan trọng về mặt số lượng mà còn cả về mặt chất lượng, và không chỉ về mặt kiến thức mà cả kỹ năng, thái độ, tư duy

- Hệ thống: Việc kiểm tra, đánh giá phải được tiến hành theo kế hoạch và

có hệ thống

- Công khai: Việc tổ chức kiểm tra, đánh giá phải được tiến hành công khai, kết quả được công bố kịp thời để mỗi học sinh có thể tự đánh giá, xếp hạng trong học tập, để tập thể học sinh hiểu biết, học tập và giúp đỡ lẫn nhau

* Đảm bảo tính khách quan

Nguyên tắc khách quan được thực hiện trong quá trình kiểm tra và đánh giá nhằm đảm bảo sao cho kết quả thu thập được ít chịu ảnh hưởng từ những

yếu tố chủ quan khác Sau đây là một số yêu cầu khi thực hiện nguyên tắc khách quan:

- Phối hợp một cách hợp lý các loại hình, công cụ đánh giá khác nhau nhằm hạn chế tối đa các hạn chế của mỗi loại hình, công cụ đánh giá

- Đảm bảo môi trường, cơ sở vật chất không ảnh hưởng đến việc thực hiện các bài tập đánh giá của học sinh

- Kiểm soát các yếu tố khác ngoài khả năng thực hiện bài tập đánh giá của học sinh có thể ảnh hưởng đến kết quả bài làm hay thực hiện hoạt động của học sinh Các yếu tố khác đó có thể là trạng thái sức khỏe, tâm lý lúc làm bài hay thực hiện các hoạt động; ngôn ngữ diễn đạt trong bài kiểm tra; độ dài của bài kiểm tra; sự quen thuộc với bài kiểm tra (làm một bài kiểm tra mà trước đây học sinh đã được làm hoặc đã được ôn tập)

- Những phán đoán liên quan đến giá trị và quyết định về việc học tập của học sinh phải được xây dựng trên các cơ sở:

+ Kết quả học tập thu thập được một cách có hệ thống trong quá trình dạy học, tránh những thiên kiến, những biểu hiện áp đặt chủ quan;

+ Các tiêu chí đánh giá có các mức độ đạt được mô tả một cách rõ ràng; + Sự kết hợp cân đối giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá tổng kết

* Đảm bảo sự công bằng

Nguyên tắc công bằng trong đánh giá kết quả học tập nhằm đảm bảo rằng những học sinh thực hiện các hoạt động học tập với cùng một mức độ và thể hiện cùng một nỗ lực trong học tập sẽ nhận được những kết quả như nhau

Một số yêu cầu nhằm đảm bảo tính công bằng trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập là:

- Mọi học sinh được giao các nhiệm vụ hay bài tập vừa sức, có tính thách thức để giúp mỗi em có thể tích cực vận dụng, phát triển kiến thức và kỹ năng

đã học

- Đề bài kiểm tra phải cho học sinh cơ hội để chứng tỏ khả năng áp dụng những kiến thức, kỹ năng học sinh đã học vào đời sống hằng ngày và giải quyết vấn đề

- Đối với những bài kiểm tra nhằm thu thập thông tin để đánh giá xếp loại học sinh, giáo viên cần phải đảm bảo rằng hình thức bài kiểm tra là không

xa lạ đối với mọi học sinh Mặt khác, ngôn ngữ và cách trình bày được sử dụng trong bài kiểm tra phải đơn giản, rõ ràng, phù hợp với trình độ của học sinh Bài kiểm cũng không nên chứa những hàm ý đánh đố học sinh

-, sao cho việc chấm điểm hay xếp loại cũng như ghi nhận xét kết quả phản ánh đúng khả năng làm bài của người học

* Đảm bảo tính toàn diện

Đảm bảo tính toàn diện cần được thực hiện trong quá trình đánh giá kết quả học tập của học sinh nhằm đảm bảo kết quả học sinh đạt được qua kiểm tra, phản ánh được mức độ đạt được về kiến thức, kỹ năng, thái độ trên bình diện lý thuyết cũng như thực hành, ứng dụng với các mức độ nhận thức khác nhau trong hoạt động học tập của học sinh

Một số yêu cầu nhằm đảm bảo tính toàn diện trong đánh giá kết quả học tập của học sinh:

- Mục tiêu đánh giá cần bao quát các kết quả học tập với những mức độ nhận thức từ đơn giản đến phức tạp và các mức độ phát triển kỹ năng

- Nội dung kiểm tra đánh giá cần bao quát được các trọng tâm của chương trình, chủ đề, bài học mà ta muốn đánh giá

- Công cụ đánh giá cần đa dạng

- Các bài tập hoặc hoạt động đánh giá không chỉ đánh giá kiến thức, kỹ năng môn học mà còn đánh giá các phẩm chất trí tuệ và tình cảm cũng như những kỹ năng xã hội

* Đảm bảo tính công khai

Đánh giá phải là một tiến trình công khai Do vậy, các tiêu chí và yêu cầu đánh giá các nhiệm vụ hay bài tập, bài thi cần được công bố đến học sinh trước khi họ thực hiện Các yêu cầu, tiêu chí đánh giá này có thể được thông báo

miệng, hoặc được thông báo chính thức qua những văn bản hướng dẫn làm bài Học sinh cũng cần biết cách tiến hành các nhiệm vụ để đạt được tốt nhất các tiêu chí và yêu cầu đã định Việc công khai các yêu cầu hoặc tiêu chí đánh giá tạo điều kiện cho học sinh có cơ sở để xem xét tính chính xác, tính thích hợp của các đánh giá của giáo viên, cũng như tham gia đánh giá kết quả học tập của bạn học và của bản thân Nhờ vậy, việc đảm bảo tính công khai sẽ góp phần làm cho hoạt động kiểm tra đánh giá trong nhà trường khách quan và công bằng hơn

* Đảm bảo tính giáo dục

Đánh giá phải góp phần nâng cao việc học tập và khả năng tự học, tự giáo dục của học sinh Học sinh có thể học từ những đánh giá của giáo viên Và

từ những điều học được ấy, học sinh định ra cách tự điều chỉnh hành vi học tập

về sau của bản thân Muốn vậy, giáo viên cần làm cho bài kiểm tra sau khi được chấm trở nên có ích đối với học sinh bằng cách ghi lên bài kiểm tra những ghi chú về:

- Những gì mà học sinh làm được;

- Những gì mà học sinh có thể làm được tốt hơn;

- Những gì học sinh cần được hỗ trợ thêm;

- Những gì học sinh cần tìm hiểu thêm

Qua bài làm của mình, học sinh nhận thấy được sự tiến bộ của bản thân, những gì cần cố gắng hơn trong môn học, cũng như nhận thấy sự khẳng định của giáo viên về khả năng của họ Điều này có tác dụng động viên người học rất lớn, góp phần quan trọng vào việc thực hiện chức năng giáo dục và phát triển của đánh giá giáo dục

Số lần kiểm tra phải đủ mức để có thể đánh giá được chính xác

* Đảm bảo tính phát triển

Xét về phương diện giáo dục, có thể nói dạy học là phát triển Nói cách khác, giáo dục là quá trình giúp những cá nhân trong xã hội phát triển tiềm năng của mình để trở thành những người có ích

Trong dạy học, để giúp cho việc đánh giá kết quả học tập có tác dụng phát triển các năng lực của người học một cách bền vững, cần thực hiện các yêu cầu sau:

- Công cụ đánh giá tạo điều kiện cho học sinh khai thác, vận dụng các kiến thức, kỹ năng liên môn và xuyên môn

- Phương pháp và công cụ đánh giá góp phần kích thích lối dạy phát huy tinh thần tự lực, chủ động và sáng tạo của học sinh trong học tập, chú trọng thực hành, rèn luyện và phát triển kỹ năng

- Đánh giá hướng đến việc duy trì sự phấn đấu và tiến bộ của người học cũng như góp phần phát triển động cơ học tập đúng đắn trong người học

- Qua những phán đoán, nhận xét về việc học của học sinh, người giáo viên nhất thiết phải giúp các em nhận ra chiều hướng phát triển trong tương lai của bản thân, nhận ra tiềm năng của mình Nhờ vậy, thúc đẩy các em phát triển lòng tự tin, hướng phấn đấu và hình thành năng lực tự đánh giá cho học sinh

theo chuẩn kiến thức, kỹ năng và yêu cầu về thái độ trong chương trình giáo dục nói chung của nhà trường và các nhiệm vụ cụ thể của học sinh; kết hợp đánh giá định lượng và định tính, giữa đánh giá của giáo viên với tự đánh giá của học sinh; thực hiện công khai, công bằng, khách quan, chính xác và toàn diện; coi trọng việc động viên, khuyến khích sự tiến bộ của học sinh, không tạo

áp lực cho cả học sinh và giáo viên

Đánh giá kết quả giáo dục các môn học, hoạt động giáo dục ở mỗi lớp và sau cấp học cần phải:

Dựa vào chuẩn kiến thức, kĩ năng (theo định hướng tiếp cận năng lực) từng môn học, hoạt động giáo dục từng môn, từng lớp; yêu cầu cơ bản cần đạt

về kiến thức, kĩ năng, thái độ (theo định hướng tiếp cận năng lực) của

của cấp học

Phối hợp giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kì, giữa đánh giá của và tự đánh giá của , giữa đánh giá của nhà trường và đánh giá của gia đình, cộng đồng

Kết hợp

điểm của mỗi hình thức đánh giá này

Có công cụ đánh giá thích hợp nhằm đánh giá toàn diện, công bằng, trung thực, có khả năng phân loại, giúp và điều chỉnh kịp thời việc dạy và học

Việc đổi mới công tác đánh giá kết quả học tập môn học của

được thể hiện qua một số đặc trưng cơ bản sau:

a) Xác định được mục đích chủ yếu của đánh giá kết quả học tập là so sánh năng lực của với mức độ yêu cầu của chuẩn kiến thức và kĩ năng (năng lực) môn học ở từng chủ đề, từng lớp học, để từ đó cải thiện kịp thời hoạt động dạy và hoạt động học

b) Tiến hành đánh giá kết quả học tập môn học theo ba công đoạn cơ bản

là thu thập thông tin, phân tích và xử lý thông tin, xác nhận kết quả học tập và

ra quyết định điều chỉnh hoạt động dạy, hoạt động học Yếu tố đổi mới ở mỗi công đoạn này là:

- Thu thập thông tin: thông tin được thu thập từ nhiều nguồn, nhiều hình thức và bằng nhiều phương pháp khác nhau (quan sát trên lớp, làm bài kiểm tra, sản phẩm học tập, tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau, ); lựa chọn được những nội dung đánh giá cơ bản và trọng tâm, trong đó chú ý nhiều hơn đến nội dung

kĩ năng; xác định đúng mức độ yêu cầu mỗi nội dung (nhận biết, thông hiểu, vận dụng, ) căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng; sử dụng đa dạng các loại