skkn một số giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh THPT trong giai đoạn hiện nay

là 64%; tỉ lệ học sinh không chấp hành An toàn giao thông ở cấp Tiểu học là 4%,THCS là 35% và THPT là 70%...Những con số này cho thấy càng lớn thì ý thứcđạo đức của học sinh càng đi xuố

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

TRƯỜNG THPT XUÂN MỸ

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Người thực hiện : NGUYỄN THỊ THU OANH Lĩnh vực nghiên cứu : Quản lý giáo dục

Có đính kèm :

 Mô hình  Phần mềm  Phim ảnh  Hiện vât khác

NĂM HỌC : 2012 -2013

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

*******

I.THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN :

Họ tên : NGUYỄN THỊ THU OANH

Ngày tháng năm sinh : 24-03-1981

Nam, nữ: Nữ

Địa chỉ : Tổ 9 - Ấp Cẩm Sơn – Xuân Mỹ - Cẩm Mỹ - Đồng Nai

Điện thoại: 0987051774

Chức vụ: Phó hiệu trưởng

Đơn vị công tác : Trường THPT Xuân Mỹ

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO:

Học vị : Cử Nhân Khoa Học

Năm nhận bằng: 2005

Chuyên ngành đào tạo: Giáo dục chính trị

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm : Giáo dục công dân

Số năm kinh nghiệm: 08 năm

Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong những năm gần đây: 04

“Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện cóđạo đức tri thức, sức khỏe thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độclập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách phẩm chất vànăng lực công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” (Điều 2 LuậtGiáo dục của nước CHXHCN Việt Nam 2005).

Coi giáo dục - đào tạo là quốc sách hàng đầu, Đảng ta đòi hỏi phải: tăngcường giáo dục công dân, giáo dục lòng yêu nước, chủ nghĩa Mác-Lênin và tưtưởng Hồ Chí Minh, giáo dục đạo đức và nhân văn, lịch sử dân tộc và bản sắc vănhóa dân tộc, ý chí vươn lên vì tương lai của bản thân và tiền đồ của đất nước Từ đócho thấy, giáo dục đạo đức là một trong những điểm chủ yếu, cốt lõi xuyên suốt vàgiữ vị trí chủ đạo trong toàn bộ quá trình giáo dục nhân cách, đào tạo con ngườitrong nhà trường ở nước ta, đặc biệt là trong nhà trường phổ thông, đối với học sinh

ở lứa tuổi thiếu niên

1.2 Cơ sở thực tiễn

Trong những năm qua, đất nước ta chuyển mình trong công cuộc đổi mớisâu sắc và toàn diện: từ một nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh

tế nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước.Chuyển từ chính sách “đóng cửa” sang chính sách “mở cửa” làm bạn với các nướctrong cộng đồng thế giới Với công cuộc đổi mới, chúng ta có nhiều thành tựu tolớn rất đáng tự hào về phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa - giáo dục Tuy nhiên,mặt trái của cơ chế mới cũng ảnh hưởng tiêu cực đến sự nghiệp giáo dục, trong đó

sự suy thoái về đạo đức và những giá trị nhân văn là vấn đề toàn xã hội quan tâm.Đánh giá thực trạng giáo dục, đào tạo: Nghị quyết TW 2 khóa 8 nhấn mạnh: Đặcbiệt đáng lo ngại là một bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suy thoái về đạođức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão lập thân, lậpnghiệp vì tương lai của bản thân và đất nước

Trong nhà trường nói chung và trường THPT nói riêng, số học sinh vi phạmđạo đức có chiều hướng gia tăng, tình trạng học sinh kết thành băng nhóm đánhnhau, vi phạm pháp luật có nhiều dấu hiệu ngày càng phức tạp cả về tính chất, mức

độ lẫn sự nghiêm trọng của các vụ án Ngoài việc vi phạm pháp luật hình sự, tìnhtrạng học sinh vi phạm pháp luật hành chính, có những hành vi lệch chuẩn về đạođức, lối sống như vi phạm Luật Giao thông, rượu chè, cờ bạc, nghiệm game,matuý bên cạnh đó còn lười lao động và học tập, không dám đấu tranh với biểuhiện sai trái, sống thờ ơ vô cảm, thiếu kỹ năng sống cũng là vấn đề đáng báođộng, gây lo lắng cho gia đình và xã hội Một số cán bộ quản lý, giáo viên chưathật sự là tấm gương sáng cho học sinh, chỉ lo chú trọng đến việc dạy tri thức khoahọc, xem nhẹ môn GDCD, thờ ơ không chú ý đến việc giáo dục tình cảm đạo đứccho học sinh

Theo kết quả khảo sát của Viện nghiên cứu và phát triển giáo dục Việt Nam,thì tỉ lệ học sinh đi muộn ở cấp Tiểu học là 20%, ở cấp THCS là 21% và ở cấpTHPT là 58%; tỉ lệ quay cóp ở cấp Tiểu học là 8%, THCS là 55% và THPT là60%; tỉ lệ học sinh nói dối cha mẹ ở cấp Tiểu học là 22%, THCS là 50% và THPT

là 64%; tỉ lệ học sinh không chấp hành An toàn giao thông ở cấp Tiểu học là 4%,THCS là 35% và THPT là 70% Những con số này cho thấy càng lớn thì ý thứcđạo đức của học sinh càng đi xuống.

Xuất phát từ lý luận và thực tiễn trên, để góp phần vào công tác giáo dụcđạo đức cho học sinh trong giai đoạn hiện nay, và qua thực tiễn công tác quản lý vàgiảng dạy học sinh ở trường THPT, tôi nhận thấy việc nắm rõ thực trạng và đề rabiện pháp về công tác giáo dục đạo đức cho học sinh THPT là một nhiệm vụ hếtsức quan trọng của toàn ngành giáo dục và của toàn xã hội Hơn nữa bản thân tôi làmột giáo viên dạy môn GDCD và là người quản lý trong đó có quản lý công tácchủ nhiệm, hoạt động ngoài giờ lên lớp và giáo dục đạo đức cho học sinh tôi mongmuốn góp một phần công sức của mình vào việc nâng cao ý thức đạo đức cho họcsinh, giúp các em trở thành những công dân có ích cho gia đình và xã hội Đó là lý

do tại sao tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh THPT trong giai đoạn hiện nay”

2- Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Đánh giá được thực trạng của công tác giáo dục đạo đức học sinh ở TrườngTHPT nói chung và Trường THPT Xuân Mỹ nói riêng, thông qua đó đề ra biệnpháp giáo dục đạo đức học sinh một cách có hiệu quả giúp cho các em trở thànhnhững công dân tốt cho xã hội

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để thực hiện mục đích trên, đề tài tập trung giải quyết những nhiệm vụ chủyếu sau đây:

Phân tích vai trò và ý nghĩa của giáo dục đạo đức cho học sinh phổ thông,những nhân tố tác động tới quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh THPT trongđiều kiện đổi mới

Nghiên cứu một số vấn đề về sơ sở lý luận giáo dục đạo đức, tiến hành điềutra thực trạng của công tác giáo dục đạo đức học sinh, phân tích nguyên nhân, tìm

ra những yếu tố liên quan đến công tác giáo dục đạo đức học sinh để từ đó đề rabiện pháp giáo dục đạo đức cho học sinh trong giai đoạn hiện nay.

3- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng

Nghiên cứu về công tác giáo dục đạo đức học sinh ở trường THPT

Nghiên cứu về thực trạng và đưa ra một số giải pháp nâng cao chất lượnggiáo dục đạo đức cho học sinh ở trường THPT trong giai đoạn hiện nay

3.2 Phạm vi

Học sinh ở trường THPT Xuân Mỹ - huyện Cẩm Mỹ - Tỉnh Đồng Nai

4- Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách củaĐảng, pháp luật của Nhà nước

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu các Văn kiện Đại hội Đảng, Hiến pháp, Luật Giáo dục, Điều lệtrường trung học, Hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục của Bộ Giáo dục, Sở

5- Ý nghĩa của đề tài

Góp phần trình bày có hệ thống một số giải pháp nâng cao chất lượng giáodục đạo đức cho học sinh ở trường THPT

Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài về giáo dục đạo đức cho học sinh đãgiúp cho đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý xác định đúng tầm quan trọng củacông tác giáo dục đạo đức học sinh ở nhà trường để có kế hoạch hoàn chỉnh, có sựquan tâm đúng mực trong việc giáo dục học sinh, từ đó giúp cho tập thể sư phạm

của trường thấy được nhiệm vụ quan trọng này để ngoài việc dạy chữ cho tốt cònphải lưu tâm, hết lòng giáo dục các em phát triển toàn diện cả tài lẫn đức.

6- Kết cấu của đề tài:

Ngoài phần mở đầu và kết luận đề tài gồm 3 chương, 6 tiết

NỘI DUNG

Chương I: SỰ CẦN THIẾT PHẢI GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH THPT TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

1.1 Quan niệm về đạo đức

1.1.1 Khái niệm đạo đức

Theo chủ nghĩa Mác thì đạo đức là cái có thật trong ý thức xã hội, trong đờisống tinh thần của con người nghĩa là về lý luận nó là bộ phận của kiến trúc thượngtầng xã hội Đạo đức tồn tại trong mọi ý thức, hoạt động giao lưu, trong toàn bộhoạt động sống của con người

Góc độ xã hội: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt được phảnánh dưới dạng những nguyên tắc, yêu cầu, chuẩn mực điều chỉnh (hoặc chi phối)hành vi của con người trong các mối quan hệ giữa con người với tự nhiên với xãhội, giữa con người với nhau và với chính bản thân mình

Góc độ cá nhân: Đạo đức chính là những phẩm chất, nhân cách của conngười, phản ánh ý thức, tình cảm, ý chí, hành vi, thói quen và cách ứng xử của họtrong các mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, với xã hội, giữa bản thân họ vớingười khác và với chính bản thân mình

Tóm lại, đạo đức được định nghĩa như sau: đạo đức là một hình thái ý thức

xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, qui tắc, chuẩn mực xã hội, nhằm điều chỉnhcách đánh giá và cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau và quan hệ với

xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi sức mạnh của truyền thống

và sức mạnh của dư luận xã hội

1.1.2 Chức năng của đạo đức

Là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng, của ý thức xã hội, đạo đức mộtmặt quy định bởi cơ sở hạ tầng, của tồn tại xã hội; mặt khác nó cũng tác động tíchcực trở lại đối với cơ sở hạ tầng, tồn tại xã hội đó Vì vậy, đạo đức có chức năng tolớn, tác động theo hướng thúc đẩy hoặc kềm hãm phát triển xã hội Đạo đức cónhững chức năng sau:

Chức năng giáo dục

Chức năng điều chỉnh hành vi của cá nhân, của cộng đồng và là công cụ tựđiều chỉnh mối quan hệ giữa người và người trong xã hội

Chức năng phản ánh

1.1.3 Vai trò của đạo đức trong đời sống xã hội

Đạo đức có vai trò rất lớn trong đời sống xã hội, trong đời sống của conngười, đạo đức là vấn đề thường xuyên được đặt ra và giải quyết nhằm đảm bảocho cá nhân và cộng đồng tồn tại phát triển Sống trong xã hội, người ta ai cũngphải suy nghĩ về những vấn đề đạo đức để tìm ra những con đường, cách thức vàphương tiện hoạt động nhằm kết hợp lợi ích của mình và cộng đồng, từ đó bảo đảmcho sự tồn tại, phát triển của chính mình và cộng đồng

Trong sự vận động phát triển của xã hội loài người suy cho cùng nhân tốkinh tế là cái chủ yếu quyết định Tuy nhiên, nếu tuyệt đối hóa cái “chủ yếu” nàythành cái “duy nhất” thì sẽ dẫn tư duy và hành động đến những lầm lạc đáng tiếc

Sự tiến bộ của xã hội, sự phát triển của xã hội không thể thiếu vai trò của đạo đức

Và khi xã hội loài người có giai cấp, có áp bức, có bất công, chiến đấu cho cái thiệnđẩy lùi cái ác đã trở thành ước mơ, khát vọng, đã trở thành chất men, thành độnglực kích thích, cổ vũ nhân loại vượt lên Đạo đức đã trở thành mục tiêu đồng thờicũng là động lực để phát triển xã hội

Vai trò của đạo đức còn được biểu hiện thông qua các chức năng cơ bảncủa đạo đức: Chức năng điều chỉnh hành vi, chức năng giáo dục, chức năng nhậnthức như đã trình bày ở phần trên

Ngày nay để xây dựng xã hội mới, chúng ta đang cần có những con ngườimới Những con người phát triển toàn diện cả đức và tài Tuy nhiên, cần chú ýtrong quan hệ giữa đức và tài hôm nay, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn lưu ý,nhắc nhở chúng ta phải coi trọng cả tài và đức nhưng phải lấy đức là gốc Bởi lẽ tàinăng chỉ có thể phát triển lâu bền trên nền của đức và tài năng chỉ có thể hướngthiện trên gốc của đức.

1.2 Giáo dục đạo đức cho học sinh

1.2.1 Giáo dục đạo đức là gì?

Ngày nay giáo dục đạo đức cho học sinh là giáo dục lòng trung thành đốivới Đảng, hiếu với Dân, yêu quê hương đất nước, có lòng vị tha, nhân ái, cần cùliêm khiết và chính trực Đó là đạo đức Xã hội Chủ Nghĩa là đạo đức của cá nhân,tập thể và chủ nghĩa nhân đạo mang tính chân thực tích cực, khác với đạo đức vị

kỷ, cá nhân Giáo dục đạo đức học sinh gắn chặt với giáo dục tư tưởng- chính trị,giáo dục truyền thống và giáo dục bản sắc văn hóa dân tộc, giáo dục pháp luật nhànước XHCN, cung cấp cho học sinh những phương thức ứng xử đúng trước vấn đềcủa xã hội … giúp cho các em có khả năng tự kiểm soát được hành vi của bản thânmột cách tự giác, có khả năng chống lại những biểu hiện lệch lạc về lối sống

1.2.2 Vị trí giáo dục đạo đức

Giáo dục đạo đức là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến họcsinh nhằm giúp cho nhân cách mỗi học sinh được phát triển đúng đắn, giúp họcsinh có những hành vi ứng xử đúng mực trong các mối quan hệ của cá nhân với xãhội, của cá nhân với lao động, của cá nhân với mọi người xung quanh và của cánhân với chính mình

Trong tất cả các mặt giáo dục, đạo đức giữ một vị trí hết sức quan trọng.Bác Hồ đã dạy “Trong giáo dục không những phải có tri thức phổ thông màphải có đạo đức cách mạng Có tài phải có đức Có tài không có đức, tham ô hủhoá có hại cho nước Có đức không có tài như ông bụt ngồi trong chùa, không giúp

ích gì được ai” (trích Bài nói chuyện tại lớp đào tạo hướng dẫn viên các trại hè cấp I, ngày 12 tháng 6 nǎm 1956).

Giáo dục đạo đức còn có ý nghĩa lâu dài, được thực hiện thường xuyên vàtrong mọi tình huống chứ không phải chỉ được thực hiện khi có tình hình phức tạphoặc có những đòi hỏi cấp bách

Trong nhà trường THPT, giáo dục đạo đức là mặt giáo dục phải được đặcbiệt coi trọng, nếu công tác này được coi trọng thì chất lượng giáo dục toàn diện sẽđược nâng lên vì đạo đức có mối quan hệ mật thiết với các mặt giáo dục khác

Để thực hiện những yêu cầu về nội dung giáo dục đạo đức cho học sinhtrong trường THPT thì:

Vai trò của tập thể sư phạm giữ một vị trí quan trọng có tính quyết định,trong đó vai trò của Hiệu trưởng, người quản lý chỉ đạo tổ chức thực hiện kế hoạchgiáo dục của nhà trường là quan trọng nhất

Vai trò của cấu trúc và nội dung chương trình môn giáo dục công dân cũnggóp phần không nhỏ đối với công tác này

1.2.3 Mục tiêu giáo dục đạo đức

Chuyển hóa những nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức xã hội thành nhữngphẩm chất đạo đức, nhân cách cho học sinh, hình thành ở học sinh thái độ đúng đắntrong giao tiếp, ý thức tự giác thực hiện các chuẩn mực của xã hội, thói quen chấphành các quy định của pháp luật

1.2.4 Chức năng giáo dục đạo đức

Làm cho học sinh thấm nhuần sâu sắc thế giới quan Mác-Lênin, tư tưởng đạođức Hồ Chí Minh, chủ trương, chính sách của Đảng, sống và làm việc theo phápluật, sống có kỷ cương, nề nếp, có văn hóa trong các mối quan hệ giữa con ngườivới tự nhiên, với xã hội và giữa con người với nhau

1.2.5 Đặc điểm giáo dục đạo đức

Giáo dục đạo đức đòi hỏi không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ khái niệm trithức đạo đức, mà quan trọng hơn là kết quả giáo dục phải được thể hiện thành tìnhcảm, niềm tin, hành động thực tế của học sinh

Quá trình dạy học chủ yếu được tiến hành bằng các giờ học trên lớp; cònquá trình giáo dục đạo đức không chỉ bó hẹp trong giờ lên lớp mà nó được thể hiệnthông qua tất cả các hoạt động có thể có trong nhà trường

Đối với học sinh THPT, kết quả của công tác giáo dục đạo đức vẫn còn phụthuộc rất lớn vào nhân cách người thầy, gương đạo đức của người thầy sẽ tác độngquan trọng vào việc học tập, rèn luyện của các em

Để giáo dục đạo đức cho học sinh có hiệu quả, yếu tố tập thể giữ vai trò hếtsức quan trọng Công tác giáo dục đạo đức cho học sinh chỉ đạt kết quả tốt khi nó

có sự tác động đồng thời của các lực lượng giáo dục: nhà trường, gia đình và xãhội

Việc giáo dục đạo đức cho học sinh đòi hỏi người thầy phải nắm vững cácđặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi của học sinh, nắm vững cá tính, hoàn cảnh sống cụthể của từng em để định ra sự tác động thích hợp

Giáo dục đạo đức là một quá trình lâu dài, phức tạp, đòi hỏi phải công phu,kiên trì, liên tục và lặp đi lặp lại nhiều lần

1.3 Công tác giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường THPT

1.3.1 Mục đích, nội dung và nhiệm vụ của công tác giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường THPT

Mục đích: Giúp học sinh nhận thức được các chuẩn mực đạo đức của xãhội, rèn luyện kỹ năng, hành vi theo các chuẩn mực đó và hình thành thái độ, ýthức trong học sinh về đạo đức

Nội dung: Lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, yêu hoà bình, có tinh thầncộng đồng và quốc tế, có tinh thần lao động sáng tạo, có thái độ xây dựng và bảo

vệ môi trường

Nhiệm vụ: Để hình thành phẩm chất đạo đức cho học sinh, công tác giáodục đạo đức nói chung và giảng dạy các môn giáo dục nói riêng trong nhà trườngphải thực hiện các nhiệm vụ sau:

Hình thành cho học sinh ý thức các hành vi ứng xử của bản thân phải phùhợp với lợi ích xã hội; giúp học sinh lĩnh hội được một cách đúng mức các chuẩnmực đạo đức được quy định

Biến kiến thức đạo đức thành niềm tin, nhu cầu của mỗi cá nhân để đảm bảocác hành vi cá nhân được thực hiện

Bồi dưỡng tình cảm đạo đức, tính tích cực và bền vững, và các phẩm chất ýchí để đảm bảo cho hành vi luôn theo đúng các yêu cầu đạo đức

Rèn luyện thói quen hành vi đạo đức để trở thành bản tính tự nhiên của mỗi

cá nhân và duy trì lâu bền thói quen này

Giáo dục văn hóa ứng xử đúng mực thể hiện sự tôn trọng và quý trọng lẫnnhau của con người

1.3.2 Những nguyên tắc giáo dục đạo đức cho học sinh

1.3.2.1 Giáo dục học sinh trong thực tiễn sinh động của xã hội

Nguyên tắc này đòi hỏi nhà trường phải gắn liền với đời sống thực tiễn của

xã hội, của cả nước và địa phương, phải nhạy bén với tình hình chuyển biến của địaphương và của cả nước, đưa những thực tiễn đó vào những giờ lên lớp, vào nhữnghoạt động của nhà trường để giáo dục các em học sinh

Ví dụ như chủ trương của toàn ngành là đổi mới phương pháp dạy học vớimục đích phát huy tính chủ động, sáng tạo, tích cực của cả thầy và trò trong quátrình dạy và học nhằm đem lại kết quả giáo dục cao nhất Vậy mỗi trường ngay từđầu năm học phải xây dựng kế hoạch cụ thể và triển khai thực hiện đem lại hiệuquả cao nhất Hay xuất phát từ thực tiễn của xã hội, ngành phát động phong trào

“xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực”, “học tập và làm theo tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh”, đòi hỏi mỗi nhà trường phải thực hiện tốt nhằmnâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh

1.3.2.2 Giáo dục theo nguyên tắc tập thể

Nguyên tắc này thể hiện ở cả 3 nội dung: Dìu dắt học sinh trong tập thể đểgiáo dục; giáo dục bằng sức mạnh tập thể; giáo dục học sinh tinh thần vì tập thể

Trong một tập thể lớp, tập thể chi đoàn có tổ chức tốt, có sự đoàn kết nhấttrí thì sức mạnh của dư luận tích cực sẽ góp phần rất lớn vào việc giáo dục đạo đứccho học sinh

Những phẩm chất tốt đẹp như tinh thần tập thể, tính tổ chức kỷ luật, tìnhđồng chí và tình bạn, tinh thần hợp tác và giúp đỡ lẫn nhau, tính khiêm tốn học hỏimọi người bao giờ cũng do giáo dục tập thể hình thành

Để thực hiện tốt nguyên tắc này, đòi hỏi nhà trường THPT phải tổ chức tốtcác tập thể lớp, tập thể chi đoàn…Nhà trường phải cùng với đoàn làm tốt phongtrào xây dựng các chi đoàn mạnh trong trường học

Bên cạnh đó cần phát huy vai trò tự quản của tập thể và tự rèn luyện củahọc sinh, biến quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục để các em tự thể hiện,

tự đánh giá và điều chỉnh trong rèn luyện đạo đức

GVCN phải chọn ra được ban cán sự có năng lực, uy tín, có sức thuyếtphục, có năng lực tổ chức, điều khiển hoạt động tập thể

Vận động học sinh thực hiện tốt tinh thần phê và tự phê bình để giúp bạncùng tiến bộ Phát động học sinh toàn trường tự giác bỏ phiếu kín phát giác nhữnghọc sinh có hành vi vi phạm đạo đức nhưng chưa được phát hiện Thực hiện đánhgiá xếp loại theo đúng các tiêu chuẩn đã quy định công khai, công bằng trước tậpthể học sinh hàng tuần, hàng tháng, học kỳ và năm học

1.3.2.3 Giáo dục bằng cách thuyết phục và phát huy mạnh mẽ tính tự giác của học sinh

Phải giáo dục đạo đức bằng cách thuyết phục và phát huy tính tự giác củahọc sinh, chứ không phải bằng sự cưỡng ép, mệnh lệnh, dọa nạt, biến học sinhthành những đứa trẻ thụ động, sợ sệt, rụt rè

Có một số giáo viên chủ nhiệm lớp trong giờ sinh hoạt lớp, không biết nói

gì với học sinh, không biết làm gì cho hết giờ…, ngoại trừ việc răn đe, xử phạtnhững học sinh vi phạm nội quy” Chính những giáo viên này đã tự tạo ra khoảngcách vô hình với học sinh của mình Vậy thì làm sao tìm ra được biện pháp hữuhiệu nâng cao chất lượng giáo dục? Nếu không quan tâm đến các em, không chia sẻtâm tư các em thì bản thân người giáo viên sẽ dẫn đến sự dửng dưng, vô cảm – biểuhiện thái độ này không được tồn tại trong môi trường sư phạm thì chất lượng giáodục đạo đức cho học sinh mới được nâng cao

Nguyên tắc này đòi hỏi người thầy phải kiên trì, nhẫn nại, phải có tìnhthương đối với học sinh một cách sâu sắc, không thể làm qua loa làm cho xongviệc Mọi đòi hỏi đối với học sinh phải giải thích cặn kẽ, tỉ mỉ cho các em hiểu, đểcác em tự giác thực hiện

Ví dụ như khi giáo viên chủ nhiệm giao một nhiệm vụ, một hoạt động haybuộc các em phải tuân thủ theo một quy định riêng nào đó trong khi các em chưahiểu, chưa thông dẫn tới không muốn làm thì tất nhiên kết quả sẽ không cao Vậyngười thầy trong mọi hoàn cảnh, mọi vấn đề phải đặt mình vào vị trí của các em, đểhiểu các em từ đó mọi quyết định hay kế hoạch của thầy đều xuất phát từ tâm tưnguyện vọng, lợi ích của học sinh thì các em sẽ tự giác, tự nguyện làm vì thươngthầy, kính thầy và vì sự đi lên của cá nhân và tập thể lớp

Khi học sinh có sai phạm thầy không nên chỉ biết dùng uy quyền để doạnạt, quát mắng các em mà phải biết cảm thông, chia sẻ, vừa là thầy nhưng phải vừa

là người bạn để cùng các em vượt qua lúc khó khăn, chán nản Người thầy phảidùng tình yêu thương và trách nhiệm của mình để cảm hóa và giúp các em thay đổitheo hướng tích cực Khi các em đã nhận ra được những sai lầm của mình và đượcthầy thường xuyên quan tâm, nhắc nhở chắc chắn các em sẽ tự giác sửa đổi đểkhông phụ tấm lòng của thầy Do vậy người thầy muốn giáo dục học trò của mìnhnên người thì không thể thiếu được chữ “tâm”

1.3.2.4 Giáo dục đạo đức cho học sinh phải lấy việc phát huy ưu điểm

là chính, trên cơ sở đó mà khắc phục khuyết điểm

Đặc điểm tâm lý của học sinh THPT là thích được khen, thích được thầy,bạn bè, cha mẹ biết đến những mặt tốt, những ưu điểm, những thành tích của mình.Nếu giáo dục đạo đức quá nhấn mạnh về khuyết điểm của học sinh, luôn nêu cáixấu, những cái chưa tốt trong đạo đức của các em thì sẽ đễ đẩy các em vào tìnhtrạng tiêu cực, chán nản, thiếu tự tin, thiếu sức vươn lên

Đừng bao giờ để bụng những lỗi lầm của học sinh, đừng vội nhìn thấyhiện tượng mà đánh giá học sinh của mình chưa tốt mà hãy cố phát hiện những ưuđiểm ẩn sâu trong mỗi em – đó là một trong những yếu tố góp phần vào thành côngtrong việc giáo dục những học sinh cá biệt Có thể chính các em cũng không biếtmình có những ưu điểm đó mà người thầy phải giúp học sinh của mình nhận ra,khích lệ các em phát triển Điều này sẽ giúp các em phát huy được điểm mạnh củamình, góp phần vào xây dựng tập thể vững mạnh mà còn hình thành ở các emphẩm chất tự tin, kiên định trước tập thể, khẳng định được khả năng của mình Vớihọc sinh cá biệt, thường là các em học rất yếu vì hổng kiến thức, vì ham chơi hơnham học, vì bị bạn bè xấu lôi kéo,…Trước khó khăn đó, phải chịu khó, kiên trìnhắc nhở, dỗ dành các em, phân tích chí tình chí lí, đưa ra mọi tình huống nếu các

em không theo kịp bạn bè Thậm chí đôi lúc phải “khích” các em, chạm vào lòng tựtrọng vốn có của tuổi mới lớn để các em thay đổi hành vi, thái độ theo chiều hướngtích cực

Vậy đòi hỏi người thầy phải hết sức trân trọng những mặt tốt, những thànhtích của học sinh dù chỉ là những thành tích nhỏ, dùng những gương tốt của họcsinh trong trường và những tấm gương người tốt việc tốt khác để giáo dục các em

1.3.2.5 Phải tôn trọng nhân cách học sinh, đồng thời đề ra yêu cầu ngày càng cao đối với học sinh

Muốn xây dựng nhân cách cho học sinh người thầy cần phải tôn trọng nhâncách các em Tôn trọng học sinh, thể hiện lòng tin đối với học sinh là một yếu tố

tinh thần có sức mạnh động viên học sinh không ngừng vươn lên rèn luyện hành viđạo đức Khi các em mắc phải sai lầm không nên la mắng, nhục mạ trước mọingười đặc biệt trước tập thể lớp làm như thế các em sẽ bị tổn thương, tự ti, mặccảm và làm cho khoảng cách giữa thầy và trò ngày một xa hơn và hiệu quả giáodục sẽ không cao.

Trong thực tế đã xảy ra những câu chuyện rất đau lòng xuất phát từ thầykhông tôn trọng nhân cách của học sinh Do đó mỗi thầy cô giáo phải lấy đó làmbài học kinh nghiệm để đừng bao giờ phải xảy ra những điều đáng tiếc như thế, vì

ở lứa tuổi các em rất dễ bị tổn thương nếu người thầy không khéo léo trong cư xử,trong lời nói

Khi học sinh tiến bộ về đạo đức cần kịp thời có yêu cầu cao hơn để thúcđẩy các em vươn lên cao hơn nữa

Trong công tác giáo dục đòi hỏi người thầy phải yêu thương học sinhnhưng phải nghiêm với chúng, nếu chỉ thương mà không nghiêm học sinh sẽ nhờn

và ngược lại thì các em sẽ sinh ra sợ sệt, rụt rè, không dám bộc lộ tâm tư tình cảm,

do đó người thầy không thể uốn nắn tư tưởng, xây dựng tình cảm đúng đắn cho họcsinh được

1.3.2.6 Giáo dục đạo đức phải phối hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh THPT và đặc điểm hoàn cảnh cá nhân học sinh

Ngày nay, với quan điểm dạy học hướng vào người học, thì việc phải hiểuđối tượng mà người thầy đang tác động vào học sinh, là điều vô cùng cần thiết,không chỉ cho công việc dạy học, mà cho cả công tác giáo dục Trong một vài nămgần đây, do tác động của nhiều yếu tố, vấn đề quan hệ thầy- trò không được tuânthủ

Công tác giáo dục đạo đức cần phải chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý của họcsinh THPT là quá độ, phức tạp và nhiều mâu thuẩn để từ đó hình thức, biện phápthích hợp Cần phải chú ý đến cá tính, giới tính của các em Đối với từng em, họcsinh nữ, học sinh nam cần có những phương pháp giáo dục thích hợp, không nên

đối xử sư phạm đồng loạt với mọi học sinh Muốn vậy người thầy phải sâu sát họcsinh, nắm chắc từng em, hiểu rõ cá tính để có những biện pháp giáo dục phù hợp.

Những đặc điểm tâm sinh lý đặc trưng ở lứa tuổi học sinh THPT cho thấy,lứa tuổi này, đúng như nhận định của nhiều nhà nghiên cứu trước đây, là lứa tuổikhó dạy, đặc biệt với học sinh nam Nhưng cũng như các khuyến cáo đã đưa ra, các

em sẽ phát triển bình thường hay không trong tương lai phụ thuộc vào chính sựquan tâm và cách giáo dục của người lớn Vấn đề chỉ thực sự được giải quyết kếthợp từ nhiều phía: nhà trường, gia đình, xã hội Với tư cách là nơi giáo dục (theonghĩa rộng) chính thống cho các em- nhà trường, mà cụ thể là các thầy cô giáo cầnbiết về sự phát triển của học sinh, vận dụng chúng trong giao tiếp, trong giải quyếtcác vấn đề liên quan đến các sản phẩm giáo dục của mình Có như vậy, quan hệthầy – trò mới trở thành nền tảng vững chắc, để từ có những phương pháp giáo dụcphù hợp

Bên cạnh đó thì để công tác giáo dục đạo đức đạt kết quả cao thì người thầyphải quan tâm đến hoàn cảnh của mỗi em và từ đó sẽ kết hợp các lực lượng giáodục khác trong nhà trường tạo điều kiện để các em có thể yên tâm mà học tập vàrèn luyện tốt

1.3.2.7 Trong công tác giáo dục đạo đức, người thầy cần phải có nhân cách mẫu mực.

Kết quả công tác giáo dục đạo đức học sinh trong trường THPT phụ thuộcrất lớn vào nhân cách của thầy cô giáo Lời dạy của thầy cô dù hay đến đâu,phương pháp sư phạm dù khéo léo đến đâu cũng không thay thế được những ảnhhưởng trực tiếp của nhân cách người thầy với học sinh Lúc sinh thời Bác Hồ đã cólời dạy chúng ta về rèn luyện đạo đức cách mạng, đạo đức công dân: … Giáo viênphải chú ý cả tài, cả đức, tài là văn hóa chuyên môn, đức là chính trị Muốn cho họcsinh có đức thì giáo viên phải có đức…Cho nên thầy giáo, cô giáo phải gương mẫu,nhất là đối với trẻ con Và C.Mác cũng đã có quan niệm: “Bản thân nhà giáo dụccũng cần phải được giáo dục” [ 2, 10 ]

Trong mọi giai đoạn lịch sử, người thầy bao giờ cũng được xã hội tôn vinh

và kính trọng Nghề giáo được coi là một trong những nghề cao quý nhất trongnhững nghề cao quý Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Nhiệm vụ thầy giáo rất vẻvang, vì nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục…Không có giáo dục thì nói

gì đến kinh tế, văn hóa” [14, 184]

Bác xem việc dạy học là một nghề đào luyện những thế hệ con người xâydựng xã hội Tuy sự cống hiến của thầy giáo là rất thầm lặng nhưng nếu trở thànhmột người thầy giáo tốt là điều vô cùng hữu ích và rất mực vẻ vang Vì thế, Ngườidạy: Người thầy giáo tốt là người vẻ vang nhất Dù tên tuổi không đăng trên báo,không được thưởng huân chương, song những người thầy giáo tốt là những anhhùng vô danh

Ngoài ra, Hồ Chí Minh còn chỉ rõ, người làm thầy giáo phải luôn là tấmgương không ngừng học tập để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; phảithường xuyên tu dưỡng, rèn luyện đạo đức để làm tấm gương sáng cho học trò noitheo, để đáp ứng yêu cầu của thời đại mới trên mọi phương diện

1.4 Những tác động cơ bản tới việc rèn luyện đạo đức của học sinh ở trường THPT

1.4.1 Về tâm sinh lý học sinh

Là giai đoạn các em đang phát triển mạnh về thể chất, tinh thần và tìnhcảm Nhận thức của các em cũng trưởng thành hơn nhưng chưa đủ lớn để nhậnthức tốt mọi vấn đề diễn ra trong cuộc sống Do đó các em dễ bị kích động, lôi kéonếu không được định hướng, dẫn dắt kịp thời Bên cạnh đó các em còn có nhu cầugiao tiếp rất lớn đặc biệt là sự giao tiếp với bạn bè, từ đó hình thành lên các nhómbạn cùng sở thích Nếu không được giáo dục dễ bị sai lệch

1.4.2 Về phía gia đình

Gia đình là một tế bào của xã hội, là cái nôi hình thành và phát triển nhâncách cá nhân Trẻ mới sinh ra tâm hồn như một tờ giấy trắng, vô tư, trong sáng Dovậy, việc nuôi nấng và chăm sóc con cái trưởng thành là việc làm không khó đối

với các bậc cha mẹ nhưng việc giáo dục con cái trở thành một công dân tốt khôngphải dễ.

Hiện nay, vấn đề “cơm áo gạo tiền” cũng là một trong những nguyên nhânlàm ảnh hưởng sâu sắc đến việc giáo dục đạo đức con cái của các bậc cha mẹ vì đờisống vật chất góp phần chi phối đời sống tinh thần của mỗi cá nhân Trong thời kỳkhủng hoảng kinh tế, việc mưu sinh kiếm sống gặp không ít khó khăn Chẳng hạn,đối với gia đình cha mẹ sống hòa thuận, có điều kiện phát triển về kinh tế, cha mẹ

có điều kiện và thời gian chăm sóc, yêu thương và quan tâm đến việc nuôi dạy concái thì trẻ sẽ có phẩm chất đạo đức tốt Còn đối với những gia đình thiếu về vậtchất, cha mẹ phải bôn ba lo cuộc sống thì việc giáo dục con cái bị sao lãng Bêncạnh điều kiện sống của gia đình, tấm gương đạo đức của cha mẹ cũng là ngọnđuốc soi sáng và giáo dục đạo đức cho con cái Cha mẹ có lối sống lành mạnh, hòanhập, sống thiện, sống tốt, có lòng nhân nghĩa và biết quan tâm giúp đỡ mọi ngườixung quanh, hiếu thảo với ông bà cha mẹ,… thì con cái cũng học tập và có nhữngphẩm chất tốt đẹp của cha mẹ vì “gần mực thì đen, gần đèn thì sáng” Ngược lại,nếu trẻ sống trong gia đình mà cha mẹ gây cãi, đánh nhau, rượu chè cờ bạc, hútchích ma túy, cá độ, đá gà,… cũng ảnh hưởng xấu đến việc hình thành nhân cách

và đạo đức của trẻ Tuy nói “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn” nhưng nhữngtrường hợp con cái có những biểu hiện đạo đức tốt trong gia đình thiếu văn hóahoặc vô văn hóa thì rất hiếm

Hơn nữa, cuộc sống hôn nhân của cha mẹ cũng quyết định quá trình hìnhthành đạo đức của trẻ Cha mẹ có cuộc sống hôn nhân hạnh phúc, quan tâm thươngyêu giúp đỡ và chia sẽ lẫn nhau những khó khăn trong cuộc sống luôn tạo ra mộtniềm tin và định hướng cho con cái phát triển Ngược lại, cuộc sống hôn nhân củacha mẹ không hạnh phúc, đỗ vỡ sẽ tạo ra một áp lực lớn về tinh thần cho con cái,làm cho con cái chán nản, bi quan trong cuộc sống, dễ rơi vào tệ nạn xã hội, đạođức bị suy thoái

Bên cạnh đó, nhiều cha mẹ do nhận thức lệch lạc, không có tri thức về giáodục con cái hay sự quan tâm, nuông chiều thái quá trong việc nuôi dạy, sử dụngquyền uy của cha mẹ một cách cực đoan Do vậy yếu tố gia đình đã tác động khôngnhỏ đến sự hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh.

Có thể nói, gia đình là cái nôi, là nền tảng hình thành nhân cách và hoànthiện đạo đức cho con cái Thời gian các em tiếp xúc với gia đình nhiều hơn thờigian ở bên ngoài xã hội Do vậy, cha mẹ cần phải quan tâm giáo dục con cái trưởngthành và trở thành công dân tốt cho xã hội Đồng thời với sự giáo dục của cha mẹ,con cái muốn có những phẩm chất cao đẹp phải có sự đóng góp to lớn của ngànhgiáo dục

1.4.3 Về phía nhà trường

Một số CBQL, giáo viên và bạn bè thường có những định kiến, thiếu thiện cảm khicác em mắc phải sai lầm như thế vô tình lại làm các em hư hỏng thêm hoặc một sốthầy cô sử dụng các biện pháp hành chính thái quá, sự lạm dụng quyền lực của cácthầy cô giáo, nhà quản lý để giáo dục đã làm cho học sinh và thầy giáo có khoảngcách quá xa từ đó thầy không hiểu được trò để có hướng tác động phù hợp Bêncạnh đó còn do sự thiếu gương mẫu trong mô phạm giáo dục cũng ảnh hưởngkhông nhỏ tới quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh Việc đánh giá kết quả, khenthưởng, kỷ luật thiếu khách quan và không công bằng cũng tạo cho học sinh tâm lýbuồn chán thiếu động lực để phấn đấu hoặc sẽ xem nhẹ sự rèn luyện khi có đượckết quả tốt Bên cạnh đó còn do sự phối hợp không đồng bộ giữa các lực lượng giáodục đều có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh

1.4.4 Về phía xã hội

Trong quá trình hội nhập và phát triển hiện nay, cùng với sự phát triển nhưvũ bão của khoa học công nghệ đã làm cho những giá trị đạo đức của con ngườiđang đứng trước nguy cơ suy thoái trầm trọng Việc giao lưu văn hóa ngoại ảnhhưởng trực tiếp đến giá trị đạo đức của học sinh Khoa học công nghệ phát triển,học sinh tiếp xúc với internet và học rất nhiều điều hữu ích từ nó Tuy nhiên, bên

cạnh mặt tích cực, internet có nhiều điểm tiêu cực như có những hình ảnh, phimảnh không phù hợp với những giá trị đạo đức của con người Việt Nam Học sinhxem nhưng thiếu người định hướng và giáo dục nên sẽ dễ nhận thức sai lầm kéotheo hành vi sai và phạm tội.

Mặt khác, xã hội ngày nay phát triển đa dạng, phong phú Những mặt tráicủa sự phát triển nền kinh tế thị trường để lại hậu quả suy thoái về đạo đức Conngười vì lợi nhuận bất chấp thủ đoạn hại nhau, vì lợi sẵn sàng giết nhau,… Môitrường sống xung quanh cùng với những tệ nạn xã hội đang diễn ra tràn lan và ngàycàng xâm nhập sâu vào học đường cũng là nguyên nhân gây ra sự suy thoái về đạođức… Do vậy, chúng ta cần tạo một môi trường xã hội thật sự trong sạch, lànhmạnh và phát triển để giáo dục đạo đức học sinh ngày càng tốt đẹp hơn

1.5 Sự cần thiết phải giáo dục đạo đức cho học sinh THPT trong giai đoạn hiện nay

Từ xưa, ông cha ta đã đúc kết một cách sâu sắc kinh nghiệm về giáo dục

“Tiên học lễ, hậu học văn”, “Lễ” ở đây chính là nền tảng của sự lĩnh hội và phát

triển tốt các tri thức và kỹ năng Ngày nay, phương châm “Dạy người, dạy chữ, dạy

nghề” cũng thể hiện rõ tầm quan trọng của hoạt động giáo dục đạo đức, như Bác Hồ đã dạy: Dạy cũng như học, phải chú trọng cả tài lẫn đức Đức là đạo đức cách

mạng Đó là cái gốc quan trọng Nếu thiếu đạo đức, con người sẽ không phải là conngười bình thường và cuộc sống xã hội sẽ không phải là cuộc sống xã hội bìnhthường, ổn định Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: Có tài không có đức chỉ làngười vô dụng Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó Và Người cũng

đã có quan niệm: “Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống Nó do đấutranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càngmài càng sáng, vàng càng luyện càng trong” [ 17, 293 ]

Đảng ta đã chủ trương: Tăng cường giáo dục công dân, giáo dục tư tưởng,đạo đức, lòng yêu nước, chủ nghĩa Mác - Lê Nin, đưa việc giáo dục tư tưởng HồChí Minh vào nhà trường phù hợp với từng lứa tuổi và bậc học Bởi vậy, tu

dưỡng và rèn luyện bản thân để trở thành người có nhân cách, vừa có đức vừa cótài là hết sức quan trọng đối với mỗi con người, là nhiệm vụ hàng đầu của thanhniên, học sinh.

Nhưng thực tế hôm nay, do ảnh hưởng từ những mặt trái của nền kinh tế thịtrường cũng như của xu thế toàn cầu hóa, và đặc biệt do không nghiêm túc trongrèn luyện, phấn đấu, một bộ phận học sinh ở nước ta đang có những biểu hiện tiêucực đáng lo ngại, như phai nhạt lý tưởng chạy theo lối sống buông thả, lười học tập

và tu dưỡng đạo đức, thích hưởng thụ, ngại lao động, chuộng những sinh hoạt thiếulành mạnh hoặc phản văn hóa, nghiện ngập, thậm chí vi phạm pháp luật

Những biểu hiện đó làm ảnh hưởng đến những quan điểm về tình bạn, tìnhyêu trong lứa tuổi thanh thiếu niên, nhất là khi chưa được trang bị và thiếu kiếnthức về vấn đề này Tất cả những suy nghĩ lệch lạc đó dần dần ảnh hưởng xấu đếnđộng cơ, ước mơ hoài bảo vươn lên

Những hiện tượng đó, trước hết là nguy cơ đe dọa tương lai của chính bảnthân họ, gia đình học, đồng thời cản trở sự phát triển theo hướng lành mạnh, tiến bộ

và văn minh của xã hội ta hiện nay Mặt khác, cũng cần nói rằng các thế lực thùđịch đang “chờ đợi” và sẽ ra sức khai thác, lợi dụng những hiện tượng đó để tiếnhành chiến lược “diễn biến hòa bình” hòng chống phá và ngăn chặn sự phát triểncủa cách mạng Việt Nam

Đánh giá thực trạng đạo đức đồng thời cũng nêu lên những định hướng chogiải pháp, Nghị quyết Trung ương lần thứ Hai của Đảng khóa VIII nhấnmạnh: “Đặc biệt đáng lo ngại là một bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suythoái về đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão lậpthân, lập nghiệp vì tương lai của bản thân và đất nước Trong những năm tới cầntăng cường giáo dục tư tưởng đạo đức, ý thức công dân, lòng yêu nước, chủ nghĩaMác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh… tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động

xã hội, văn hoá, thể thao phù hợp với lứa tuổi và với yêu cầu giáo dục toàn diện”

Cụ thể, đạo đức trong học đường đang có nguy cơ xuống cấp Một bộ phậnhọc sinh rơi vào những tệ nạn xã hội, bạo lực học đường; không kính trọng thầy cô,xem thường bạn bè, mọi người xung quanh; không hiếu thảo với ông bà cha mẹ;thiếu tính nhân đạo; các em mê games bỏ học hoặc tự tử vì games; …Từ đó làmsuy thoái những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc Vì vậy việc đẩymạnh giáo dục đạo đức trong học sinh phổ thông là vô cùng quan trọng và là điềurất cấp thiết để thúc đẩy sự hoàn thiện con người nói riêng và đẩy nhanh sự pháttriển của đất nước nói chung Trước thực trạng trên, có không ít những tác giả quantâm nghiên cứu tìm ra những nguyên nhân gây ra suy thoái đạo đức.

Vì vậy, toàn Đảng và toàn dân ta càng phải chăm lo giáo dục đạo đức cáchmạng cho thế thế hệ trẻ nói chung và học sinh nói riêng, coi đó là một trong nhữngnhiệm vụ hàng đầu, bởi nó liên quan trực tiếp đến tương lai của đất nước

Trong di chúc Bác Hồ kính yêu đã từng dặn dò lại chúng ta: “Bồi dưỡng thế

hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết” Đảng cầnphải chǎm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những ngườithừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa "hồng" vừa "chuyên"

Hơn lúc nào hết, hiện nay việc đẩy mạnh giáo dục đạo đức, giáo dục giá trịsống, kỹ năng sống cho học sinh, lý tưởng sống, giáo dục lòng yêu nước cho họcsinh là rất quan trọng và cấp thiết Nó góp phần xây dựng thành công con ngườimới xã hội chủ nghĩa để phát triển đất nước trong thời kỳ mới

Chương II

THỰC TRẠNG CỦA CÔNG TÁC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO

HỌC SINH Ở TRƯỜNG THPT XUÂN MỸ 2.1 Khái quát đặc điểm, tình hình kinh tế -xã hội và giáo dục của huyện Cẩm Mỹ, Tỉnh Đồng Nai

2.1.1 Đặc điểm, tình hình kinh tế- xã hội của huyện Cẩm Mỹ

Cẩm Mỹ là một huyện mới của tỉnh Đồng Nai, được thành lập vào năm

2004, nằm ở phía Đông Nam tỉnh Đồng Nai, phía Bắc giáp Thị xã Long Khánh và

huyện Xuân Lộc, phía Nam giáp tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, phía Đông giáp huyệnXuân Lộc, phía Tây giáp huyện Thống Nhất và huyện Long Thành Tổng diện tích

tự nhiên 467,95 km2 với hơn 160.000 dân

Huyện có 13 đơn vị hành chính cấp xã, gồm: Xuân Quế, Sông Nhạn, XuânĐường, Thừa Đức, Nhân Nghĩa, Long Giao, Xuân Mỹ, Xuân Bảo, Bảo Bình, XuânĐông, Xuân Tây, Sông Ray và xã Lâm San

Một huyện có khí hậu và đất đai thuận lợi cho phát triển trồng và chế biếnnông sản như cà phê, tiêu, điều là địa bàn có đầu mối giao thông thuận lợi, có điềukiện giao lưu hàng hoá với các tỉnh Tuy nhiên đời sống người dân còn gặp nhiềukhó khăn

2.1.2 Tình hình giáo dục của huyện Cẩm Mỹ

Trên toàn huyện Cẩm Mỹ có 64 trường của các cấp học trong đó có batrường THPT Huyện mới được thành lập chưa tròn 10 năm nên còn khó khănnhiều mặt nhưng các cấp lãnh đạo luôn chăm lo cho công tác giáo dục của huyệnnhà Do vậy nên công tác giáo dục của huyện luôn đạt được những kết quả khảquan Phong trào thi đua dạy tốt học tốt luôn được xem trọng nên giáo viên đượctạo mọi điều kiện thuận lợi để học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và

có nhiều cơ hội, nhiều cuộc thi được tổ chức để giáo viên được thể hiện mình Học

sinh tích cực tham gia các hoạt động phong trào nhằm nâng cao thể lực, trí lực và ýthức đạo đức.

Hội khuyến học của huyện luôn chăm lo động viên kịp thời những học sinh

có hoàn cảnh khó khăn có ý chí vươn lên trong học tập tạo động lực tinh thần đểcác em có thêm nghị lực vượt lên những khó khăn trong cuộc sống Hội khuyếnhọc của các xã cũng hoạt động rất có hiệu quả nhằm chung tay, chung sức chăm locho công tác giáo dục của huyện nhà Các tổ chức xã hội khác như Hội chữ thậpđỏ, Hội cựu chiến binh cũng luôn quan tâm đến công tác khuyến học, khuyến tàicủa địa phương nên cũng có rất nhiều những hoạt động thiết thực đem lại hiệu quảcao

Công tác giáo dục ý thức đạo đức, ý thức pháp luật cho học sinh luôn đượcxem trọng, huyện Đoàn, xã Đoàn kết hợp với ban ngành của địa phương thườngxuyên tổ chức các hoạt động tuyên truyền nhằm nâng cao tinh thần trách nhiệm, ýthức đạo đức cho học sinh

2.1.3 Đặc điểm chung của Trường THPT Xuân Mỹ

Trường THPT Xuân Mỹ nằm trên địa bàn của xã Xuân Mỹ, trường đượctách ra từ trường cấp II-III Xuân Mỹ từ năm 2003 Hiện nay trường có 31 lớp với

1250 học sinh Mấy năm qua trường giữ vững danh hiệu “Trường tiên tiến cấptỉnh” Lãnh đạo nhà trường có 01 đồng chí Hiệu trưởng, 03 đồng chí Phó hiệutrưởng, 72 giáo viên và công nhân viên đáp ứng tương đối đủ cho việc phân cônggiảng dạy

Tỷ lệ học sinh lên lớp và đỗ tốt nghiệp hàng năm đạt trên tỷ lệ chung củaTỉnh Ba năm học liên tục từ 2009 – 2012 tỷ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp của Trườngluôn dẫn đầu huyện Học sinh lớp 12 đỗ vào Đại học, Cao đẳng hằng năm từ mức60% trở lên Tỷ lệ học sinh xếp loại hạnh kiểm khá, tốt hàng năm luôn được duytrì từ 75.0% đến 79.0 % Tỷ lệ học sinh xếp hạnh kiểm loại trung bình và yếu hàngnăm giảm từ 4,4% đến 6.0%

2.1.3.1 Thuận lợi

Được sự quan tâm chỉ đạo kịp thời của Sở GD - ĐT Đồng Nai, sự quantâm hỗ trợ nhiệt tình các ban ngành đoàn thể địa phương và được sự giúp đỡ củaPhòng Tư pháp, Công an huyện về công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật chohọc sinh, các cấp các ngành đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để nâng cao chất lượnggiáo dục của nhà trường

Đội ngũ cán bộ và giáo viên của trường đều qua trường lớp sư phạm chínhquy từ chuẩn đến trên chuẩn về chuyên môn nghiệp vụ

Mặc dù tuyển sinh của trường đầu vào rất thấp nhưng với sự đồng lòng, tâmhuyết với nghề, tận tâm với công việc của tập thể lãnh đạo, giáo viên, công nhânviên nên chất lượng giáo dục toàn diện của trường ngày một đi lên

Ban giám hiệu nhà trường là những giáo viên tuổi đời còn rất trẻ nhưng với

sự năng động, sáng tạo, có tinh thần trách nhiệm cao đã từng bước đưa trường vượtqua những khó khăn, thử thách gặt hái những thành công tạo được niềm tin ở mọingười

Trường có hai giáo viên dạy môn GDCD đều có trình độ đại học, thườngxuyên học hỏi, thay đổi phương pháp cho phù hợp với yêu cầu của thời kỳ mới

Trong những năm gần đây, vấn đề dạy và học môn GDCD đã và đang đổimới và là một trong những môn có chuyển biến mạnh mẽ về đổi mới phương phápdạy học, dạy học đạo đức thông qua bộ môn GDCD được xác định là một nhiệm vụquan trọng, là đòi hỏi cấp bách của xã hội đối với việc nâng cao chất lượng giáodục đạo đức cho học sinh phổ thông

Chương trình Sách giáo khoa GDCD mới có nhiều đổi mới về mục tiêu,cấu trúc, sự đổi mới này rất thích hợp cho giáo viên giảng dạy bộ môn GDCD chohọc sinh Thông qua bài học học sinh có thể tự hoạt động tích cực, chủ động sángtạo tìm tòi phát hiện và chiếm lĩnh nội dung bài học

Đoàn trường luôn đạt danh hiệu là đoàn vững mạnh, luôn hoàn thành tốt chỉđạo của tỉnh đoàn, huyện đoàn, tham gia đầy đủ các phong trào các ban ngành phátđộng.

Được sự đồng tình của xã hội, nhất là các bậc Cha mẹ học sinh tích cựcphối hợp cùng với nhà trường trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh

2.1.3.2 Khó khăn

Do là huyện mới thành lập nên điều kiện kinh tế, cơ sở hạ tầng, giao thông,thông tin, văn hoá chính trị xã hội còn gặp rất nhiều khó khăn Mọi thứ đều thiếu,không đồng bộ, lạc hậu, hạn chế so với tất cả các huyện khác ở trong tỉnh Đặcbiệt là trình độ dân trí còn rất thấp, đại đa số là làm nghề nông nên có rất nhiều hạnchế trong nhận thức và phương pháp giáo dục trẻ

Trường THPT Xuân Mỹ nằm ngay trên địa bàn của xã Xuân Mỹ, một xãđược xem là rất phức tạp về tệ nạn xã hội: uống rượu, đánh nhau, trộm cắp, đua xe,

ma tuý chính quyền địa phương đã có nhiều biện pháp nhưng vẫn chưa giảm đượcbao nhiêu Do đó học sinh trong trường bị thanh thiếu niên lêu lỏng bên ngoài lôikéo đã ảnh hưởng không ít đến đạo đức học sinh

Trường nằm ở vị thế không thuận lợi cho việc đi lại phải qua đèo dốc, cách

xa các xã khác, do đó hằng năm trường tuyển sinh chủ yếu các em học sinh ởtrường THCS Xuân Mỹ trong xã, phần còn lại là vơ vét những em không đủ điểmvào những trường lân cận Vậy mà có những năm trường tuyển vẫn không đủ chỉtiêu

Do đầu vào lớp 10 của trường với số điểm thấp nên học sinh yếu, kémnhiều do đó ý thức đạo đức, chấp hành nội quy của trường, lớp của các em cònnhiều hạn chế

2.2 Thực trạng công tác giáo dục đạo đức học sinh của trường THPT Xuân Mỹ trong năm học 2011-2012

2.2.1.Thực trạng về nhận thức giáo dục đạo đức học sinh của cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh và học sinh ở Trường THPT Xuân Mỹ.

2.2.1.1 Nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về công tác giáo dục đạo đức cho học sinh

Qua khảo sát cho thấy: Hầu hết CBQL và giáo viên nhà trường đều nhậnthức được tầm quan trọng của công tác giáo dục đạo đức cho học sinh khi cho ởmức độ rất quan trọng với các nội dung: Giáo dục đạo đức để phát triển giáo dụctoàn diện cho học sinh (90.1%); Giáo dục đạo đức nhằm phát triển và hoàn thiệnnhân cách cho học sinh (85.0%)…Tuy nhiên, vẫn còn có những giáo viên hiểu mộtcách chưa đầy đủ về ý nghĩa của công tác này do đó phần nào có ảnh hưởng tới quátrình triển khai, tổ chức hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh của nhà trường

2.2.1.2 Nhận thức của phụ huynh về công tác giáo dục đạo đức cho học sinh

Qua khảo sát ở 100 phụ huynh: 100% phụ huynh đồng ý nội dung về giáodục đạo đức để học sinh trở thành những con ngoan, trò giỏi; 80.0% phụ huynhđồng ý nội dung về giáo dục đạo đức là để phát triển giáo dục toàn diện cho họcsinh Như vậy, phụ huynh đã nhận thức được tầm quan trọng của công tác giáo dụcđạo đức cho học sinh Đây là yếu tố thuận lợi cho trường trong triển khai công tácgiáo dục đạo đức học sinh

tố quan trọng để học sinh chủ động, tích cực tham gia vào quá trình giáo dục và rènluyện đạo đức của nhà trường

Tuy nhiên cũng còn có một số không nhỏ học sinh không quan tâm hoặckhông cần các nội dung giáo dục đạo đức ở trên Qua đó cho thấy rằng cần phải

tuyên truyền hơn nữa để nâng cao nhận thức của học sinh về giáo dục, rèn luyệnđạo đức.

2.2.2 Những việc trường đã làm trong năm học

2.2.2.1 Các hoạt động ngoại khóa

Trường đã tổ chức các hoạt động ngoại khóa phong phú với nhiều hìnhthức, lôi cuốn học sinh có tác dụng giáo dục, hình thành những phẩm chất đạo đứctốt cho học sinh, xây dựng lối sống tập thể, tinh thần hợp tác, tương trợ và ý thứcchấp hành nội quy nhà trường và pháp luật xã hội:

Tổ chức cho học sinh tham gia tích cực các hoạt động giáo dục theo quyđịnh do Sở GD - ĐT Đồng Nai cụ thể như sau:

Giáo dục An toàn giao lồng ghép vào tiết chào cờ đầu tuần, hoạt động GDngoài giờ lên lớp, giờ sinh hoạt chủ nhiệm, đã mời được đội cảnh sát giao thôngCông an huyện Cẩm Mỹ đến tuyên truyền cho hơn 1000 học sinh và 70 cán bộ,giáo viên

Giáo dục phòng chống Ma túy, tệ nạn xã hội thông qua các buổi nói chuyệnchuyên đề của các báo cáo viên do phòng tư pháp, và Công an huyện Cẩm Mỹ, đa

số học sinh và giáo viên của trường tham gia đầy đủ

Đổi mới giờ chào cờ đầu tuần, dành nhiều thời gian cho học sinh thể hiện;kết hợp nhiều hình thức như: diễn tiểu phẩm, văn nghệ theo chủ điểm tháng, biểudiễn thời trang, kể chuyện về Bác Hồ, nêu gương người tốt việc tốt, vượt khó họcgiỏi…

Tổ chức được các hội thi hái hoa dân chủ về chủ đề giáo dục môi trường,giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên, tìm hiểu về luật giao thông, luật

cư trú…

Tổ chức sinh hoạt dưới cờ hàng tuần phát động các phong trào thi đua cóliên quan đến các hoạt động giáo dục trong nhà trường, nêu gương người tốt việctốt, vượt khó học giỏi, góp quỹ xây dựng nhà tình thương

Nhân dịp những ngày lễ lớn trong năm như 30/4, 27/7, 22/12 nhà trườngđều mời các cụ cựu chiến binh trong xã đến để trò chuyện, ôn lại cho các em nhữngtrang sử hào hùng của địa phương, dân tộc.

Hàng tuần trường đều tổ chức sinh hoạt đoàn vào ngày thứ tư nhằm giáodục các em ý thức đạo đức, pháp luật để các em trở thành những đoàn viên ưu túcủa đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

Ngoài ra theo quy định của Bộ thì các em còn được học bộ môn hoạt độngngoài giờ một tháng hai tiết, rất bổ ích cho các em Giúp các em vui vẻ, thoải máisau những giờ học căng thẳng, rèn luyện cho các em kỹ năng sống, ý thức kỷ luật,đoàn kết giúp đỡ nhau

2.2.2.2 Các hoạt động giáo dục lao động, hướng nghiệp

Giáo dục lao động: trường tổ chức cho học sinh lao động hàng tuần, thudọn vệ sinh môi trường, cải tạo cảnh quang sư phạm Những em chưa ngoan haynhững lớp xếp hạng chót trong tuần đều phải đi lao động phạt Thông qua các buổilao động giáo dục cho học sinh tinh thần kỷ luật, biết thương yêu và kính trọngngười lao động

Trong năm học vừa qua và cũng như cũng năm học trước đó trường tổ chứccho học sinh lớp 12 đi tham quan, giao lưu, học hỏi ở các trường đại học trong vàngoài tỉnh trong ngày hội hướng nghiệp được tổ chức ở các trường đại học này

Giáo dục hướng nghiệp: giáo dục hướng nghiệp là một bộ môn bắt buộc ởtrường THPT, qua môn học giúp các em định hướng được nghề trong tương lai phùhợp với khả năng, sở thích của mình Bộ môn hướng nghiệp thường được phâncông cho những giáo viên có kinh nghiệm, giáo viên có thể giải đáp mọi thắc mắccủa học sinh nhất là các em khối 12, để các em có thể chọn cho mình một nghề phùhợp và đó cũng là một trong những yếu tố để các em có thể thành công trên conđường sự nghiệp của mình và trở thành một công dân hữu ích cho xã hội

2.2.2.3 Việc giảng dạy chương trình môn GDCD của trường

Trường đã tổ chức thực hiện giảng dạy môn giáo dục công dân đầy đủ theođúng quy định của chương trình, có lồng ghép giáo dục pháp luật, môi trường, tưtưởng Hồ Chí Minh vào bộ môn Vào mỗi hè giáo viên môn GDCD đều tham giađầy đủ các lớp tập huấn về pháp luật, môi trương do tỉnh tổ chức

Tuy nhiên thực tế việc dạy và học môn giáo dục công dân ở trường cònnhiều khó khăn, bất cập nên hiệu quả giáo dục của môn học còn thấp Môn giáodục công dân từ trước đến nay chưa được coi trọng, nhiều giáo viên, học sinh, Cha

mẹ học sinh vẫn xem đây là môn học phụ

Nguyên nhân: thực trạng trên do nhiều nguyên nhân, trong đó có nhữngnguyên nhân chủ yếu sau:

Trang thiết bị dạy học, các điều kiện khác phục vụ dạy học bộ môn cònthiếu thốn, lạc hậu gây khó khăn cho việc đổi mới dạy học Phương tiện dạy họcchủ yếu là do giáo viên tự làm, sách tham khảo cho giáo viên cũng như học sinhtrong thư viện hầu như không có

Tâm lý chung của mọi người trong đó có cả một số giáo viên và cha mẹ họcsinh cho rằng đây là môn học phụ, kết quả học tập không quan trọng lắm, vì vậychưa chú ý động viên con em tích cực học tập bộ môn này

2.2.2.4 Hoạt động của giáo viên chủ nhiệm

Tầm quan trọng của công tác giáo viên chủ nhiệm đối với công tác giáo dụcđạo đức trong nhà trường:

Giáo viên chủ nhiệm là lực lượng chính trong công tác giáo dục đạo đứccho học sinh là người quản lý mọi hoạt động của lớp học, là người triển khai mọihoạt động của nhà trường đến từng lớp, từng học sinh

Do đó việc phân công giáo viên làm công tác chủ nhiệm theo những tiêuchí sau: Có lập trường tư tưởng chính trị vững vàng và trình độ giác ngộ cách mạngcao, có uy tín- đạo đức tốt, giáo viên giỏi, vững tay nghề, có tầm hiểu biết rộng, cótinh thần trách nhiệm cao, yêu nghề, thương yêu và tôn trọng học sinh, có năng lực

tổ chức Những giáo viên mới ra trường thường được phân quản lý những lớp tốtcòn những giáo viên có kinh nghiệm lâu năm thì được phân những lớp có nhiều họcsinh cá biệt, ý thức kém.

Những hoạt động của giáo viên chủ nhiệm: Thực hiện các loại sổ theo quyđịnh của ngành: sổ liên lạc, sổ chủ nhiệm, sổ theo dõi nề nếp học sinh…Tổ chứcsinh hoạt lớp cuối tuần, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, xây dựng kế hoạchchủ nhiệm, kế hoạch thi đua Kết hợp chặt chẽ với Cha mẹ học sinh, chủ động phốihợp với các giáo viên bộ môn, đoàn TNCS HCM và các ban ngành đoàn thể địaphương trong công tác giáo dục đạo đức cho học sinh Nhận xét, đánh giá, xếp loạihạnh kiểm và học lực cho học sinh, đề nghị khen thưởng và kỷ luật học sinh

Ban giám hiệu thường xuyên dự giờ tiết sinh hoạt lớp của GVCN đặc biệt

là những giáo viên mới ra trường

Ưu điểm:

Trong năm học giáo viên chủ nhiệm thực hiện đầy đủ các loại sổ sách, cólên kế hoạch hoạt động cụ thể hàng tuần, tháng, năm Thường xuyên đi sinh hoạtlớp 15 phút đầu giờ theo quy định để kịp thời nắm bắt tình hình của lớp và cóhướng khắc phục phù hợp

Theo dõi, xử lý kịp thời những học sinh vi phạm, giúp các em nhận ra đượcnhững sai phạm của mình đồng thời khen thưởng, động viên những em có thànhtích tốt Kết hợp được nhiều hoạt động, đoàn thể, gia đình trong công tác giáo dụcđạo đức học sinh Không có học sinh vi phạm đạo đức nghiêm trọng phải nhờ cơquan chức năng xử lý

Còn một vài giáo viên chủ nhiệm chưa có tâm huyết với công tác này, tácdụng giáo dục chưa cao, trong lớp vẫn còn học sinh chưa tiến bộ trong rèn luyệnđạo đức để xảy ra tình trạng đánh nhau, vô lễ với giáo viên

Giáo viên thiếu sự liên hệ thường xuyên với Cha mẹ học sinh để tìm cáchkhắc phục những khó khăn, vướng mắc

Nguyên nhân:

Một số học sinh có đạo đức yếu kém nhà ở xa phải băng qua những lô cao

su bạc ngàn, đường xá lại khó khăn, điện thoại liên lạc hầu như không có nên giáoviên chủ nhiệm khó có thể đến được gia đình để phối hợp giáo dục

Công tác chủ nhiệm là một công tác khó khăn, đòi hỏi giáo viên phải đầu tưnhiều cho công tác này, nhưng thực tế giáo viên chủ nhiệm còn phải lo cho côngtác chuyên môn và nhiều kiêm nhiệm khác

Xã thuộc khu vực 1 miền núi nên người dân nơi đây chủ yếu sống bằngnghề nông, cuộc sống còn nhiều khó khăn, có nhiều em một buổi đến trường cònbuổi còn lại ở nhà vào rẫy phụ giúp gia đình, các em chưa được gia đình quan tâmviệc học cũng như rèn luyện đạo đức

2.2.2.5 Sự tham gia giáo dục đạo đức cho học sinh của các giáo viên bộ môn

Đầu năm học Ban giám hiệu nhà trường đã quán triệt trong buổi họp hộiđồng giáo viên là trách nhiệm giáo dục đạo đức cho học sinh là nhiệm vụ của mọithành viên trong nhà trường, giáo dục đạo đức cho học sinh là một quá trình thườngxuyên, liên tục, diễn ra ở mọi lúc, mọi nơi Một giờ dạy trên lớp không chỉ đơnthuần là truyền thụ kiến thức khoa học cho học sinh mà còn giáo dục cho các emnhững hành vi, cử chỉ, tình cảm, nhân sinh quan, thế giới quan khoa học

Ưu điểm:

Giáo viên bộ môn đặc biệt những môn như văn, sử, địa, GDCD có chú ýliên hệ giáo dục đạo đức học sinh thông qua bài học, tiết học Thường xuyên nhắcnhở uốn nắn những sai phạm của học sinh trong giờ học