Muốn hình thành được thói quen tự học cho học sinh thì điều quan trọng là tất cả các giáo viên phải thực hiện tốt việc đổi mới phương pháp dạy học một cách thường xuyên.. Tuy nhiên, nếu
Trang 1SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
Đơn vị: TRƯỜNG THPT ĐOÀN KẾT
-Mã số:
CHỈ ĐẠO TỔ CHỨC THỰC HIỆN
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
TẠI TRƯỜNG THPT ĐOÀN KẾT
Người thực hiện: Trần Anh Quân Lĩnh vực nghiên cứu:
Quản lý giáo dục : Phương pháp dạy học bộ môn vậtlý Phương pháp giáo dục : Lĩnh vực khác :
Có đính kèm:
Mô hình Phần mềm Phim ảnh Hiện vật khác
Năm học: 2012-2013
Trang 2SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC
-I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN:
1 Họ và tên: Trần Anh Quân
2 Ngày tháng năm sinh: 16.02.1968
3 Nam, nữ: Nam
4 Địa chỉ: 127 Thị trấn Tân Phú, huyện Tân Phú, tỉnh Đồng Nai
5 Điện thoại: (061) 3.795450
6 Fax: E-mail:
7 Chức vụ: Phó Hiệu Trưởng
8 Đơn vị công tác: Trường THPT Đoàn Kết
II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO:
- Học vị (hoặc trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao nhất): Thạc sĩ
- Năm nhận bằng: 2008
- Chuyên ngành đào tạo: Lý luận và phương pháp dạy học Vật lý
III KINH NGHIỆM KHOA HỌC:
- Lĩnh vực chuyên môn: Vật lý
- Số năm kinh nghiệm : 20 năm
Trang 3
-CHỈ ĐẠO TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THPT ĐOÀN KẾT
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng tích cực là cần thiết, là xu thế tất yếu nhằm hướng tới việc học tập chủ động, chống lại thói quen học thụ động, phát huy tính tích cực, tự giác, năng động, sáng tạo của người học
Muốn hình thành được thói quen tự học cho học sinh thì điều quan trọng là tất
cả các giáo viên phải thực hiện tốt việc đổi mới phương pháp dạy học một cách thường xuyên Bước đầu có thể sẽ gặp nhiều khó khăn do thói quen tư duy theo lối mòn của cả GV và HS Tuy nhiên, nếu đổi mới PPDH được đẩy mạnh để trở thành nề nếp thì việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học đồng nghĩa với việc thực hiện tốt mục tiêu đào tạo đã đề ra là hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh, tạo những tiền đề để các em trở thành những học sinh có tri thức, có năng lực, tự chủ, năng động và sáng tạo trong học tập và trong cuộc sống
Muốn giáo viên thực tốt việc đổi mới phương pháp dạy học thì người đứng đầu nhà trường cần phải chỉ đạo công tác đổi mới phương pháp dạy học thật tốt
Trong thực tế vấn đề đổi mới PPDH không phải là mới đối với nhà trường phổ thông Nó đã được đề cập, phát động dưới nhiều cách thức khác nhau trong các nhà trường từ lâu Đội ngũ giáo viên phổ thông của ta ít nhiều cũng đã được các nhà trường sư phạm trang bị vốn liếng về các PPDH tích cực Vậy thì tại sao vấn đề đó bây giờ chuyển động vẫn rất chậm chạp, vẫn được đánh giá là yếu kém Có rất nhiều nguyên nhân chủ quan, khách quan Song nguyên nhân quan trọng nhất là: công tác quản lý, từ cấp quản lý hệ thống tới quản lý ở các cơ sở trường học còn nhiều bất cập Phần đông các chủ thể quản lý chưa thực sự vào cuộc, thậm chí chưa được quan tâm trong công tác chỉ đạo, quản lý Bởi vậy,
Trang 4muốn quá trình đổi mới PPDH ở nhà trường phổ thông có hiệu quả, cần đổi mới công tác quản lý, nhằm giải quyết những bất cập, những trở ngại cho quá trình này
Thực tiễn đang đặt ra yêu cầu sự đổi mới PPDH ở trường THPT như là một yêu cầu cấp thiết, không thể chậm trễ được
Xuất phát từ những lý do trên tôi chọn đề tài: “ Chỉ đạo tổ chức thực hiện đổi mới phương pháp dạy học tại trường THPT Đoàn Kết ”
II.TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1 Cơ sở lý luận:
Nhân loại đang bước vào thế kỷ 21, thế kỷ của nền kinh tế tri thức, thế kỷ của
xã hội thông tin, thế kỷ của toàn cầu hóa Đất nước ta đang trong thời kỳ hội nhập và phát triển Trước sự phát triển như vũ bão của kinh tế và khoa học công nghệ, ngành giáo dục cần phải đào tạo đội ngũ con người mang tầm vóc thời đại mới, đáp ứng được nhu cầu của xã hội trong hiện tại và trong cả tương lai
Đảng ta khẳng định giáo dục là quốc sách hàng đầu Chính giáo dục nước nhà
sẽ đào tạo nên thế hệ tương lai có đủ tài trí để họ có thể trở thành những người làm chủ của đất nước, đưa đất nước ngày càng phát triển Nghị quyết BCH Trung ương Đảng Cộng Sản Việt Nam lần 2, khóa VIII đã xác định rõ nhiệm vụ
và mục tiêu của giáo dục:
“Nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản của giáo dục là nhằm xây dựng những con người
và thế hệ gắn bó với lí tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ tổ quốc, công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước; giữ gìn và phát triển các giá trị văn hóa của dân tộc, có năng lực tiếp thu văn hóa nhân loại, phát huy tiềm năng dân tộc và con người Việt nam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực cá nhân, làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có kỹ năng thực hành
Trang 5giỏi, có tác phong công nghiệp, có tổ chức kỹ luật, có sức khỏe là những người
kế thừa xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa hồng, vừa chuyên”
Trước những đòi hỏi của sự phát triển đất nước và thực trạng của nền giáo dục nước nhà, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành :
+ Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học cơ sở, giáo viên trung học phổ thông
( theo Thông tư số 30 /2009 /TT-BGDĐT ngày 22 tháng 10 năm 2009) , Tiêu
chí 11 “Vận dụng các phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, phát triển năng lực tự học và tư duy của học sinh”
+ Luật Giáo dục (2010): “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh.”
Ngày 13 tháng 6 năm 2012 thủ tướng chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển GD 2011- 2020 : “Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện theo hướng phát huy tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo
và năng lực tự học của người học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”
2 Thực trạng trước khi thực hiện các giải pháp của đề tài
2.1.Điểm mạnh
+ Thành viên trong BGH đều có nhận thức đúng đắn về đổi mới phương pháp dạy học , có năng lực chuyên môn vững vàng , hỗ trợ các tổ chuyên môn làm việc
+ Có 100% giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn, trong đó có 5 % số lượng giáo viên trên chuẩn Có 4 giáo viên tốt nghiệp cao học thuộc ngành lý luận và phưong pháp dạy học ở các môn Lý, Văn, Địa, Toán
+ Có nhân viên thư viện
Trang 6+ Giáo viên được tập huấn chương trình đổi mới sách giáo khoa và đổi mới phương pháp dạy học qua các năm do sở giáo dục Đồng Nai tổ chức
+Có nhiều giáo viên có ý thức tìm tòi trong việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học
+ Nhà trường thường xuyên tổ chức phong trào thao giảng, thi GV giỏi cấp trường, hội thảo chuyên môn, góp phần đẩy mạnh phong trào thi đua dạy tốt học tốt
+ Phòng học đủ rộng, có quạt, có ổ cắm điện
+ Có phòng thí nghiệm Lý, Hóa , Sinh
+ Có các phần mềm ở các bộ môn
+ Có một phòng máy vi tính cho giáo viên hoạt động
+ Có 2 bộ trình chiếu ti vi di động
2.2.Điểm yếu
- Số học sinh thụ động trong giờ học còn nhiều
- Thời gian dành cho việc tự bồi dưỡng chuyên môn của GV còn ít, còn bị ảnh hưởng nhiều bởi đời sống, các công tác khác…
- Trước sự thụ động của học sinh, thầy cô giáo còn có một số ngại đổi mới, lúng túng về phương pháp
- Một số giáo viên lớn tuổi có tư tưởng bảo thủ về phương pháp giảng dạy học truyền thống
- Trình độ về tin học của một số thầy cô lớn tuổi còn hạn chế, ảnh hưởng nhiều đến đổi mới PPDH
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị chưa đáp ứng được yêu cầu : phòng thí nghiệm chưa đúng qui cách , bàn ghế sắp xếp để học sinh hoạt động nhóm trong giờ thí nghiệm chưa đạt chuẩn, bộ trình chiếu ti vi di động còn ít
-Chưa có nhân viên thiết bị nên một giáo viên Lý, một giáo viên Hóa, một giáo viên Sinh vừa dạy vừa kiêm nhiệm phòng thực hành thí nghiệm
- BGH dự giờ giáo viên còn ít
Trang 7- Đánh giá giờ dạy đổi mới phương pháp còn chung chung, chưa cụ thể
- Học sinh chưa có thói quen tự học
- Một số giáo viện chưa nắm vững các kỹ thuật dạy học tích cực
- Đổi mới phương pháp dạy học mang tính thời vụ, chưa thường xuyên liên tục
- Sách giáo khoa hiện nay còn tình trạng quá tải do cấu trúc chương trình nặng Điều này dẫn đến tình trạng: giáo viên chỉ lo “chạy” cho hết bài, kịp thời gian tiết học mà không có điều kiện tổ chức các phương án học tập để học sinh theo
đó khai thác kiến thức và thực hành luyện tập, qua đó mà học cách học
2.3 Thuận lợi
- Được sự chỉ đạo , quan tâm của sở GD-ĐT Đồng Nai và lãnh đạo huyện Tân Phú về việc đổi mới phương pháp dạy học trong trường phổ thông
- Có nhiều mạnh thường quân , cựu học sinh đã trưởng thành hỗ trợ cho nhà trường về tài chính để mua sắm thêm trang thiết bị dạy học
- Ban liên lạc hội phụ huynh hỗ trợ nhà trường trong việc đổi mới phương pháp dạy học
2.4 Khó khăn
- Nhiều phụ huynh không quan tâm đến việc học của con cái mình , giao phó toàn bộ cho nhà trường
- Đời sống nhân dân ở địa phương còn khó khăn nên phương tiện tự học ở nhà còn hạn chế : thiếu máy tính , thiếu nối mạng Internetr
3 Nội dung biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
3.1 Quán triệt định hướng đổi mới phương pháp dạy học trong nhà trường
Họp hội đồng sư phạm đấu năm nêu mục tiêu đổi mới, yêu cầu về đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên về việc đổi mới PPDH Cần giúp giáo viên hiểu rằng : Đổi mới phương pháp dạy học không phải thay cái cũ bằng cái mới mà kế thừa có chọn lọc một cách sáng
Trang 8tạo các phương pháp dạy học truyền thống, loại trừ các phương pháp dạy học lạc hậu , truyền thụ một chiều nhồi nhét, thụ động , bình quân…Mạnh dạn vận dụng những thành tựu mới của khoa học kỹ thuật, công nghệ tin học trong việc đổi mới khoa học
3.2 Chỉ đạo tổ chuyên môn thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy
3.2.1 Chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch
Hướng dẫn cụ thể cho tổ trưởng chuyên môn xây dựng kế hoạch mang tính ổn định Kế hoạch hoạt động đổi mới PPDH của tổ phải rất cụ thể, chi tiết,
có ưu tiên các vấn đề quan trọng trong mỗi năm học; phân công, phân nhiệm rõ ràng cho từng GV, thời gian thực hiện và dự kiến kết quả đạt được trong từng giai đoạn Kế hoạch thể hiện các điểm nhấn về đổi mới phương pháp dạy học đổi mới ở mỗi lần sinh hoạt tổ chuyên môn Ví dụ : thảo luận về hình thức tổ chức hoạt động nhóm, ứng dụng dạy công nghệ thông tin thế nào cho hiệu quả, thảo luận về cách dạy một kiến thức khó …
3.2.2 Phát huy vai trò của đội ngũ GV đầu đàn trong hoạt động đổi
mới PPDH, của nhà trường và tổ chuyên môn
3.2.3 Sinh hoạt chuyên môn có chất lượng :
+ Thảo luận chuyên đề về phương pháp dạy học đổi mới
+ Tập huấn cho các giáo viên trong tổ các phần mềm ứng dụng
+ Tập huấn cho giáo viên trong tổ các kỹ thuật dạy học tích cực
+ Xem những bài dạy mẫu có chất lượng thông qua video
+ Biết cách ứng dụng công nghệ thông tin vào bài giảng đem lại hiệu quả cao + Khai thác triệt để các thí nghiệm thật và thí nghiệm ảo để giảng dạy ( ở các bộ môn Lý , Hóa , Sinh )
+ Soạn bài theo hướng đổi mới PPDH, phải thể hiện được cách thức tổ chức cho HS hoạt động để học sinh có thể học một cách tích cực, tự khám phá, chủ động tìm kiếm kiến thức cho mình
Trang 9+ Thao giảng tổ theo hướng tiếp cận mới : dạy bài học minh họa
Nhóm giáo viên dẫn đầu dạy mẫu bài học minh họa Các GV trong tổ cần
được cử quay vòng, để lần lượt ai cũng được dạy minh họa Bài học minh họa cần phải thể hiện tính sáng tạo, áp dụng các PPDH và KTDH mới để cùng nghiên cứu thông qua dự giờ, suy ngẫm, chia sẻ Ví dụ như điều chỉnh mục tiêu bài học; chọn nội dung thú vị cho bài học; thiết kế các hoạt động theo tiến trình linh hoạt; bố trí chỗ ngồi của HS sáng tạo; đặt câu hỏi hay, đào sâu suy nghĩ của
HS, để HS
+ Đổi mới kiểm tra đánh giá
3.2.4 Chỉ đạo đánh giá giờ dạy của GV theo hướng đổi mới PPDH
Khi đánh giá giờ dạy của giáo viên theo phương pháp dạy học đổi mới cần quan tâm các hoạt động sau đây :
Hoạt động giảng dạy Hoạt động học tập Quan hệ trong dạy học
Nội dung kiến thức
- Tính chính xác ,đầy
đủ , hợp lý Xác định
đúng trọng tâm ? Đạt
chuẩn kiến thức ? Đạt
được mục tiêu của bài
dạy ?
- Cập nhật , mở rộng ,
nâng cao?
- Tính hệ thống , lô gic
- Liên hệ thực tế , lồng
ghép giáo dục kỹ năng
sống,giáo dục tư tưởng
tình cảm
Thái độ học tập
- Nghiêm túc, tự giác?
Tích cực , chủ động hay thụ động ( thể hiện ở mức độ chuẩn bị bài ở nhà, SGK, đồ dùng học tập , việc tham gia các hoạt động học tập dưới
sự tổ chức của giáo viên
- Nề nếp học tập Thể hiện ở tư thế ngồi học , việc giơ tay phát biểu ý kiến , việc sử dụng SGK , đồ dùng học
tập
Giao tiếp thầy –trò
- Sự phối hợp làm việc giữa thầy và trò có đồng
bộ không ? GV có tôn trọng, thân thiện HS?
- GV có theo dõi được tất
cả HS trong lớp không ?
có chú ý động viên , biểu dương khích lệ học sinh không ?
- Việc phát hiện lỗi , chỉ
rõ nguyên nhân mắc lỗi
và hướng dẫn HS tự sửa lỗi
- Sự tôn trọng lễ phép
Trang 10của HS khi trả lời các
câu hỏi của GV
Hình thức tổ chức dạy
học , phương pháp dạy
học
- Có định hướng cho HS
nắm kiến thức, kỹ năng
cần đạt không ?
- Nội dung dạy có phù
hợp với đối tượng HS?
Có thúc đẩy tính tích cực
, chủ động học tập của
HS?
- Sự phối hợp và kỹ năng
sử dụng các phương
pháp và hình thức dạy
học ( hệ thống câu hỏi,
hoạt động nhóm…?)
- Tính hiệu quả ?
- Chất lượng diễn đạt của
GV
Phương pháp học tập
- HS biết sử dụng phù hợp và có hiệu quả các phương pháp học tập bộ môn không ? Sự thích ứng được các phương pháp dạy học của GV ?
- Việc nghe, ghi, phát biểu, phát hiện , lật lại vấn đề như thế nào?
Giao tiếp trò –trò
- Sự tôn trọng , hợp tác
khi làm việc theo nhóm, khi làm thực hành, khi nhận xét câu trả lời … của bạn ( ngôn ngữ,cử
chỉ, ứng xử…)
Sử dụng phương tiện
dạy học
- Sự chuẩn bị của GV?
- Sự phù hợp với nội
dung bài dạy?
Trình bày bảng, thí
nghiệm?
Rèn luyện kỹ năng
Việc hình thành kỹ năng,
kỹ xảo ( nghe, nói , đọc, viết, tính toán , so sánh, phân tích, tổng hợp , giải quyết vấn đề…)
Không khí làm việc
- Có đồng bộ trong cả
lớp , giữa các đối tượng học sinh? Sôi nổi , tích cực hay trầm lắng , thụ
động?
Trang 11- Tính thẩm mỹ khoa
học, hiệu quả của
phương tiện?
- Việc ứng dụng CNTT
trong dạy học
- Sự đúng lúc và kỹ
năng, kỹ xảo khi sử dụng
phương tiện
Phân phối thời gian
- Có đúng kế hoạch bài
giảng?
- Có cân đối giữa thời
gian làm việc giữa
thầy và trò ?
Kết quả học tập
- Tỷ lệ HS nắm được bài , hiểu được bài ( thông qua phát biểu trả lời của HS)
- Khả năng vận dụng kiến thức đễ giải làm bài tập , giải quyết vấn đề trong cuộc sống
Xử lý tình huống Tính linh hoạt , sư phạm , hợp lý , hiệu quả trong
xử lý các tình huống sư phạm diễn ra trong lớp học
3.3 Chỉ đạo GV hướng dẫn HS biết cách học
Chỉ đạo cho GV thực hiện các yêu cầu sau:
- Giáo dục, hình thành cho HS động cơ, thái độ học tập đúng, ý thức học tập chuyên cần, chăm chỉ, ý chí vượt khó vươn lên
- Hướng dẫn HS lựa chọn phương pháp học tập đạt hiệu quả; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng tự học thông qua cách thức tổ chức HS hoạt động trong giờ học; rèn luyện cho HS phương pháp tự nghiên cứu, phương pháp sử dụng sách, tài liệu tham khảo; phát huy tính tích cực, tự giác của HS; chú trọng rèn luyện cho HS phương pháp tự tìm tòi, khám phá tri thức
- Tạo diễn đàn Website của trường để trao đổi , hướng dẫn cho các em về phương pháp học tập
