SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM CHỈ đạo THỰC HIỆN CHUYÊN đề NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌAT ĐỘNG CHO TRẺ làm QUEN với văn học CHỮ VIẾT

Nâng cao chất lượng họat động cho trẻ làm quen với văn học, làm quen với chữ viết nhằm tạo tiền đề cho việc phát triển ngôn ngữ của trẻ và đáp ứng nhu cầu đổi mới hình thức tổ chức, phươ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM CHỈ ĐẠO THỰC HIỆN CHUYÊN ĐỀ

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌAT ĐỘNG CHO TRẺ

LÀM QUEN VỚI VĂN HỌC CHỮ VIẾT

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Cùng với định hướng đổi mới GDMN, chuyên đề “Nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với văn học và chữ viết” do Vụ Giáo dục mầm non- Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo

Nâng cao chất lượng họat động cho trẻ làm quen với văn học, làm quen với chữ viết nhằm tạo tiền đề cho việc phát triển ngôn ngữ của trẻ và đáp ứng nhu cầu đổi mới hình thức tổ chức, phương pháp giáo dục trẻ trong các trường lớp mầm non theo chương trình GDMN mới

Nhận thức được tầm quan trọng của chuyên đề, bản thân đã xây dựng kế họach, nội dung chỉ đạo các đơn vị thực hiện trong 4 năm qua

II THỰC TRẠNG:

1 Thuận lợi:

- Cơ sở vật chất, tài liệu được bổ sung đáp ứng kịp thời để phục vụ chuyên đề

- Được sự quan tâm của chính quyền các cấp, sự quan tâm của phụ huynh học sinh

- Đội ngũ giáo viên nhiệt tình, sáng tạo, ham học hỏi

2 Khó khăn:

- Giáo viên biên chế lớn tuổi, thiếu linh họat, hạn chế về năng khiếu kể chuyện, đọc thơ

- Thiếu kinh phí thực hiện chuyên đề

III.NỘI DUNG ĐỀ TÀI:

1 Cơ sở lý luận:

- Nhằm chuẩn bị tích cực tiếng việt cho trẻ, đảm bảo khoa học, liên thông với giáo dục tiểu học, giúp trẻ MG chuẩn bị học tập 1 cách hiệu quả

- Nhằm chỉ đạo thực hiện chương trình LQVH, chữ viết theo định hướng tích hợp, phù hợp với các vùng miền khác nhau, giúp trẻ vững vàng, tự tin khi bước vào học môn tiếng việt

- Chấm dứt thực tế 1 số hiện tượng dạy trước chương trình lớp 1 cho trẻ

MG 5 tuổi

Với những mục tiêu đề ra cho chuyên đề, để thực hiện đạt hiệu quả tôi đã

đề ra những nội dung và biện pháp sau:

2 Nội dung- Biện pháp thực hiện các giải pháp:

a.Chỉ đạo, xây dựng kế họach thực hiện và triển khai chuyên đề:

Sở Giáo dục và Đào tạo đã ban hành các văn bản hướng dẫn kế họach triển khai chuyên đề “Nâng cao chất lượng họat động cho trẻ làm quen với văn học, chữ viết từ năm học 2009- 2010đến năm học 2012-2013, từ cấp Sở đến cấp huyện, thành phố, thị xã, trường điểm Hướng dẫn tổ chức các họat động, sử dụng các đồ dùng đồ chơi, phát huy sáng kiến kinh nghiệm, bảng điểm đánh giá chuyên đề Từ các văn bản hướng dẫn của Sở, các đơn vị đã nghiêm túc triển khai và chỉ đạo thực hiện nội dung chuyên đề 1 cách linh họat, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương khác nhau

Thực hiện nghiêm túc các văn bản chỉ đạo của Bộ, ngay từ năm học 2009-2010 Bản thân đã tiến hành xây dựng kế họach chỉ đạo thực hiện chuyên

đề theo từng năm học, chỉ đạo các phòng Giáo dục và Đào tạo huyện, thành

phố, thị xã tham gia góp ý nội dung kế họach công tác chỉ đạo điểm, rút kinh nghiệm các huyện, thành phố, thị xã đã chỉ đạo triển khai đại trà tới 100% các

cơ sở Giáo dục mầm non trong phạm vi tòan tỉnh

b.Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ, giáo viên mầm non:

* Nội dung :

Thực hiện mục đích của chuyên đề, nhằm nâng cao chất lượng họat động cho trẻ làm quen với văn học, chữ viết theo quan điểm đổi mới giáo dục mầm non,Sở Giáo dục đã tổ chức các lớp bồi dưỡng cho giáo viên và cán bộ cốt cán

về các nội dung chuyên đề như:

Tập trung vào những vấn đề hạn chế, tồn tại trong việc thực hiện chương trình làm quen với văn học, chữ viết theo hướng đổi mới hình thức tổ chức và phương pháp giáo dục mầm non.Từ đó các đơn vị biết vận dụng những kết quả đạt được vào việc thực hiện chương trình giáo dục mầm non mới Nội dung bồi dưỡng chuyên đề vừa mang tính định hướng đổi mới vừa mang tính cụ thể, tiêu biểu một số nội dung sau:

- Linh họat trong tổ chức họat động cho trẻ làm quen với những tác phẩm văn học đã được tuyển chọn trong chương trình và mảng sách tham khảo cho trẻ mầm non Với định hướng nầy các địa phương đã hướng dẫn giáo viên biết cách lựa chọn tác phẩm văn học cho trẻ phù hợp với quan điểm về đổi mới giáo dục mầm non

+ Quan điểm giáo dục hướng vào trẻ, lấy trẻ làm trung tâm: Lựa chọn

những tác phẩm có nội dung, hình thức phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của trẻ( trẻ tham gia vào quá trình kể chuyện cùng cô và các bạn, hình thức

kể chuyện sáng tạo)

+ Quan điểm tích hợp: lựa chọn các tác phẩm văn học có nội dung, hình

thức phù hợp với sự phát triển mang tính tổng thể, tạo sự tác động đồng bộ, tổng hợp đến sự phát triển của trẻ

- Tăng cường sử dụng các tác phẩm văn học được thể hiện dưới hình thức truyện tranh chữ to, hình thức kể chuyện sáng tạo giúp trẻ tìm hiểu khám phá nội dung câu chuyện đơn giản phát triển ngôn ngữ và phát triển trí tưởng tượng với họat động đọc sách

- Tạo môi trường chữ

- Tăng cường hình thức cho trẻ kể chuyện sáng tạo,

- Cung cấp nhiều họat động trải nghiệm với sách, truyện tranh, tranh ảnh

từ các nguồn sưu tầm nhằm giúp trẻ hình thành cơ sở cho việc đọc, viết

- Xây dựng môi trường làm quen với chữ viết 1 cách tự nhiên và sử dụng môi trường chữ để kích thích trẻ học đọc, viết trong vui chơi

- Ứng dụng phần mềm máy tính vào các họat động làm quen với văn học, chữ viết, phần mềm chương trình học vui kidsmart, happykid

Với những nội dung mang tính định hướng đổi mới hình thức tổ chức và phương pháp giáo dục trẻ trong các họat động làm quen với văn học, chữ viết một số đơn vị đã xây dựng sáng tạo những nội dung bồi dưỡng chuyên đề phù hợp với trình độ thực tế của giáo viên Từ những đơn vị có thuận lợi và ưu thế trong chỉ đạo chuyên môn như Biên Hòa, Long khánh, Xuân Lộc, Trảng Bom đến các đơn vị khó khăn như Cẩm Mỹ, Định Quán đều có sự đổi mới

và đạt kết quả rất đáng ghi nhận trong công tác bồi dưỡng nâng cao trình độ giáo viên.Tiêu biểu là trường MN Hướng Dương đã chủ động sáng tạo xây dựng những nội dung bồi dưỡng chuyên đề cho giáo viên 1 cách thiết thực và hiệu quả như: “ Một số điểm khác biệt cơ bản trong việc tổ chức họat động

LQVH-CV theo hướng đổi mới, những tồn tại thường gặp của giáo viên khi tổ chức thực hiện nội dung dạy trẻ làm quen với văn học, chữ viết và xây dựng môi trường chữ viết, môi trường văn học”

* Hình thức bồi dưỡng nâng cao trình độ giáo viên, cán bộ quản lý trong thực hiện chuyên đề:

- Sở đã tổ chức các lớp bồi dưỡng tập trung, thảo luận những họat động

cụ thể của chuyên đề

- Chọn và xây dựng trường lớp điểm thực hiện chuyên đề

- Tổ chức các lớp bồi dưỡng giáo viên, cán bộ quản lý: Dự các họat động làm quen văn học, chữ viết tại các trường mầm non theo kế họach, thảo luận, phát huy tính tích cực, chủ động của giáo viên khi tham gia các lớp bồi dưỡng

- Tổ chức lớp bồi dưỡng nghệ thuật múa rối cho giáo viên mầm non

- Tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh theo chuyên đề VH, CV

- Nhiều đơn vị phòng Giáo dục tự xin kinh phí mở lớp bồi dưỡng giáo viên với nội dung thiết thực, giải đáp những vướng mắc của giáo viên trong quá trình thực hiện nội dung chuyên đề, tổ chức tham quan học tập theo kế họach thực hiện chuyên đề Tháng 11 năm 2012, Sở Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức cho 14 đơn vị huyện ,thành phố, hai trường trực điểm tham quan học tập tại Thành phố Hồ Chí Minh về cách thức xây dựng môi trường văn học, chữ viết cho trẻ trong trường mầm non Qua đợt tham quan học tập nầy, nhiều ý tưởng sáng tạo về xây dựng góc thư viện, cách sử dụng hiệu quả phòng thư viện, vườn cổ tích, của giáo viên, các tỉnh đã được ứng dụng hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng họat động cho trẻ làm quen với văn học, chữ viết

C.Xây dựng điều kiện thực hiện chuyên đề:

Kết hợp với phong trào xây dựng phòng học theo yêu cầu chuẩn, nhiều

cơ sở giáo dục mầm non của các đơn vị đã tích cực tham mưu đầu tư cơ sở vật chất cải tạo, xây dựng phòng học, cải tiến các mô hình thiết kế môi trường làm quen với văn học, chữ viết phù hợp với điều kiện từng nhóm lớp, từng trường, thiết kế môi trường thay đổi theo nội dung của từng chủ đề Nhiều đơn vị đã chỉ đạo các nhóm lớp xây dựng “ Góc vườn cổ tích” và đầu tư xây dựng vườn cổ tích ngòai sân vườn phù hợp với đặc điểm và điều kiện từng trường; xây dựng phòng thư viện, tủ sách tham khảo cho giáo viên, cán bộ quản lý.Môi trường giáo dục trở nên phong phú, sinh động, hấp dẫn, có tác dụng lôi cuốn trẻ tham gia tích cực vào các họat động làm quen văn học, chữ viết

Sở chỉ đạo các trường tận dụng, kết hợp, sắp xếp lại cơ sở vật chất để xây dựng thư viện ( kết hợp phòng họp, phòng truyền thống, phòng hiệu phó chuyên môn, hành lang rộng, kho cũ, chân cầu thang ), tổ chức thư viện với các giá để sách di động, ngòai trời Tổ chức luân phiên cho các lớp họat động tại thư viện theo lịch từ 8h sáng đến 16h30 chiều Tổ chức cho phụ huynh đón trẻ tại thư viện để tham gia đọc sách cùng trẻ

- Xây dựng môi trường chữ, góc đọc sách, góc văn học, chữ viết cho trẻ

+ Về môi trường chữ: Đặt ra 1 số yêu cầu về chữ viết cho góc đồ chơi, đồ

dùng cá nhân, bảng biểu của lớp, các đồ dùng học tập, vui chơi, vườn cây của bé Yêu cầu môi trường chữ luôn thay đổi theo nội dung học, vui chơi và trình

độ “ đọc” của trẻ Khuyến khích trẻ cùng tích cực tham gia xây dựng môi trường văn học chữ viết với cô giáo: cùng cắt, dán, tô màu các chữ, khi làm cùng với trẻ, Cô giáo cần hướng dẫn tỉ mỉ, cụ thể, viết các chữ rõ ràng, dễ đọc,

dễ nhận biết Cô giáo nên đọc cùng với trẻ các từ đó những lúc nào có thể.Nên dùng thống nhất loại chữ in thường, tổ chức các họat động hằng ngày với môi trường chữ viết để hòan thiện dần kỹ năng chuẩn bị đọc viết 1 cách tự nhiên

+ Xây dựng góc thư viện: Xây dựng ở các lớp ( 3 độ tuổi)

Khu vực thư viện phải là nơi yên tỉnh.Bìa sách luôn quay ra để thu hút

sự quan tâm của trẻ và cũng để dễ lựa chọn.Nếu sách bị rách hay bị mất bìa phải khắc phục dán,bọc…Sách rách sẽ không hấp dẫn trẻ, hơn nữa trẻ có thể xé rách mà không sợ vì trẻ nghĩ rằng đã có người làm như thế.Các sách cần dược thay đổi luôn

Để tạo ra thư viện phong phú, giáo viên có thể đề nghị cha mẹ cùng góp sách cũ.hằng ngày trẻ có thể mượn sách mang về nhà.Khích lệ các gia đình liên tục đọc cho trẻ nghe hoặc tạo hứng thú xem sách cùng với trẻ

Chú ý đủ ánh sáng và tư thế ngồi đúng, thỏai mái

Hướng dẫn cách lựa chọn và sử dụng các lọai sách cho từng lứa tuổi Hướng dẫn trẻ kỹ năng tìm sách và đọc sách

Hướng dẫn trẻ cách giữ gìn, cất sách và bảo vệ sách

+ Góc văn học chữ viết: - Xây dựng tại các lớp 5 tuổi để tổ chức các trò

hơi đóng kịch, chơi với chữ, gíup trẻ tự rèn luyện kỹ năng diễn đạt và đọc viết, khuyến khích giáo viên đọc cho trẻ xem, tạo điều kiện cho trẻ viết trong các họat động vui chơi, học tập

d Tuyên truyền nội dung chuyên đề:

Đa số các đơn vị đã thực hiện tốt công tác tuyên truyền nội dung chuyên

đề Nội dung tuyên truyền phù hợp với điều kiện và trình độ dân trí của địa phương mới đem lại hiệu quả.Cụ thể như:

+ Tổ chức tốt các góc tuyên truyền tại lớp, tại trường

+ Mời phụ huynh tham gia các họat động của chuyên đề

+ Trò chuyện với trẻ trong sinh họat hằng ngày

+ sắp xếp thời gian để đọc sách cho trẻ nghe

+ Giải thích với phụ huynh không cần dạy trước chương trình lớp 1 cho trẻ 5 tuổi và chuẩn bị tòan diện cho trẻ 5 tuổi vào trường tiểu học

- Biện pháp:

+ Tuyên truyền trên góc tuyên truyền các bậc phụ huynh.nội dung tuyên truyền được viết chữ to, gọn, kèm hình ảnh

+ Sử dụng hình ảnh gia đình của chính đứa trẻ để tuyên truyền

+ Hình ảnh và thông tin phải thay đổi thường xuyên

+ Triển lãm sách do trẻ tự làm

+ Khuyến khích phụ huynh tham gia sáng tác thơ truyện

+ Tổ chức thi sáng tác thơ truyện cho trẻ mầm non

+ Tổ chức hội thi kể chuyện, đọc thơ có sự tham gia của phụ huynh

IV.KẾT QUẢ SAU BỐN NĂM THỰC HIỆN CHUYÊN ĐỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HỌAT ĐỘNG CHO TRẺ LÀM QUEN VỚI VĂN HỌC, CHỮ VIẾT:

Thông qua các đợt bồi dưỡng chuyên đề, cán bộ quản lý và giáo viên mầm non ngày càng nhận thức sâu sắc về vai trò trách nhiệm của trường mầm non trong việc nắm bắt yêu cầu, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức các họat động cho trẻ làm quen với văn học, chữ viết theo quan điểm của đổi mới giáo dục mầm non, cụ thể: Giáo viên bắt đầu có thói quen sáng tạo các trò chơi trong tổ chức họat động cho trẻ làm quen với văn học, chữ viết

- Giáo viên thường đọc sách cho trẻ nghe giúp trẻ phát triển kỹ năng nghe đọc sách và tạo cơ hội cho trẻ diễn đạt những hiểu biết và cảm xúc của mình về nội dung câu chuyện

- Nhiều trường, giáo viên đã biết sử dụng phương tiện minh họa đa dạng như: Các lọai rối, phim ảnh, phần mềm máy tính học vui, mặt nạ, giáo án điện tử để giúp cho quá trình họat động làm quen với văn học, chữ viết của trẻ thêm phong phú và đạt hiệu quả

- Kết quả cuộc thi sáng tác thơ truyện cho trẻ mầm non và thi giáo viên giỏi cấp tỉnh đã đem lại nhiều sản phẩm đặc trưng trong xu thế đổi mới GDMN Nhiều đồ dùng đồ chơi, nhiều họat động hay, nhiều sáng kiến kinh nghiệm của giáo viên được gửi về Bộ tham gia cuộc thi Có những nét đổi mới, sáng tạo trong tổ chức cho trẻ họat động để tạo ra các sản phẩm của chuyên đề Thay vì những sản phẩm đồ dùng đồ chơi trước đây chỉ do 1 mình cô làm, nay là những

đồ dùng đồ chơi do cô và trẻ tự làm Đó là những sản phẩm đồ dùng, đồ chơi sáng tạo mang tâm hồn và trí tuệ không chỉ của cô mà của các cháu mầm non Một kết quả đáng ghi nhận của chuyên đề, đó là kết quả của phương pháp khuyến khích trẻ tham gia tích cực vào các họat động sáng tạo, tạo ra được các sản phẩm cụ thể, thể hiện ý tưởng của trẻ Các sản phẩm đó thường rất đa dạng,

có chất lượng và làm thỏa mãn không chỉ trẻ, cô giáo mà cả các bậc cha mẹ trẻ Những cuốn sách với nội dung theo chủ đề do trẻ tự làm từ các tranh ảnh, giấy, họa báo, tạp chí cũ, những sản phẩm tạo hình mô phỏng các nhân vật trong truyện đã thể hiện kỹ năng vẽ, làm mô hình mà trẻ đã lĩnh hội được từ hướng dẫn của cô giáo và biến nó thành của chính mình.Các sản phẩm đó đã tạo niềm vui, niềm tự hào, tính tự tin và tính sáng tạo cho trẻ

Kỹ năng sử dụng hình thức rối của giáo viên trong kể chuyện cho trẻ nghe được nâng cao rõ rệt, từ khâu tạo hình con rối đến khâu dàn dựng Đây là họat động nổi bật trong quá trình thực hiện chuyên đề nâng cao chất lượng họat động cho trẻ làm quen với văn học và chữ viết của nhiều đơn vị như thành phố Biên Hòa, huyện Xuân Lộc, Long Khánh, Tân Phú, Định Quán, Trảng Bom,

Qua bốn năm triển khai chuyên đề, các đơn vị đã thực hiện tốt công tác tuyên truyền nội dung chuyên đề Các trường mầm non tích cực phối hợp với đài truyền hình địa phương để thực hiện các chương trình mầm non với hình thức thi, kể chuyện theo tranh, kể chuyện sáng tạo

- Cán bộ qủan lý chuyên môn nắm bắt được các tiêu chí đánh giá các họat động của giáo viên theo hướng đổi mới, linh họat

- Hằng năm có nhiều đơn vị tham gia thi viết sáng kiến và làm đồ dùng

đồ chơi phục vụ hoạt động làm quen văn học và chữ viết do Sở Khoa học Công nghệ tổ chức và đạt nhiều giải cao

Kết quả trên trẻ:

- Đánh giá sự phát triển của trẻ theo tiêu chí về:

+ Kỹ năng nghe

+ Kỹ năng nói

+ Kỹ năng chuẩn bị đọc, viết

+ Đánh giá, xếp lọai trường lớp, giáo viên thực hiện chuyên đề

- Hình thức kể chuyện sáng tạo:

+ Kể chuyện theo mô hình hóa

+ Kể chuyện theo tranh với sự thay đổi thứ tự tranh

+ Đóan và suy diễn các chi tiết khi kể, trẻ tự giải quyết các tình huống xảy ra cho các nhân vật

+ Tưởng tượng các nhân vật có thể xuất hiện

+ Xây dựng nội dung truyện từ 1 số nhân vật có sẵn

Tồn tại: