nghi thức nhà nước về văn hóa công sở trong cơ quan hành chính

Nghiên cứu hệ thống các văn bản Việt Nam về văn hóa công sở. Nêu nhận xét và kiến nghị.Xây dựng văn hóa công sở là xây dựng lề lối, nề nếp làm việc khoa học, có trật tự kỷ cương, tuân theo những nội quy, quy định chung nhưng không mất đi tính dân chủ. Văn hóa công sở được hình thành trong quá trình hoạt động của công sở góp phần tạo dựng niềm tin, sự đoàn kết nhất trí của cả tập thể trong việc nâng cao hiệu quả và chất lượng hoạt động của cơ quan đơn vị.

Đề tài: Nghiên cứu hệ thống các văn bản Việt Nam về văn hóa công sở Nêu nhận xét và kiến nghị

BÀI LÀM

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Văn hóa là cái cân bằng khi xã hội có nhiều nguy cơ biến động, hoặc có thể hiểu rằng, mọi vật chất có thể mất đi nhưng cái còn đọng lại đó chính là văn hóa Bất kể quốc gia nào, tổ chức nào, giáo phái nào muốn trường tồn thì phải có văn hóa riêng, văn hóa công

sở của cơ quan, doanh nghiệp cũng không nằm ngoài quy luật đó Theo đó thực trạng văn hóa công sở có mức độ ảnh hưởng tới sự phát triển của cơ quan, doanh nghiệp bởi đôi khi thực trạng văn hóa công sở sẽ trở thành một tập tục, một thói quen của cơ quan Tuy nhiên văn hóa công sở không phải là một công sở có đầy đủ những thiết bị, vật dụng hiện đại, lại càng không phải là một trụ sở được xây dựng hoành tráng, mà văn hóa công sở chính là hành vi ứng xử hàng ngày của những cán bộ, công chức, viên chức trong các mối tương tác để công việc được trôi chảy, thành công Đánh giá thực trạng văn hóa công sở

ở Việt Nam hiện nay, ta thấy còn mang tính tình cảm nhiều, mặc dù đã có công văn của chính phủ ban hành quy chế văn hóa công sở ở tại cơ quan hành chính nhà nước nhưng vẫn chưa được hiện thực hóa bằng thể chế và điều luật sao cho phù hợp và linh hoạt Trong điều kiện hội nhập, cạnh tranh văn hóa công sở càng trở nên quan trọng, cần phải được chú trọng nhiều hơn nữa ở các công sở, cơ quan hành chính nhà nước và các doanh nghiệp

Mặt khác, văn hóa công sở được quan niệm là hệ thống những giá trị, niềm tin, sự mong đợi của các thành viên trong tổ chức, tác động qua lại với cơ cấu chính thức và tạo nên những chuẩn mực hành động như những giả thiết không bị chất vấn về truyền thống

và cách thức làm việc trong tổ chức mà mọi người trong đó đều tuân thủ khi làm việc Chính văn hóa công sở cho phép người ta phân biệt được các tổ chức với nhau thông qua những phương thức điều hành khác nhau Gọi là “văn hóa” vì nó hướng tổ chức tới những giá trị về tinh thần và ảnh hưởng đến nếp suy nghĩ làm việc của các thành viên khi gia nhập vào tổ chức, chấp nhận nó như một truyền thống Văn hóa công sở ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của tổ chức, đến phương thức tồn tại và sự phát triển của tổ chức Xuất phát từ bản chất của Nhà nước ta và từ mục đích chung của cả chương trình tổng thể cải cách hành chính, vấn đề xây dựng văn hóa công sở đã được đặt ra trong giai đoạn cải cách hành chính từ năm 2006-2010 Thực chất của việc xây dựng văn hóa công sở là công khai, minh bạch về thủ tục trong giải quyết các công việc cho các tổ chức, công dân, cũng như về các quy định quyền lợi, nghĩa vụ, trách nhiệm cán bộ, công chức trong hoạt động công vụ; xây dựng lề lối, mối quan hệ làm việc một cách khoa học, hiệu quả, thiết thực nhằm đảm bảo kỷ cương, kỷ luật trong các cơ quan Nhà nước; thực hiện Quy chế Dân chủ ở cơ sở nhằm phát huy tính chủ động, tích cực, sự tương trợ, đồng thuận và trách nhiệm của mọi cán bộ, công chức

Do vậy, việc ban hành Quy chế Văn hóa công sở tại các cơ quan hành chính Nhà nước(kèm theo Quyết định số 129/2007/QĐ-TTg ngày 02 tháng 8 năm 2007 của Thủ tướng Chính phủ) một lần nữa cho thấy tầm quan trọng, tính cấp thiết của vấn đề xây

dựng văn hóa công sở nhằm tạo hiệu quả làm việc, uy tín, “thương hiệu” của cơ quan công quyền, hướng tới một nền hành chính phục vụ và đáp ứng được các yêu cầu mới của thời kỳ hội nhập

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

Đối tượng nghiên cứu: văn hóa công sở và hệ thống các văn bản Việt Nam về văn hóa công sở

Phạm vi nghiên cứu: tìm hiểu, nghiên cứu các hệ thống văn bản Việt Nam về văn hóa công sở và việc áp dụng hệ thống văn bản đó

3 Ý nghĩa nghiên cứu đề tài

Việc tìm hiểu vấn đề về văn hóa công sở không chỉ cần thiết cho các cán bộ công chức,

viên chức nhà nước mà đối với công dân Việt Nam và đặc biệt là sinh viên đang theo học tại ác trường đại học, cao đẳng để tạo nên một môi trường công sở khoa học và văn minh Là một sinh viên đang theo học nghành Quản trị nhân lực của trường Đại học Nội vụ Hà Nội, tương lai có thể sẽ làm việc ở các tổ chức Nhà nước Vì vậy, nghiên cứu về vấn đề văn hóa công sở và các văn bản quy định về văn hóa công sở ở nước ta sẽ giúp em và các bạn tìm hiểu được sâu sắc hơn nhiều vốn kiến thức trên lý thuyết cũng như trong thực tế

để có thể giúp ích cho chúng em trong quá trình học tập hiện nay cũng như trang bị cho mình một hành trang vững chắc, một tư thế sẵn sàng trước khi bước vào môi trường làm việc trong tổ chức sau này Hơn nữa, em hy vọng sẽ góp phần vào việc thực hiện tốt hơn Quy chế văn hóa công sở tại các cơ quan hành chính nhà nước, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính nhà nước hiện nay

B PHẦN NỘI DUNG

1 Văn hoá công sở là gì?

Văn hoá là một hoạt động nhằm phát huy những nhu cầu và năng lực bản chất của con người, vươn tới cái chân, thiện, mỹ; là hoạt động nhằm tạo ra những giá trị, chuẩn mực

xã hội; là cái nôi nuôi dưỡng nhân cách của con người Với ý nghĩa đó, văn hoá có mặt ở mọi hoạt động sản xuất vật chất cũng như sản xuất tinh thần của con người, trong mọi quan hệ ứng xử xã hội hay thái độ đối với thiên nhiên

Công sở là một tổ chức đặt dưới sự quản lý trực tiếp của nhà nước, có tư cách pháp nhân, được pháp luật điều chỉnh để quản lý các công việc có tính chuyên ngành và phục

vụ lợi ích công Công sở là một thiết chế xã hội - văn hoá chỉ có ở xã hội loài người Công sở tồn tại như một hiện tượng văn hoá đồng thời là một chủ thể văn hoá gắn liền với các yếu tố tổ chức quyền lực và tâm lý, tình cảm của con người Quan niệm về văn hoá công sở ở mỗi thời đại lịch sử, mỗi chế độ chính trị, mỗi quốc gia khác nhau thì đều khác nhau

Văn hoá công sở là sự pha trộn của văn hoá vật chất và văn hoá tinh thần Xuất phát từ đặc điểm của công sở là trụ sở công mà ở đó có tổ chức (cơ cấu, đội ngũ cán bộ, công chức); có cơ sở vật chất (nhà cửa, phòng làm việc v.v ) cho thấy văn hoá công sở rộng

hơn, bao trùm lên cả văn hoá tổ chức Nói cách khác, Văn hóa công sở được hiểu là những quy tắc, chuẩn mực ứng xử giữa cán bộ công chức - người đại diện cho cơ quan hành chính nhà nước với công dân và giữa cán bộ công chức với nhau, nhằm phát huy tối

đa năng lực để đạt hiệu quả cao nhất trong hoạt động công vụ Khi văn hóa công sở của cán bộ công chức được nâng cao thì nấc thang văn hóa ứng xử của công dân đến công sở làm việc chắc chắn cũng sẽ được nâng cao Văn hóa công sở còn là biểu hiện nổi bật của một xã hội văn minh, mọi hoạt động công vụ đều có nền nếp, kỷ cương; mỗi người công chức đều thấy rõ trách nhiệm của mình và luôn tự nguyện làm tròn nhiệm vụ, hoàn thành tốt phần việc được giao

2 Biểu hiện của văn hóa công sở

Có thể thấy trong các quy chế, quy định, nội quy, điều lệ hoạt động có tính chất bắt buộc mọi thành viên của cơ quan thực hiện, việc chuyển từ chỗ bắt buộc sang chỗ tự giác thực hiện, nó còn được thể hiện thông qua mối quan hệ qua lại giữa các thành viên trong công sở, chặt chẽ hay lỏng lẻo, đoàn kết hay cục bộ Xây dựng văn hoá công sở trên nền tảng văn hoá của dân tộc Biểu hiện hành vi điều hành và hoạt động của công sở đó là:

Thứ nhất, tinh thần tự quản, tính tự giác của cán bộ công chức làm việc trong công sở

cao hay thấp Đây là vấn đề cần được quan tâm vì nó đánh vào ý thức của mỗi người các

bộ công chức,người cán bộ phải xem công việc của cơ quan như công việc của gia đình mình và có trách nhiệm cao trong công việc Có như vậy hiệu quả làm việc mới cao được Hiện nay ở một số cơ quan, tinh thần tự quản tự giác của cán bộ công chức còn thấp, có tính ỷ lại và đùn đẩy trách nhiệm…

Thứ hai, mức độ áp dụng các quy chế điều hành kiển tra công việc đã thật tốt hay

chưa, việc áp dụng đó như thế nào và tới đâu? Mức độ của bầu không khí cởi mở trong công sở Ở đây đánh giá vào tâm lí của từng cá nhân trong công sở, trên thực tế cho thấy, khi làm việc , nếu tinh thần thoải mái thì làm việc rất hiệu quả, và ngược lại Do vậy tạo bầu không khí cởi mở là vấn đề cần được chú ý tới Các chuẩn mực được đề ra thích đáng

và mức độ hoàn thành công việc theo chuẩn mực cao hay thấp Có những trường hợp đề

ra chuẩn mực quá cao trong khi tổ chức đó không có đủ điều kiện để thực hiện thì mức độ hoàn thành công việc cụng không cao.Cho nên khi đề ra các chuẩn mực cần chú ý tới điều kiện hoàn cảnh ở trong tổ chức đó

Thứ ba, các xung đột nội bộ được giải quyết tốt hay không? Bất kì một cơ quan nào thì

việc xung đột giữa các thành viên trong cơ quan chắc chắn sẽ có nhưng ở mức độ lớn hay nhỏ Tuy nhiên nếu biết nắm bắt tình hình và tâm lý của mỗi người thì sẽ dễ dàng giải quyết các xung đột đó Các biểu hiện hành vi của văn hoá công sở rất đa dạng và phong phú cần phải xem xét một cách tỉ mỷ mới có thể đánh giá hết được mức độ ảnh hưởng của chúng tới năng suất lao động quản lý, tới hiệu quả của hoạt động tổ chức công sở nói chung

Thứ tư, kĩ thuật điều hành tạo nên văn hoá tổ chức công sở Đây là vấn đề có liên quan

tới nề nếp làm việc, kỷ cương trong bộ máy quản lý Nhà nước Nếu những kỷ cương này được xây dựng một cách chặt chẽ thì nền văn hóa công sở sẽ được đề cao và tổ chức có điều kiện để phát triển Thực tế cho thấy rằng, công sở là nơi phải thường xuyên tiếp xúc với nhân dân, các cơ quan hữu quan, bạn đồng nghiệp và các cơ quan cấp trên Yếu tố cơ

sở vật chất chỉ một phần, nhưng quan trọng hơn cả là yếu tố con người sẽ quyết định văn hóa công sở Ví dụ cụ thể như sau: Quy định là làm 8 giờ/ ngày, nhưng công chức đã làm

gì trong 8 giờ ấy? Khi câu hỏi này đặt ra thì bất cứ ai cũng có thể trả lời một cách thẳng thắn là ngồi chơi chờ tới tháng lãnh lương Từ đó hành vi của công chức ngày càng lún sâu hơn

3 Vai trò của văn hóa công sở đối với tiến trình phát triển của công sở

Một là, văn hóa thể hiện giá trị truyền thống kết nối với giá trị hiệ đại và hệ giá trị đặc

trưng riêng của hoạt động công sở

Ở các quốc gia phát triển trên thế giới, các thành viên công sở đều ý thức rất rõ: họ đang làm việc vì ai, vì cái gì và tại sao họ lại đạt hiệu quả làm việc cao như vậy Phần lớn họ có ý thức văn hoá dân tộc rất cao, có nhận thức cao trong sự phát triển đất nước, ý thức về danh dự của nhà nước, về truyền thống của cơ quan công sở, nơi đang làm việc

và cống hiến; hơn nữa lương tâm và danh dự, ý thức về sự tồn tại khiến họ ý thức được văn hoá là động lực phát triển của mọi hoạt động trong các công sở hiện nay

Yếu tố dân tộc, hiện đại và hệ giá trị này thấm nhuần trong mỗi thành viên công sở, được chắt lọc, kế thừa và phát triển, phát huy theo quá trình đi lên của công sở, được vật chất hoá trong các cấu trúc thiết chế hành chính và công nghệ hành chính Đổi mới hoạt động công sở là một thành tựu văn hoá Thành tựu này giúp cho việc hiện đại hoá nền hành chính nhà nước Việt Nam, giúp cho các cơ quan, công sở nhà nước Việt Nam vươn tới tầm cao mới của sự phát triển hiện đại Không ai có thể phủ nhận vai trò to lớn của công nghệ hành chính trong hoạt động công sở Công nghệ hành chính là sự kết tinh cao

độ của trí tuệ, kinh nghiệm và sức sáng tạo của con người Đó cũng là sản phẩm văn hoá,

sự phát triển của trí tuệ và nghiệp vụ trong hoạt động công sở đi đôi với sự hoàn thiện lương tâm, nâng cao tinh thần trách nhiệm và ý thức phục vụ cộng đồng của cán bộ, công chức

Hai là, vai trò của văn hóa càng được phát huy nếu gắn với trình độ học vấn và trình độ

văn minh trong hoạt động các công sở

Một nền văn minh mới xuất hiện đã thể hiện ở sự hình thành các tiêu chí, chuẩn mực trong hoạt động công sở, quan hệ ứng xử và môi trường chính trị mang đậm màu sắc văn hoá nhân văn, nhân ái và nhân bản, với các giá trị chân, thiện, mỹ Việc các công sở khuyến khích, thậm chí bao cấp việc học tập cho các thành viên là nhằm thúc đẩy hiệu quả hoạt động của các công sở hiện nay Một số các quốc gia trên thế giới qui định cán

bộ, công chức khi đến công sở phải, mặc đồng phục được coi là trách nhiệm cao, dù không cần một lời tuyên thệ nào Điều này làm cho mỗi cán bộ, công chức tự khép mình vào kỷ luật và khuôn phép, coi kỷ luật công sở là hòn đá tảng của tinh thần văn hoá dân tộc

Tài sản vô hình ở các công sở hiện nay bao gồm các yếu tố như: thông tin khoa học -công nghệ, tổ chức bộ máy và nghệ thuật quản lý, sự tín nhiệm của nhân dân đối với cán

bộ, công chức nhà nước Những điều này có thể coi là sự chuyển hoá các năng lượng tinh thần của con người vào hoạt động công sở, đó chính là văn hoá công sở

Ba là, vai trò của văn hóa thể hiện nền tảng mang tính nhân bản (giá trị cái chân) của

công sở

"Cái chân" là biểu hiện giá trị của "cái thật" trong hoạt động công sở, đó là: giá trị của cái đúng, của chân lý; giá trị của tri thức khoa học, sự hiểu biết, trí tuệ; giá trị của qui phạm pháp lý, qui phạm đạo đức, hướng về cội nguồn của mỗi cán bộ, công chức

Để phát huy giá trị "cái chân" trong hoạt động công sở, cần tạo ra một môi trường thuận lợi, mà trong đó mọi thành viên đều có thể phát huy hết khả năng sáng tạo của mình để gánh vác nhiệm vụ do nhà nước và nhân dân giao phó, đồng thời phục vụ xã hội, công dân tốt hơn, trong đó có các nhân tố: quan hệ con người; sử dụng nguồn tài nguyên (vật chất, con người); vận dụng khoa học - công nghệ tiên tiến Xác định đúng vị trí, vai trò của từng nhân tố có tác động tốt tới hiệu lực và hiệu quả hoạt động của các công sở trong tiến trình phát triển chung của đất nước

Thực tế phát triển của các cơ quan, công sở ở nước ta vừa qua chứng minh rằng không thể coi nhẹ nhân tố con người Nói đến con người chính là nói đến văn hoá, vì toàn bộ những giá trị văn hoá làm nên những phẩm chất, năng lực tinh thần của con người Những phẩm chất và năng lực thật đó của cán bộ, công chức được vật chất hóa tạo thành nguồn lực nuôi dưỡng sự tồn tại và phát triển của công sở Mỗi công chức cần phát huy hết sở trường, sở đoản của mình trong công việc Do vậy, việc bố trí mỗi vị trí công việc cần đúng chuyên môn, năng lực, ngang tầm, tâm thì mới tạo ra giá trị "cái chân" trong hoạt động công sở

Một công sở chỉ làm tròn nhiệm vụ và chức năng khi: tạo ra mối quan hệ tốt giữa cán

bộ, công chức trong công việc; các chuẩn mực xử sự; các nghi thức tiếp xúc hành chính; các phương pháp giải quyết các bất đồng trong cơ quan; cách lãnh đạo, quản lý và ý thức chấp hành kỷ luật trong và ngoài công sở của cán bộ, công chức

Văn hoá còn có vai trò to lớn trong việc xây dựng một nề nếp làm việc khoa học, kỷ cương và dân chủ Nó đòi hỏi các thành viên trong công sở phải quan tâm đến hiệu quả công việc chung của công sở, giúp cho mỗi cán bộ, công chức tự nhìn lại, đánh giá mình, chống lại những biểu hiện thiếu văn hoá như: tham ô, móc ngoặc, quan liêu, hách dịch, cửa quyền, cơ hội Bên cạnh đó, yếu tố văn hoá còn giúp cho mỗi thành viên trong công

sở phải tôn trọng kỷ luật, danh dự của công sở, quan hệ thân ái, đoàn kết, hợp tác vì sự nghiệp chung của công sở

Bốn là, vai trò của văn hóa thể hiện là nền tảng mang tính nhân ái (giá trị cái thiện) của

công sở

Văn hóa là chiếc nôi nuôi dưỡng giá trị "cái thiện" trong hoạt động công sở với hệ thống giá trị của cái tốt, của lương tâm, đạo đức và tâm hồn cao đẹp của mỗi cán bộ, công chức trong thực thi công vụ Thiếu nền tảng tinh thần tiến bộ, lành mạnh thì không có sự phát triển công sở bền vững Vận dụng các yếu tố văn hoá trong việc thúc đẩy mọi hoạt

động của công sở như có hệ thống khuyến khích thi đua khen thưởng, tạo ra bầu không khí làm việc thoải mái, sẽ kích thích mọi người hăng say làm việc

Khả năng phát triển của trí tuệ, của khoa học - công nghệ là điều kiện giải phóng và phát triển con người Tuy nhiên đôi khi sự phát triển này cũng tạo ra khả năng ngược lại,

do sự thiếu lương tâm nghề nghiệp, vi phạm đạo đức làm người, sự độc đoán, chuyên quyền, áp đặt Thủ đoạn cao của người có trí tuệ đôi lúc làm bại hoại tâm hồn con người Federico Mayor (UNESCO) nhận xét: "Chưa bao giờ như ngày nay, sự căng thẳng giữa khoa học và lương tâm, giữa kỹ thuật và đạo đức lên tới cực điểm đã trở thành mối đe doạ toàn thế giới" Ở đây có thể thấy văn hoá không đồng nhất với trình độ học vấn, càng không đồng nhất với chức quyền, địa vị cao

Sự vô cảm trong hoạt động công vụ đã đánh mất đi giá trị "cái thiện" trong mỗi con người Sự vô cảm giữa con người với con người là thiếu đi lòng trắc ẩn, ít chịu lắng nghe,

ít chịu thấu hiểu và thiếu sự chia sẻ trong công việc Các căn bệnh tham nhũng, quan liêu, cửa quyền, hách dịch, đố kỵ, hẹp hòi, vị kỷ, níu chân, kéo áo nhau ngày càng trở nên trầm trọng trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức Đặc biệt là các loại "võ" xuất hiện trong công sở như "ném đá giấu tay", "chọc gậy bánh xe" đều là biểu hiện của phi văn hóa, phản giá trị

Vai trò của văn hoá còn thể hiện sự định hướng giải quyết đúng đắn trong từng thời kỳ mối quan hệ giữa hiện đại hoá công sở với việc thực hiện sự công bằng cho các thành viên trong công sở Khi văn hoá phát huy tác dụng trong việc phát triển nguồn nhân lực công sở, tức là văn hoá đã tham gia vào quá trình hình thành quan hệ đồng thuận giữa hiện đại hoá công sở với đảm bảo sự công bằng cho các thành viên Chỉ có như vậy mới phát huy được các biện pháp hành chính trong chống tham nhũng, hối lộ, quan liêu, đặc quyền, đặc lợi trong công sở

Xét vấn đề công bằng theo ý nghĩa văn hoá, thì không giống chủ nghĩa bình quân, bao cấp trong cơ chế xin - cho Muốn có công bằng trong phân phối lợi ích cho các thành viên phải đi đôi với công bằng về đánh giá nhân sự; đòi hỏi việc đánh giá cán bộ, công chức phải dựa vào hiệu quả công việc, chứ không thiên lệch về chức vụ, bằng cấp, thiên vị, tình cảm riêng Vai trò của yếu tố văn hoá ở đây là việc sử dụng đúng tài năng, sở trường, đúng thời điểm vì lợi ích chung của tổ chức và lợi ích của bản thân cán bộ, công chức Vai trò của văn hoá trong hoạt động công sở còn thể hiện trong quan niệm về sự bình đẳng và thực hiện bình đẳng Theo ý nghĩa văn hoá, bình đẳng là mọi thành viên trong công sở đều có cơ hội như nhau (trong học tập, đào tạo, việc làm ) để phát triển Phát triển công sở không có nghĩa là đào thêm hố sâu sự bất bình đẳng và thiếu công bằng trong việc thực hiện các lợi ích giữa các thành viên trong công sở, càng không thể làm giàu bằng mọi giá, nhất là trong cơ quan y tế và trường học

Năm là, vai trò của văn hóa là nền tảng mang tính nhân văn (cái mỹ) của công sở

Văn hóa đem lại sức sống mãnh liệt cho công sở, nhu cầu hướng tới "cái đẹp", sự cảm nhận và thưởng thức cái đẹp giúp cho việc giải phóng con người, giải phóng sức lao động, thủ tiêu mọi sự kìm hãm M.Gorki gọi mỹ học là đạo đức học của tương lai

Bielinxki (Nga, thế kỷ XIX) nói: "Cảm xúc về cái đẹp là một điều kiện làm nên phẩm giá

con người Phải có nó con người mới có được trí tuệ, phải có nó con người mới cất mình

lên tới những tư tưởng tầm cỡ thế giới, mới hiểu được bản chất các hiện tượng trong tính thống nhất của chúng , phải có nó người ta mới có thể không quỵ ngã dưới sức đè nặng trĩu của cuộc đời và làm nên những chiến công , thiếu nó, thiếu đi cái cảm xúc ấy thì không có thiên tài, không có tài năng, không có trí thông minh mà chỉ còn lại cái thứ đầu

óc tỉnh táo một cách ti tiện cần thiết cho sinh hoạt thường ngày trong nhà, cho những tính toán nhỏ nhen ích kỷ"

Như vậy có thể khẳng định rằng "cái mỹ" là kết quả cuối cùng của "cái chân" và "cái thiện" Không thể có "cái mỹ" nếu như thiếu "cái chân", "cái thiện" Cái đẹp biểu hiện trong văn hóa công sở là vẻ đẹp hành vi, ngôn ngữ ứng xử, diện mạo, trang phục của công chức trong thi hành công vụ Đồng thời cũng thể hiện ở việc bố trí trụ sở làm việc khoa học, văn minh, khang trang, sạch đẹp, thuận tiện, đủ ánh sáng, trang trí, cây cảnh v.v bố trí phòng làm việc minh bạch, lịch sự, trang trọng của nơi công quyền

Văn hóa bao giờ cũng gắn liền với sự phát triển, là chìa khóa của sự phát triển và tiến

bộ xã hội

Đối với công sở, phải xây dựng được văn hóa công sở tiến bộ, văn minh, hiện đại từ đó góp phần tạo nên nề nếp làm việc khoa học, có kỷ cương, dân chủ Tạo được tình đoàn kết và chống lại bệnh quan liêu, cửa quyền Môi trường văn hóa công sở tốt đẹp sẽ tạo được niềm tin của cán bộ công chức với cơ quan, với nhân dân góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của công sở

Tính tự giác của cán bộ công chức trong công việc sẽ đưa công sở này phát triển vượt hơn lên so với công sở khác

Văn hóa công sở cũng có sự kế thừa và tiếp thu có chọn lọc những tính văn hóa từ bên trong và bên ngoài công sở, từ quá khứ đến tương lai cho nên trong một chừng mực nào

đó sẽ giúp công sở tạo nên những chuẩn mực, phá tính cục bộ, sự đối lập có tính bản thể của các thành viên Hướng các cán bộ công chức đến một giá trị chung, tôn trọng những nguyên tắc, quy tắc và chuẩn mực văn hóa của công sở Đó chính là làm cho cán bộ công chức hoàn thiện mình

Mỗi kiểu văn hóa có vai trò khác nhau đối với tiến trình phát triển của công sở Kiểu văn hóa quyền lực giúp công sở có khả năng vận động nhanh, tạo nên tính bền vững trong khi theo đuổi mục tiêu của mình Kiểu văn hóa vai trò giúp công sở phát huy hết năng lực của cán bộ công chức, khuyến khích họ hăng say với công việc từ đó nhanh chóng đạt được mục tiêu của công sở Xây dựng, đổi mới, chấn chỉnh không ngừng hoàn thiện công sở giúp công sở phát triển bền vững, nhanh chóng đạt hiệu quả cao Thắng lợi của mỗi công sở không chỉ là mục tiêu kinh tế, chính trị hay xã hội mà trước hết và hơn hết đó là văn hóa công sở Con người tác động đến việc hình thành văn hóa công sở thì đồng thời văn hóa công sở với những giá trị bền vững của nó sẽ tác động trở lại đối với việc hoàn thiện nhân cách, phẩm chất, năng lực của mỗi cá nhân tồn tại trong

nó

Tóm lại, văn hóa công sở với vai trò cơ bản vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển của công sở, vì vậy, việc bảo vệ và phát huy giá trị văn hoá trong công sở không những là nhiệm vụ của nhà nước mà còn là nhiệm vụ của mỗi cán bộ, công chức trong công việc của mình, ở các vị trí, cương vị khác nhau trong thực thi công vụ

4 Xây dựng văn hóa công sở là gì?

Xây dựng văn hóa công sở là xây dựng lề lối, nề nếp làm việc khoa học, có trật tự kỷ

cương, tuân theo những nội quy, quy định chung nhưng không mất đi tính dân chủ Văn hóa công sở được hình thành trong quá trình hoạt động của công sở góp phần tạo dựng niềm tin, sự đoàn kết nhất trí của cả tập thể trong việc nâng cao hiệu quả và chất lượng hoạt động của cơ quan đơn vị Cách hành xử văn hóa chốn công sở thực tế mang lại rất nhiều lợi ích Văn hóa ứng xử nói chung và văn hóa ứng xử nơi công sở nói riêng chính

là thước đo sự văn minh của mỗi cán bộ công chức hay nói khác đi nó phản ánh sự nhận thức cũng như ý thức của mỗi cá nhân trong môi trường làm việc nơi công sở Con người tác động đến việc hình thành văn hóa công sở đồng thời văn hóa với những giá trị bền vững được kế thừa và tiếp thu có chọn lọc từ quá khứ đến hiện tại, tương lai; từ môi trường bên trong đến bên ngoài công sở sẽ có tác động trở lại góp phần hoàn thiện nhân cách, phẩm chất, đạo đức cho cán bộ công chức Xây dựng văn hóa công sở chính là xây dựng một môi trường làm việc hiện đại, chuyên nghiệp, thân thiện và hiệu quả Từ đó tạo bầu không khí cởi mở giúp cán bộ công chức hứng khởi làm việc đưa chất lượng và hiệu quả công việc lên cao

4.1 Xây dựng văn hóa công sở là xây dựng văn hóa ứng xử

Văn hóa ứng xử chính là các mối quan hệ ứng xử giữa cấp trên với cấp dưới, giữa các đồng nghiệp với nhau, giữa con người với công việc, được xây dựng trên những giá trị chung của tổ chức Mỗi tổ chức có một cách văn hóa ứng xử riêng, mang đặc điểm riêng, phù hợp với văn hóa ứng xử của cộng đồng Sự phát triển của tổ chức phải gắn liền với việc xây dựng, củng cố các mối quan hệ trong nội bộ tổ chức, chỉ khi đó tổ chức mới phát triển bền vững Trong cách ứng xử, xưng hô nơi công sở cũng phải có văn hóa

Về văn hóa xưng hô: lẽ thường, trong cùng cơ quan thì theo tôn ti trật tự, dựa vào tuổi

lớn, tuổi nhỏ mà gọi cô, chú, bác, anh, chị, xưng em, xưng cháu cho phải lễ (kể cả người vắng mặt) Thế nhưng, không ít người ở một số cơ quan hình như “thiếu vốn từ xưng hô”, nên quen gọi thằng này, con kia thậm chí gán ghép tên người khác với một từ “đặc trưng” nghe chối cả lỗ tai như A “đen”, B “lùn”, C “sún” Khi ai đó nhắc nhở hay phê bình thì tặc lưỡi cười trừ bảo đó là cách gọi “thân mật” Điều tréo ngoe là khi tổ chức bình xét bầu chọn danh hiệu cơ quan văn hóa hàng năm thì không thấy ai mổ xẻ gì đến chuyện xưng hô “thân mật” như nói trên

Văn hóa đối xử: những năm gần đây, đời sống vật chất của xã hội ta khấm khá hơn nhiều, do đó khi trong cơ quan có người chuyển đi công tác nơi khác, hoặc nghỉ hưu, thôi tham gia cấp ủy đều được cơ quan chủ quản tùy theo khả năng kinh phí mà chu đáo tặng quà, vừa ghi nhận công lao đóng góp của anh chị em, vừa thể hiện tình cảm của người ở - người đi Động thái trên đã làm cho tư tưởng, tình cảm của người được nhận quà thêm phấn khởi, ấm áp nghĩa tình, đây chính là nét văn hóa tốt đẹp cần phát huy nhân rộng Đừng nên và đừng bao giờ để cho người thôi việc có một chút suy nghĩ thiếu thiện cảm về cách đối xử của những người đương nhiệm, như là kiểu “vắt chanh bỏ vỏ” chẳng hạn

Chính sự đối xử đầy chất văn hóa trong quan hệ nơi công sở đã làm cho người cán bộ, công nhân viên chức từ người lãnh đạo cho đến nhân viên bình thường thấy rõ hơn trách

nhiệm của mình đối với phần việc được cơ quan, đơn vị phân công, chắc chắn ai cũng phải tự giác gắn bó hơn nơi mình đang làm việc, tất nhiên đó là chất xúc tác làm cho mọi người cố gắng hoàn thành công việc với chất lượng và hiệu quả cao nhất Rõ ràng văn hóa ứng xử nơi công sở cũng cần bàn và thực hiện cho tốt, để góp phần xây dựng cơ quan, đơn vị vững mạnh toàn diện

4.2 Xây dựng văn hóa công sở là xây dựng cách ăn mặc đẹp, gọn gàng, lịch sự

Người ta thường mượn câu tục ngữ “Cái răng cái tóc là góc con người” để nói đến vẻ đẹp thanh lịch, vẻ đẹp bên ngoài có thể dễ dàng nhận thấy được Ngày nay, tại các công

sở, lối ăn mặc của các cán bộ, công chức cũng được ví như bộ cánh, đem lại những ấn tượng đầu tiên đối với người giao tiếp Thế nhưng, cái sự mặc đẹp nó cũng có năm, bảy đường Công chức mặc đẹp nơi công sở không chỉ là đề cập đến vấn đề hợp thời trang, bắt kịp mốt mới mà còn là vẻ đẹp của sự thanh lịch, kín đáo, phù hợp với vị trí, chuyên môn của mỗi người Việc chọn trang phục đến công sở còn phụ thuộc vào phong cách, sở thích và môi trường làm việc của từng đối tượng

Ngày nay, không ít thành phần cán bộ, công chức trẻ luôn quan tâm, ưa chuộng những mốt thời trang mới, họ không ngừng săn đuổi thông tin để có được những bộ trang phục, mặc dù phải bỏ ra một số tiền không nhỏ Không ít những cán bộ, công chức trẻ năng động đã tranh thủ thời gian ngoài giờ hành chính, làm thêm những công việc phụ, tăng thu nhập để đầu tư cho những bộ cánh mới nhất Nhưng điều đáng buồn là đôi khi, mốt thời trang mà họ cho là sành điệu, hiện đại, đầy tính năng động đó lại không phù hợp với môi trường nơi họ đang công tác Không quá khi nói rằng, xu hướng thời trang của giới trẻ hôm nay, trong đó có những cán bộ, công chức trẻ đang dần xa rời với những giá trị của vẻ đẹp đậm bản chất văn hóa truyền thống bao đời của dân tộc

Xuất phát từ những bất cập nói trên, nhiều cơ quan đã ra quy định khi đến công sở làm việc ăn mặc phải gọn gàng, phù hợp, đi đứng nhẹ nhàng, đặc biệt tránh đi giầy dép tạo ra tiếng ồn quá lớn làm ảnh hưởng đến môi trường làm việc chung Hơn nữa, nhiều cơ quan đơn vị cũng đã chủ động trang bị đồng phục cho cán bộ, công chức Đồng phục công sở được xem như là lớp văn hóa “tầng bề mặt” của cơ quan, chứa đựng nhiều ý nghĩa sâu sắc, thể hiện tinh thần hòa đồng, đoàn kết, không phân biệt giàu nghèo, sang hèn Và quan trọng nhất, đồng phục công sở chính là biểu tượng của tính chuyên nghiệp và vẻ đẹp hiện đại của thời kỳ công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước Quy định đến công sở làm việc ăn mặc phải gọn gàng, phù hợp, đi đứng nhẹ nhàng, đặc biệt tránh đi giầy dép tạo ra tiếng ồn quá lớn làm ảnh hưởng đến môi trường làm việc chung

4.3 Xây dựng văn hóa công sở là tiết kiệm nơi công sở

Vấn đề thực hành tiết kiệm đang được các cơ quan, đơn vị quan tâm, đưa vào làm một trong những nội dung cơ bản của công tác thi đua Tiết kiệm cũng là một nét đẹp của văn hóa công sở Để thực hành tiết kiệm theo tấm gương của Bác Hồ và chủ trương của Đảng, Nhà nước,cần phải:

Tự rà soát lại trong cơ quan những việc gì còn chưa tiết kiệm, lãng phí, để thay đổi, cải tiến sao cho tiết kiệm, hiệu quả

Tiết kiệm sức lao động: Tổ chức sắp xếp công việc cho khéo để có những việc trước kia phải dùng nhiều người nay chỉ ít người hơn nhưng vẫn đảm bảo thời gian, chất lượng, hiệu quả; phân công lao động phù hợp cho các thành viên trong cơ quan

Tiết kiệm thời gian: Xây dựng tác phong làm việc đúng giờ cho bản thân và các thành viên trong cơ quan; không lãng phí thời gian vào những việc không có ích; trong sinh hoạt Hội, sinh hoạt cơ quan không để người này chờ người kia gây lãng phí thời gian của nhau…

Tiết kiệm tiền, của: Có kế hoạch, tính toán, cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đầu tư, trước khi tiêu dùng

Tiết kiệm năng lượng như điện, nước, xăng, dầu, củi : Tạo thói quen “ra tắt, vào bật” các thiết bị điện, hạn chế sử dụng các thiết bị điện có công suất lớn vào giờ cao điểm (từ

18 giờ đến 22 giờ hàng ngày) Ngoài ra, công chức còn có trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn, tiết kiệm thiết bị, cơ sở vật chất nơi công sở như hình thành thói quen tắt điện khi ra khỏi phòng, có ý thức tái sử dụng giấy in, phôtô 2 mặt để tiết kiệm văn phòng phẩm Thế nhưng, không phải bất cứ cán bộ công chức nào cũng nhận thức đầy đủ và thực hiện tốt những điều nói trên Việc thực hành tiết kiệm sẽ không thể thực hiện nếu mỗi cá nhân không tự ý thức, tự giác tiết kiệm Và càng không thể tiết kiệm một cách hình thức, máy móc, rập khuôn, tưởng là tiết kiệm nhưng thực ra là lãng phí

4.4 Xây dựng văn hóa công sở là xây dựng tác phong, lề lối làm việc

Đại bộ phận công chức trẻ bỏ qua một nét đẹp văn hoá của người cán bộ, công chức, viên chức hiện đại đó chính là tác phong chuyên nghiệp, tạo ra phong cách làm việc chuyên nghiệp Sự thể hiện đầu tiên của phong cách chuyên nghiệp là đúng giờ Đó là một cử chỉ đẹp Bạn muốn thành công trong công việc, trong quản lý thì bạn phải làm việc, tham dự các cuộc họp nơi công sở, có kỷ luật và đúng giờ Thứ đến là ngăn nắp, gọn gàng nơi làm việc Ba là biết nhận trách nhiệm của mình trong công việc và cuộc sống, biết lắng nghe, biết xin lỗi và biết nói lời cảm ơn chân thành

Tạo cho mình một “tác phong chuyên ngiệp” chính là bạn đang thể hiện bạn là một người chuyên nghiệp Phong cách chuyên nghiệp tạo nét đẹp văn hóa của người cán bộ, công chức, viên chức hiện đại Cần phải biết quý trọng thời gian, mỗi ngày chúng ta có 8 giờ làm việc, 8h tuy dài nhưng rất ngắn ngủi cho những người biết việc

4.5 Xây dựng văn hóa công sở là bảo vệ “thương hiệu” của đơn vị

Tổng quan lại ta thấy rõ một điều rằng: khi một cơ quan, tổ chức có văn hóa ứng xử, tác phong, lề lối làm việc, trang phục công sở phù hợp thì điều tất yếu là không chỉ nâng cao được chất lượng và hiệu quả công việc mà còn nâng cao uy tín của cơ quan, tổ chức đó lên tầm cao hơn

5 Hệ thống các văn bản Việt Nam về văn hóa công sở và hiện trạng văn hóa công sở ở Việt Nam

Xuất phát từ yêu cầu của sự nghiệp đổi mới và phát triển của xã hội, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg ngày 17/09/2001 về phê duyệt về