thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn của tổ trưởng tại các trường trung học phổ thông huyện tân uyên, tỉnh bình dương

Hoạt động của tổ chuyên môn trong nhà trường có vai trò quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ và kế hoạch năm học của nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn và các ho

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Bùi Thị Yến Nhi

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

TỔ CHUYÊN MÔN CỦA TỔ TRƯỞNG TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN

TÂN UYÊN, TỈNH BÌNH DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh – 2013

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Bùi Thị Yến Nhi

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG

TỔ CHUYÊN MÔN CỦA TỔ TRƯỞNG TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN

TÂN UYÊN, TỈNH BÌNH DƯƠNG

Chuyên ngành : Quản lý Giáo dục

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS NGÔ ĐÌNH QUA

Thành phố Hồ Chí Minh - 2013

1

L ỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu hoàn thành luận văn tốt nghiệp, tôi

đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ tận tình của nhiều tổ chức và cá nhân Tôi xin trân trọng cảm ơn:

- Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, Phòng Sau Đại học Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện cho tôi học tập và nghiên cứu khoa học

- TS Ngô Đình Qua khoa Tâm lý – Giáo dục trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn

- Quý Thầy, Cô đã giảng dạy và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập tại Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh

- Sở Giáo dục & Đào tạo Tỉnh Bình Dương, cán bộ quản lí và giáo viên 3 trường Trung học phổ thông là Trường THPT Tân Phước Khánh, THPT Thái Hòa, THPT Huỳnh Văn Nghệ trong huyện Tân Uyên đã cung cấp tài liệu và có những ý kiến quý báu để tôi thực hiện luận văn này

- Bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã góp ý, động viên và tạo điều kiện tốt nhất

để tôi hoàn thành luận văn

Dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp, song chắc chắn rằng luận văn sẽ không thể tránh khỏi thiếu sót Kính mong quý Thầy, Cô

và Hội đồng chấm luận văn góp ý để luận văn được hoàn thiện hơn

Trân trọng cảm ơn !

Tác giả Bùi Thị Yến Nhi

2

M ỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN 1

MỤC LỤC 2

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 5

MỞ ĐẦU 6

1 Lý do chọn đề tài 6

2 Mục đích nghiên cứu 8

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 8

4 Giả thuyết khoa học 8

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 8

6 Phạm vi và địa bàn nghiên cứu 9

7 Phương pháp nghiên cứu 9

8 Cấu trúc luận văn 11

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN CỦA TỔ TRƯỞNG TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 12

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 12

1.2 Một số khái niệm liên quan đến đề tài 13

1.2.1 Quản lý 13

1.2.2 Quản lý giáo dục 14

1.2.3 Quản lý trường học 15

1.2.4 Tổ chuyên môn 15

1.2.5 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn 15

1.3 Trường trung học phổ thông và tổ chuyên môn trong trường trung học phổ thông 16

1.3.1 Trường trung học phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân 16

1.3.2 Tổ chuyên môn trong trường trung học phổ thông 19

1.4 Tổ trưởng chuyên môn tại trường trung học phổ thông 21

1.4.1 Vị trí, vai trò tổ trưởng chuyên môn 21

1.4.2 Tiêu chuẩn tổ trưởng chuyên môn 21

1.4.3 Nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn 22

1.4.4 Quyền hạn của tổ trưởng chuyên môn 24

1.5 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường trung học phổ thông 25

1.5.1 Mục tiêu quản lý hoạt động tổ chuyên môn 25

3

1.5.2 Chức năng quản lý hoạt động tổ chuyên môn 25

1.5.3 Nội dung quản lý hoạt động tổ chuyên môn 27

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN CỦA TỔ TRƯỞNG TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TÂN UYÊN, TỈNH BÌNH DƯƠNG 45

2.1 Khái quát về vị trí địa lý, dân cư, kinh tế - xã hội của huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 45

2.1.1 Đặc điểm vị trí địa lý, dân cư 45

2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội 45

2.2 Tình hình giáo dục bậc THPT của huyện Tân Uyên, Bình Dương 46

2.2.1 Quy mô trường lớp, học sinh 46

2.2.2 Cơ cấu cán bộ quản lý các trường THPT huyện Tân Uyên (hiệu trưởng, phó hiệu trưởng) 46

2.2 3 Cơ cấu tổ chuyên môn trong trường THPT huyện Tân Uyên 48

2.2.4 Cơ cấu giáo viên trường THPT huyện Tân Uyên 49

2.2.5 Mạng lưới trường lớp, học sinh và chất lượng học sinh trường THPT huyện Tân Uyên 50

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn của tổ trưởng tại các trường THPT huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 52

2.3.1 Thực trạng tổ trưởng xây dựng kế hoạch của tổ chuyên môn 53

2.3.2 Thực trạng tổ trưởng tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch tổ chuyên môn 57

2.3.3 Thực trạng tổ trưởng kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch của tổ chuyên môn 59

2.3.4 Thực trạng tổ trưởng quản lý hoạt động dạy học 63

2.3.5 Thực trạng tổ trưởng xây dựng và phát triển đội ngũ 72

2.3.6 Nhận xét chung về thực trạng 79

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN CỦA TỔ TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN TÂN UYÊN, TỈNH BÌNH DƯƠNG 85

3.1 Cơ sở xác lập biện pháp 85

3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của tổ trưởng các trường THPT huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 86

3.2.1 Biện pháp 1: Tăng cường tổ chức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên 86

3.2.2 Biện pháp 2: Nâng cao năng lực cho tổ trưởng, nhóm trưởng 88

3.2.3 Biện pháp 3: Cải tiến nội dung sinh hoạt chuyên môn 92

4

3.2.4 Biện pháp 4: Tăng cường hoạt động quản lý, kiểm tra đánh giá của Ban Giám

hiệu đối với hoạt động của tổ, nhóm chuyên môn 95

3.2.5 Biện pháp 5: Tăng cường tổ chức cho giáo viên thực hiện đổi mới phương pháp dạy học 97

3.2.6 Nhóm biện pháp hỗ trợ cho hoạt động tổ chuyên môn 100

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 105

TÀI LIỆU THAM KHẢO 109

PHỤ LỤC 112

Bộ giáo dục và đào tạo Ban giám hiệu

Cán bộ quản lý Điểm trung bình Điểm lệch chuẩn Giáo viên

Học sinh

Số thứ tự

Tổ chuyên môn Trung học phổ thông

Tổ trưởng chuyên môn Quản lý

Quản lý giáo dục Phương pháp dạy học

Tổ chuyên môn (TCM) trong trường trung học có vị trí, vai trò, chức năng và nhiệm vụ rất quan trọng đối với chất lượng và hiệu quả của quá trình dạy và học Tổ chuyên môn là nơi chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm giảng dạy, chuyên môn nghiệp vụ, phương pháp giảng dạy thông qua các hoạt động dự giờ, thao giảng, sinh hoạt chuyên

để nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường

Hoạt động của tổ chuyên môn trong nhà trường có vai trò quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ và kế hoạch năm học của nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn và các hoạt động giáo dục, giúp cho Ban Giám hiệu nâng cao hiệu quả công tác quản lý chuyên môn đặc biệt là hoạt động dạy và học trong trường Nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn trong trường trung học phổ thông (THPT) sẽ giúp cho tập thể thêm đoàn kết, vững mạnh, phát huy những ưu điểm của

cá nhân tiêu biểu đồng thời phát hiện được những hạn chế, tồn tại trong công tác giáo dục Từ đó đề ra các biện pháp khắc phục hiệu quả Để thực hiện thành công những

Tổ trưởng chuyên môn với vai trò là tham mưu cho hiệu trưởng về công tác quản lý chuyên môn của nhà trường, trong phạm vi tổ, từ khâu xét duyệt kế hoạch bộ môn, kế hoạch phụ đạo học sinh yếu, bồi dưỡng học sinh giỏi, kế hoạch tổ chức các chuyên đề, kế hoạch thi giáo viên giỏi, kế hoạch dự giờ thăm lớp, trên cơ sở đã nắm chắc từng thành viên trong tổ chuyên môn Tổ trưởng chuyên môn còn có nhiệm vụ đôn đốc, theo dõi, uốn nắn việc thực hiện kế hoạch của từng thành viên trong tổ Qua

đó, tổ chức đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp, xếp loại thi đua vào cuối năm học một cách chính xác và công tâm

Tuy nhiên, do nhiều yếu tố khách quan lẫn chủ quan nên một số tổ trưởng chuyên môn chưa thể phát huy hết vai trò đứng đầu của mình, chưa phát huy hết nội lực vốn có để nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn dẫn đến hoạt động của các tổ chuyên môn chưa đều, hiệu quả giáo dục chưa cao Do vậy, muốn nâng cao chất lượng giáo dục cần phải đổi mới quản lý, tăng cường năng lự quản lý cho tổ trưởng chuyên môn là một trong những vấn đề cấp thiết, là một trong những giải pháp có tính đột phá nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn

Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn hiện đang là vấn đề được các cấp quản lý giáo dục quan tâm sâu sắc Việc tìm biện pháp phù hợp để cải tiến nội dung hoạt động tổ chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy và học là một trong những vấn đề đặt ra hàng đầu trong công tác giáo dục hiện nay

Vì các lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn của tổ trưởng tại các trường THPT huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương”

đề từ đó có thể đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động tổ

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý chuyên môn tại các trường trung học phổ thông

Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn của tổ trưởng tại các trường THPT huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương

4 Giả thuyết khoa học

Công tác quản lí hoạt động tổ chuyên môn tại các trường THPT Huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương có thể đạt được ưu điểm ở các mặt như có kế hoạch, đảm bảo thực hiện đầy đủ chương trình, đảm bảo thao giảng, dự giờ đủ số tiết theo quy định Đồng thời còn hạn chế ở các mặt như: hoạt động của các tổ chuyên môn chưa đồng đều, thống nhất; nội dung sinh hoạt còn mang nặng tính hành chính; việc tổ chức thao giảng dự giờ còn chạy theo chỉ tiêu quy định, chưa đi sâu đánh giá, góp ý, trao đổi kinh nghiệm giảng dạy bộ môn Nguyên nhân có thể do năng lực quản lý của

tổ trưởng chuyên môn còn hạn chế

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Phân tích, hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn của tổ trưởng trường THPT

Tìm hiểu, phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động tổ chuyên môn và việc quản

lý hoạt động chuyên môn của tổ trưởng tại các trường THPT huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương

Đề xuất các biện pháp quản lý của tổ trưởng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn

6.2 Địa bàn nghiên cứu

Đề tài được tiến hành nghiên cứu tại một số trường THPT huyện Tân

Uyên, tỉnh Bình Dương Cụ thể là:

- Trường THPT Huỳnh Văn Nghệ

- Trường THPT Tân Phước Khánh

- Trường THPT Thái Hòa

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Cơ sở phương pháp luận nghiên cứu

Các quan điểm được vận dụng trong công trình nghiên cứu bao gồm:

7.1.1 Quan điểm hệ thống - cấu trúc

Đề tài nghiên cứu cơ sở pháp lý và cơ sở lý luận, phân tích thực trạng, từ đó

đề ra một số biện pháp quản lí nâng cao chất lượng giáo dục Ngoài ra, theo quan điểm này thì thực trạng quản lí hoạt động tổ chuyên môn được xem như một hệ thống với các yếu tố hợp thành như: chủ thể, mục tiêu, nội dung, đối tượng, khách thể, phương pháp, biện pháp và kết quả quản lí

7.1.2 Quan điểm lịch sử - logic

Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động chuyên môn của tổ trưởng tại các trường THPT huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương Ngoài ra quan điểm này còn được thể hiện ở trật tự sắp xếp của các phần trong đề cương nghiên cứu cũng như luận văn

7.1.3 Quan điểm thực tiễn

Đề tài xuất phát từ thực tiễn công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại các trường trung học phổ thông huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương nhằm tìm ra các biện pháp đảm bảo tính khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế để nâng cao hoạt động tổ chuyên môn

7.2 Các phương pháp nghiên cứu cụ thể

10

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu sau :

7.2.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Phân tích và tổng hợp các lí thuyết về quản lý và quản lý hoạt động tổ chuyên môn để có tài liệu viết chương 1: Cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu

Phân loại, hệ thống hóa các lí thuyết nói trên theo phạm vi không gian trong nước và thời gian (từ trước đến nay) để có tài liệu viết phần Lịch sử nghiên cứu vấn

đề trong chương 1 của luận văn

7.2.2 Phương pháp thực tiễn

7.2.2.1 Phương pháp điều tra giáo dục

Mục đích điều tra : Mục đích của việc điều tra là nhằm thu thập các số liệu

để chứng minh cho giả thuyết nghiên cứu của đề tài

Đối tượng điều tra: Đối tượng của phương pháp điều tra là các chủ thể, đối

tượng quản lí có liên quan đến đề tài

Nội dung điều tra: Thực trạng quản lí hoạt động tổ chuyên môn tại các

trường trung học phổ thông huyện Tân Uyên, Tỉnh Bình Dương thông qua việc thực hiện các chức năng, nội dung quản lí của các chủ thể quản lí

Thời gian điều tra: Thời gian dự kiến thực hiện phương pháp điều tra:

tháng 3, tháng 4 năm 2013

Mẫu điều tra

Huyện Tân Uyên có 6 trường THPT công lập, trong đó có 3 trường THPT (dạy học sinh tứ lớp 10 đến lớp 12) và 3 trường THPT (dạy học sinh từ lớp 6 đến lớp 12), chọn 3 trường THPT(dạy cấp 3) bao gồm:

• Trường THPT Huỳnh Văn Nghệ

• Trường THPT Tân Phước Khánh

• Trường THPT Thái Hòa

7.2.2.2 Phương pháp quan sát sư phạm

Mục đích quan sát

11

Mục đích của việc quan sát là nhằm thu thập các số liệu để tìm hiểu thực trạng và chứng minh cho giả thuyết nghiên cứu của đề tài

Nội dung quan sát

Nội dung quan sát gồm: các hoạt động của chủ thể và đối tượng quản lí có liên quan đến quản lí hoạt động tổ chuyên môn tại các trường trung học phổ thông huyện Tân Uyên, Tỉnh Bình Dương

Thời gian dự kiến quan sát

Thời gian dự kiến quan sát: năm học 2012 - 2013

7.2.2.3 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Kinh nghiệm của các chủ thể và đối tượng quản lí về quản lí hoạt động tổ chuyên môn tại các trường trung học phổ thông huyện Tân Uyên, Tỉnh Bình Dương được tổng kết làm cơ sở để đề xuất một số biện pháp quản lí mới

7.2.3 Phương pháp thống kê

Các phép toán thống kê sử dụng trong đề tài gồm thống kê mô tả (tính trung

bình, tỉ lệ phần trăm) và thống kê suy diễn (các phép kiểm nghiệm thống kê)

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được chia cấu trúc thành ba chương chính như sau:

Chương 1 Cơ sở lý luận về công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn của tổ trưởng tại trường trung học phổ thông

Chương 2 Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn của tổ trưởng tại các trường trung học phổ thông huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương

Chương 3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của tổ trưởng trường Trung học phổ thông huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương

Thực chất công tác quản lý hoạt động chuyên môn trong nhà trường trung học là việc Hiệu trưởng chỉ đạo tổ trưởng các tổ chuyên môn quản lý hoạt động chuyên môn của giáo viên Chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn trong nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào quá trình quản lí của người tổ trưởng chuyên môn đối với tổ

Việc nghiên cứu công tác quản lý hoạt động TCM là một vấn đề hết sức quan trọng và cần thiết trong giai đoạn hiện nay Bởi các hoạt động chuyên môn triển khai đến giáo viên thông qua tổ chuyên môn Tổ trưởng chuyên môn là người chỉ đạo các hoạt động chuyên môn của tổ theo sự chỉ đạo của hiệu trưởng, theo kế hoạch nhà trường, chịu trách nhiệm chất lượng chuyên môn của tổ

Những đề tài nghiên cứu có liên quan đến việc quản lí tổ chuyên môn được công

bố trên tạp chí chuyên ngành có thể kể ra như:

Đề tài: “Đổi mới sinh hoạt chuyên môn theo hướng xây dựng văn hóa học tập ở nhà trường thông qua nghiên cứu bài học” của tiến sĩ Vũ Thị Sơn 2011, tạp chí Giáo dục số 269 kì 1

Đề tài: “Thực trạng và biện pháp quản lý của hiệu trưởng trường trung học phổ thông nhằm nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn” của thạc sĩ Trần Văn Quang

2011, tạp chí Giáo dục số 257 kì 1

Đề tài: “Xây dựng đội ngũ giáo viên đầu đàn ở tổ chuyên môn trường trung học phổ thông” của thạc sĩ Trần Thị Hải Yến 2012, tạp chí quản lý Giáo dục số 36

Tuy nhiên, các bài viết khoa học, luận văn kể trên chưa có công trình nào tập trung nghiên cứu về quản lý hoạt động của TCM của tổ trưởng tại các trường THPT huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương để làm căn cứ cho việc dự báo và đề xuất các biện pháp quản lý TCM trên địa bàn

1.2 Một số khái niệm liên quan đến đề tài

1.2.1 Quản lý

Quản lý là một hiện tượng xã hội xuất hiện rất sớm, là một phạm trù tồn tại khách quan được ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi chế độ, mọi quốc gia trong mọi thời đại Quản lý trở thành nhân tố của sự phát triển, nó được biểu hiện trong mối quan hệ giữa con người với con người

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang “Quản lý là sự tác động có định hướng, có

kế hoạch của chủ thể quản lý lên đối tượng bị quản lý trong một tổ chức để vận hành

tổ chức, nhằm đạt được mục tiêu nhất định” [23]

Theo tác giả Trần Kiểm “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất [16]

14

Như vậy có thể xem quản lý là một quá trình tác động có mục đích có kế hoạch nhằm gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý, thông qua cơ chế quản lý, nhằm đạt được mục đích của quản lý

Những định nghĩa trên tuy có khác nhau về cách diễn đạt, về góc độ tiếp cận, nhưng đều thống nhất ở điểm chung: Quản lý là quá trình tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất

các tiềm năng và cơ hội của tổ chức để đạt mục tiêu đề ra

1.2.2 Quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục (QLGD) là một bộ phận của quản lý xã hội Nói đến quản lý giáo dục là nói đến quản lý mọi hoạt động giáo dục trong xã hội Các nhà nghiên cứu giáo dục và quản lý giáo dục đã đưa ra một số quan niệm về quản lý giáo dục như sau:

Theo tác giả Trần Kiểm, khái niệm quản lý giáo dục đối với cấp vĩ mô:

“Quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống những tác động tự giác, có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong

và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường” [17]

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là điều hành phối hợp các lực lượng nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ mà cho mọi người Cho nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân” [8]

Theo tác giả Phạm Minh Hạc “Quản lý giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý, nhằm làm cho hệ thống vận hành theo đường lối nguyên lý của Đảng, thực hiện các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa, điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ thống giáo dục đến mục tiêu dự kiến tiến bộ trạng thái về chất” [12]

15

Từ những cách định nghĩa trên, chúng tôi hiểu quản lý giáo dục là quá trình tác động có ý thức được định hướng của chủ thể quản lý lên các thành tố của hoạt động giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu của giáo dục một cách hiệu quả

Theo tác giả Phạm Minh Hạc “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh” [11]

Tóm lại, nhà trường là một thành tố cơ bản của hệ thống giáo dục nên quản lý nhà trường cũng được hiểu như là một bộ phận của QLGD Thực chất của quản lý nhà trường, suy cho cùng là tạo điều kiện cho các hoạt động trong nhà trường vận hành theo đúng mục tiêu, tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

1.2.4 Tổ chuyên môn

Hiệu trưởng, các Phó Hiệu trưởng, giáo viên, viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, cán bộ làm công tác tư vấn cho học sinh của trường trung học được

tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm môn học hoặc nhóm các hoạt động

ở từng cấp học THCS, THPT Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng bổ nhiệm trên cơ sở giới thiệu của tổ chuyên môn và giao nhiệm vụ vào đầu năm học [4]

1.2.5 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn

16

Theo tác giả Trần Văn Quang: “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm tổ chức, điều khiển hoạt động của tổ chuyên môn để thực hiện mục tiêu quản lý đã đề

ra Quản lý hoạt động tổ chuyên môn hướng tới việc sử dụng có hiệu quả những nguồn lực (đầu vào) dành cho giáo dục để đạt được kết quả (đầu ra) có chất lượng cao nhất [24]

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn chủ yếu tác động của tổ trưởng đến tập thể giáo viên trong tổ chuyên môn để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình giáo dục học sinh theo mục tiêu đào tạo

Dạy học - giáo dục là hoạt động trung tâm của nhà trường Mọi hoạt động đa dạng và phức tạp trong nhà trường đều hướng vào tiêu điểm này Vì vậy công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn của tổ trưởng thực chất là quản lý quá trình dạy học, giáo dục trong nhà trường

1.3 Trường trung học phổ thông và tổ chuyên môn trong trường trung học phổ thông

1.3.1 Trường trung học phổ thông trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.3.1.1 Vị trí, chức năng của trường trung học phổ thông

Trường THPT có một vị trí và tầm quan trọng hết sức to lớn đối với ngành giáo dục nói riêng cũng như đối với nền kinh tế quốc dân nói chung, vì chất lượng giáo dục đào tạo bậc THPT ảnh hưởng lớn đến chất lượng đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước

Trường THPT giáo dục những tri thức phổ thông cơ bản, lao động kỹ thuật tổng hợp, hướng nghiệp và dạy nghề phổ thông Nhà trường có nhiệm vụ chuyển kiến thức văn hóa cơ bản của học sinh thành tiềm năng kỹ thuật công nghệ để sau khi tốt nghiệp học sinh có khả năng học tiếp lên các bậc học cao hơn hoặc học nghề để có thể vận dụng trong cuộc sống, phát triển bản thân

Trường THPT thực hiện phân hóa trong dạy học đáp ứng nhu cầu, hứng thú và khả năng của mỗi học sinh Mức độ thực hiện việc phân hóa đảm bảo tính phổ thông

17

với nội dung giáo dục mang tính chất nền tảng, làm cơ sở cho sự phát triển toàn diện nhân cách của học sinh

1.3.1.2 Mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục trung học phổ thông

Mục tiêu của giáo dục trung học phổ thông, điều 27 luật Giáo dục ghi rõ:

- Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Giáo dục trung học phổ thông nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động

Nội dung giáo dục phổ thông phải bảo đảm tính phổ thông, cơ bản, toàn diện, hướng nghiệp và có hệ thống; gắn với thực tiễn cuộc sống, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi của học sinh, đáp ứng mục tiêu giáo dục ở mỗi cấp học

Giáo dục trung học phổ thông phải củng cố, phát triển những nội dung đã học ở trung học cơ sở (THCS), hoàn thành nội dung giáo dục phổ thông; ngoài nội dung chủ yếu nhằm bảo đảm chuẩn kiến thức phổ thông, cơ bản, toàn diện và hướng nghiệp cho mọi học sinh còn có nội dung nâng cao ở một số môn học để phát triển năng lực, đáp ứng nguyện vọng của học sinh

Về nội dung, phương pháp giáo dục phổ thông, điều 28 của Luật Giáo dục ghi rõ:

Nội dung giáo dục phổ thông phải bảo đảm tính phổ thông, cơ bản, toàn diện, hướng nghiệp và có hệ thống; gắn với thực tiên cuộc sống, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi của học sinh, đáp ứng mục tiêu giáo dục ở mỗi cấp học

Giáo dục trung học phổ thông phải củng cố, phát triển những nội dung đã học

ở trung học cơ sở, hoàn thành nội dung giáo dục phổ thông; ngoài nội dung chủ yếu

18

nhằm bảo đảm chuẩn kiến thức phổ thông, cơ bản, toàn diện và hướng nghiệp cho mọi học sinh còn có nội dung nâng cao ở một số môn học để phát triển năng lực, đáp ứng nguyện vọng của học sinh

Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiên; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh [25]

1.3.1.3 Cơ cấu tổ chức và mô hình hoạt động

Tổ chức được hiểu là tập hợp hai hay nhiều người cùng hoạt động trong những trạng thái và cơ cấu nhất định để đạt được mục tiêu chung Như vậy, có thể hiểu tổ chức như một nhóm người có những cấu trúc nhất định, có mục đích hoạt động chung

Hệ thống tổ chức quản lý của trường trung học là một chỉnh thể gồm các bộ phận có chức năng, quyền hạn trách nhiệm cụ thể, có mối liên hệ ràng buộc lẫn nhau, được bố trí thành từng tổ, thực hiện các chức năng quản lý nhằm đạt được mục tiêu xác định Mỗi bộ phận của trường có tính độc lập tương đối, có chức năng, nhiệm vụ

và quyền hạn nhất định Cơ cấu tổ chức các trường trung học Việt Nam hiện nay thường sử dụng cơ cấu trực tuyến-chức năng - tham mưu

Điều 4 của Điều lệ trường trung học phổ thông quy định:

Trường trung học được tổ chức theo hai loại hình: công lập và tư thục

Trường công lập do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định thành lập và Nhà nước trực tiếp quản lý Nguồn đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và kinh phí cho chi thường xuyên chủ yếu do ngân sách nhà nước bảo đảm [4]

Trường tư thục do các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế hoặc cá nhân thành lập khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép Nguồn đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và kinh phí hoạt động của trường tư thục là nguồn ngoài ngân sách nhà nước [4]

19

1.3.2 Tổ chuyên môn trong trường trung học phổ thông

1.3.2.1 Vị trí, chức năng của tổ chuyên môn

Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành của trường THCS, THPT Các tổ chuyên môn có mối quan hệ hợp tác với nhau, phối hợp với các bộ phận nghiệp vụ khác và các tổ chức đoàn thể trong việc thực hiện các nhiệm vụ của tổ và các nhiệm

vụ khác của chiến lược phát triển nhà trường để đưa nhà trường, chương trình giáo dục và các hoạt động giáo dục hướng tới mục tiêu giáo dục

Tổ chuyên môn là nơi trực tiếp triển khai các mặt hoạt động của nhà trường, trong đó trọng tâm là hoạt động dạy học và giáo dục

Tổ chuyên môn có vai trò quan trọng trong việc xây dựng chương trình, kế hoạch hoạt động của tổ, động viên, giúp đỡ nhau dạy tốt, trao đổi kinh nghiệm để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên (GV); quản lý hoạt động của các thành viên trong tổ, tham gia dự giờ, trao đổi, góp ý kinh nghiệm giảng dạy, nghiên cứu khoa học; đổi mới phương pháp dạy học và giáo dục

Đặc biệt, TCM là nơi tập hợp, đoàn kết, tìm hiểu nắm vững tâm tư, tình cảm và những khó khăn trong đời sống của các GV trong tổ, kịp thời động viên, giúp đỡ GV trong tổ hoàn thành tốt nhiệm vụ của người GV trong trường trung học

Vì vậy, TCM là một tổ chức cơ sở trực tiếp chỉ đạo hoạt động của GV, thống nhất thực hiện các kế hoạch của nhà trường, chịu sự chỉ đạo của hiệu trưởng Tổ trưởng trực tiếp quản lý đảm bảo xây dựng, thiết lập bầu không khí đoàn kết, thống nhất để hoàn thành nhiệm vụ nhằm nâng cao chất lượng dạy - học trong nhà trường

1.3.2.2 Cấu tạo và phân loại tổ chuyên môn

Tổ chuyên môn là một bộ phận của nhà trường, gồm một nhóm giáo viên (từ 3 người trở lên) cùng giảng dạy về một môn học hay một nhóm môn học hay một nhóm viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, tư vấn học đường được tổ chức lại để cùng nhau thực hiện các nhiệm vụ theo qui định tại khoản 2 điều 16 của Điều lệ nhà trường [4]

Mỗi TCM có tổ trưởng và từ 1 - 2 tổ phó do hiệu trưởng bổ nhiệm vào đầu năm học

20

Trong trường trung học có 2 loại TCM phổ biến: Tổ đơn môn và tổ liên môn Đối với những trường THPT có qui mô lớn thì có tổ đơn môn (tổ Toán, tổ Lý, tổ Văn,.), những trường qui mô nhỏ và ở cấp THCS thường có tổ liên môn (tổ khoa học

tự nhiên, tổ khoa học xã hội, hay tổ Toán - Lý, Tổ Hóa-Sinh, Tổ Văn - Nhạc) Nhiều khi trong một trường cũng có cả hai loại TCM môn này Đối với tổ liên môn, trong sinh hoạt chuyên môn đôi khi lại được tách thành các nhóm chuyên môn để sinh hoạt theo điều kiện thực tế và yêu cầu triển khai nhiệm vụ

1.3.2.3 Nhiệm vụ của tổ chuyên môn

Tổ chuyên môn có các nhiệm vụ sau:

Một là, xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phối chương trình và các hoạt động giáo dục khác của nhà trường;

Hai là, tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học

và các quy định khác hiện hành;

Ba là, giới thiệu tổ trưởng, tổ phó;

Bốn là, đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên

Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần và có thể họp đột xuất theo yêu cầu công việc hay khi hiệu trưởng yêu cầu [4]

1.3.2.4 Tiêu chuẩn đánh giá hoạt động chuyên môn

Quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường THPT ban hành theo Quyết định số 80/2008/QĐ-BGD&ĐT ngày 30/12/2008 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Tổ chuyên môn của nhà trường hoàn thành các nhiệm vụ theo quy định:

- Hoàn thành các nhiệm vụ theo quy định tại khoản 2 Điều 16 của Điều lệ trường trung học;

- Sinh hoạt ít nhất hai tuần một lần về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và các

hoạt động giáo dục khác;

- Hằng tháng, rà soát, đánh giá để cải tiến các biện pháp thực hiện nhiệm vụ được giao [5]

21

1.4 Tổ trưởng chuyên môn tại trường trung học phổ thông

1.4.1 Vị trí, vai trò tổ trưởng chuyên môn

Tổ trưởng chuyên môn (TTCM) do Hiệu trưởng bổ nhiệm vào đầu mỗi năm học Nhiệm kỳ của TTCM là một năm, hết một năm học có thể bổ nhiệm lại hoặc bổ nhiệm mới tùy theo điều kiện và yêu cầu của từng trường

TTCM là người chịu trách nhiệm cao nhất về chất lượng giảng dạy và lao động sư phạm của GV trong phạm vi các môn học của TCM được phân công đảm trách

TTCM là một cán bộ quản lý, được hưởng phụ cấp chức vụ theo các văn bản qui định hiện hành [7]

TTCM là người đóng vai trò trung tâm trong hoạt động quản lý chuyên môn của tổ và là một mắc xích trong hệ thống quản lý của nhà trường Các quyết định của hiệu trưởng đều thông qua tổ trưởng để chuyển đến giáo viên TTCM trực tiếp nhận các chủ trương từ hiệu trưởng để triển khai các hoạt động tổ, đồng thời cũng là người đại diện TCM phản ánh những ý kiến của tập thể giáo viên trong tổ đến hiệu trưởng

Để TCM hoạt động tốt, nâng cao được chất lượng giảng dạy, giáo dục, bản thân người tổ trưởng phải nhận thức được vai trò và vị trí to lớn của người TTCM trong nhà trường TTCM phải là những giáo viên có chuyên môn vững, có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, có kiến thức cơ bản về lý luận và nghiệp vụ quản lý để từ đó tổ chức, lãnh đạo, điều hành tổ hoạt động một cách khoa học, sáng tạo có hiệu quả cao

Tóm lại, tổ trưởng chuyên môn có vai trò rất quan trọng trong nhà trường, họ

là người quản lý cấp vi mô, là hạt nhân quan trọng nhất để người hiệu trưởng tổ chức quản lý nhà trường một cách hiệu quả Chính vì thế, tổ trưởng phải được học tập, bồi dưỡng những kiến thức và kỹ năng quản lý nói chung, quản lý giáo dục nói riêng thì mới lãnh đạo tổ chuyên môn một cách khoa học và đạt hiệu quả như mong muốn

1.4.2 Tiêu chuẩn tổ trưởng chuyên môn

TTCM là một GV nên phải đảm bảo các qui định về tiêu chuẩn trình độ chuyên môn nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức của nhà giáo qui định trong chuẩn nghề nghiệp

GV

22

TTCM phải là người có khả năng xây dựng kế hoạch; điều hành tổ chức, hoạt động của tổ theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ GD&ĐT và kế hoạch năm học của nhà trường; tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho

GV trong tổ; đánh giá, xếp loại và đề xuất khen thưởng, kỷ luật GV thuộc tổ mình quản lý

- Có phẩm chất đạo đức tốt

- Có uy tín đối với đồng nghiệp, học sinh

- Vững vàng về tư tưởng chính trị

- Có ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm cao

- Sống trung thực, lành mạnh, là tấm gương tốt cho học sinh và đồng nghiệp

- Đoàn kết và hợp tác với đồng nghiệp

- Dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm

- Công bằng, trung thực và có sức khỏe tốt

- Đạt trình độ chuẩn về chuyên môn, giảng dạy đạt từ khá trở lên

- Có năng lực lãnh đạo, quản lý (tập hợp lực lượng, định hướng dẫn dắt, lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra đánh giá)

- Có năng lực, trình độ, kinh nghiệm chuyên môn

- Có khả năng tập hợp giáo viên trong tổ, biết lắng nghe, tạo sự đoàn kết trong

tổ, gương mẫu, công bằng, kiên trì, khéo léo trong giao tiếp, ứng xử

- Có năng lực tổ chức hoạt động chuyên môn

- Có năng lực kiểm tra đánh giá chuyên môn

- Có năng lực tư vấn chuyên môn cho lãnh đạo trường

Có thể khẳng định phẩm chất, năng lực của người TTCM là điều kiện cơ bản

để lãnh đạo tổ chuyên môn thực hiện thành công nhiệm vụ, góp phần vào thắng lợi chung của sự nghiệp giáo dục toàn diện nhà trường [7]

1.4.3 Nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn

Tổ trưởng chuyên môn có các nhiệm vụ sau:

23

1.4.3.1 Quản lý giảng dạy của giáo viên

Các nội dung quản lí hoạt động giảng dạy của giáo viên gồm:

- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần, tháng, học kì và cả năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động khác theo

kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và

kế hoạch năm học của nhà trường;

- Xây dựng kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, tự chọn, ôn thi tốt nghiệp, dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém;

- Xây dựng kế hoạch cụ thể về sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học đúng,

đủ theo các tiết trong phân phối chương trình;

- Hướng dẫn xây dựng và quản lý việc thực hiện kế hoạch cá nhân, soạn giảng của tổ viên (kế hoạch cá nhân dạy chuyên đề, tự chọn, ôn thi tốt nghiệp, dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình; soạn giáo án theo phân phối chương trình, chuẩn kiến thức, kỹ năng và sách giáo khoa, thảo luận các bài soạn khó; viết sáng kiến kinh nghiệm về nâng cao chất lượng dạy học, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá, phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém );

- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên trong tổ, giáo viên mới tuyển dụng (đổi mới phương pháp dạy học; đổi mới kiểm tra, đánh giá; dạy học theo chuẩn kiến thức kỹ năng; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học, ứng dụng CNTT trong dạy học góp phần đổi mới phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra, đánh giá )

- Điều hành hoạt động của tổ: tổ chức các cuộc họp tổ theo định kì (2 lần/ tháng) quy định về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và các hoạt động giáo dục khác; lưu trữ hồ sơ của tổ; thực hiện báo cáo cho Hiệu trưởng theo quy định;

- Quản lý, kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của giáo viên (thực hiện hồ sơ chuyên môn; soạn giảng theo kế hoạch dạy học và phân phối chương trình,

24

chuẩn kiến thức kỹ năng; ra đề kiểm tra, thực hiện việc cho điểm theo quy định; kế hoạch dự giờ của các thành viên trong tổ );

- Dự giờ giáo viên trong tổ theo quy định (4 tiết/giáo viên/năm học);

- Các hoạt động khác: đánh giá, xếp loại giáo viên; đề xuất khen thưởng, kỷ luật giáo viên Việc này đỏi hỏi tổ trưởng chuyên môn phải nắm thật rõ về tổ viên

của mình về ưu điểm, hạn chế trong việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy được phân công [7]

1.4.3.2 Quản lý học tập của học sinh

Các nội dung quản lí hoạt động học tập của học sinh gồm:

- Nắm được kết quả học tập của học sinh thuộc bộ môn quản lý để có biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục;

- Đề xuất, xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt động nội, ngoại khóa để thực hiện mục tiêu giáo dục

- Quản lý cơ sở vật chất của tổ chuyên môn

- Các hoạt động khác (theo sự phân công của Hiệu trưởng) [7]

Nhiệm vụ của TTCM rất đa dạng, phong phú nhiều công việc nên không ít khó khăn Các loại công việc là sự kết hợp chuyên môn với công tác quản lý TTCM vừa có trách nhiệm với các thành viên trong tổ, vừa có trách nhiệm trước lãnh đạo nhà trường Để hoàn thành tốt vai trò và nhiệm vụ của mình TTCM cần không ngừng phấn đấu và rèn luyện để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức qua đó nâng cao uy tín của mình trong bộ môn và trong trường

1.4.4 Quyền hạn của tổ trưởng chuyên môn

Tổ trưởng chuyên môn là người chịu trách nhiệm trước Hiệu trưởng về việc thực hiện chất lượng giảng dạy và giáo dục của các thành viên trong tổ Do đó tổ trưởng tổ chuyên môn có quyền sau:

- Quyền quản lý, điều hành các hoạt động của tổ: lập kế hoạch, phân công nhiệm

vụ, triệu tập, hội ý, họp tổ

- Quyền quyết định các nội dung sinh hoạt tổ trên cơ sở các kế hoạch

25

- Quyền theo dõi, đôn đốc, nhắc nhở, động viên và kiểm tra thực hiện các nhiệm

vụ của các thành viên trong tổ, giúp hiệu trưởng có cơ sở đánh giá giáo viên một cách chính xác

- Quyền được tham dự các cuộc họp, hội nghị chuyên môn có liên quan đến chương trình của các môn của tổ khi cấp trên tổ chức

- Quyền được ưu tiên bồi dưỡng về chuyên môn do Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT tổ chức, được hưởng các chế độ chính sách về mặt vật chất và tinh thần theo các văn bản pháp luật hiện hành

- Quyền tư vấn, đề xuất với Hiệu trưởng những vấn đề về chuyên môn Đề nghị Hiệu trưởng tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho việc dạy- học của các môn học mà tổ phụ trách

- Quyền tham gia vào hội đồng thi đua khen thưởng của nhà trường, là một trong những thành viên chính thức của hội đồng [7]

Tổ chuyên môn trong trường học có vị trí, vai trò, chức năng và nhiệm vụ rất quan trọng đối với chất lượng, hiệu quả của quá trình dạy và học Để đảm bảo chất lượng, hiệu quả cần có hoạt động thực tiễn của người tổ trưởng và các thành viên trong tổ chuyên môn Do vậy, người tổ trưởng cần phải nhận thức sâu sắc, đúng đắn,

có tinh thần trách nhiệm cao, có đầy đủ phẩm chất và năng lực, biết cách quản lý tổ một cách khoa học

1.5 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường trung học phổ thông

1.5.1 Mục tiêu quản lý hoạt động tổ chuyên môn

Mục đích của quản lý nhà trường là đưa nhà trường từ trạng thái đang có tiến lên một trạng thái phát triển mới bằng phương thức xây dựng và phát triển mạnh mẽ các nguồn lực phục vụ cho việc tăng cường chất lượng giáo dục

Mục tiêu quản lý là trạng thái mong đợi mà nhà quản lý muốn đạt được trong tương lai cho tổ chức mình Mục tiêu quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT là góp phần nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục

1.5.2 Chức năng quản lý hoạt động tổ chuyên môn

26

Chức năng quản lý hoạt động TCM chính là hình thức quản lý mà chủ thể tác động lên khách thể quản lý nhằm thực hiện mục tiêu đã định Hoạt động quản lý có nhiều chức năng nhưng có bốn chức năng cơ bản có mối liên hệ chặt chẽ với nhau: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra

1.5.2.1 Chức năng lập kế hoạch

Chức năng lập kế hoạch là chức năng cơ bản nhất trong số các chức năng quản

lý là xác định mục đích, mục tiêu của tổ chức, là biện pháp chương trình hành động, các bước đi để đạt được mục tiêu, mục đích quản lý đó trong thời gian nhất định

Nội dung chức năng lập kế hoạch gồm:

- Nhận thức đầy đủ về yêu cầu của cấp trên thông qua chỉ thị, nghị quyết

- Phân tích bối cảnh, xác định mục tiêu phát triển TCM

- Xác định nguồn lực cần thiết cho việc thực hiện kế hoạch hoạt động TCM

- Lập các kế hoạch thực hiện mục tiêu

1.5.2.2 Chức năng tổ chức

Chức năng tổ chức là quá trình tiếp nhận, phân phối, sắp xếp các nguồn lực tạo

ra một cơ cấu tổ chức thích hợp đảm bảo thực hiện tốt mục tiêu đề ra để tổ chức phát triển

Nội dung chức năng tổ chức:

- Xây dựng cơ cấu tổ chức hoạt động TCM hợp lý và năng động, phù hợp với yêu cầu thực thi nhiệm vụ

- Xây dựng, phát triển đội ngũ đảm bảo yêu cầu hoạt động TCM

- Xác lập mối quan hệ và cơ chế hoạt động TCM

- Tổ chức thực hiện hoạt động TCM một cách khoa học

1.5.2.3 Chức năng chỉ đạo

Chức năng chỉ đạo là quá trình tác động, ảnh hưởng tới hành vi thái độ của cấp dưới thông qua các hoạt động hướng dẫn, giúp đỡ, đôn đốc, động viên và thúc đẩy những người dưới quyền làm việc với hiệu quả cao nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra

Nội dung chức năng chỉ đạo gồm:

- Xây dựng môi trường thúc đẩy các hoạt động TCM phát triển

1.5.2.4 Chức năng kiểm tra

Chức năng kiểm tra là quá trình xem xét thực tiễn, đánh giá thực trạng, khuyến khích những cái tốt, phát hiện những sai phạm, điều chỉnh nhằm đạt tới những mục tiêu đặt ra và góp phần đưa toàn bộ hệ thống được quản lý lên một trình độ cao hơn

Nội dung chức năng kiểm tra gồm:

- Xác định các tiêu chuẩn để đánh giá hoạt động TCM

- Đánh giá kết quả thực tế thông qua việc thu thập thông tin về đối tượng được kiểm tra, so sánh kết quả đo đạc thực tế với chuẩn để phát hiện mức

độ thực hiện tốt, vừa, xấu của các đối tượng quản lý

Chức năng kiểm tra đòi hỏi phải được tiến hành một cách bài bản theo một qui trình khoa học đảm bảo cho việc đánh giá khách quan, chính xác, trung thực và công khai; phải kịp thời động viên, khen thưởng hay nhắc nhở, phê bình

1.5.3 Nội dung quản lý hoạt động tổ chuyên môn

1.5.3.1 Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch

a Tổ trưởng xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch tổ chuyên môn

Trong hoạt động của TCM ở trường THCS và THPT, có nhiều loại kế hoạch được xây dựng và thực hiện, nhưng có 2 loại kế hoạch cơ bản và phổ biến, đó là: kế hoạch năm học của tổ chuyên môn, kế hoạch hoạt động trong năm học của giáo viên

Kế hoạch của TCM là bản dự kiến kế hoạch triển khai tất cả các hoạt động của TCM trong một năm học, nhằm thực hiện những mục tiêu phát triển của TCM và của nhà trường [7]

28

Kế hoạch của TCM phải chính xác hóa và cụ thể hóa các nhiệm vụ và chỉ tiêu của kế hoạch chuyên môn và kế hoạch năm học của nhà trường ở từng đơn vị tổ cho phù hợp Kế hoạch TCM phải thể hiện sự định mức, sự lượng hóa cụ thể các nhiệm

vụ được giao, đặc biệt phải xây dựng được một hệ thống biện pháp có hiệu lực, đồng thời phải xây dựng được một chương trình hoạt động cụ thể TTCM cần theo dõi, kiểm tra, đôn đốc sát sao, tạo điều kiện tốt nhất cho GV đạt được mục tiêu đề ra trong

kế hoạch

Quy trình xây dựng kế hoạch TCM:

- Bước 1: Tổ trưởng chuyên môn lập dự thảo kế hoạch năm học

Căn cứ vào dự thảo kế hoạch năm học của nhà trường, tham khảo các chủ trương, nhiệm vụ năm học của Phòng GD&ĐT, Sở GD&ĐT, TTCM xây dựng dự thảo kế hoạch hoạt động của TCM

Để viết dự thảo kế hoạch năm học của TCM, TTCM tiến hành các việc sau:

+ Thu thập, xử lý thông tin,

+ Xác định các mục tiêu và nhiệm vụ cho năm học mới,

+ Xây dựng yêu cầu và các chỉ tiêu,

+ Xác định các biện pháp thực hiện,

+ Dự kiến bố trí công việc và thời gian thực hiện

Sau khi đã xác định các nhiệm vụ, TTCM xác định rõ các bước và lộ trình thực hiện công việc của TCM trong năm học và phân công trách nhiệm cho các thành viên

- Bước 2: Thông qua, lấy ý kiến đóng góp của tập thể

Sau khi hoàn thành dự thảo kế hoạch năm học, TTCM gửi dự thảo cho các thành viên trong tổ để họ nghiên cứu trước Việc này giúp các thành viên có thời gian chủ động phát hiện ra những vấn đề để bổ khuyết, điều chỉnh cho dự thảo kế hoạch

- Bước 3: Điều chỉnh, hoàn thiện chỉnh lý dự thảo kế hoạch

TTCM lĩnh hội, phân tích và chọn lọc 2 nguồn thông tin:

+ Các ý kiến đóng góp của tập thể giáo viên trong tổ

+ Kế hoạch năm học của nhà trường đã được ban hành

29

- Bước 4: Gửi dự thảo kế hoạch cho Hiệu trưởng phê duyệt

- Bước 5: Công bố và thực hiện kế hoạch

b Tổ trưởng chuyên môn hướng dẫn GV xây dựng và thực hiện kế hoạch cá nhân

Kế hoạch chuyên môn của GV là bản dự kiến của GV về những công việc sẽ làm trong năm học, với mục tiêu, cách thức, trình tự, thời hạn tiến hành cụ thể nhằm phát triển cá nhân phù hợp với mục tiêu phát triển của TCM và của nhà trường [7]

TTCM tự nhận thức đầy đủ ý nghĩa của nhiệm vụ tổ chức, hướng dẫn GV trong TCM xây dựng kế hoạch cá nhân: đây là một trong những chức trách, nhiệm vụ

và nội dung quản lý, chỉ đạo TCM, có ý nghĩa đối với công tác quản lý TCM và quản

lý nhà trường Vì vậy tổ trưởng chuyên môn cần:

- Làm cho GV hiểu được ý nghĩa của kế hoạch cá nhân đối với sự phát triển nghề nghiệp của mỗi nhà giáo

- Có trách nhiệm hướng dẫn GV về mục đích, yêu cầu, nội dung và phương pháp xây dựng kế hoạch cá nhân

- Có vai trò tổ chức xây dựng và quản lý quá trình thực hiện kế hoạch cá nhân của các GV trong tổ

1.5.3.2 Quản lý hoạt động dạy học

Các nội dung quản lý hoạt động dạy học của tổ trưởng chuyên môn gồm:

a Giúp giáo viên thực hiện chương trình

Chương trình dạy học là văn kiện có tính pháp quy do Nhà nước ban hành Về nguyên tắc chương trình dạy học là pháp lệnh của Nhà nước do Bộ Giáo dục - Đào tạo ban hành, người giáo viên phải thực hiện nghiêm chỉnh, không được tùy tiện thay đổi, thêm bớt làm sai lệch chương trình dạy học [28]

TTCM yêu cầu giáo viên nghiên cứu kỹ chương trình ở các khối lớp được phân công giảng dạy Đồng thời nghiên cứu thêm chương trình toàn cấp (các khối lớp không giảng dạy nhưng giáo viên cần nắm được để thấy vị trí và yêu cầu về trình độ kiến thức mà khối mình cần đạt)

30

Trong các buổi sinh hoạt chuyên môn, TTCM cần tổ chức cho giáo viên thảo luận những vấn đề mới và khó trong chương trình, thống nhất những vấn đề trọng tâm

TTCM dự kiến những vấn đề có thể nảy sinh trong quá trình thực hiện chương trình và dự kiến biện pháp giải quyết khả thi theo khả năng của giáo viên trong TCM, những điều kiện vật chất kỹ thuật cần có

TTCM chỉ đạo việc thực hiện chương trình của GV phải đúng và đủ, TTCM cần có sự chỉ đạo cụ thể cho GV trong tổ lập kế hoạch bộ môn Trong kế hoạch phải xây dựng lịch thi học kỳ, phản ánh những hoạt động cần lưu ý trong chương trình (kiểm tra định kì, thực hành, ôn tập, tổng kết ngoại khóa…) Kế hoạch dạy học của

GV được trao đổi trong TCM, TTCM và hiệu trưởng góp ý, duyệt kế hoạch

TTCM theo dõi, đôn đốc việc thực hiện chương trình ở TCM thông qua sổ đầu bài, phiếu báo giảng, dự giờ, việc sử dụng thiết bị dạy học, vở ghi bài của học sinh và báo cáo đầy đủ các thông tin theo yêu cầu của hiệu trưởng;

b Quản lý việc soạn bài và chuẩn bị giờ lên lớp của GV

Việc soạn bài và chuẩn bị giờ lên lớp quyết định đến chất lượng giờ lên lớp và chất lượng quá trình dạy học Soạn bài là khâu quan trọng chuẩn bị cho một giờ lên lớp, là lao động sáng tạo thể hiện sự lựa chọn của giáo viên về nội dung, phương pháp hình thức tổ chức dạy học và sự lựa chọn những thiết bị phục vụ cho bài dạy Sự lựa chọn phải phù hợp với nội dung từng bài dạy, đúng yêu cầu quy định, sát với học sinh theo lứa tuổi và phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường Quản lý việc soạn bài và chuẩn bị giờ lên lớp là một hoạt động quản lý cần thiết để nâng cao hiệu quả của việc dạy và học

Các hoạt động giúp giáo viên chuẩn bị bài dạy có chất lượng tốt

Đầu năm học TTCM tổ chức cho giáo viên trong tổ trao đổi những vấn đề liên quan đến việc chuẩn bị cho giảng dạy để có định hướng chung thống nhất trong tổ sau đó tổng hợp và báo cáo cho hiệu trưởng (hoặc phó hiệu trưởng) những việc phải làm của tổ trong cả năm học;

- Tổ chức cho giáo viên trao đổi các tài liệu tham khảo;

- Tổ chức cho giáo viên làm đồ dùng dạy học, nghiên cứu sử dụng có hiệu quả các đồ dùng dạy học hiện có của nhà trường;

Hàng tuần, TTCM kiểm tra việc soạn bài của giáo viên trong buổi sinh hoạt TCM (có báo cáo kết quả kiểm tra trong biên bản sinh hoạt TCM); Kiểm tra phiếu báo giảng của giáo viên cho tuần sau Sau khi kiểm tra phải có nhận xét, góp ý một cách cụ thể giúp giáo viên rút kinh nghiệm soạn bài tốt hơn [28]

c Quản lý việc dạy học trên lớp

Giờ học là yếu tố quan trọng cơ bản có tính chất quyết định kết quả đào tạo giáo dục của nhà trường Trước hết, giờ học mang tính bắt buộc đối với mọi học sinh, trên cơ sở chương trình do Bộ Giáo dục - Đào tạo ban hành, giờ học chiếm phần lớn thời gian của quá trình đào tạo

Các hoạt động nâng cao chất lượng giờ dạy trên lớp của giáo viên gồm:

- TTCM tổ chức cho giáo viên nghiên cứu vận dụng các phương pháp dạy học mới vào các giờ dạy

- TTCM xây dựng kế hoạch dự giờ của tổ trong cả năm học căn cứ vào thực

tế tình hình đội ngũ của tổ Tổ chức việc dự giờ và phân tích sư phạm giờ dạy của giáo viên trong phạm vi tổ

- Động viên giáo viên đăng ký giờ dạy tốt;

- Tổ chức thao giảng về đổi mới phương pháp và hình thức dạy học;

32

- TTCM kiểm tra việc lên lớp theo phiếu báo giảng, việc dạy thay dạy bù, việc thực hiện nề nếp giảng dạy của giáo viên trong tổ Kịp thời phản ánh cho Hiệu trưởng (hoặc phó Hiệu trưởng) những việc liên quan đến giờ lên lớp để có biện pháp giải quyết [28]

d Tổ chức các hoạt động khác

- Các hoạt động ngoại khóa:

Các hoạt động ngoại khóa tạo điều kiện cho học sinh khả năng mở rộng và đào sâu tri thức khoa học đã được tiếp thu ở chương trình bắt buộc Đồng thời tạo thêm hứng thú học tập và làm phát triển thêm năng lực riêng của từng học sinh

+ Các hoạt động ngoại khóa có thể là Câu lạc bộ khoa học, các hội thi, tham quan học tập,

+ Tổ trưởng phân công giáo viên phụ trách từng hoạt động Giáo viên được phân công chịu trách nhiệm lên kế hoạch và tổ chức thực hiện [28]

- Tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh kém

TTCM xác định đối tượng, xây dựng nội dung bồi dưỡng và phụ đạo, phân công giáo viên phụ trách, kiểm tra đánh giá sự tiến bộ của học sinh trong từng giai đoạn

e Tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Kết quả học tập của học sinh là căn cứ để đánh giá kết quả giảng dạy của giáo

viên và là căn cứ để điều chỉnh quá trình dạy học Các nội dung của hoạt động kiểm

tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh gồm:

- TTCM tổ chức cho giáo viên trong tổ nghiên cứu nắm vững các qui định về kiểm tra, đánh giá, xếp loại học tập của học sinh Thực hiện tốt kế hoạch kiểm tra, thi của nhà trường;

- Bảo đảm tất cả các đề kiểm tra đều được chuẩn bị kỹ và có đáp án kèm theo để hạn chế việc cho điểm theo cảm tính;

- Yêu cầu GV thực hiện tốt việc đổi mới kiểm tra đánh giá theo chuẩn kiến thức kỹ năng và được chia ra làm nhiều cấp độ: hiểu – biết – vận dụng Cần

f Quản lý hồ sơ chuyên môn

Hồ sơ chuyên môn là bộ tập hợp các tài liệu có liên quan đến việc dạy học của từng GV trong TCM và đến những hoạt động của TCM

TTCM quản lý bằng 2 cách:

* TTCM quản lý trực tiếp các hồ sơ của TCM Các tài liệu đó được TTCM lưu giữ và cập nhật theo từng giai đoạn, sau khi kết thúc các đợt hoạt động chuyên môn của GV bộ môn Đó sẽ là những minh chứng cụ thể về kết quả thực hiện kế hoạch cá nhân của GV và của TCM

* TTCM quản lý hồ sơ chuyên môn thông qua các nội dung quản lý sau:

+ Quản lý kế hoạch bài giảng (giáo án) của GV: TTCM duyệt giáo án 1 tháng 2 lần vào ngày sinh hoạt chuyên môn

+ Quản lý việc sử dụng thiết bị dạy học: Việc sử dụng thiết bị phản ánh tình hình thực hiện CT môn học, đáp ứng được yêu cầu sử dụng thiết bị và yêu cầu tổ chức cho HS hoạt động tích cực trong giờ lên lớp Kiểm tra bài soạn có thể thấy được

dự kiến sử dụng thiết bị dạy học của GV Song điều đó chưa phản ánh thực tế sử dụng thiết bị của GV TTCM cần theo dõi việc sử dụng thiết bị qua sổ ghi chép mượn thiết bị, qua cán bộ thiết bị và qua việc sử dụng thiết bị trong các giờ được dự Kiểm tra hiện trạng thiết bị cũng cho thấy được tình trạng sử dụng của GV đồng thời có thể phát hiện hỏng hóc, thiếu hụt thiết bị để có kế hoạch sửa chữa, bổ sung kịp thời

+ Quản lý chuyên môn qua việc kiểm tra hồ sơ lưu đề kiểm tra, lưu kết quả kiểm tra và trả bài của GV 2 lần trong năm học

1.5.3.3 Xây dựng và phát triển đội ngũ

a Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên

Giáo viên là lực lượng quyết định chất lượng giảng dạy, giáo dục của nhà trường, vì thế họ phải thường xuyên được học tập, bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đáp ứng những yêu cầu đổi mới của đất nước và của ngành Theo Luật Giáo dục, thì GV cần “Không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, đổi mới phương pháp giảng dạy, nêu gương tốt cho người học” [25]

Trong TCM, người TTCM phải là người lãnh đạo phát triển đội ngũ (tập hợp, định hướng, dẫn dắt) Tổ trưởng phải chịu trách nhiệm chính trong quản lý đội ngũ

GV của tổ thông qua thực hiện các chức năng quản lý: xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, giám sát, đánh giá các hoạt động xây dựng và phát triển chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ GV một cách linh hoạt, sáng tạo, theo đúng thẩm quyền và phù hợp với điều kiện của bộ môn, của nhà trường đáp ứng yêu cầu thực thi nhiệm vụ

Để bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho GV một cách thiết thực, TTCM cần đánh giá đúng thực trạng trình độ năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của từng GV trong tổ; tổ chức thu thập thông tin về nhu cầu bồi dưỡng của GV một cách đầy đủ, sau đó tiến hành tổng hợp, phân loại các nhu cầu này, xây dựng kế hoạch bồi dưỡng phù hợp với điều kiện của tổ, trường

Đề xuất với hiệu trưởng về các nội dung, nhân sự cần tham gia trong các chương trình bồi dưỡng không thường xuyên

♦ Các bước thực hiện:

- Xác định mục đích yêu cầu, đối tượng tham gia bồi dưỡng

- Nội dung hình thức bồi dưỡng:

- Đánh giá công tác bồi dưỡng

♦ Những vấn đề cần lưu ý trong công tác bồi dưỡng:

- Tính hiệu quả công tác bồi dưỡng

- Phát huy công tác tự bồi dưỡng của GV

b Hỗ trợ giáo viên trong đổi mới hoạt động dạy học

Nội dung này gồm những việc sau:

Thứ nhất: Đổi mới phương pháp dạy học

Phương pháp dạy học (PPDH) là cách thức hoạt động của giáo viên trong việc chỉ đạo, tổ chức các hoạt động học tập của học sinh nhằm giúp học sinh chủ động đạt được mục tiêu giáo dục Phương pháp dạy học bao gồm cả cách thức dạy của thầy và cách thức học của trò

Chỉ đạo việc đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề trọng tâm trong quá trình dạy học, là đòn bẩy, động lực để nâng cao chất lượng dạy học Vì vậy, người TTCM cần phải thực hiện quy trình một cách khoa học, phù hợp với điều kiện cụ thể của nhà trường

Để thực sự đổi mới PPDH, TTCM phải hiểu rõ về các PPDH tích cực, là người có khả năng và đi đầu trong thực hiện dạy học theo PPDH tích cực Phải chú trọng phát triển năng lực sư phạm cho GV, tạo cơ hội cho GV thể hiện, tin tưởng ở

họ Tạo ra nhu cầu cho GV muốn thay đổi cách dạy Huy động nguồn lực để hỗ trợ

GV đổi mới PPDH Xây dựng văn hoá hợp tác trong trường học, trong tổ để cùng nhau đổi mới Thực hiện nghiêm túc sự giám sát và điều chỉnh

Trong bồi dưỡng cho GV về PPDH phải chú trọng huấn luyện các kỹ thuật dạy học tích cực và cách thức vận dụng chúng trong các điều kiện hoàn cảnh khác nhau; giúp GV biết lựa chọn các PPDH và tổ chức giờ học tích cực

36

Thực hiện bồi dưỡng và tự bồi dưỡng với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, cùng với GV khai thác các nguồn học liệu mở để tự học tự bồi dưỡng, mở và tham gia các diễn đàn trao đổi trên mạng để học hỏi lẫn nhau nhằm phát triển chuyên môn

Thứ hai: Đổi mới hoạt động dự giờ

Đổi mới hoạt động dự giờ, phát triển chuyên môn phối hợp để nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho GV

Dự giờ thăm lớp là một việc làm hết sức ý nghĩa, giúp TTCM biết được việc chuẩn bị và thực hiện kế hoạch bài dạy của GV, qua đó biết trình độ GV, những thuận lợi và khó khăn về chuyên môn, nghiệp vụ của GV trong giờ lên lớp; biết được mức độ thực hiện chuẩn kiến thức - kỹ năng trong chương trình của GV, mức độ đổi mới PPDH và việc sử dụng thiết bị dạy học của GV Quan sát mức độ tham gia của

HS vào quá trình dạy học người dự giờ còn nhận biết được trình độ của HS và hiệu quả việc vận dụng PPDH tích cực của GV

TTCM cần tổ chức nhiều hình thức dự giờ khác nhau như: dự giờ báo trước, dự giờ đột xuất, dự giờ thao giảng Sau mỗi tiết dự giờ, TTCM phải tổ chức góp ý giờ giảng một cách nghiêm túc, thẳng thắn, dân chủ nhằm trao đổi kinh nghiệm cho nhau, học hỏi lẫn nhau, góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho GV Đây là hoạt động quan trọng trong trường trung học nhằm cải tiến, ứng dụng các PPDH, nâng cao chất lượng của đội ngũ thầy cô giáo một cách hiệu quả và thiết thực

Đặc biệt, TTCM cần đổi mới hoạt động dự giờ của GV, thông qua dự giờ, rút kinh nghiệp để bồi dưỡng phát triển chuyên môn, nghiệp vụ cho GV Mục tiêu của dự giờ không chỉ dừng lại việc kiểm tra, đánh giá giờ dạy của GV mà phải chú trọng đến việc tư vấn và thúc đẩy việc phát triển chuyên môn TTCM phải giúp GV có thái độ tích cực khi tham gia dự giờ và được dự giờ Xây dựng kế hoạch tổ chức dự giờ khoa học, thực hiện tốt các khâu chuẩn bị dự giờ và sau dự giờ, nhất là các hoạt động tư vấn và sửa chữa sau khi có kết luận về giờ dự, cung cấp cho GV các phản hồi mang tính xây dựng Phản hồi mang tính xây dựng (phản hồi tích cực) là phản hồi mô tả, thông tin lại về một hành động, sự kiện cụ thể, rõ ràng, chính xác Các thông tin nhận

37

được có ích cho người nhận phản hồi trong việc điều chỉnh hoạt động dạy và học tốt hơn Người phản hồi có thái độ cảm thông, chia sẻ, động viên khích lệ người nhận phản hồi, đưa ra được gợi ý để nâng cao hiệu quả dạy học

c Tham gia kiểm tra đánh giá xếp loại giáo viên hàng năm theo

qui định

Khi kiểm tra hoạt động của giáo viên cần đi sâu vào các nội dung công việc cụ thể và năng lực sư phạm của từng giáo viên, giúp họ làm tốt công tác chuyên môn, đồng thời xây được không khí sư phạm, thực hiện mục tiêu giáo dục một cách đồng

bộ Công tác kiểm tra được thực hiện qua các nội dung : kiểm tra kế hoạch giảng dạy,

kiểm tra kế hoạch chủ nhiệm, kế hoạch tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kế hoạch triển khai, thực hiện các hoạt động giáo dục

TTCM quản lý việc đánh giá thi đua cá nhân, TCM mỗi kỳ học, năm học theo

kế hoạch và nhiệm vụ năm học đầu năm Tham dự hội nghị đánh giá thi đua trong hội đồng thi đua khen thưởng của nhà trường ở cuối kỳ học, năm học và hội nghị rà soát công tác đánh giá thi đua trước khi mở đầu năm học mới

TTCM quản lý việc tự đánh giá chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học theo qui định chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học

TTCM thay mặt tổ đề nghị danh hiệu thi đua năm học, hình thức khen cho tập thể và cá nhân trên cơ sở nghị quyết trong hội nghị đánh giá thi đua của TCM cuối kỳ học, năm học

1.5.3.4.Thực hiện tham mưu, phối hợp các hoạt động

a Tham mưu với Ban Giám hiệu trong tổ chức thực hiện các hoạt động dạy học, giáo dục

Tham mưu cho Hiệu trưởng để có những quyết định chính xác, kịp thời, bố trí, sắp xếp công việc, kế hoạch rõ ràng, hợp lý trong điều hành các hoạt động của nhà trường Công tác tham mưu của TTCM cần tập trung vào một số nội dung cụ thể sau đây:

Tham mưu cho hiệu trưởng về các hoạt động giáo dục và dạy học

- Nội dung tham mưu

38

+ Tham gia đóng góp ý kiến xây dựng kế hoạch nhà trường, xây dựng các hoạt động của TCM phù hợp với kế hoạch và hoạt động chung của nhà trường + Xây dựng, phát triển đội ngũ, bồi dưỡng GV giỏi và giúp đỡ kèm cặp GV còn yếu

+ Đề nghị hỗ trợ các điều kiện và các biện pháp tháo gỡ lúc cần thiết [7]

b Quản lý sự phối hợp trong hoạt động TCM

Phối hợp với các TTCM khác trong tổ chức các sinh hoạt chuyên môn chuyên

đề có tính chất chung như: đổi mới PPDH, ứng dụng CNTT trong dạy học, phương pháp phát hiện, bồi dưỡng HS giỏi, phụ đạo HS có khó khăn

Quan hệ TTCM với giáo viên chủ nhiệm: Các thành viên trong TCM cũng

thực hiện công tác chủ nhiệm Mối quan hệ này sẽ giúp giáo viên trao đổi chuyên

môn và trao đổi về công tác quản lý HS, hiểu rõ hơn học sinh, từ đó góp phần vào công tác giáo dục toàn diện HS và như vậy sẽ giúp công tác giảng dạy đạt kết quả tốt hơn

TTCM phối hợp với tổ trưởng công đoàn phổ biến, tuyên truyền, giải thích để giáo viên nhận thức đúng và thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở Phối hợp trong việc đảm bảo thực hiện đầy đủ chế độ chính sách của Nhà nước và chăm lo đời sống tinh thần, vật chất cho giáo viên

Phối hợp với cán bộ Đoàn, Đội trong triển khai thực hiện các phong trào thi đua dạy tốt - học tốt Phối hợp thực hiện các phong trào xung kích, sáng tạo để đổi mới nhà trường Kết hợp với tổ chức Đoàn, Đội, cán bộ tham vấn tổ chức các hoạt động hướng nghiệp, tư vấn nghề cho HS phù hợp với năng lực của HS và yêu cầu của xã hội

Phối hợp với bộ phận tham vấn học đường (ở những trường có tổ chức này) để kịp thời nắm bắt nguyện vọng, những băn khoăn vướng mắc, tâm tư tình cảm của HS

để có những định hướng tích cực cho HS trong học tập, rèn luyện [7]

1.5.3.5 Quản lý cơ sở vật chất tài sản của tổ chuyên môn

Cơ sở vật chất sư phạm là một thành tố của quá trình dạy học Vì vậy, người